Adhyaya 50

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणस्यां तथादित्या ये चान्ये तान्वदाम्यतः । कलशोद्भव ते प्रीत्या सर्वे सर्वाघनाशनाः

Sinabi ni Skanda: Sa Vārāṇasī, ang mga Āditya at ang iba pang banal na pagpapakita na naroon—ilalarawan ko ngayon. O isinilang sa Kalasha (Agastya), upang ikalugod mo: silang lahat ay tagapaglipol ng bawat kasalanan.

Verse 2

खखोल्को नाम भगवानादित्य परिकीर्तितः । त्रिविष्टपोत्तरे भागे सर्वव्याधिविघातकृत्

Isang mapalad na Āditya ang pinupuri sa pangalang Khakholka. Sa hilagang bahagi ng Triviṣṭapa, siya ang pumupuksa sa lahat ng karamdaman.

Verse 3

यथा खखोल्क इत्याख्या तस्यादित्यस्य तच्छृणु । पुरा कद्रूश्च विनता दक्षस्य तनये शुभे

Pakinggan kung paano nakilala ang Ādityang iyon sa pangalang “Khakholka.” Noong unang panahon, naroon ang mapalad na mga anak na babae ni Dakṣa—sina Kadrū at Vinatā.

Verse 4

कश्यपस्य च ते पत्न्यौ मारीचेः प्राक्प्रजापतेः । क्रीडंत्यावेकदान्योन्यं मुने ते ऊचतुस्त्विति

Ang dalawang iyon ay mga asawa ni Kaśyapa, na mula sa Prajāpati na si Marīci. Minsan, habang sila’y naglalaro nang magkasama, sinabi nila sa pantas sa ganitong paraan.

Verse 5

कद्रूरुवाच । विनते त्वं विजानासि यदि तद्ब्रूहि मेग्रतः । अखंडिता गतिस्तेस्ति यतो गगनमंडले

Sinabi ni Kadrū: “Vinatā, kung tunay mong nalalaman, sabihin mo sa akin nang hayagan. Hindi napuputol ang iyong paglalakbay, sapagkat ikaw ay gumagalaw sa bilog ng kalangitan.”

Verse 6

योसावुच्चैःश्रवा वाजी श्रूयते सवितूरथे । किं रूपःसोस्ति शबलो धवलो वा वदाशु मे

“Ang kabayong si Uccaiḥśravā, na nababalitang nasa karwahe ni Savitṛ—ano ang anyo niya? Siya ba’y batik-batik, o puting-puti? Sabihin mo agad sa akin.”

Verse 7

पणं च कुरु कल्याणि तुभ्यं यो रोचतेनघे । एवमेव न यात्येष कालक्रीडनकं विना

“At magtaya ka, O mapalad at walang sala—anumang ikalulugod mo. Sapagkat ang bagay na ito’y hindi umuusad sa salita lamang; sumusulong ito sa paglalaro ng Panahon, sa itinakdang kapalaran.”

Verse 8

विनतोवाच । किं पणेन भगिन्यत्र कथयाम्येवमेव हि । त्वज्जये का च मे प्रीतिर्मज्जये किं नु ते सुखम्

Sinabi ni Vinatā: “Kapatid, bakit pa kailangan ang pusta rito? Sasabihin ko na lamang. Kung ikaw ang manalo, anong galak ang para sa akin? Kung ako ang manalo, anong ligaya naman ang para sa iyo?”

Verse 9

ज्ञात्वा पणो न कर्तव्यो मिथः स्नेहमभीप्सता । ध्रुवमेकस्य विजये क्रोधोन्स्येह जायते

Nalalaman ito, ang nagnanais ng pag-ibig na magkapwa ay hindi dapat magpusta; sapagkat tiyak na sa tagumpay ng isa, sumisibol ang galit sa kabila.

Verse 10

कद्रूरुवाच । क्रीडेयं नात्र भगिनि कारणं किमपि क्रुधः । खेलस्य व्यवहारोयं पणे यत्किंचिदुच्यते

Sinabi ni Kadrū: “Kapatid, laro lamang ito; wala ni anumang dahilan upang magalit dito. Ito’y kaugalian lamang sa paglalaro, na kung anu-ano ang binibigkas bilang pusta.”

Verse 11

विनतोवाच । तथा कुरु यथा प्रीतिस्तवास्ति पवनाशिनि । अथ तां विनतामाह कद्रूः कुटिलमानसा

Sinabi ni Vinatā: “Kung gayon, gawin mo ang nais mo upang ikaw ay masiyahan, O ‘kumakain ng hangin’ (matuling isa).” Pagkaraan, si Kadrū—na may baluktot na loob—ay nagsalita kay Vinatā.

Verse 12

तस्यास्तु सा भवेद्दासी पराजीयेत या यया । अस्मिन्पणे इमाः सर्वाः सख्यः साक्षिण्य एव नौ

Ang sinumang matalo ng kabila ay maging alipin niya. At sa pustahang ito, maging mga saksi naming dalawa ang lahat ng mga kasamang babae rito.

Verse 13

इत्यन्योन्यं पणीकृत्य सर्पिण्यपि पतत्त्रिणी । उवाच कर्बुरं कद्रूरश्वं श्वेतं गरुत्मती

Sa gayon, matapos silang magpustahan sa isa’t isa, si Kadrū—ina ng mga ahas—at si Vinatā—ina ng may pakpak (Garuḍa)—ay nagsalita tungkol sa kabayo: sinabi ni Kadrū na ito’y maitim at batik-batik, samantalang iginiit ni Vinatā na ito’y puti.

