Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 195

Devanagari script

पुष्पितां वाचमाश्रित्य रागात्स्वर्गमसाधयन् । द्वापरे च प्रवर्तंते मतिभेदास्ततो नृणाम्

Transliteration

puṣpitāṃ vācamāśritya rāgātsvargamasādhayan | dvāpare ca pravartaṃte matibhedāstato nṛṇām

Translation

Umasa sa mabulaklak na pananalita at, dahil sa pagkapit, hinahabol ang langit sa halip na tunay na kaganapan; sa kapanahunang Dvāpara, saka sumibol ang mga pagkakaiba ng pananaw sa mga tao.

Word by Word

• पुष्पिताम्: flowery/ornate
• पुष्पिताम्: Visheshana (Qualifier of वाचम्)
• Type: Adjective
• Root: पुष्पित (प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (P.P.P. used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वाचम् इति विशेष्य

• वाचम्: speech/words
• वाचम्: Karma (Object of आश्रित्य)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Kriya-visheshaṇa (पूर्वकालिक क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभावः; धातु: श्रि (to resort to) उपसर्ग: आ

• रागात्: from attachment/desire
• रागात्: Hetu (Cause)
• Type: Noun
• Root: राग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• असाधयन्: they did not accomplish
• असाधयन्: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; धातु: साध् (to accomplish) उपसर्ग: अ- (निषेध/negation)

• द्वापरे: in the Dvāpara (age)
• द्वापरे: Adhikarana (Time)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (युग-नाम)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• प्रवर्तन्ते: arise/come into being
• प्रवर्तन्ते: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्र-वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; धातु: वृत् (to proceed) उपसर्ग: प्र

• मतिभेदाः: differences of opinion
• मतिभेदाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: मतेः भेदाः (differences of opinion)

• ततः: thereupon
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Sequence/Cause marker)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (thereupon/therefrom)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: Assemblies of learned men debating with ornate gestures and scrolls; celestial imagery of svarga as temptation; a quiet devotee/yogin sits apart, unmoved, symbolizing the higher aim beyond rhetoric.

Characters & Entities

• Dvāpara-yuga
• svarga (heaven)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ornate doctrine and desire-driven religiosity can fragment understanding; genuine dharma aims beyond mere heavenly reward.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse addresses a yuga-wide shift in religious mentality.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it critiques motivation and rhetoric rather than prescribing a practice.