Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 73

Devanagari script

वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः । प्रपारामतडागादिसर्वकामफलं ध्रुवम्

Transliteration

vaidiko dānamārgo'yaṃ caturdhā varṇyate dvijaiḥ | prapārāmataḍāgādisarvakāmaphalaṃ dhruvam

Translation

Ang Vedic na landas ng pagkakaloob na ito ay inilalarawan ng mga dvija sa apat na bahagi. Sa mga ito, ang “dhruva” (tiyak) na mga handog—gaya ng pagtatayo ng pahingahan, silungan ng tubig, at mga imbakan/tangke—nagkakaloob ng matatag na bunga, na tumutupad sa lahat ng marapat na hangarin.

Word by Word

• वैदिकः: Vedic
• वैदिकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वैदिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• दानमार्गः: path of giving/charity
• दानमार्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (दानस्य मार्गः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चतुर्धा: fourfold
• चतुर्धा: Adverbial (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: चतुर् + धा (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय, संख्यावाचक-क्रियाविशेषण (adverb: in four ways)

• वर्ण्यते: is described
• वर्ण्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वर्ण् (धातु)
• Form: लट्-लकार, कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• द्विजैः: by the twice-born (Brahmins)
• द्विजैः: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• प्रपारा: water-shed/charitable water-station
• प्रपारा: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रपारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)

• अमटडाग: pond/reservoir (am-ṭaḍāga)
• अमटडाग: Sambandha (Compound member/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अमटडाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद; पाठान्तर/दुर्लभ-शब्द)

• आदि: and the like
• आदि: Sambandha (Etc./सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (etc., and so on)

• सर्वकामफलम्: fruit of all desires
• सर्वकामफलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (सर्वेषां कामानां फलम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ध्रुवम्: certain, assured
• ध्रुवम्: Visheshana (Predicate qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims and villagers drink from a prapā; a newly built tank reflects a temple spire; donors oversee construction with masons; the scene conveys continuous service across seasons.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustaining life through public welfare gifts—water, shelter, and reservoirs—is a stable and highly fruitful form of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named; the verse praises dharmic infrastructure (water-sheds, groves, tanks) as universally meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

It recommends dhruva dāna such as establishing prapās (water stations), ārāmas (rest-groves), and taḍāgas (ponds/tanks).