Verse 14

कदागंतव्यमिति च चक्राते ते गमावधिम् । जग्मतुश्च विरम्याथ क्रीडनात्स्वस्वमालयम्

Itinakda rin nila ang hangganan ng panahon—kung kailan sila dapat pumaroon. Pagkaraan, tumigil sila sa paglalaro at ang dalawa’y nagbalik sa kani-kanilang tahanan.

Verse 15

विनतायां गतायां तु कद्रूराहूय चांगजान् । उवाच यात वै पुत्रा द्रुतं वचनतो मम

Ngunit nang makaalis na si Vinatā, ipinatawag ni Kadrū ang kanyang mga anak at sinabi: “Humayo kayo, mga anak ko—madali—ayon sa aking utos.”

Verse 16

तुरंगमुच्चैःश्रवसं प्रोद्भूतं क्षीरनीरधेः । सुरासुरैर्मथ्यमानान्मंदराघातसाध्वसात्

“Si Uccaiḥśravas, ang makalangit na kabayo, ay sumibol mula sa Karagatang Gatas nang ito’y pinapaikot at hinahalo ng mga deva at asura, yumanig sa mga hampas at pag-uga ng Bundok Mandara.”

Verse 17

कार्यकारणरूपस्य सादृश्यमधिगच्छति । अतस्तं क्षीरवर्णाभं कल्माषयत पुत्रकाः

“Ang bunga’y kahawig ng sanhi sa anyo; kaya’t yamang ang kabayong yaon ay puting gaya ng gatas, lagyan ninyo ng maiitim na batik, mga anak ko.”

Verse 18

तस्य वालधिमध्यास्य कृष्णकुंतलतां गताः । तथा तदंगलोमानि विधत्तविषसीत्कृतैः

“Kumapit kayo sa gitna ng buntot nito at maging tulad ng maiitim na hibla ng buhok; gayundin, ayusin ang mga balahibo sa katawan nito sa pamamagitan ng inyong makamandag na pagsitsit.”

Verse 19

इति श्रुत्वा वचो मातुः काद्रवेयाः परस्परम् । संमंत्र्य मातरं प्रोचुः कद्रूं कद्रूपमागताः

“Nang marinig ang salita ng kanilang ina, ang mga ahas na Kādraveya ay nag-usap-usap; at paglapit kay Kadrū, nagsalita sila sa kanilang ina.”

Verse 20

नागा ऊचुः । मातर्वयं त्वदाह्वानाद्विहाय क्रीडनं बलात् । प्राप्ताः प्रहृष्टा मृष्टान्नं दास्यत्यद्य प्रसूरिति

Sinabi ng mga Nāga: “Ina, sa iyong pagtawag ay iniwan naming sapilitan ang aming paglalaro at naparito, nagagalak—iniisip na, ‘Ngayong araw tiyak na bibigyan kami ng aming ina ng masarap na pagkain.’”

Verse 21

मृष्टं तिष्ठतु तद्दूरं विषादप्यधिकं कटु । तत्त्वया वादियन्मंत्रैरौषधैर्नोपशाम्यति

“Ang ‘masarap na pagkain’ ay manatili nawa sa malayo—ang iyong iminungkahi ay higit pang mapait kaysa lason; kahit sa mga mantra at gamot na ikaw ang maglalapat, hindi ito mapapawi.”

Verse 22

वयं न यामो यद्भाव्यं तदस्माकं भवत्विह । इति प्रोक्तं विषास्यैस्तैस्तदा कुटिलगामिभिः

Ganito nagsalita ang mga lason ang bibig at liko ang lakad: “Hindi kami aalis; anuman ang itinadhana—dito nawa iyon sumapit sa amin.”

Verse 23

स्कंद उवाच । अन्येपि ये कुटिलगाः पररंध्रनिषेविणः । अकर्णाः कूरहृदयाः पितरौ व्रीडयंति ते

Sinabi ni Skanda: Maging yaong mga liko ang landas—na sumisilip sa kapintasan ng iba, ayaw makinig, at matigas ang puso—ay nagdudulot ng kahihiyan sa sarili nilang mga magulang.

Verse 24

पित्रोर्गिरं निराकृत्य ये तिष्ठेयुः सुदुर्मदाः । अत्याहितमिह प्राप्य गच्छेयुस्तेऽचिराल्लयम्

Yaong mga lubhang palalo, na itinatakwil ang salita ng ama’t ina at nananatiling mapagmataas, ay tumatanggap dito mismo ng matinding kapahamakan at di magtatagal ay napapahamak sa ganap na pagkalugmok.

Verse 25

तेषां वचनमाकर्ण्य नयाम इति सोरगी । शशाप तान्क्रुधाविष्टा नागांश्चागः समागतान्

Nang marinig ang kanilang salita—“Aalisin namin (siya),” ang makalangit na ginang na yaon, sinakmal ng galit, ay isinumpa sila, pati na rin ang mga Nāga na nagkatipon doon.

Verse 26

तार्क्ष्यस्य भक्ष्या भवत यूयं मद्वाक्यलंघनात् । जातमात्राश्च सर्पिण्यो भक्षयंतु स्वबालकान्

“Dahil nilabag ninyo ang aking salita, kayo’y magiging pagkain ni Tārkṣya (Garuda). At nawa ang mga babaeng ahas, pagkapanganak pa lamang, ay lamunin ang sarili nilang mga anak.”

