Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अयं स देवः सर्वेषां शरणं केशवोऽरिहा । अस्मिञ्जिते जिताः सर्वा देवता नात्र संशयः

Transliteration

ayaṃ sa devaḥ sarveṣāṃ śaraṇaṃ keśavo'rihā | asmiñjite jitāḥ sarvā devatā nātra saṃśayaḥ

Translation

“Ito ang Diyos na yaon—si Keśava, tagapagpuksa ng kaaway—ang kanlungan ng lahat. Kapag Siya’y napagtagumpayan, napagtagumpayan na rin ang lahat ng mga deva; walang pag-aalinlangan dito.”

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• सः: that (very)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशार्थक-सर्वनाम (demonstrative pronoun)

• देवः: god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural); सम्बन्ध-विशेषणम्

• शरणम्: refuge
• शरणम्: Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
• Type: Noun
• Root: śaraṇa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; विधेय (predicate nominative)

• केशवः: Keśava (Viṣṇu)
• केशवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: keśava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम (epithet)

• अरिहा: slayer of enemies
• अरिहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ari-han (प्रातिपदिक; हन्-धातु-सम्बद्ध)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अरिणां हन्ता)

• अस्मिन्: in this (case/when this)
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• जिते: when (he/this) is conquered / in the conquered (state)
• जिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ji (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय) → jita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि कृदन्तः; नपुंसक/पुंलिङ्गे सन्दर्भानुसारम्

• जिताः: conquered
• जिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ji (धातु) + kta → jita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• देवताः: deities
• देवताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: devatā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: atra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: saṃśaya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Asura lords (quoted speech within Sūta’s narration; deduced from context)

Visual Art Cues

Scene: A devotional proclamation of Keśava as the refuge of all; devas in reverent posture, with Viṣṇu centrally enthroned or standing, radiating assurance while the cosmic order gathers around him.

Characters & Entities

• Keśava (Viṣṇu)
• Devas (Devatas)
• Asura lords (implied speakers)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse asserts a dharmic theology of refuge: Viṣṇu is the central support of the devas and protector of cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.