Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 69

Devanagari script

चचाई वत्सगोत्रस्य शांता च कुत्सगोत्रजा । एतैस्त्रिभिः पंचभिश्च द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

Transliteration

cacāī vatsagotrasya śāṃtā ca kutsagotrajā | etaistribhiḥ paṃcabhiśca dvijā brahmasvarūpiṇaḥ

Translation

Si Cacāī ay sa gotra ng Vatsa, at si Śāntā ay isinilang sa gotra ng Kutsa. Sa tatlong ito—at gayundin sa lima—ang mga dvija ay kinikilalang may anyo ng Brahman.

Word by Word

• चचाई: Cacāī (a woman’s name)
• चचाई: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चचाई (प्रातिपदिक; स्त्रीनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वत्सगोत्रस्य: of the Vatsa lineage
• वत्सगोत्रस्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वत्सगोत्र (प्रातिपदिक; गोत्रनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (गोत्र-शब्दः), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वत्सस्य गोत्रम्)

• शांता: Śāṃtā (name)
• शांता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शान्ता (प्रातिपदिक; स्त्रीनाम/विशेषण)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• कुत्सगोत्रजा: born in the Kuts(a) lineage
• कुत्सगोत्रजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुत्सगोत्र + जा (प्रातिपदिक; 'जा' = जन्मना)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (कुत्सगोत्रात् जाता)

• एतैः: by/with these
• एतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)

• त्रिभिः: by three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• पंचभिः: by five
• पंचभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• द्विजाः: Brahmins, twice-born
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ब्रह्मस्वरूपिणः: having the nature of Brahman
• ब्रह्मस्वरूपिणः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्म + स्वरूपिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः स्वरूपम् यस्य/येषाम्)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small assembly of dvijas identified by gotra, standing with humility; a subtle radiance suggests ‘brahma-svarūpa’ as inner light rather than external power.

Characters & Entities

• Cacāī
• Śāntā
• Vatsa gotra
• Kutsa gotra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma links social-ritual identity (gotra/pravara) with a higher ideal: the dvija’s life should reflect brahma-svarūpa (spiritual nobility).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya as a sacred region is implied; the verse itself focuses on gotra affiliations rather than a named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse provides lineage markers used in ritual contexts (gotra/pravara identification).