Verse 27

इति शापानलाद्भीतैः कैश्चित्पातालमाश्रितम् । जिजीविषुभिरन्यैश्च द्वित्रैश्चक्रे प्रसूवचः

Sa takot sa sumpang nagliliyab na parang apoy, ang ilan ay sumilong sa Pātāla; ang iba nama’y, ibig mabuhay, ay nagbalak kasama ang dalawa o tatlo hinggil sa panganganak.

Verse 28

ते पुच्छमौच्चैःश्रवसमधिगम्य महाधियः । सुनीलचिकुराभासं चक्रुरंगं च कर्बुरम्

Ang mga matatalinong yaon, nang marating ang buntot ni Uccaiḥśravas, ay ginawang wari’y maitim-asul na buhok ang anyo ng kanilang katawan, at naging batik-batik ang kulay.

Verse 29

तत्क्ष्वेडानल धूमौघैः फूत्कारभरनिःसृतैः । मातृवाक्कृतिजाद्धर्मान्न दग्धा भानुभानुभिः

Mula sa kanilang sumisitsit na apoy ay umalpas ang nagkakapal na usok, itinaboy ng mabibigat na bugso; ngunit dahil sa dharmang isinilang sa salita ng ina, hindi sila nasunog, kahit sa naglalagablab na sinag ng araw.

Verse 30

विनतापृष्ठमारुह्य कद्रूः स्नेहवशात्ततः । वियन्मार्गमलंकृत्य ददर्शोष्णांशुमंडलम्

Pagkaraan, si Kadrū, na ginanyak ng pag-ibig, ay sumakay sa likod ni Vinatā; at habang pinalalamutian ang landas ng kalangitan, nasilayan niya ang bilog ng Araw na may maiinit na sinag.

Verse 31

तिग्मरश्मिप्रभावेण व्याकुलीभूतमानसा । कद्रुस्ततः खगीं प्राह विस्रब्धं विनते व्रज

Nabagabag ang kanyang isip sa tindi ng matatalim na sinag ng Araw; kaya sinabi ni Kadrū sa babaeng-ibon: “Magpatuloy kang may panatag na loob, O Vinatā.”

Verse 32

उष्णगोरुष्णगोभिर्मे ताप्यते नितरां तनुः । विस्रब्धाहं स्वभावेन त्वं सापेक्षाहि सर्वतः

Sa naglalagablab na mga sinag, ang aking katawan ay matinding napapaso. Ako’y likás na walang takot; ngunit ikaw ay sa lahat ng paraan ay umaasa sa iba.

Verse 33

स्वरूपेण पतंगी त्वं पतंगोसौ सहस्रगुः । अतएव न ते बाधा गगने तापसंभवा

Sa iyong likás na anyo, ikaw ay isang babaeng gamu-gamo; at yaon ay ang Araw na may sanlibong sinag. Kaya sa kalangitan, ang init na mula sa kanya ay hindi ka ginagambala.

Verse 34

वियत्सरसि हंसोयं भवती हंसगामिनी । चंडरश्मिप्रतापाग्निस्त्वामतो नेह बाधते

Sa lawa ng kalangitan, ang isang ito ay isang gansa; at ikaw man ay lumalakad na gaya ng gansa. Kaya ang naglalagablab na apoy ng makapangyarihang may mababangis na sinag ay hindi ka dinadapuan dito.

Verse 35

खगीमुद्गीयमानां खे पुनरूचे बिलेशया । त्राहित्राहि भगिन्यत्र यावोन्यत्र वियत्पथः

Nang ang babaeng-ibon ay binubuhat sa himpapawid, muling sumigaw ang naninirahan sa yungib: “Iligtas mo ako, iligtas mo ako, kapatid—tayo’y tumungo sa iba, malayo sa landas na ito sa kalangitan!”

Verse 36

विनते विनतां मां त्वं किं नावसि पतत्त्रिणी । तव दासी भविष्यामि त्वदुच्छिष्टनिषेविणी

O Vinatā, bakit hindi mo ako iniingatan—ako na nakayukod—O may pakpak? Ako’y magiging iyong alipin, na nabubuhay sa mga tira ng iyong pagkain.

Verse 37

यावज्जीवमहं भूयां त्वत्पादोदकपायिनी । खखोल्कानि पतेदेषा भृशगद्गदभाषिणी

“Hangga’t ako’y nabubuhay, nawa’y manatili akong umiinom ng tubig na naghugas sa iyong mga paa.” Sa matinding panginginig at nabubulol na tinig, sa pagkalito’y nausal niya: “khakholkāni…”

Verse 38

मूर्च्छां गतवती पक्षपुटौ धृत्वा बिडोरगी । सख्युल्कानि पतेदेषा वक्तव्ये त्विति संभ्रमात्

Ang babaeng-ahas, nang mahimatay, ay iningatan sa loob ng nakatiklop na mga pakpak (ni Vinatā). Sa pagkabalisa, nang may ibig siyang sabihin, ang naibulalas niya’y “sakhyulkāni…”.

Verse 39

खखोल्केति यदुक्ता गीः कद्र्वा संभ्रातचेतसा । तदा खखोल्कनामार्कः स्तुतो विनतया बहु

Sapagkat si Kadrū, na nalilito ang isip, ay nakapagsalita ng salitang “khakholka,” noon ang Araw—na tinatawag na Khakholka—ay lubhang pinuri ni Vinatā.

