Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

विस्मितास्ते च ददृशुर्विमानं पुरतः स्थितम् । इंद्रद्युम्नकृते देवदूतेनाधिष्ठितं तदा

Transliteration

vismitāste ca dadṛśurvimānaṃ purataḥ sthitam | iṃdradyumnakṛte devadūtenādhiṣṭhitaṃ tadā

Translation

Namangha sila at nakita ang isang sasakyang makalangit na nakatindig sa harapan. Noon, ito’y sinasakyan at pinamamahalaan ng isang sugo ng mga diyos, na isinugo para kay Indradyumna.

Word by Word

• विस्मिताः: astonished
• विस्मिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विस्मित (कृदन्त; √स्मि/स्मय् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘विस्मित’ = astonished

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• ददृशुः: saw
• ददृशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• विमानम्: celestial chariot
• विमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुरतः: in front
• पुरतः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक (adverb)

• स्थितम्: standing/placed
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• इंद्रद्युम्नकृते: for Indradyumna
• इंद्रद्युम्नकृते: Sampradana (Beneficiary/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: इंद्रद्युम्न + कृत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘इंद्रद्युम्नस्य कृते’ = for Indradyumna)

• देवदूतेन: by the divine messenger
• देवदूतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देवदूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘देवानां दूतः’)

• अधिष्ठितम्: occupied/commanded
• अधिष्ठितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधिष्ठित (कृदन्त; अधि-√स्था धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)

• तदा: then
• तदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Visual Art Cues

Scene: A radiant vimāna stands before astonished onlookers; a luminous devadūta occupies it, indicating it was dispatched for King Indradyumna.

Characters & Entities

• Vimāna
• Devadūta
• Indradyumna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit (puṇya) and righteous conduct can culminate in divine assistance, symbolized by the arrival of a devadūta and vimāna.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific pilgrimage site is mentioned; the verse depicts celestial intervention in the king’s story.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the consequence (phala) rather than prescribing a ritual.