Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

यथा ते नैव मर्यादां संत्यजंति दुराशयाः । एतैस्तस्मात्समाक्रांतः शरण्यं पावकिं व्रजेत्

Transliteration

yathā te naiva maryādāṃ saṃtyajaṃti durāśayāḥ | etaistasmātsamākrāṃtaḥ śaraṇyaṃ pāvakiṃ vrajet

Translation

Sapagkat ang mga may masamang hangarin ay hindi kailanman tumatalikod sa kanilang hangganan at gawi, kaya ang sinumang pinahihirapan nila ay dapat dumulog at manalig kay Pāvakī, ang tagapagkaloob ng kanlungan.

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Correlative/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमान/प्रकार) — ‘as/how’

• ते: they
• ते: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (निषेध)

• एव: at all/indeed
• एव: Avadhāraṇa (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय (अवधारण) — emphasis

• मर्यादाम्: boundary/limit
• मर्यादाम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मर्यादा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• संत्यजन्ति: abandon
• संत्यजन्ति: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: सम् + √त्यज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद

• दुराशयाः: evil-intentioned (ones)
• दुराशयाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: दुराशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहि (दुरः आशयः येषाम्)

• एतैः: by these
• एतैः: Karaṇa (Instrument/Agent)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; सर्वनाम

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय (हेतु/तस्मात्) — ‘therefore/from that’

• समाक्रान्तः: overpowered/afflicted
• समाक्रान्तः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + √क्रम् (धातु) + क्त
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (आक्रान्तः = afflicted/overpowered)

• शरण्यम्: a refuge-giver
• शरण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (पावकिम्)

• पावकिम्: Pāvaki
• पावकिम्: Karma (Object/Goal)
• Type: Noun
• Root: पावकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A devotee or afflicted person approaches Pāvaki in supplication; behind, shadowy beings linger at the edge of their domain, unable to cross the protective aura; the protector stands calm, granting shelter.

Characters & Entities

• Pāvaki
• Unmāda
• Apasmāra
• Piśācas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When afflicted, turn to a recognized divine refuge rather than panic—dharma teaches shelter under higher guardianship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this verse; the broader chapter later highlights the Mahī river’s greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

The instruction is devotional: ‘vrajet’—one should approach/seek refuge in Pāvaki; no detailed rite is described.