Verse 40

मनागतिग्मतां प्राप्ते खे प्रयाति विवस्वति । ताभ्यां तुरंगमो दर्शि किंचित्किर्मीरवान्रथे

Nang ang Araw (Vivasvān), na umabot sa mas banayad na init, ay naglakbay sa himpapawid, nakita nila ang kabayo sa karwahe—bahagyang may batik-batik na kulay.

Verse 41

उक्ता विनतयैवैषा तापोपहतलोचना । क्रूरा सरीसृपी सत्यवादिन्या विश्वमान्यया

Kaya siya—ang malupit na gumagapang—na ang mga mata’y napinsala ng init, ay kinausap mismo ni Vinatā, ang tapat sa katotohanan at pinararangalan ng buong daigdig.

Verse 42

कद्रु त्वया जितं भद्रे यत उच्चैःश्रवा हयः । चंद्ररश्मिप्रभोप्येष कल्माष इव भासते

“O Kadrū, nagwagi ka, mahal; sapagkat ang kabayong Uccaiḥśravā ay tunay na sa iyo. Bagama’t may ningning na gaya ng sinag ng buwan, wari’y batik-batik at nangingitim ang anyo.”

Verse 43

विधिर्बलीयान्भुजगि चित्रं जयपराजये । क्रूरोपि विजयी क्वापि त्वक्रूरोपि पराजयी

“O dalagang-ahas, higit na makapangyarihan ang tadhana; kahanga-hanga ang tagumpay at pagkatalo. Kung minsan, maging ang malupit ay nagwawagi; at kung minsan, maging ang di-malupit ay natatalo.”

Verse 44

विनताविनताधारा वदंतीति यथागतम् । कद्रूनिवेशनं प्राप्ता तस्या दास्यमचीकरत्

“Gaya ng isinasalaysay ng kaugalian sa wastong pagkakasunod, si Vinatā—napasailalim at napahiya—ay nagtungo sa tahanan ni Kadrū at tinanggap ang pagkaalipin sa kanya.”

Verse 45

कदाचिद्विनतादर्शि सुपर्णनाश्रुलोचना । विच्छाया मलिना दीना दीर्घनिःश्वासवत्यपि

“Minsan, nakita ni Suparṇa si Vinatā—luha ang mga mata—nawalan ng liwanag, marumi at lugmok, at humihinga nang mahaba at mabigat.”

Verse 46

सुपर्ण उवाच । प्रातःप्रातरहो मातः क्व यासि त्वं दिनेदिने । सायमायासि च कुतो विच्छाया दीनमानसा

“Sinabi ni Suparṇa: ‘Ina, tuwing umaga—ay, ina—saan ka pumaparoon araw-araw? At saan ka nanggagaling sa gabi, nawalan ng liwanag at mabigat ang loob?’”

Verse 47

कुतो निःश्वसिसि प्रोच्चैरश्रुपूर्ण विलोचना । यथा क्लीबसुता योषिद्यथापति तिरस्कृता

“Bakit ka humihinga nang malakas, luhaang-luha ang iyong mga mata—gaya ng babaeng isinilang sa lalaking walang lakas, gaya ng asawang hinahamak ng kaniyang kabiyak?”

Verse 48

ब्रूहि मातर्झटित्यद्य कुतो दूनासि पत्त्रिणि । मयि जीवति ते बाले कालेपि कृतसाध्वसे

“Sabihin mo agad, ina—ngayon din—kung bakit ka labis na nagdurusa, O may pakpak. Habang ako’y nabubuhay, kahit si Kamatayan ay hindi dapat ikatakot mo, O mahinhing ginang.”

Verse 49

अश्रुनिर्माणकरणे कारणं किं तपस्विनि । सुचरित्रा सुनारीषु नामंगलमिहेष्यते

“Ano ang sanhi ng mga luhang ito, O mapagtiis na banal? Sa mga babaeng may mabuting asal, sa mundong ito, hindi dapat dumarating ang kasawian.”

Verse 50

धिक्तांश्च पुत्रान्यन्माता तेषु जीवत्सु दुःखभाक् । वरं वंध्यैव सा यस्याः सुता वंध्यमनोरथाः

“Sumpa at kahihiyan sa mga anak na lalaki, kung ang kanilang ina’y nagdurusa habang sila’y nabubuhay. Mas mabuti pang maging baog ang inang yaong ang mga anak ay tigang ang hangarin at walang naibibigay na katuparan.”

Verse 51

इत्यूर्जस्वलमाकर्ण्य वचः सूनोर्गरुत्मतः । विनता प्राह तं पुत्रं मातृभक्तिसमन्वितम्

Nang marinig ni Vinatā ang masigla at makapangyarihang mga salita ng kaniyang anak na si Garutmān, siya’y nagsalita sa anak na puspos ng debosyon sa ina.

Verse 52

अहं दास्यस्मि रे बाल कद्र्वाश्च क्रूरचेतसः । पृष्ठे वहामि तां नित्यं तत्पुत्रानपि पुत्रक

Sinabi ni Vinatā: “Anak ko, ako’y naging alipin ni Kadrū na may malupit na loob. Araw-araw ko siyang pasan sa aking likod—kasama pa ang kanyang mga anak, mahal kong anak.”

Verse 53

कदाचिन्मंदरं यामि कदाचिन्मलयाचलम् । कदाचिदंतरीपेषु चरेयं तदुदन्वताम्

“Kung minsan, sa Bundok Mandara ako napapapunta; kung minsan naman, sa Bundok Malaya. Kung minsan, gumagala ako sa mga pulo na nasa pagitan ng mga karagatang yaon.”

