Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चतुर्विंशतितीर्थानि यान्युक्तानि त्वया मुने । तेषां प्रधानतीर्थानां सेतौ पापविनाशने

Ang mga ṛṣi ay nagsabi: O muni, sinabi mo ang dalawampu’t apat na tīrtha. Sa mga pangunahing tīrtha sa Setu, na tagapuksa ng kasalanan—(ipahayag mo pa).

Verse 2

आदिमस्य तु तीर्थस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । कथं समागता सूत वदास्माकं हि पृच्छताम्

Sa unang tīrtha, ang tanyag na pangalan ay ‘Cakratīrtha’. Paano nagmula ang pangalang ito, O Sūta? Sabihin mo sa amin, sapagkat nagtatanong kami.

Verse 3

श्रीसूत उवाच । चतुर्विंशतितीर्थानां प्रधानानां द्विजोत्तमाः । यदुक्तमादिमं तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

Si Śrī Sūta ay nagsabi: O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa dalawampu’t apat na pangunahing tīrtha, ang unang nabanggit na tīrtha ay bantog sa lahat ng mga daigdig.

Verse 4

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य गर्भवासो न विद्यते । विलयं यांति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

Sa pag-alaala lamang sa tīrthang iyon, wala nang muling paninirahan sa sinapupunan. Nalulusaw ang mga kasalanan, kahit yaong nagawa sa sandaang libong kapanganakan.

Verse 5

तस्मिंस्तीर्थे सकृत्स्नाना त्स्मरणात्कीर्तनादपि । लोके ततोधिकं तीर्थं तत्तुल्यं वा द्विजोत्तमाः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, sa pagligo kahit minsan sa banal na tīrtha na yaon—at maging sa pag-alaala o pag-awit ng papuri rito—walang ibang tīrtha sa daigdig na kapantay nito, ni hihigit pa.

Verse 6

न विद्यते मुनिश्रेष्ठाः सत्यमुक्तमिदं मया । गंगा सरस्वती रेवा पंपा गोदावरी नदी

O pinakadakila sa mga muni, tunay ang aking sinasabi: maging ang Gaṅgā, Sarasvatī, Revā (Narmadā), Pampā, at ang ilog na Godāvarī ay hindi nakapapantay sa tīrtha na ito.

Verse 7

कालिंदी चैव कावेरी नर्मदा मणिकर्णिका । अन्यानि यानि तीर्थानि नद्यः पुण्या महीतले

Gayundin ang Kāliṇdī (Yamunā), Kāverī, Narmadā, Maṇikarṇikā, at alinmang iba pang mga tīrtha at mga banal na ilog sa ibabaw ng lupa—wala ni isa ang kapantay nito.

Verse 8

अस्य तीर्थस्य विप्रेंद्राः कोट्यंशेनापि नो समाः । धर्मतीर्थमिति प्राहुस्तत्तीर्थं हि पुराविदः

O pinunò ng mga brāhmaṇa, ang ibang mga tīrtha ay hindi man lamang kapantay nito kahit sa isang bahagi sa sampung-milyon. Kaya tinatawag ng mga nakaaalam ng sinaunang aral ang banal na pook na yaon na ‘Dharma-tīrtha’.

Verse 9

यथा समागता तस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

Kung paanong ito’y nagtipon at sumikat sa pangalang ‘Cakra-tīrtha’—iyan ang ipaliliwanag ko ngayon. Makinig kayo, O mga pinunò na tulad ng toro sa hanay ng mga muni.

Verse 10

सेतुमूलं हि तत्प्रोक्तं तद्दर्भशयनं मतम् । तत्रैव चक्रतीर्थं तु महापातकमर्द्दनम्

Ang pook na yaon ay ipinahayag na siyang “ugat ng Setu,” at kinikilalang “higaan ng damong darbha.” Doon din naroon ang Cakra-tīrtha, ang dumudurog sa malalaking kasalanan.

Verse 11

पुरा हि गालवोनाम मुनिर्विष्णुपरायणः । दक्षिणांभोनिधेस्तीरे हालास्यादविदूरतः

Noong unang panahon ay may isang muni na nagngangalang Gālava, lubos na nakatuon kay Viṣṇu. Siya’y nanahan sa pampang ng timog na karagatan, di-kalayuan sa Hālāsya.

Verse 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

Malapit sa nayon ng Phulla, at malapit din sa lawa na tinatawag na Kṣīra-saras, sa pampang ng Dharma-puṣkariṇī, isinagawa niya ang dakilang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 13

युगानामयुतं ब्रह्म गृणन्विप्राः सनातनम् । दयायुक्तो निराहारः सत्यवान्विजितेंद्रियः

O mga brāhmaṇa, sa loob ng sampung libong yuga ay pinuri niya ang walang-hanggang Brahman—puspos ng habag, nag-aayuno nang walang pagkain, tapat sa katotohanan, at nagwagi sa mga pandama.

Verse 14

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दांतः सर्वद्वंद्वविवर्जितः

Tinitingnan niya ang lahat ng nilalang na gaya ng sarili, walang pagnanasa sa mga bagay-pandama; para sa kapakanan ng lahat ng nilikha, siya’y disiplinado at di-natitinag ng lahat ng magkatunggaling dalawa.

Verse 15

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

Sa ilang taon, nabuhay siya na tuyong dahon ang pagkain; sa ilang panahon, tubig lamang ang tinangkilik; at sa ilang taon, wari’y hangin lamang ang kanyang tinatanggap.

