Adhyaya 18
Isinasalaysay ng kabanatang ito ang pag-akyat matapos mamatay ni Śivaśarmā, isang brāhmaṇa mula Mathurā, matapos maligo sa lungsod ng paglaya (muktipurī) at magtungo sa isang Vaiṣṇava na kaharian. Nakakita siya ng isang makinang at mapalad na loka at nagtanong tungkol dito; ipinaliwanag ng dalawang tagapaglingkod na gaṇa na ang Saptarṣi—Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Kratu, Aṅgiras, at Vasiṣṭha—ay naninirahan sa Kāśī sa utos ng Lumikha upang magpalaganap ng mga nilalang, at binanggit ang kanilang mga asawa bilang mga ina ng daigdig. Nagpasya ang mga ṛṣi na magsagawa ng tapas at lumapit sa Avimukta, na inilalarawan bilang kṣetra na tinitirhan ng “nakaaalam ng kṣetra,” para sa pangkalahatang kaligtasan. Itinatag nila ang mga liṅga na may kani-kaniyang pangalan at sa lakas ng kanilang pag-aayuno at pagninilay ay pinananatili ang tatlong daigdig. Ibinigay din ang talaan ng mga pook: Atriśvara malapit sa tubig ni Gokarṇeśa; ang kuṇḍa ni Marīci at Marīcīśvara; Pulaha at Pulastya malapit sa Svargadvāra; Aṅgiraseśvara sa gubat ng Harikeśava; at Vāsisṭhameśvara at Kratvīśvara sa pampang ng Varuṇā—bawat isa’y may biyayang tulad ng tejas at pag-abot sa mga loka. Sa wakas, pinupuri si Arundhatī bilang walang kapantay na pativratā, at sinasabing ang pag-alaala sa kanya ay nagdudulot ng meritong katumbas ng pagligo sa Gaṅgā, kaya’t itinatanghal siya bilang huwarang pamantayan sa loob ng banal na tanawin ng Kāśī.
Shlokas
Verse 1
अगस्तिरुवाच । इति शृण्वन्कथां रम्यां शिवशर्माऽथ माथुरः । मुक्तिपुर्यां सुसंस्नातो मायापुर्यां गतासुकः
Sinabi ni Agastya: Sa gayon, habang nakikinig sa marikit na salaysay na ito, si Śivaśarmā na taga-Mathurā—matapos maligo nang lubos sa Lungsod ng Paglaya—ay masayang nagtungo sa Lungsod ng Māyā.
Verse 2
नेत्रयोः प्राघुणी चक्रे ततः सप्तर्षिमंडलम् । व्रजन्स वैष्णवं लोकमंते विष्णुपुरीक्षणात्
Sa harap ng kanyang mga mata, nasilayan niya ang kalipunan ng Pitong Ṛṣi; at pagkaraan, sa pagpapatuloy ng paglalakbay, narating niya sa wakas ang daigdig na Vaiṣṇava—sa pamamagitan ng pangitain sa lungsod ni Viṣṇu.
Verse 3
उवाच च प्रसन्नात्मा स्तुतश्चारणमागधैः । प्रार्थितो देवकन्याभिस्तिष्ठ तिष्ठेति चक्षणम्
At siya, payapa ang loob, ay nagsalita—pinupuri ng mga Cāraṇa at Māgadha; at ang mga dalagang makalangit ay paulit-ulit na nakiusap, “Manatili, manatili,” kahit sandali.
Verse 4
स्थिता सुतासु निःश्वसस्य मंदभाग्या वयं त्विति । गतः पुण्यतमांल्लोकानसौ यत्पुण्यवत्तमः
Nakatayo sa piling ng kanilang mga kasama, sila’y napabuntong-hininga: “Tunay ngang kami’y kapus-palad”; sapagkat siya—pinakamataas ang kabutihang-dangal—ay nagtungo na sa mga mundong pinakabanal.
Verse 5
इति शृणवन्मुखात्तासां वचनानि विमानगः । देवौ कस्यायमतुलो लोकस्तेजोमयः शुभः
Nang marinig niya mula sa kanilang mga bibig ang mga salitang iyon, ang manlalakbay sa sasakyang panghimpapawid ay nagtanong: “O mga diyos, kanino ang walang-katulad na mundong ito—mapalad at puspos ng liwanag?”
Verse 6
इति द्विजवचः श्रुत्वा प्रोचतुर्गणसत्तमौ । शिवशर्मञ्छिवमते सदा सप्तर्षयोमलाः
Nang marinig ang mga salita ng brāhmaṇa, sumagot ang dalawang pinakadakilang tagapaglingkod na makalangit: “O Śivaśarmā—ayon sa aral ni Śiva—ang walang-dungis na Pitong Ṛṣi ay laging nananahan (dito).”