Verse 54

यत्रयत्र नयेयुस्ते काद्रवेयाः सुदुर्मदाः । व्रजेयं तत्रतत्राहं तदधीना यतः सुत

“Saan man ako dalhin ng mga anak ni Kadrū—na lasing sa kapalaluan—doon at doon ako kailangang sumunod; sapagkat ako’y nasa ilalim ng kanilang kapangyarihan, anak ko.”

Verse 55

गरुड उवाच । दासीत्वकारणं मातः किं ते जातं सुलक्षणे । दक्षप्रजापतेः पुत्रि कश्यपस्यप्रियेऽनघे

Sinabi ni Garuḍa: “Ina, ano ang dahilan at napasailalim ka sa pagkaalipin, O pinagpala at may mabuting palatandaan? O anak ni Prajāpati Dakṣa, minamahal ni Kaśyapa, O walang dungis—ano ang nangyari sa iyo?”

Verse 56

विनतोवाच गरुडं पुरावृत्तमशेषतः । दासीत्वकारणं यद्वदादित्याश्वविलोकनम्

Pagkatapos ay isinalaysay ni Vinatā kay Garuḍa ang buong pangyayari noong una—kung paanong nag-ugat ang kanyang pagkaalipin, kaugnay ng usapin ng pagtanaw sa kabayo ng Araw, si Uccaiḥśravas.

Verse 57

श्रुत्वेति गरुडः प्राह मातरं सत्वरं व्रज । पृच्छाद्य मातस्तान्दुष्टान्काद्रवेयानिदं वचः

Nang marinig ito, sinabi ni Garuda sa kanyang ina: "Humayo ka nang mabilis. Ngayon, Ina, itanong mo sa mga masasamang Kadraveya ang mensaheng ito."

Verse 58

यद्दुर्लभं हि भवतां यत्रात्यंतरुचिश्च वः । मद्दासीत्वविमोक्षाय तद्याचध्वं ददाम्यहम्

"Anuman ang mahirap ninyong makuha, at anuman ang inyong pinakananais—hingin ninyo iyon bilang kabayaran sa paglaya ng aking ina sa pagkaalipin; ibibigay ko ito."

Verse 59

तथाकरोच्च विनता तेपि श्रुत्वा तदीरितम् । सर्पाः संमंत्र्य तां प्रोचुर्विनतां हृष्टमानसाः

Ginawa nga iyon ni Vinata. At ang mga ahas naman, nang marinig ang ipinarating, ay nagsanggunian sa isa't isa at nagsalita kay Vinata nang may galak sa puso.

Verse 60

मातृशापविमोक्षाय यदि दास्यति नः सुधाम् । तदा समीहितं तेस्तु न दास्यत्यथ दास्यसि

"Kung, para sa paglaya mula sa sumpa ng iyong ina, ibibigay niya sa amin ang nektar (amrita), kung gayon matutupad ang iyong ninanais. Ngunit kung hindi niya ito ibibigay, mananatili kang alipin."

Verse 61

इत्योंकृत्य समापृच्छ्य कद्रूं द्रुतगतिः खगी । गरुत्मंतं समाचष्ट दृष्ट्वा संहृष्टमानसम्

Sa pagsasabi ng 'Om', at pagpapaalam kay Kadru, ang mabilis na inang-ibon (Vinata) ay umalis at ipinaalam kay Garuda, na nakita niyang masaya ang puso.

Verse 62

नागांतकस्ततः प्राह मातरं चिंतयातुराम् । आनीतं विद्धि पीयूषं मातर्मे देहि भोजनम्

Pagkaraan, si Nāgāntaka (Garuda) ay nagsalita sa kanyang inang balisa sa pag-aalala: “Alamin mong dinala ko na ang amṛta, ang nektar. Ina ko, bigyan mo ako ng pagkain.”

Verse 63

विनता प्राह तं पुत्रं संप्रहृष्टतनूरुहा । भोः सुपर्णार्णवं तूर्णं याहि मंगलमस्तु ते

Si Vinatā, na nangingilabot sa galak ang buong katawan, ay nagsabi sa kanyang anak: “O Suparṇa (Garuda), magtungo ka agad sa karagatan; nawa’y sumaiyo ang pagpapala at kabutihang-palad.”

Verse 64

संति तत्रापि बहुशो निषादा मत्स्यघातिनः । वेलातटनिवासाश्च तान्भक्षय दुरात्मनः

“Doon din ay marami pang Niṣāda, mga pumapatay ng isda, na naninirahan sa tabing-dagat; lamunin mo silang masasamang-loob.”

Verse 65

परप्राणैर्निजप्राणान्ये पुष्णंतीह दुर्धियः । शासनीयाः प्रयत्नेन श्रेयस्तच्छासनं परम्

“Yaong mga hangal na pinananatili ang sariling buhay sa pagkitil ng buhay ng iba—dapat silang pigilan nang buong pagsisikap; ang gayong pagpipigil ang pinakamataas na kabutihan.”

Verse 66

बहुहिंसाकृतां हिंसा भवेत्स्वर्गस्य साधनम् । विहिंसितेषु दुष्टेषु रक्ष्यते भूरिशो यतः

“Ang karahasang iginaganti sa mga gumagawa ng matinding karahasan ay maaaring maging daan sa langit; sapagkat kapag napasuko ang masasama, marami ang naliligtas at napangangalagaan.”