Verse 16

एवं पंचसहस्राणि वर्षाणि स महामुनिः । अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम्

Sa gayon, sa loob ng limang libong taon, ang dakilang muni ay nagsagawa ng mabagsik na tapas—isang gawaing lubhang mahirap kahit sa mga deva.

Verse 17

ततः पंचसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवः । निराहारो निरालोको निरुच्छ्वासो निरास्पदः

Pagkaraan, sa isa pang limang libong taon, ang pinakadakila sa mga muni ay nanatiling walang pagkain, walang pagtanaw sa daigdig, pigil ang hininga, at walang masandalan o pahingahan.

Verse 18

वर्षास्वासारसहनं हेमंतेषु जलेशयः । ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो विष्णुध्यानपरायणः

Sa tag-ulan, tiniis niya ang malalakas na buhos; sa taglamig, nahimlay siyang nakalubog sa tubig; sa tag-init, umupo siya sa gitna ng limang apoy—laging nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu.

Verse 19

जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं ध्यायन्हृदि जनार्दनम् । तताप सुमहातेजा गालवो मुनिपुंगवः

Binibigkas niya ang walong-pantig na mantra at ninilay sa puso si Janārdana; sa gayon, ang maningning na si Gālava, pinakamainam sa mga muni, ay nagpatuloy sa kanyang tapas.

Verse 20

एवं त्वयुतव वर्षाणि स समतीतानि वै मुनेः । अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः

Sa ganitong paraan, lumipas ang sampung libong taon para sa banal na muni. Pagkaraan, nalugod sa kanyang matinding tapasya ang Mapalad na Panginoon, ang Kabiyak ni Kamalā (Lakṣmī).

Verse 21

प्रत्यक्षतामगात्तस्य शंखचक्रगदाधरः । विकचांबुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः

Nagpakita Siya nang hayagan sa kanya—may hawak na kabibe, diskos, at pamalo; ang mga mata’y gaya ng talulot ng ganap na bumukadkad na lotus; nagniningning na tila sampung milyong araw.

Verse 22

विनतानंदनारूढश्छत्रचामरशोभितः । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

Nakaupo Siya sa anak ni Vinatā (Garuḍa), pinalalamutian ng payong at mga pamaypay na chamara; at sinusuotan ng kuwintas, pulseras sa bisig, korona, mga bangle, at iba pang hiyas.

Verse 23

विष्वक्सेनसुनंदादिकिंकरैः परिवारितः । वीणावेणुमृदंगादिवादकैर्नारदादिभिः

Napapaligiran Siya ng mga lingkod na sina Viṣvaksena, Sunanda, at iba pa; at ng mga musikero tulad ni Nārada at iba pa, na tumutugtog ng vīṇā, plauta, mṛdaṅga, at iba pa.

Verse 24

उपगीयमानविजयः पीतांबरविराजितः । लक्ष्मीविराजितोरस्को नीलमेघसमच्छविः

Inaawit ang Kanyang tagumpay; nagniningning Siya sa dilaw na kasuotan; ang Kanyang dibdib ay maningning sa presensya ni Lakṣmī; ang Kanyang kulay ay tulad ng madilim-bughaw na ulap ng ulan.

Verse 25

धुनानः पद्ममेकेन पाणिना मधुसूदनः । सनकादिमहायोगिसेवितः पार्श्वयोर्द्वयोः

Si Madhusūdana (Viṣṇu), marahang iniuuga ang isang lotus sa isang kamay; at sa magkabilang panig Niya’y naglilingkod ang dakilang mga yogin, simula kay Sanaka, na nagpapahayag ng Kanyang mapalad na pagdatal sa banal na Setu.

Verse 26

मंदस्मितेन सकलं मोहयन्भुवनत्रयम् । स्वभासा भासयन्सर्वान्दिशो दश च भूसुराः

Sa banayad na ngiti, inakit Niya ang buong tatlong daigdig; at sa sarili Niyang liwanag, pinaliwanag Niya ang lahat ng nilalang at ang sampung dako, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa.

Verse 27

कंठलग्रेन मणिना कौस्तुभेन च शोभितः । सुवर्णवेत्रहस्तैश्च सौविदल्लैरनेकशः

Pinapalamutian Siya ng hiyas na Kaustubha na nakapatong sa Kanyang leeg, kaya Siya’y nagniningning; at sa paligid Niya’y marami ang mga tagapaglingkod na may tangan-tangang gintong mga tungkod.

Verse 28

अनन्यदुर्लभाचिंत्यगीयमाननिजाद्भुतः । सुभक्तसुलभो देवो लक्ष्मीकांतो हरिः स्वयम्

Siya—si Hari mismo, ang minamahal ni Lakṣmī—na ang Kanyang kababalaghan ay di-maunawa at inaawit sa papuri, at di madaling marating sa ibang paraan, ay nagiging madaling lapitan ng mga tapat na deboto.

Verse 29

सन्न्यधत्त पुरस्तस्य गालवस्य महामुनेः । आविर्भूतं तदा दृष्ट्वा श्रीवत्सांकितवक्षसम्

Pagkaraan, nagpakita Siya at tumindig sa harap ng dakilang pantas na si Gālava; at nang makita ang Panginoon na nahayag, na may tanda ng Śrīvatsa sa Kanyang dibdib, namangha at nagpitagan ang pantas sa Kanya.

