Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

सर्वेषां पृष्ठतश्चासीत्तार्क्ष्यस्थो बुद्धिमान्हरिः । पालयन्पृतनां सर्वां स्वपरीवारसंवृतः

Transliteration

sarveṣāṃ pṛṣṭhataścāsīttārkṣyastho buddhimānhariḥ | pālayanpṛtanāṃ sarvāṃ svaparīvārasaṃvṛtaḥ

Translation

Sa pinakahulihan ng lahat ay naroon ang marunong na Hari, nakasakay kay Tārkṣya (Garuḍa), binabantayan ang buong hukbo, napapaligiran ng sarili niyang mga kasama.

Word by Word

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — सर्व-शब्दः (pronominal declension)

• पृष्ठतः: from behind/at the rear
• पृष्ठतः: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Adverb) — तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• आसीत्: was
• आसीत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• तार्क्ष्यस्थः: standing on Garuḍa
• तार्क्ष्यस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तार्क्ष्य + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: तार्क्ष्ये स्थितः), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• बुद्धिमान्: intelligent
• बुद्धिमान्: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बुद्धि + मत् (प्रातिपदिक)
• Form: मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• पालयन्: protecting
• पालयन्: Karta (Agent in participial construction/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पालय् (धातु, पाल्-णिच्)
• Form: वर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: पाल् (to protect) + णिच् (causative)

• पृतनाम्: the army
• पृतनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृतना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (collective sense)

• सर्वाम्: entire
• सर्वाम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषण (qualifier of पृतनाम्)

• स्वपरीवारसंवृतः: surrounded by his own retinue
• स्वपरीवारसंवृतः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व + परीवार + संवृत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (स्वस्य परीवारेण संवृतः), भूतकृदन्त (क्त/PPP) from √वृ (वृञ्/वृ— to cover, surround) with सम्-उपसर्ग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A vast marching host; at the very rear, Hari rides Garuḍa, alert and watchful, encircled by his own attendants, forming a protective halo behind the army.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Tārkṣya (Garuḍa)
• Divine host (Pṛtanā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse highlights harmony among divine powers—Viṣṇu safeguards the host, reflecting unity in protecting dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the emphasis is theological—cooperation within the divine order.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.