Verse 67

निषादेष्वपि चेद्विप्रः कश्चिद्भवति पुत्रक । संरक्षणीयो यत्नेन भक्षणीयो न कर्हिचित्

Ngunit kung sa mga Niṣāda ay may isang brāhmaṇa, anak ko, siya’y dapat ingatan nang buong pagsisikap—huwag na huwag siyang kainin kailanman.

Verse 68

गरुड उवाच । मत्स्यादिनां वसन्मध्ये कथं ज्ञेयो द्विजो मया अभक्ष्यो यस्त्वया प्रोक्तस्तच्चिह्नं किं चनात्थ मे

Sinabi ni Garuḍa: “Namumuhay sa gitna ng mga mangingisda at iba pa, paano ko makikilala ang isang dvija? Ipaalam mo sa akin ang palatandaan upang makilala ang iyong sinabi na ‘hindi dapat kainin.’”

Verse 69

विनतोवाच । यज्ञसूत्रं गले यस्य सोत्तरीयं सुनिर्मलम् । नित्यधौतानि वासांसि भालं तिलक लांछितम्

Sinabi ni Vinatā: “Yaong may yajñopavīta sa leeg, may malinis na pang-itaas na kasuotan; yaong ang mga damit ay palaging nilalabhan, at ang noo’y may tanda ng tilaka—”

Verse 70

सपवित्रौ करौ यस्य यन्नीवी कुशगर्भिणी । यन्मौलिः सशिखाग्रंथिः स ज्ञेयो ब्राह्मणस्त्वया

—yaong ang mga kamay ay may mga pavitra na singsing, ang bigkis sa baywang ay may kuśa na damo, at ang ulo’y may buhol ng tuktok na buhok, ang śikhā ay nakatali: siya ang dapat mong makilalang brāhmaṇa.”

Verse 71

उच्चरेदृग्यजुःसाम्नामृचमेकामपीह यः । गायत्रीमात्रमंत्रोपि स विज्ञेयो द्विजस्त्वया

At yaong bumibigkas dito kahit ng iisang ṛc mula sa Ṛg, Yajus, o Sāman—maging ang Gāyatrī-mantra lamang—siya’y dapat mong maunawaang dvija.

Verse 72

गरुड उवाच । मध्ये सदा निषादानां यो वसेज्जननि द्विजः । तस्यैतेष्वेकमप्येव न मन्ये लक्ष्मबोधकम्

Sinabi ni Garuḍa: “Ina, kung ang isang dvija ay laging naninirahan sa gitna ng mga Niṣāda, hindi ko inaakalang kahit isa sa mga palatandaang ito ay tunay na makapagtuturo sa kanya.”

Verse 73

लक्ष्मांतरं समाचक्ष्व द्विजबोधकरं प्रसूः । येन विज्ञाय तं विप्रं त्यजेयमपि कंठगम्

“Ina, ipahayag mo sa akin ang ibang natatanging palatandaan na makakakilala sa isang brāhmaṇa; kapag nakilala ko ang brāhmaṇang iyon, itatapon ko kahit ang nakabara sa aking lalamunan.”

Verse 74

तच्छ्रुत्वा विनता प्राह यस्ते कंठगतोंऽगज । खदिरांगारवद्दह्यात्तमपाकुरु दूरतः

Nang marinig ito, sinabi ni Vinatā: “Anak, sinumang pumasok sa iyong lalamunan ay masusunog na parang baga ng khadira; itapon mo siya nang malayo sa iyo.”

Verse 75

द्विजमात्रेपि या हिंसा सा हिंसा कुशलाय न । देशं वंशं श्रियं स्वं च निर्मूलयति कालतः

“Kahit ang pananakit sa iisang brāhmaṇa ay hindi nagdudulot ng kabutihan; sa paglipas ng panahon, binubunot nito hanggang ugat ang sariling lupain, angkan, at kasaganaan.”

Verse 76

निशम्य काश्यपिरितिप्रसूपादौप्रणम्य च । गृहीताशीर्ययौ शीघ्रं खमार्गेण खगेश्वरः

Nang marinig ng panginoon ng mga ibon ang gayong salita ng inang Kāśyapī, yumukod siya sa paanan ng kanyang ina; tinanggap ang kanyang mga pagpapala, siya’y mabilis na lumisan sa landas ng kalangitan.

Verse 77

दूरादालोकयांचक्रे निषादान्मत्स्यजीविनः । पक्षौ विधूय पक्षींद्रो रजसापूर्य रोदसी

Mula sa malayo, nakita ng Hari ng mga Ibon ang mga mangingisdang Nishada. Sa pagpagpag ng kanyang mga pakpak, pinuno niya ng alikabok ang langit at lupa.

Verse 78

अंधीकृत्य दिशोभागानब्धिरोधस्युपाविशत् । व्यादाय वदनं घोरं महाकंदरसन्निभम्

Pinadilim ang paligid, lumapag siya sa dalampasigan, ibinuka ang kanyang nakakatakot na bibig na tulad ng isang malawak na kuweba.

Verse 79

कांदिशीका निषादास्तु विविशुस्तत्र च स्वयम् । मन्वानेष्वथ पंथानं तेषु कंठं विशत्स्वपि

Ang mga litong Nishada ay pumasok doon nang kusa, sa pag-aakalang ito ay isang daan, at tuluyang pumasok sa kanyang lalamunan.

