Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

जगद्व्याकुलतां यातं प्रलयागमशंकया । क्षणात्प्रशांतनिर्ह्रादं ज्वलदुल्कासमाचितम्

Transliteration

jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṃkayā | kṣaṇātpraśāṃtanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam

Translation

Nayanig ang daigdig sa pangamba na dumarating ang pralaya, ang pagkalusaw ng lahat. Ngunit sa isang kisap, humupa ang dagundong, at ang langit ay nagkalat ng nagliliyab na mga bulalakaw.

Word by Word

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)

• व्याकुलताम्: to agitation/distress
• व्याकुलताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याकुलता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• यातम्: having gone/come to
• यातम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘गत/प्राप्त’ अर्थे (Past passive participle; Neuter Nom/Acc Sg)

• प्रलयागमशंकया: by fear of the coming of dissolution
• प्रलयागमशंकया: Karana (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रलय + आगम + शंका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Feminine, Instrumental, Singular); समासः—प्रलयस्य आगमः (षष्ठी-तत्पुरुष) + तस्मिन् शंका (तत्पुरुष)

• क्षणात्: in an instant/from a moment
• क्षणात्: Apadana (Source/Time-from/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)

• प्रशांतनिर्ह्रादम्: with the roar stilled
• प्रशांतनिर्ह्रादम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रशांत + निर्ह्राद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular); कर्मधारयः—प्रशान्तः निर्ह्रादः यस्य तत्

• ज्वलत्: blazing
• ज्वलत्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग प्रातिपदिकरूप; समासे पूर्वपद (Present active participle)

• उल्का: meteor/firebrand
• उल्का: Samasa-upapada (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: उल्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (Feminine stem)

• समाचितम्: filled/covered
• समाचितम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-चि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Past passive participle; Neuter Nom/Acc Sg)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A battlefield sky suddenly quiets after thunder; the firmament is crowded with blazing meteors, while below, armies pause in dread as if pralaya were imminent.

Characters & Entities

• Pralaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when events resemble pralaya, divine order prevails; disturbance is temporary when dharma’s purpose is fulfilled.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.