Adhyaya 14
Brahma KhandaDharmaranya MahatmyaAdhyaya 14

Adhyaya 14

Ang kabanatang ito ay isang masusing pagtatanong na may maraming tinig sa teolohiya. Hinihiling ni Yudhiṣṭhira ang sunud-sunod na paliwanag kung kailan at paano nagsagawa si Viṣṇu ng tapas (pagpapakasakit/mahigpit na pagsasanay) sa Dharmāraṇya. Pagkaraan, lumipat ang salaysay sa pagtatanong ni Skanda kay Īśvara (Rudra/Śiva): bakit ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, lampas sa tatlong guṇa, at siyang Lumikha–Tagapag-ingat–Tagapagwasak, ay nag-anyong aśva-mukha (may ulong kabayo), na tahasang kinikilalang Hayagrīva/Kṛṣṇa. Sumunod ang mahabang tala ng mga gawaing banal, inuulit ang kilalang tungkulin ng mga avatāra: si Varāha na nag-angat sa daigdig, si Narasiṃha na nagligtas kay Prahlāda, ang kosmikong hakbang ni Vāmana, ang paglipol ni Paraśurāma sa mga kṣatriya, ang mga digmaan ni Rāma, ang pagpatay ni Kṛṣṇa sa maraming kaaway, at ang tanawing pangwakas na Kalki. Ang talaang ito’y patunay ng pagkakaugnay: iisang kataas-taasang kapangyarihan ang nagpapakita ng iba’t ibang anyo upang ibalik ang dharma. Ibinigay ni Rudra ang sanhi: habang naghahanda ang mga diyos ng yajña, hindi nila matagpuan si Viṣṇu sapagkat siya’y yogārūḍha at dhyānastha (nakaluklok sa yoga at malalim na pagninilay). Lumapit sila kay Bṛhaspati at gumamit ng vāmryaḥ (mga langgam/ nilalang na kaugnay ng valmīka) upang nguyain ang tali ng busog (guṇa) at gisingin siya; may pag-aalinlangang etikal—huwag sirain ang samādhi—kaya sa pamamagitan ng kasunduan, binigyan ang vāmryaḥ ng bahagi sa handog. Nang maputol ang tali, naganap ang kagila-gilalas: sa pagpitik ng busog, naputol ang isang ulo at umakyat sa langit, kaya nabalisa at naghanap ang mga diyos—paghahanda sa paliwanag tungkol sa pagkakakilanlan ni Hayagrīva at sa paraan ng pagpapakita ng banal sa pamamagitan ng yogikong pagkalubog at sanhi-sa-sanlibutan.

Shlokas

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कृपासिंधो महाभाग सर्वव्यापिन्सुरेश्वर । कदा ह्यत्र तपस्तप्तं विष्णुनामिततेजसा

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O karagatan ng habag, O mapalad, O laganap sa lahat, Panginoon ng mga deva—kailan nga ba rito isinagawa ang tapas ni Viṣṇu na may di-masukat na ningning?

Verse 2

स्कंदाय कथितं चैव शर्वेण च महात्मना । आनुपूर्व्येण सर्वं हि कथयस्व त्वमेव हि

Ito’y isinalaysay kay Skanda ng dakilang-loob na si Śarva (Śiva). Kaya ikaw mismo ang maglahad ng lahat, ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.

Verse 3

व्यास उवाच । शृणु वत्स प्रवक्ष्यामि धर्म्मारण्ये नृपोत्तम । एकदात्र तपस्तप्तं विष्णुनाऽमिततेजसा

Sinabi ni Vyāsa: Makinig ka, anak; ipaliliwanag ko, O pinakamainam sa mga hari. Noong minsan, dito sa Dharmāraṇya, nagsagawa ng matinding tapas si Viṣṇu na walang hanggáng kaningningan.

Verse 4

स्कंद उवाच । कथं देवसरोनाम पंपा चंपा गया तथा । वाराणस्यधिका चैव कथमश्वमुखो हरिः

Sinabi ni Skanda: Paano ito tinawag na Devasara? At paano nagmula ang Pampā, Campā, at Gayā? At bakit sinasabing higit pa ito kahit sa Vārāṇasī? At paano naging ‘Aśvamukha’—ang may mukhang kabayo—si Hari roon?