Verse 80

जज्वालेंगलसंस्पर्शो द्विजस्तत्कंठकंदलीम् । प्राक्प्रविष्टानथो तार्क्ष्यो निषादानौदरीं दरीम्

Ang Brahmana, na nag-aalab tulad ng apoy, ay sumunog sa lagusan ng lalamunan. Samantala, nalunok na ni Tarkshya ang mga Nishada patungo sa kuweba ng kanyang tiyan.

Verse 81

प्रवेश्य कंठतालुस्थं तं विज्ञाय द्विजस्फुटम् । भयादुदगिरत्तूर्णं मातृवाक्येन यंत्रितः

Nang mapagtanto niyang ang Brahmana ay nakabara sa kanyang lalamunan, at napigilan ng mga salita ng kanyang ina, mabilis niya itong iniluwa dahil sa takot.

Verse 82

तमुद्गीर्णं नरं दृष्ट्वा पक्षिराट्समभाषत । कस्त्वं जात्यासि निगद मम कंठविदाहकृत्

Nang makita ang taong iyon na naibuga palabas, nagsalita ang hari ng mga ibon: “Sino ka ayon sa iyong kapanganakan? Iwika mo sa akin, ikaw na nagpasunog sa aking lalamunan.”

Verse 83

स तदाहेति विप्रोहं पृष्टः सन्गरुडाग्रतः । वसाम्येषु निषादेषु जातिमात्रोपजीवकः

Tinanong siya sa harap ni Garuḍa, sumagot ang brāhmaṇa: “Naninirahan ako sa mga Niṣāda, nabubuhay lamang sa aking katayuang pangkapanganakan, na waring wala nang ibang tunay na ikabubuhay.”

Verse 84

तं प्रेष्य गरुडो दूरं भक्षयित्वाथ भूरिशः । नभो विक्षोभयांचक्रे प्रलयानिल सन्निभः

Itinapon siya ni Garuḍa sa malayo at saka nilamon; at ang makapangyarihang iyon—gaya ng hanging pangwakas ng pralaya—ay ginulo nang marahas ang mismong kalangitan.

Verse 85

तं दृष्ट्वा तिग्मतेजस्कं ज्वालाततदिगंतरम् । ज्वलद्दावानलं शैलमिव बिभ्युर्दिवौकसः

Nang makita siyang nagliliyab sa matalim na ningning, at ang apoy ay kumakalat hanggang sa mga dulo ng abot-tanaw, nanginig ang mga nananahan sa langit—na para bang nakikita ang bundok na nilalamon ng nagngangalit na sunog-gubat.

Verse 86

ते सन्नह्यंत युद्धाय सज्जीकृत बलायुधाः । अध्यास्य वाहनान्याशु सर्वे वर्मभृतः सुराः

Naghanda sila para sa digmaan, inihanda ang kanilang hukbo at mga sandata; at ang lahat ng mga deva, nakasuot ng baluti, ay dagling sumakay sa kani-kanilang mga sasakyan.

Verse 87

तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान् । क्षणप्रभाप्यसौ नैव को नः सम्मुख एत्यसौ

Hindi ito ang araw na tumatahak sa langit; ni hindi ito ang apoy na may usok. Gayunma’y hindi rin ito munting kislap—sino itong tuwirang lumalapit sa amin?

Verse 88

न दैत्येषु प्रभेदृक्स्यान्नाकृतिर्दानवेष्वियम् । महासाध्वसदः कोयमस्माकं हृत्प्रकंपनः

Hindi ito kilala sa mga Daitya, ni ang anyong ito’y nasusumpungan sa mga Dānava. Sino ito na nagdadala ng matinding pangamba, na nagpapayanig sa aming mga puso?

Verse 89

यावत्संभावयंतीति नीतिज्ञा अपि निर्जराः । तावद्दुधाव स्वौ पक्षौ पक्षिराजो महाबलः

Habang ang mga walang-kamatayang diyos—bagaman bihasa sa patakaran—ay sinusuri pa ang nagaganap, ang makapangyarihang hari ng mga ibon ay malakas na pumagaspas ng dalawang pakpak.

Verse 90

निपेतुः पक्षवातेन सायुधाश्च सवाहनाः । न ज्ञायंते क्व संप्राप्ता वात्यया पार्णतार्णवत्

Sa hangin ng kanyang mga pakpak, sila’y bumagsak—may sandata pa at nakasakay sa kanilang mga sasakyan. Ni hindi matukoy kung saan sila napadpad, na parang mga dahong tinatangay ng ipu-ipo.

Verse 91

अथ तेषु प्रणष्टेषु बुद्ध्या विज्ञाय पक्षिराट् । कोशागारं सुधायाः स तत्रापश्यच्च रक्षिणः

Nang sila’y magkawatak-watak, ang hari ng mga ibon, sa talas ng kanyang pag-unawa, ay nakita ang kabang-yaman ng sudhā (nektar); at doon ay namataan din niya ang mga tagapagbantay nito.

Verse 92

शस्त्रास्त्रोद्यतपाणींस्तान्सुरानाधूय सर्वशः । ददर्श कर्तरीयंत्रममृतोपरिसंस्थितम्

Iwinaksi niya sa lahat ng dako ang mga diyos na may nakataas na kamay na may sandata at pana; at nakita niya ang kasangkapang wari’y gunting na nakalagay sa ibabaw ng amṛta, ang banal na nektar.

Verse 93

मनःपवनवेगेन भ्रममाणं महारयम् । अपिस्पृशंतं मशकं यत्खंडयति कोटिशः

Umiinog iyon na kasingbilis ng isip at hangin, na may dambuhalang bagsik; anupa’t kahit lamok na lumapit lamang—ni hindi man sumayad—ay kaya nitong durugin sa milyun-milyong piraso.

