Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

धर्मवर्मेति नृपतिर्योऽस्य देशस्य भूपतिः । स तु दानस्य तत्त्वार्थी तेपे वर्षगणान्बहून्

Transliteration

dharmavarmeti nṛpatiryo'sya deśasya bhūpatiḥ | sa tu dānasya tattvārthī tepe varṣagaṇānbahūn

Translation

Ang haring nagngangalang Dharmavarman, pinuno ng lupaing ito—nagnanais maunawaan ang tunay na diwa ng dāna (banal na pagbibigay)—ay nagsagawa ng matinding tapasya sa loob ng maraming taon.

Word by Word

• धर्मवर्म: Dharmavarman (name)
• धर्मवर्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्मवर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारयः (धर्मः + वर्मा/वर्मन्)

• इति: thus/so called
• इति: Sambandha/Discourse marker (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: इति-शब्दः, अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative)

• नृपतिः: the king
• नृपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृणां पतिः)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; निर्देशवाचक (of this)

• देशस्य: of the country/realm
• देशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• भूपतिः: lord of the land (ruler)
• भूपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूः + पतिः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)

• दानस्य: of giving/charity
• दानस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तत्त्वार्थी: seeking the true meaning/essence
• तत्त्वार्थी: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तत्त्वार्थिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी/कर्म-तत्पुरुषः (तत्त्वस्य अर्थी = तत्त्वार्थी)

• तेपे: performed austerity
• तेपे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्काल), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• वर्षगणान्: groups of years (many years)
• वर्षगणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्षगण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; तत्पुरुषः (वर्षाणां गणाः)

• बहून्: many
• बहून्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण (वर्षगणान्)

Speaker

Sages (reporting to the narrator) within Sūta’s narration (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Nārada

Visual Art Cues

Scene: A crowned king in simple ascetic garb performs long austerities—standing or seated in meditation—amid a forest hermitage; attendants and a distant palace suggest renunciation within rulership.

Characters & Entities

• Dharmavarman (king)
• Dāna (charity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True charity (dāna) is not merely an act but a dharmic principle worthy of deep inquiry and tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader episode remains situated around a sacred confluence; this verse focuses on the local king connected to that sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) undertaken to realize the tattva (essential truth) of dāna.