Verse 30

पीतांबरधरं देवं तुष्टिं प्राप महामुनिः । भक्त्या परमया युक्तस्तुष्टाव जगदीश्वरम्

Nang makita ng dakilang muni ang Diyos na may suot na dilaw na kasuotan, nakamtan niya ang ganap na kasiyahan; puspos ng sukdulang debosyon, pinuri niya ang Panginoon ng sansinukob.

Verse 31

गालव उवाच । नमो देवादिदेवाय शंखचक्रगदाभृते । नमो नित्याय शुद्धाय सच्चिदानंदरूपिणे

Sinabi ni Gālava: Pagpupugay sa Diyos na pinagmulan ng mga diyos, tagapagdala ng kabibe, diskos, at pamalo. Pagpupugay sa Walang-hanggan, sa Dalisay, na ang likas ay Sat-Cit-Ānanda—Pag-iral, Kamalayan, at Kaligayahan.

Verse 32

नमो भक्तार्ति हंत्रे ते हव्यकव्यस्वरूपिणे । नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

Pagpupugay sa Iyo, tagapag-alis ng dalamhati ng mga deboto, na Ikaw mismo ang anyo ng mga handog para sa mga diyos at sa mga ninuno. Pagpupugay sa Iyo bilang Tatluhang Anyô, na gumaganap ng paglikha, pag-iingat, at pagwawakas.

Verse 33

नमः परेशाय नमो विभूम्ने नमोस्तु लक्ष्मीपतये विधात्रे । नमोस्तु सूर्येंदुविलोचनाय नमो विरिंच्याद्यभिवंदिताय

Pagpupugay sa Kataas-taasang Panginoon; pagpupugay sa Dakilang Laganap sa lahat. Pagpupugay sa Asawa ni Lakṣmī, sa Tagapag-ayos ng kapalaran. Pagpupugay sa may mga matang araw at buwan; pagpupugay sa sinasamba ni Brahmā at ng mga pangunahing nilalang.

Verse 34

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः समस्तदोषैरपि वर्जितो यः । स्रमस्तसंसारभयापहारिणे तस्मै नमो दैत्यविनाशनाय

Pagpupugay sa Kanya na lampas sa lahat ng hanggahang pagkakaiba gaya ng pangalan at kapanganakan; sa Kanya na malaya sa bawat kapintasan; sa Kanya na nag-aalis ng lahat ng takot na mula sa pag-iral sa sansinukob—sa tagapuksa ng mga Daitya, pagpupugay.

Verse 35

वेदांतवेद्याय रमेश्वराय वैकुण्ठवासाय विधातृपित्रे । नमोनमः सत्यजनार्तिहारिणे नारायणायामितविक्रमाय

Paulit-ulit na pagpupugay kay Nārāyaṇa, ang di-masukat ang lakas—nakikilala sa Vedānta; Panginoon ni Ramā; nananahan sa Vaikuṇṭha; Ama ng Lumikha; tagapag-alis ng pagdurusa ng matatapat at deboto.

Verse 36

नमस्तुभ्यं भग वते वासुदेवाय शार्ङ्गिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं शेषपर्यंकशायिने

Pagpupugay sa Iyo, Mapalad na Panginoong Vāsudeva, may hawak ng busog na Śārṅga. Muli’t muli, pagpupugay sa Iyo na nakahimlay sa higaan ni Śeṣa.

Verse 37

इति स्तुत्वा हरिं विप्रास्तूष्णीमास्ते स गालवः । श्रुत्वा स्तुतिं श्रुति सुखां हरिस्तस्यमहात्मनः

Sa gayon, matapos purihin si Hari, ang brāhmaṇang si Gālava ay nanahimik. Nang marinig ang himnong yaon—nakalulugod sa pandinig—si Hari ay nakinig sa mga salita ng dakilang-may-kaluluwang pantas.

Verse 38

अवाप परमं तोषं शंखचक्रगदाधरः । अथालिंग्य मुनिं शौरिश्चतुर्भिर्बाहुभिस्तदा

Ang may tangan ng kabibe, diskos, at gada ay napuspos ng sukdulang kagalakan. Pagkaraan, niyakap ni Śauri ang pantas sa Kaniyang apat na bisig.

Verse 39

बभाषे प्रीतिसं युक्तो वरो वै व्रियतामिति । तुष्टोऽस्मि तपसा तेऽद्य स्तोत्रेणापि च गालव

May pag-ibig na puspos, Siya’y nagsalita: “Pumili ka ng biyaya.” “O Gālava, ngayo’y nalulugod Ako sa iyong pagtitika—at gayundin sa iyong himno.”

Verse 40

नमस्कारेण च प्रीतो वरदोऽहं तवागतः । गालव उवाच । नारायण रमानाथ पीतांबर जगन्मय

“Nalugod Ako sa iyong pagpupugay; kaya Ako’y dumating bilang Tagapagkaloob ng mga biyaya.” Wika ni Gālava: “O Nārāyaṇa, Panginoon ni Ramā, O may suot na dilaw na kasuotan, O Ikaw na lumulukob sa sansinukob…”

Verse 41

जनार्दन जगद्धामन्गोविंद नरकांतक । त्वद्दर्शनात्कृतार्थोऽस्मि सर्वस्मादधिकस्तथा

O Janārdana, tahanan ng mga daigdig; O Govinda, tagapagpuksa kay Naraka! Sa iyong darśana, natamo ko ang layon; at ako’y lubos na ganap, higit sa lahat.

