Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनां नित्यवैरिणा । तस्मादयं सदा त्याज्यः कामऽहिरिव सत्तमैः

Transliteration

āvṛtaṃ jñānametena jñānināṃ nityavairiṇā | tasmādayaṃ sadā tyājyaḥ kāma'hiriva sattamaiḥ

Translation

“Dahil sa pagnanasang ito—ang palagiang kaaway ng marurunong—natatakpan ang kaalaman. Kaya’t ang pinakamabubuting tao ay dapat laging itakwil ang Kāma, na parang ahas na iniiwasan.”

Word by Word

• आवृतम्: covered, enveloped
• आवृतम्: Kriya-visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ + वृ (धातु) → आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु—वृ (वृञ् वरणे) उपसर्गः—आ

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन

• एतेन: by this
• एतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• ज्ञानिनाम्: of the wise
• ज्ञानिनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• नित्यवैरिणा: by the constant enemy
• नित्यवैरिणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नित्य + वैरिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः—नित्यः वैरी (कर्मधारयः)

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्—अपादानार्थे अव्ययीभाववत् निपात-प्रयोगः (indeclinable ‘therefore/from that’)

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (adverb)

• त्याज्यः: to be abandoned
• त्याज्यः: Vidhi (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: त्यज् (धातु) → त्याज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (यत्/ण्यत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः—‘त्यक्तव्यः’ (to be abandoned)

• कामः: desire
• कामः: Upameya (Compared term/उपमेय)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमेय)

• अहिः: a snake
• अहिः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (उपमान)

• इव: like
• इव: Upama-dyotaka (Comparator/उपमाद्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-अव्यय (particle of comparison)

• सत्तमैः: by the best people
• सत्तमैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), बहुवचन; ‘सत्तम’ = श्रेष्ठजन

Speaker

Madana (Kāmadeva)

Visual Art Cues

Scene: A sage-like figure points to a luminous ‘jñāna’ lamp being covered by a dark veil labeled kāma; beside it a coiled serpent symbolizes desire to be cast away.

Characters & Entities

• Kāmadeva (Kāma)
• Jñānins (the wise)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire obscures insight; the virtuous protect wisdom by abandoning craving as they would avoid a snake.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; it is a universal ethical-spiritual teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external ritual; it prescribes inner renunciation and vigilance against kāma.