Verse 5

ईश्वर उवाच । अत्र नारायणो देवस्तपस्तेपे सुदुष्करम् । दिव्यवर्षशतं त्रीणि जातः सुष्ठ्वाननश्च सः

Sinabi ni Īśvara: Dito nagsagawa si Nārāyaṇa, ang Diyos, ng napakahirap na tapas. Sa loob ng tatlong daang banal na taon ay nanatili siya sa disiplina, at nagpakita na may pinakadakilang anyo ng mukha.

Verse 6

तपस्तेपे महाविष्णुः सुरूपार्थं च पुत्रक । वाजिमुखो हरिस्तत्र सिद्धस्थाने महाद्युते

Nagsagawa roon ng tapas ang Mahāviṣṇu upang makamtan ang marikit na anyo, O mahal na anak. Sa maningning na siddha-sthāna na yaon, nahayag si Hari bilang Vājimukha, ang May Mukhang Kabayo.

Verse 7

स्कंद उवाच । कारणं ब्रूहि नोद्य त्वमश्वाननः कथं हरिः । महारिपोश्च हंता च देवदेवो जगत्पतिः

Sinabi ni Skanda: Ipagpaliwanag mo sa amin ngayon ang dahilan—paano si Hari, ang Panginoon ng mga panginoon at May-ari ng sansinukob, ang pumatay sa dakilang kaaway, ay naging may mukhang kabayo?

Verse 8

यस्य नाम्ना महाभाग पातकानि बहून्यपि । विलीयंते तु वेगेन तमः सूर्योदये यथा

O mapalad na ginoo, sa mismong Banal na Pangalan niya—kahit napakaraming kasalanan—ay natutunaw agad, gaya ng dilim na naglalaho sa pagsikat ng araw.

Verse 9

श्रूयंते यस्य कर्माणि अद्भुतान्यद्भुतानि वै । सर्वेषामेव जीवानां कारणं परमेश्वरः

Naririnig ang kanyang mga gawa bilang kagila-gilalas—tunay na kagila-gilalas; ang Kataas-taasang Panginoon na iyon ang sukdulang sanhi ng lahat ng nilalang.

Verse 10

प्राणरूपेण यो देवो हयरूपः कधं भवेत् । सर्वेषामपि तंत्राणामेकरूपः प्रकीर्तितः

Paano magiging anyong kabayo ang Diyos na siyang mismong anyo ng prāṇa, ang hininga ng buhay? Siya ang ipinahahayag na iisang mahalagang anyo sa lahat ng mga tantra.

Verse 11

भक्तिगम्यो धर्मभाजां सुखरूपः सदा शुचिः । गुणातीतोऽपि नित्योऽसौ सर्वगो निर्गुणस्तथा

Sa mga matuwid, Siya’y naaabot sa pamamagitan ng debosyon; Siya’y anyo ng kaligayahan at laging dalisay. Bagaman lampas sa mga guṇa, Siya’y walang hanggan—sumasaklaw sa lahat, at gayundin ay walang katangian.

Verse 12

स्रष्टासौ पालको हंता अव्यक्तः सर्वदेहिनाम् । अनुकूलो महातेजाः कस्मादश्वमुखोऽभवत्

Siya ang Lumikha, Tagapangalaga, at Tagapagwasak—di-nahahalatang anyo sa lahat ng may katawan; mapagpala at dakila ang ningning. Bakit nga Siya naging may mukhang kabayo?

Verse 13

यस्य रोमोद्भवा देवा वृक्षाद्याः पन्नगा नगाः । कल्पेकल्पे जगत्सर्वं जायते यस्य देहतः

Mula sa Kanya, waring mula sa mga balahibo ng Kanyang katawan, sumisibol ang mga deva—gayundin ang mga punò at iba pang nilalang, ang mga ahas at mga bundok; sa bawat kalpa, ang buong sansinukob ay isinilang mula sa Kanyang anyo.

Verse 14

स एव विश्वप्रभवः स एवात्यंतकारणम् । येनानीताः पुनर्विद्या यज्ञाश्च प्रलयं गताः

Siya lamang ang pinagmulan ng sansinukob; Siya lamang ang sukdulang sanhi—sa pamamagitan Niya, ang kaalaman at ang mga yajña na nawala sa pagkalusaw ay muling naibalik.

Verse 15

घातितो दुष्टदैत्योऽसौ वेदार्थं कृत उद्यमः । एवमासीन्महाविष्णुः कथमश्वमुखोऽभवत्

Pinuksa Niya ang masamang daitya at nagsikap alang-alang sa kahulugan ng Veda. Ganyan si Mahāviṣṇu—paano Siya naging may mukhang kabayo?