Verse 42

त्वां न पश्यंत्यधर्मिष्ठा यतस्त्वं धर्मपालकः । यन्न वेत्ति भवो ब्रह्मा यन्न वेत्ति त्रयी तथा

Hindi Ka nakikita ng mga di-matuwid, sapagkat Ikaw ang tagapangalaga ng Dharma. Yaong hindi ganap na nalalaman ni Bhava at ni Brahmā—ni ng tatluhang Veda—yaon ang iyong tunay na kalikasan.

Verse 43

तं वेद्मि परमात्मानं किमस्मा दधिकं वरम् । योगिनो यं न पश्यन्ति यं न पश्यंति कर्मठाः

Nakikilala ko Siya bilang Paramātman; anong biyaya pa ang hihigit dito? Siya na hindi nakikita maging ng mga yogin, at hindi rin nakikita ng mga abala lamang sa ritwal na gawa.

Verse 44

तं पश्यामि परात्मानं किमस्मादधिकं वरम् । एतेन च कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगत्पते

Nakikita ko ang Kataas-taasang Espiritu; anong biyaya pa ang hihigit dito? Sa ito lamang ako’y ganap, O Janārdana, Panginoon ng sanlibutan.

Verse 45

यन्नामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपिच । मुक्तिं प्रयांति मुनयस्तं पश्यामि जनार्दनम्

Siya na ang Banal na Pangalan, kapag inalaala lamang, ay nagkakaloob ng kalayaan kahit sa nabahiran ng mabibigat na kasalanan—si Janārdana, Siya ang aking minamasdan.

Verse 46

त्वत्पादपद्मयुगले निश्चला भक्तिरस्तुमे । हरिरुवाच । मयि भक्तिर्दृढा तेऽस्तु निष्कामा गालवाधुना

“Nawa’y maging di-matitinag ang aking debosyon sa kambal na lotus na paa Mo.” Wika ni Hari: “Ngayon, O Gālava, sumaiyo ang matibay na bhakti sa Akin—walang pagnanasa at matatag.”

Verse 47

शृणु चाप्यपरं वाक्यमुच्यमानं मया मुने । मदर्थं कर्म कुर्वाणो मद्ध्यानो मत्परायणः

“Makinig ka pa sa isa pang aral na aking sasabihin, O muni: gumagawa ng mga gawa para sa Akin, nagmumuni sa Akin, at sa Akin lamang sumisilong…”

Verse 48

एतत्प्रारब्धदेहांते मत्स्वरूपमवाप्स्यसि । अस्मिन्नेवाश्रमे वासं कुरुष्व मुनिपुंगव

“Sa wakas ng katawang ito—na dinadala ng itinakdang bunga ng nakaraan—makakamtan mo ang Aking sariling anyo. Kaya, O pinakadakila sa mga muni, manahan ka rito mismo sa āśrama.”

Verse 49

धर्मपुष्करिणी चेयं पुण्या पापविनाशिनी । अस्यास्तीरे तपः कुर्वंस्तपःसिद्धिमवाप्नुयात्

“Ito ang Dharmapuṣkariṇī—banal at pumupuksa ng kasalanan. Ang nagsasagawa ng tapas sa pampang nito ay makakamtan ang kaganapan ng austeridad.”

Verse 50

धर्मः पुरा समागत्य दक्षिणस्योदधेस्तटे । तपस्तेपे महादेवं चिंतयन्मनसा तदा

Noong unang panahon, dumating si Dharma sa pampang ng timog na karagatan; nagsagawa siya roon ng mahigpit na tapas, at sa isip ay taimtim na nagmuni-muni kay Mahādeva.

Verse 51

स्नानार्थमेकं तीर्थं च चक्रे धर्मो महामुने । धर्मपुष्करिणी तेन प्रसिद्धा तत्कृता यतः

Upang makapaligo, O dakilang muni, nagtatag si Dharma ng isang banal na tīrtha; kaya ito’y sumikat bilang Dharmapuṣkariṇī, sapagkat siya ang lumikha nito.

Verse 52

त्वया यथा तपस्तप्तमिदानीं मुनिसत्तम । तथा तप्तं तपस्तेन धर्मेण हरसेविना

O pinakadakila sa mga pantas, kung paanong ikaw ngayon ay nagsunog ng tapas, gayon din dito nagsagawa ng tapas ang yaong Dharma, ang deboto at tagapaglingkod ni Hara (Śiva).

Verse 53

तपसा तस्य तुष्टः सञ्छूलपाणिर्महेश्वरः । प्रादुरासीस्त्वया दीप्त्या दिशोदशविभासयन्

Dahil sa kanyang tapas ay nasiyahan si Maheśvara, ang may hawak ng trishula; nagpakita Siya, at sa Kanyang ningning ay pinaliwanag ang sampung dako.

Verse 54

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

Pagkaraan, nang dumating sa āśrama si Mahādeva, ang bukal ng habag, si Dharma—lubhang nagalak—ay nagpuri sa Kataas-taasang Panginoon.

