Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 79

Devanagari script

स्रुतरक्तौघरंध्रश्च स्रुतधातुरिवाचलः । पपात स्वे रथे भग्नो विसंज्ञः शिष्टजीवनः

Transliteration

srutaraktaugharaṃdhraśca srutadhāturivācalaḥ | papāta sve rathe bhagno visaṃjñaḥ śiṣṭajīvanaḥ

Translation

Habang ang kanyang mga sugat ay umaagos ang dugo, tulad ng isang bundok na naglalabas ng mga mineral, siya ay bumagsak — wasak — sa kanyang sariling karwahe, walang malay, na may natitira na lamang na kaunting buhay.

Word by Word

• स्रुत: flowing, oozed
• स्रुत: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्रु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकृत्), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः (as prior member in compound)

• रक्त: blood
• रक्त: Visheshya (Qualified element/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: रक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (blood); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः

• ओघ: stream, flood
• ओघ: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक (flood/stream); समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः

• रन्ध्रः: (one whose) holes/openings
• रन्ध्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रन्ध्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• स्रुत: flowing, oozed
• स्रुत: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्रु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकरूपं; समासपूर्वपदत्वेन अव्ययवत् प्रयोगः

• धातुः: mineral/metal (ore)
• धातुः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: धातु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• इव: like, as
• इव: Upama-sambandha (Comparative marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमावाचक अव्यय (particle of comparison)

• अचलः: a mountain; immovable one
• अचलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पपात: fell down
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• स्वे: in his own
• स्वे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (to ‘रथे’)

• रथे: in the chariot
• रथे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• भग्नः: broken, shattered
• भग्नः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भञ्ज् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (to implied subject)

• विसंज्ञः: unconscious
• विसंज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विसंज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

• शिष्टजीवनः: having only a remnant of life
• शिष्टजीवनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिष्ट (कृदन्त/प्रातिपदिक) + जीवन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/अवयवभावः: ‘शिष्टं जीवनं यस्य’/‘remaining life’), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A grievously wounded asura on a shattered chariot-seat, blood streaming from many wounds, compared to a mountain seeping red mineral ore; attendants recoiling; dust and broken weapons around.

Characters & Entities

• Kālanemi (contextual)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma’s apparent solidity (like a mountain) still bleeds and collapses when dharma’s force strikes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is mentioned here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.