Verse 7
वसंतीह प्रजाः स्रष्टुं विनियुक्ताः प्रजासृजा । मरीचिरत्रिः पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरङ्गिराः
Naninirahan dito, na itinalaga ng Panginoon ng mga nilalang upang lumikha ng mga nilalang, sina: Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Kratu, at Aṅgiras.
Verse 8
वसिष्ठश्च महाभागो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । सप्त ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः
At ang lubhang mapalad na Vasiṣṭha—sila ang mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā. Sa mga Purāṇa, tiyak silang kinikilála bilang “Pitóng Brahmā.”
Verse 9
संभूतिरनसूया च क्षमा प्रीतिश्च सन्नतिः । स्मृतिरूर्जा क्रमादेषां पत्न्यो लोकस्य मातरः
Si Saṃbhūti, Anasūyā, Kṣamā, Prīti, Sannati, Smṛti, at Ūrjā—sila, ayon sa wastong pagkakasunod, ang kanilang mga asawa, iginagalang bilang mga Ina ng daigdig.
Verse 10
एतेषां तपसा चैतद्धार्यते भुवनत्रयम् । उत्पाद्य ब्रह्मणा पूर्वमेते प्रोक्ता महर्षयः
Sa pamamagitan ng kanilang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagsasanay), natataguyod ang buong tatlóng daigdig. Noong unang panahon, matapos silang likhain, ipinahayag sila ni Brahmā bilang mga dakilang ṛṣi.
Verse 11
प्रजाः सृजत रे पुत्रा नानारूपाः प्रयत्नतः । ततः प्रणम्य ब्रह्माणं तपसे कृतनिश्चयाः
“Likhain ninyo ang mga nilalang, O mga anak—na may sari-saring anyo, sa taimtim na pagsisikap.” Pagkaraan, yumukod sila kay Brahmā at matibay na nagpasiyang magsagawa ng tapas.
Verse 12
अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रंक्षेत्रज्ञधिष्ठितम् । मुक्तये सर्वजंतूनामविमुक्तं शिवेन यत्
Narating nila ang Avimukta—ang banal na kṣetra na pinamumunuan ng Nakaaalam sa Kṣetra—yaong Avimukta na itinalaga ni Śiva para sa paglaya ng lahat ng nilalang.
Verse 13
प्रतिष्ठाप्य च लिंगानि ते स्वनाम्नांकितानि च । शिवेति परया भक्त्या तेपुरुग्रं तपो भृशम
Itinatag nila ang mga liṅga, na may ukit ng kani-kanilang pangalan; at sa sukdulang debosyon, sumisigaw ng “Śiva!”, nagsagawa sila ng napakatinding tapasya.
Verse 15
प्राजापत्येऽत्र ते लोके वसंत्युज्ज्वलतेजसः । गोकर्णेशस्य सरसः प्रत्यक्तीरे प्रतिष्ठितम्
Dito, sa mundong Prājāpatya, nananahan ang mga maningning ang ningning. Ang banal na pook na ito’y naitatag sa kanlurang pampang ng lawa ni Gokarṇeśa.
Verse 16
लिंगमत्रीश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मतेजोभिवर्धते । कर्कोट वाप्या ईशाने मरीचेः कुंडमुत्तमम्
Sa pagtanaw sa liṅgang tinatawag na Atrīśvara, lumalago ang ningning ng Brahman. Sa hilagang-silangan naroon ang Karkoṭa na balon-hakbang, at ang dakilang lawa ni Marīci.
Verse 17
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्त्या भ्राजते भास्करो यथा । मरीचीश्वर संज्ञं तु तत्र लिंगं प्रतिष्ठितम्
Pagkaligo roon nang may debosyon, ang tao’y nagniningning na gaya ng araw. Doon ay naitatag ang liṅgang kilala sa pangalang Marīcīśvara.
Verse 18
तल्लिंगदर्शनाद्विप्र मारीचं लोकमाप्नुयात् । कांत्या मरीचिमालीव शोभते पुरुषर्षभः
O brāhmaṇa, sa darśana ng liṅgang iyon, mararating ang mundong Marīca. Ang pinakamainam sa mga lalaki’y kumikislap sa liwanag, na wari’y may kuwintas ng mga sinag.
Verse 19
पुलहेश पुलस्त्येशौ स्वर्गद्वारस्य पश्चिमे । तौ दृष्ट्वा मनुजो लोके प्राजापत्ये महीयते
Ang Pulaheśa at Pulastyeśa ay nasa kanluran ng Svargadvāra. Pagkakita sa dalawang iyon, ang tao’y pinararangalan sa daigdig na Prājāpatya.