Verse 55

धर्म उवाच । प्रणमामि जगन्नाथमीशानं प्रणवात्मकम् । समस्तदेवतारूपमादिमध्यांतवर्जितम्

Wika ni Dharma: “Sumasamba ako sa Panginoon ng sansinukob—si Īśāna, na ang diwa ay ang banal na pantig na Oṁ; siyang anyo ng lahat ng mga diyos, at lampas sa simula, gitna, at wakas.”

Verse 56

ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपं नमाम्य हम् । समस्तजगदाधारमनन्तमजमव्ययम्

“Sumasamba ako sa May dakilang lakas na nakataas, sa Tatlong-Mata, sa Kanya na ang anyo ay ang buong sansinukob—saligan ng lahat ng daigdig; walang hanggan, di-isinilang, at di-nasisira.”

Verse 57

यमामनन्ति योगीन्द्रास्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् । नमो लोकाधिनाथाय वंचते परिवंचते

“Sinasamba ko Siya na ipinahahayag ng mga dakilang yogi—ang nagpapalago ng kagalingan at ganap na kaganapan. Pagpupugay sa Hari ng mga daigdig, na dumadaig sa mandaraya at sa dakilang mandaraya.”

Verse 58

नमोऽस्तु नीलकण्ठाय पशूनां पतये नमः । नमः कल्मषनाशाय नमो मीढुष्टमाय च

“Pagpupugay kay Nīlakaṇṭha, ang May Asul na Lalamunan; pagpupugay sa Panginoon ng mga nilalang, si Paśupati. Pagpupugay sa pumupuksa ng kasalanan; at pagpupugay rin sa pinakamaawain na tagapagkaloob ng mga biyaya.”

Verse 59

नमो रुद्राय देवाय कद्रुद्राय प्रचेतसे । नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः

“Pagpupugay kay Rudra, sa maningning na Diyos; pagpupugay sa mabagsik na Rudra, sa Nakaaalam at Tagapangasiwa. Pagpupugay sa may hawak ng busog na Pināka; pagpupugay sa Iyo na may hawak ng trident.”

Verse 60

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टीनां पतये नमः । नमः पंचास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः

Pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay dalisay na Kamalayan; pagpupugay sa Panginoon ng lahat ng kasaganaan. Pagpupugay sa Diyos na may limang mukha; pagpupugay sa Panginoon ng mga banal na kṣetra at sagradong pook.

Verse 61

इति स्तुतो महादेवः शंकरोलोकशंकरः । धर्मस्य परमां तुष्टिमापन्नस्तमुवाच वै

Sa gayong pagpupuri, si Mahādeva Śaṅkara—ang tagapagpala ng mga daigdig—ay lubhang nasiyahan kay Dharma, at saka siya kinausap.

Verse 62

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्म्यनेन स्तोत्रेण तव धर्म महामते । वरं मत्तो वृणीष्व त्वं मा विलंबं कुरुष्व वै

Sinabi ni Maheśvara: “O Dharma, dakilang may isip, kinalugdan Ko ang himnong ito na iyong inawit. Pumili ka ng biyaya mula sa Akin—huwag kang mag-atubili.”

Verse 63

ईश्वरेणैवमुक्तस्तु धर्मो देवमथाब्रवीत् । वाहनं ते भविष्यामि सदाहं पार्वतीपते

Nang gayon ang wika ni Īśvara, sumagot si Dharma sa Diyos: “O Panginoon ni Pārvatī, ako’y magiging iyong sasakyan magpakailanman.”

Verse 64

अयमेव वरो मह्यं दातव्यस्त्रिपुरांतक । तवोद्वहनमात्रेण कृतार्थोऽहं भवामि भोः

“Ito lamang ang biyayang igawad sa akin, O Tagapagwasak ng Tripura: sa pagdadala mo sa akin bilang iyong sasakyan, ako’y ganap na natutupad, O Panginoon.”

Verse 65

इत्थं धर्मेण कथितो देवो धर्ममथाब्रवीत् । ईश्वर उवाच । वाहनं भव मे धर्म सर्वदा लोकपूजितः

Nang sa gayon ay masabing wika ni Dharma, nagsalita ang Panginoon kay Dharma: “O Dharma, maging sasakyan Kita, laging sinasamba ng mga daigdig.”

Verse 66

मम चोद्वहने शक्तिरमोघा ते भविष्यति । त्वत्सेविनां सदा भक्तिर्मयि स्यान्नात्र संशयः

“Sa pagdadala mo sa Akin, ang iyong lakas ay di maglalaho; at sa mga naglilingkod sa iyo, ang debosyon sa Akin ay laging sisibol—walang pag-aalinlangan.”

Verse 67

इत्युक्ते शंकरेणाथ धर्मोपि वृषरूपधृक् । उवाह परमेशानं तदाप्रभृति गालव

Nang masabi ito ni Śaṅkara, si Dharma man—na nag-anyong toro—ay pinasan ang Kataas-taasang Panginoon mula noon, O Gālava.

Verse 68

महादेवस्तमारुह्य धर्मं वै वृषरूपिणम् । शोभमानो भृशं धर्ममुवाच परमामृतम्

Sumakay si Mahādeva sa Dharma na may anyong toro; nagliliwanag sa dakilang karilagan, nagsalita Siya kay Dharma ng mga salitang tila sukdulang nektar.

Verse 69

ईश्वर उवाच । त्वया कृतं हि यत्तीर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । धर्मपुष्करिणीत्येषा लोके ख्याता भविष्यति

Sinabi ni Īśvara: “Ang banal na tawiran na iyong itinatag sa pampang ng Katimugang Karagatan ay makikilala sa daigdig bilang ‘Dharmapuṣkariṇī’.”