Verse 94

उपोपविश्य पक्षींद्रस्तस्य यंत्रस्य निर्भयः । क्षणं विचारयामास किमत्र करवाण्यहो

Kaya ang hari ng mga ibon, walang takot, ay umupo sa tabi ng gayong kasangkapan at saglit na nagmuni-muni: “Ay! ano ang magagawa ko rito?”

Verse 95

स्प्रष्टुं न लभ्यते चैतद्वात्या न प्रभवेदिह । क उपायोत्र कर्तव्यो वृथा जातो ममोद्यमः

“Ni hindi ito mahawakan, at dito’y kahit unos na hangin ay hindi makalalaban dito. Anong paraan ang dapat gawin sa bagay na ito? Ang aking pagsisikap ay tila nauwi sa wala.”

Verse 96

न बलं प्रभवेदत्र न किंचिदपि पौरुषम् । अहो प्रयत्नो देवानामेतत्पीयूषरक्षणे

“Dito’y hindi uubra ang lakas, ni anumang tapang na gaya ng sa tao. Kay kamangha-mangha ang pagsisikap ng mga diyos sa pagbabantay sa pīyūṣa, ang nektar!”

Verse 97

यदि मे शंकरे भक्तिर्निर्द्वंद्वातीव निश्चला । तदा स देवदेवो मां वियुनक्तु महाऽधिया

Kung ang aking debosyon kay Śaṅkara ay tunay na di-natitinag at malaya sa alinlangan, nawa’y ang Diyos ng mga diyos, sa Kanyang dakilang karunungan, ang magtuwid sa aking pag-unawa at landas.

Verse 98

यद्यहं मातृभक्तोस्मि स्वामिनः शंकरादपि । तदा मे बुद्धिरत्रास्तु पीयूषहरणं क्षमा

Kung ako’y tunay na deboto sa aking ina—higit pa sa tungkulin ko sa aking Panginoong Śaṅkara—nawa’y sumibol sa akin ang wastong pag-unawa rito, upang maging maaari ang pagdadala ng amṛta, ang nektar.

Verse 99

आत्मार्थं नोद्यमश्चायं हृत्स्थो वेत्तीति विश्वगः । मातुर्दास्यविमोक्षाय यतेहममृतं प्रति

Ang pagsisikap na ito’y hindi para sa aking sarili—nalalaman ito ng Laganap-sa-lahat na nananahan sa puso. Sa amṛta lamang ako nagsusumikap upang palayain ang aking ina sa pagkaalipin.

Verse 100

जरितौ पितरौ यस्य बालापत्यश्च यः पुमान् । साध्वी भार्या च तत्पुष्ट्यै दोषोऽकृत्येपि तस्य न

Ang lalaking may matatandang magulang, may mga anak na musmos, at may asawang banal—kung siya man ay kumilos kahit tila di-nararapat, alang-alang sa kanilang ikabubuhay, wala siyang kasalanang natatamo.

Verse 110

ततः कैटभजित्प्राह वैनतेयं मुदान्वितः । वृतंवृतं महोदार देहिदेहि वरद्वयम्

Pagkaraan, ang pumatay kay Kaiṭabha (Viṣṇu), na puspos ng galak, ay nagsalita kay Vainateya (Garuḍa): “O marangal, pumili—pumili! Humiling ka sa akin ng dalawang biyaya.”

Verse 120

इत्युक्त्वा सहितो मात्रा वैनतेयो विनिर्ययौ । कुशासने च तैरुक्तो धृत्वा पीयूषभाजनम्

Pagkasabi nito, lumabas si Vainateya na kasama ang kanyang ina; at ayon sa kanilang tagubilin, inilapag niya ang sisidlan ng amṛta sa upuang damong kuśa at iningatan iyon.

Verse 130

विश्वेशानुगृहीतानां विच्छिन्नाखिलकर्मणाम् । भवेत्काशीं प्रति मतिर्नेतरेषां कदाचन

Yaong mga pinagpala ni Viśveśa, ang Panginoon ng Kāśī, at naputol na ang lahat ng naipong karma—sila lamang ang nagkakaroon ng tunay na pagnanais tungo sa Kāśī; sa iba, hindi ito sumisibol kailanman.

Verse 140

काश्यां प्रसन्नौ संजातौ देवौ शंकरभास्करौ । गरुडस्थापिताल्लिंगादाविरासीदुमापतिः

Sa Kāśī, nalugod ang dalawang diyos—si Śaṅkara at si Bhāskara; at mula sa liṅga na itinatag ni Garuḍa, nagpakita si Umāpati, ang Panginoon ni Umā.

Verse 150

तस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते । काश्यां पैशंगिले तीर्थे खखोल्कस्य विलोकनात् । नरश्चिंतितमाप्नोति नीरोगो जायते क्षणात्

Sa pagtanaw pa lamang dito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan. Sa Kāśī, sa Paiśaṃgila tīrtha, sa pagmasid kay Khakholka, natatamo ng tao ang ninanais at nagiging walang sakit sa isang iglap.

Verse 151

नरः श्रुत्वैतदाख्यानं खखोल्कादित्यसंभवम् । गरुडेशेन सहितं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Ang taong nakaririnig ng banal na salaysay na ito—tungkol kay Khakholka na may kaugnayan sa Āditya, kasama si Garuḍeśa—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.