Verse 20
हरिकेशवने रम्ये दृष्ट्वैवांगिरसेश्वरम् । इह लोके वसेद्विप्र तेजसापरिबृंहितः
Sa kaaya-ayang gubat ng Harikeśava, sa pagtanaw lamang kay Aṅgiraseśvara, ang isang brāhmaṇa’y nananahan sa mundong ito na puspos at pinatatag ng banal na ningning (tejas).
Verse 21
वरणायास्तटे रम्ये दृष्ट्वा वासिष्ठमीश्वम् । क्रत्वीश्वरं च तत्रैव लभते वसतिं त्विह
Sa kaaya-ayang pampang ng Varaṇā, pagkakita kay Vāsiṣṭheśvara—at doon din kay Kratvīśvara—nagkakamit ang tao ng paninirahan at kapanatagan dito mismo.
Verse 22
काश्यामेतानि लिंगानि सेवितानि शुभैषिभिः । मनोभिवांछितं दद्युरिह लोके परत्र च
Sa Kāśī, ang mga liṅga na ito—na sinasamba ng mga naghahangad ng kabutihan—ay nagbibigay ng ninanais ng puso, sa mundong ito at sa kabilang-buhay.
Verse 23
गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग तिष्ठते सात्र सुंदरी । अरुंधती महापुण्या पतिव्रतपरायणा
Wika ng mga gaṇa: “O mapalad na Śivaśarman, narito ang marikit na ginang na si Arundhatī—lubhang banal at ganap na nakatuon sa panatang katapatan sa asawa—na nananahan dito.”
Verse 24
यस्याः स्मरणमात्रेण गंगास्नान फलं लभेत् । अंतःपुरचरैर्द्वित्रैः पवित्रैः सहितो विभुः
Sa pag-alaala lamang sa Kanya, nakakamtan ang bunga ng pagligo sa banal na Gaṅgā. Ang Makapangyarihan ay may kasamang iilang dalisay na tagapaglingkod mula sa loob ng palasyo.
Verse 25
सदा नारायणो देवो यस्याश्चक्रे कथां मुदा । कमलायाः पुरोभागे पातिव्रत्य सुतोषितः
Si Nārāyaṇa, ang Diyos na laging nalulugod, ay masayang nagsalaysay ng kanyang kadakilaan—sa harap ni Kamalā (Lakṣmī), na lubhang nasiyahan sa kanyang wagas na pātivratya.
Verse 26
पतिव्रतास्वरुंधत्याः कमले विमलाशयः । यथास्ति न तथाऽन्यस्याः कस्याश्चित्कापि भामिनि
O marikit na ginang, kay Arundhatī—na matatag sa pātivratya—may dalisay at walang dungis na puso, na hindi matatagpuan sa alinmang babae saanman.
Verse 27
न तद्रूपं न तच्छीलं न तत्कौलीन्यमेव च । न तत्कलासुकौशल्यं पत्युः शुश्रूषणं न तत्
Walang gayong anyo, walang gayong asal, ni gayong marangal na angkan; wala ring gayong pino at bihasang sining—ni gayong tapat na paglilingkod sa asawa.
Verse 28
न माधुर्यं न गांभीर्यं न चार्यपरितोषणम् । अरुंधत्या यथा देवि तथाऽन्यासां क्वचित्प्रिये
Walang gayong tamis, walang gayong lalim at kabigatan, ni gayong kakayahang magpasaya sa mararangal. O diyosa, O minamahal—gaya ni Arundhatī, wala nang iba saanman.
Verse 29
धन्यास्ता योषितो लोके सभाग्याः शुद्धबुद्धयः । अरुंधत्याः प्रसंगे या नामापि परिगृह्णते
Mapalad sa daigdig ang mga babaeng yaon—mapalad at dalisay ang isip—na, sa pagbanggit kay Arundhatī, maging ang kanyang banal na pangalan ay binibigkas at iniingatan.
Verse 30
यदा पतिव्रतानां तु कथास्मद्भवने भवेत् । तदा प्राथमिकीं रेखामेषाऽलंकुरुते सती
Tuwing sa aming tahanan ay isinasalaysay ang banal na kathā ng mga pativratā, noon din ang marangal na ginang na ito’y naggagayak ng unang mapalad na guhit, gaya ng nararapat sa isang tapat at malinis na asawa.
Verse 31
ब्रुवतोरिति संकथां तथा गणयोर्वैष्णवयोर्मुदावहाम् । ध्रुवलोकौपागतस्ततो नयनातिथ्यमतथ्यवर्जितः
Habang patuloy na isinasalaysay ng dalawang Vaiṣṇava na tagapaglingkod ang masayang kathang iyon, nakita niya ang isang nakarating sa daigdig ni Dhruva—isang anyong karapat-dapat maging panauhin ng mga mata, walang bahid ng kasinungalingan o kapintasan.