Verse 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

“Alamin mong nagbibigay ito ng walang-hanggang bunga—hindi na kailangan dito ang pag-aalinlangan.” Sa gayon, matapos ipagkaloob ni Śaṅkara ang biyaya sa banal na Dharma-tīrtha, (siya’y nagwakas).

Verse 72

आरुह्य वृषभं धर्मं कैलासं पर्वतं ययौ । धर्मपुष्करिणीतीरे गालव त्वमतोधुना

Sakay sa toro—si Dharma—siya’y lumisan patungong Bundok Kailāsa. “Kaya ngayon, O Gālava, manatili ka sa pampang ng Dharmapuṣkariṇī…”

Verse 73

शरीरपातपर्यंतं तपः कुर्वन्समाहितः । वस त्वं मुनि शार्दूल पश्चान्मामाप्स्यसे ध्रुवम्

“Hanggang sa pagbagsak ng katawan, magsagawa ka ng tapas na may matatag na pagninilay. Manahan ka rito, O tigre sa mga muni; pagkaraan, tiyak na mararating mo Ako.”

Verse 74

यदा ते जायते भीतिस्तदा तां नाशयाम्यहम् । ममायुधेन चक्रेण प्रेरितेन मया क्षणात्

“Tuwing sumisibol sa iyo ang takot, wawasakin ko iyon—sa isang kisap—sa pamamagitan ng Aking sandata, ang chakra, na Aking pinaiikot.”

Verse 75

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

Pagkasabi nito, si Bhagavān Viṣṇu ay naglaho roon din. Wika ni Śrī Sūta: Nang maglaho si Viṣṇu, si Gālava—ang pinakadakila sa mga muni—…

Verse 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

Sa pampang ng Dharmapuṣkariṇī, lubos na nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu, sinamba niya si Viṣṇu sa tatlong banal na oras ng araw—ang Tagapagkaloob ng mokṣa kapag sinamba bilang Śālagrāma.

Verse 77

उवास मतिमान्धीरो विरक्तो विजितेंद्रियः । कदाचिन्माघमासे तु शुक्लपक्षे हरेर्दिने

Nanahan doon ang marunong at matatag—walang pagkapit at napagtagumpayan ang mga pandama. At minsan, sa buwang Māgha, sa maliwanag na kalahati, sa araw na banal kay Hari,

Verse 78

उपोष्य जागरं कृत्वा रात्रौ विष्णुमपूजयत् । स्नात्वा परेद्युर्द्वादश्यां धर्मपुष्करिणीजले

Pagkatapos mag-ayuno at magpuyat sa pagbabantay, sinamba niya si Viṣṇu sa gabi. Kinabukasan, sa Dvādaśī, naligo siya sa tubig ng Dharmapuṣkariṇī.

Verse 79

संध्यावन्दनपूर्वाणि नित्यकर्माणि चाकरोत् । ततः पूजां विधातुं स हरेः समुपचक्रमे

Isinagawa niya ang araw-araw na mga tungkulin, na nagsisimula sa mga panalanging Sandhyā; pagkaraan nito, sinimulan niyang ayusin ang pagsamba kay Hari.

Verse 80

तुलस्यादीनि पुष्पाणि समाहृत्य च गालवः । विधाय पूजां कृष्णस्य स्तोत्रमेतदुदैरयत्

Tinipon ni Gālava ang mga bulaklak, gaya ng tulasī at iba pa. Matapos isagawa ang pagsamba kay Kṛṣṇa, binigkas niya ang himnong ito ng papuri.

Verse 81

गालव उवाच । सहस्रशिरसं विष्णुं मत्स्यरूपधरं हरिम् । नमस्यामि हृषीकेशं कूर्मवाराहरूपिणम्

Sinabi ni Gālava: Yumuyuko ako kay Viṣṇu na may libong ulo, kay Hari na nag-anyong Isda. Iginagalang ko si Hṛṣīkeśa, na nag-anyong Pagong at Baboy-ramo.

Verse 82

नारसिंहं वामनाख्यं जाम दग्न्यं च राघवम् । बलभद्रं च कृष्णं च कल्किं विष्णुं नमाम्यहम्

Yumuyuko ako kay Viṣṇu bilang Narasiṃha, bilang Vāmana, bilang Jāmadagnya, at bilang Rāghava; kay Balabhadra at Kṛṣṇa, at gayundin kay Kalki—yumuyuko ako kay Viṣṇu.

Verse 83

वासुदेवमनाधारं प्रणतार्तिविनाशनम् । आधारं सर्वभूतानां प्रणमामि जनार्दनम्

Yumuyuko ako kay Vāsudeva, na walang ibang sandigan kundi ang Kanyang sarili, na pumapawi sa pagdurusa ng mga nagpapakupkop. Yumuyuko ako kay Janārdana, ang sandigan ng lahat ng nilalang.

Verse 84

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं सच्चिदानंदविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम्

Nagpapakumbaba ako kay Janārdana—ang nakakaalam ng lahat, ang may gawa ng lahat, na ang anyo ay Katotohanan-Kamalayan-Kaligayahan; hindi maabot ng katwiran at hindi mailarawan.

Verse 85

एवं स्तुवन्महा योगी गालवो मुनिपुंगवः । धर्मपुष्करिणीतीरे तस्थौ ध्यानपरायणः

Sa gayon, matapos purihin ang Panginoon, ang dakilang yogin na si Gālava—toro sa mga muni—ay nanatili sa pampang ng Dharmapuṣkariṇī, lubos na nakatuon sa pagninilay.

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे कश्चिद्राक्षसो गालवं मुनिम् । आययौ भक्षितुं घोरः क्षुधया पीडितो भृशम्

Noong sandaling iyon, may isang kakila-kilabot na rākṣasa ang dumating upang lamunin ang pantas na si Gālava, sapagkat siya’y labis na pinahihirapan ng matinding gutom.

Verse 87

गालवं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा । गृहीतस्तरसा तेन गालवो नैऋतेन सः

Pagdaka’y sinunggaban ng rākṣasa si Gālava nang buong lakas; at si Gālava’y marahas na nahawakan ng yaong halimaw.

Verse 88

प्रचुक्रोश दयां भोधिमापन्नानां परायणम् । नारायणं चक्रपाणिं रक्षरक्षेति वै मुहुः

Sumigaw siya nang malakas kay Nārāyaṇa, ang may hawak ng cakra—karagatan ng habag, kanlungan ng mga nagdurusa—paulit-ulit: “Iligtas mo ako, iligtas mo ako!”

Verse 89

परेश परमानंद शरणागतपालक । त्राहि मां करुणासिंधो रक्षोवशे मुपागतम्

O Kataas-taasang Panginoon, O sukdulang kaligayahan, tagapangalaga ng mga dumudulog sa iyo—iligtas mo ako, O karagatan ng habag, na napasailalim sa kapangyarihan ng rākṣasa!

Verse 90

लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुंठ गरुडध्वज । मां रक्ष रक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा

O minamahal ni Lakṣmī, O Hari, O Viṣṇu—Panginoon ng Vaikuṇṭha, na ang watawat ay si Garuḍa—ingatan mo ako na sinakmal ng rākṣasa, gaya ng pagligtas mo noon sa elepanteng sinakmal ng buwaya.

Verse 91

दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुर मर्द्दन । प्रह्रादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्

O Dāmodara, Panginoon ng sanlibutan, mamumuksa kay Hiraṇyāsura—ingatan mo ako na labis na pinahihirapan ng isang rākṣasa, gaya ng pag-iingat mo kay Prahlāda.

Verse 92

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

Sa gayong pagpupuri ni Gālava, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, si Cakrapāṇi—tapat magpakailanman sa mga deboto—nang malaman ang takot ng sarili niyang sumasamba, ay kumilos.

Verse 93

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

Upang iligtas ang kanyang deboto, ipinadala niya ang sarili niyang cakra. Ang cakra ni Viṣṇu ay pinakilos ni Viṣṇu mismo, ang makapangyarihang Panginoon.

Verse 94

आजगामाथ वेगेन धर्मपुष्करिणी तटम् । अनंतादित्यसंकाशमनंताग्निसमप्रभम्

Pagkaraan, dumating iyon nang ubod ng bilis sa pampang ng Dharmapuṣkariṇī—nagniningning na tila di-mabilang na araw, naglalagablab na parang di-mabilang na apoy.

Verse 95

महाज्वालं महानादं महासुरविमर्दनम् । दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे

Nang makita ng rākṣasa ang Sudarśana ni Viṣṇu—naglalagablab nang matindi, umuugong nang malakas, at dumudurog sa makapangyarihang mga asura—siya’y tumakas sa sindak.

Verse 96

द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् । शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्

Nang tumatakas nang matulin ang rākṣasa, si Sudarśana—di-malalapitan, nababalutan ng kuwintas ng naglalagablab na apoy—ay biglang pumutol sa kanyang ulo.

Verse 97

ततस्तु गालवो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि । मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्

Pagkaraan, si Gālava, nang makita ang rākṣasa na nakabulagta sa lupa, napuspos ng sukdulang galak at pinuri si Sudarśana.

Verse 98

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

Sinabi ni Gālava: “Pagpupugay sa iyo, O cakra ni Viṣṇu, na itinalaga para sa pag-iingat ng sanlibutan! O palamuti ng lotus na kamay ni Nārāyaṇa, pagpupugay sa iyo.”

Verse 99

युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव । सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशिने

O Sudarśana, malakas ang iyong dagundong, bihasa sa paglipol sa mga asura sa digmaan—pagpupugay sa iyo, tagapag-alis ng dalamhati ng mga deboto.

Verse 100

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

Ingatan mo ako, na nanginginig sa takot, mula sa bawat dungis ng kasalanan. O Panginoong Sudarśana, O laganap sa lahat—nawa’y manatili ka magpakailanman sa Dharma-tīrtha.

Verse 101

संनिधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः । गालवेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः । तं प्राह गालवमुनिं प्रीणयन्निव सौहृदात्

“Manahan ka rito para sa kapakanan ng sanlibutan na naghahangad ng kalayaan.” Sa gayong pananalita ni Gālava, ang Sudarśana—ang Chakra ni Viṣṇu—ay nagsalita sa pantas na si Gālava, na wari’y pinasasaya siya dahil sa pagkakaibigan, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 102

सुदर्शन उवाच । गालवैतन्महापुण्यं धर्मतोर्थमनुत्तमम्

Sinabi ni Sudarśana: “O Gālava, ang Dharmatīrtha na ito ay lubhang dakila at hitik sa malaking kabanalan at biyaya.”

Verse 103

अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया । त्वत्पीडां परिचिंत्याह राक्षसेन दुरात्मना

“Dito ako laging nananahan, na nagnanais ng kapakanan ng mga daigdig. At nang pagnilayan ko ang pagdurusang idinulot sa iyo ng masamang rākṣasa…”

Verse 104

प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः । त्वत्पीडकोथ निहतो मयायं राक्षसाधमः

“O brāhmaṇa, sa utos ni Viṣṇu ay nagmadali akong dumating dito. At ang hamak na rākṣasa—ang iyong tagapagpahirap—ay napatay ko.”

Verse 105

मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा । पुष्करिण्यामहं त्वस्यां धर्मस्य मुनिपुंगव

“Naligtas ka na sa takot na ito, sapagkat ikaw ay laging deboto ni Hari. At ako’y nananahan sa banal na pusod na ito—sa Pushkariṇī ng Dharma, O pinakadakila sa mga muni.”

Verse 106

सततं लोकरक्षार्थं संनिधानं करोमि वै । अस्यां मत्संनिधानात्ते तथान्येषामपि द्विज

Para sa walang humpay na pag-iingat sa mga daigdig, tunay na pinananatili ko ang aking banal na pananatili rito. Sa aking pagdalo sa pook na ito, O brāhmaṇa, dumarating ang pag-iingat at biyaya sa iyo—at sa iba pa rin.

Verse 107

इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससंभवा । धर्मपुष्करिणी ह्येषा सर्वपापविनाशिनी

Mula ngayon, wala nang pagdurusang magmumula sa mga bhūta at rākṣasa. Sapagkat ito ang Dharmapuṣkariṇī, tunay na tagapaglipol ng lahat ng kasalanan.

Verse 108

देवीपट्टणपर्यंता कृता धर्मेण वै पुरा । अत्र सर्वत्र वत्स्यामि सर्वदा मुनिपुंगव

Noon pa man, sa pamamagitan ni Dharma, ang banal na saklaw na ito’y itinatag hanggang Devīpaṭṭaṇa. Dito, sa lahat ng pook na ito, mananahan ako magpakailanman, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 109

अस्या मत्संनिधा नात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा । स्नानं येऽत्र प्रकुर्वंति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे

Dahil sa aking pagdalo rito, sumikat ang pangalang ‘Cakratīrtha’. Yaong naliligo rito—sa Cakratīrtha na nagbibigay ng kalayaan—ay nakakamit ang paglaya.

Verse 110

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि । विधूतपापा यास्यंति तद्विष्णोः परमं पदम्

Ang kanilang mga anak at mga apo—oo, ang lahat ng salinlahi—na nahuhugasan ang kasalanan, ay tutungo sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 111

पितॄनुद्दिश्य पिंडानां दातारो येऽत्र गालव । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे पितरश्चापि तर्प्पिताः

Yaong nag-aalay dito ng mga piṇḍa para sa mga Pitṛ, O Gālava—lahat sila’y napaparoon sa langit, at ang mga ninuno man ay lubos na natutugunan.

Verse 112

इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तद्गालवस्यापि पश्यतः । अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः

Pagkasabi nito, ang Sudarśana-cakra ni Viṣṇu—habang nakatingin si Gālava at pati ang ibang mga brāhmaṇa—biglang… O mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 113

धर्मापुष्कारिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम् । श्रीसूत उवाच । धर्मतीर्थस्य विप्रंद्राश्चक्रतीर्थमिति प्रथा

Pumasok iyon sa Dharmapuṣkariṇī, ang tagapuksa ng kasalanan. Si Śrī Sūta ay nagsabi: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, sa kaugalian ng Dharmatīrtha ito’y tanyag bilang Cakratīrtha.”

Verse 114

प्राप्ता यथा तत्कथितं युष्माकं हि मया मुदा । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Gaya ng nasabi, gayon ko itong masayang naipahayag sa inyo. Walang tīrtha na kapantay ng Cakratīrtha—hindi pa nangyari, at hindi rin mangyayari kailanman.

Verse 116

अत्र स्नाता नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः । कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । चक्र तीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम् । इह लोके सुखं प्राप्य परत्रापिसुखं लभेत्

Ang mga taong naliligo rito, O mga brāhmaṇa, ay nagiging karapat-dapat sa mokṣa—walang pag-aalinlangan. Ang sinumang bumibigkas ng kabanatang ito, o nakikinig nang may natipong isip, ay nakakamit ang pinakamataas na bunga ng pagligo sa Cakratīrtha. Sa daigdig na ito’y tatamasa siya ng ligaya, at sa kabilang-buhay man ay makakamtan ang ligaya.

Verse 117

यो धर्मतीर्थं च तथैव गालवं कुर्वाणगत्युग्रसमाधियो गम् । सुदर्शनं राक्षसनाशनं च स्मरेत्सकृद्वा न स पापभाग्जनः

Sinumang kahit minsan ay magunita ang Dharmatīrtha, ang pantas na si Gālava na may mabagsik at disiplinadong yogikong samādhi, at si Sudarśana na pumupuksa sa mga rākṣasa—siya’y hindi nagiging kabahagi ng kasalanan.