Verse 16

रत्नगर्भा धृता येन पृष्ठदेशे च लीलया । कृत्या व्यवस्थितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम्

Sa Kanya, sa paglalaro lamang, dinala sa Kanyang likod ang Daigdig na may sinapupunang hiyas; at sa Kanyang itinakdang kapangyarihan, ang buong daigdig—gumagalaw at di-gumagalaw—ay nananatiling nakaayos sa wastong kaayusan.

Verse 17

स देवो विश्वरूपो वै कथं वाजिमुखोऽभवत् । हिरण्याक्षस्य हंता यो रूपं कृत्वा वराहजम्

Paano ang Diyos na tunay na may anyong pangkalahatan ay nagkaroon ng pagpapakitang may mukhang-kabayo? Siya na pumatay kay Hiraṇyākṣa, matapos mag-anyong Varāha, ang banal na baboy-ramo.

Verse 18

सुपवित्रं महातेजाः प्रविश्य जलसा गरे । उद्धृता च मही सर्वा ससागरमहीधरा

Ang lubhang dalisay at dakilang nagniningning ay pumasok sa kailaliman ng tubig; at ang buong Daigdig ay iniahon—kasama ang kaniyang mga dagat at kabundukan.

Verse 19

उद्धृता च मही नूनं दंष्ट्राग्रे येन लीलया । कृत्वा रूपं वराहं च कपिलं शोकनाशनम्

Tunay ngang iniahon Niya ang Daigdig, na wari’y paglalaro lamang, sa dulo ng Kaniyang pangil—nang mag-anyong Varāha; at (Siya rin) ay naging Kapila, ang tagapuksa ng dalamhati.

Verse 20

स देवः कथमीशानो हयग्रीवत्वमागतः । प्रह्लादार्थे स चेशानो रूपं कृत्वा भयावहम्

Paano ang Panginoon, ang Kataas-taasang Tagapamahala, ay umabot sa kalagayang Hayagrīva? At alang-alang kay Prahlāda, ang Panginoon ding iyon ay nag-anyong kakila-kilabot.

Verse 21

नारसिंहं महादेवं सर्वदुष्टनिवारणम् । पर्वताग्निसमुद्रस्थं ररक्ष भक्तसत्तमम्

Bilang Nārasiṃha—ang dakilang Panginoon na pumipigil sa lahat ng kasamaan—Kaniyang iningatan ang pinakamainam sa mga deboto, kahit nasa gitna ng bundok, apoy, at karagatan.

Verse 22

हिरण्यकशिपुं दुष्टं जघान रजनीमुखे । इंद्रासने च संस्थाप्य प्रह्लादस्य सुखप्रदम्

Sa dapithapon ay pinaslang Niya ang masamang Hiraṇyakaśipu; at iniluklok si Prahlāda sa trono ni Indra, ipinagkaloob sa kanya ang ligaya.

Verse 23

प्रह्लादार्थे च वै नूनं नृसिंहत्वमुपागतः । विरोचनसुतस्याग्रे याचकोऽसौ भवेत्तदा

Tunay nga alang-alang kay Prahlāda, tinanggap Niya ang anyo ni Nṛsiṃha; at pagkaraan, sa harap ng anak ni Virocana (Bali), Siya’y naging mapagpakumbabang namamalimos bilang Vāmana.

Verse 24

यज्ञे चैवाश्वमेधे वै बलिना यः समर्चितः । हृता वसुमती तस्य त्रिपदीकृतरोदसी

Yaong sinamba nang wasto ni Bali sa sakripisyong Aśvamedha—Siya ang umagaw sa paghahari ni Bali sa lupa, at sinukat sa tatlong hakbang ang dalawang daigdig, langit at lupa.

Verse 25

विश्वरूपेण वै येन पाताले क्षपितो बलिः । त्रिःसप्तवारं येनैव क्षत्रियानवनीतले

Sa Kanyang anyong pangkalahatan, si Bali ay ibinagsak sa Pātāla; at Siya rin ang pumatay sa mga kṣatriya sa ibabaw ng lupa nang dalawampu’t pitong ulit.

Verse 26

हत्वाऽददाच्च विप्रेभ्यो महीमतिमहौजसा । घातितो हैहयो राजा येनैव जननी हता

Matapos puksain sila, ang lubhang makapangyarihan ay ipinagkaloob ang lupa sa mga brāhmaṇa; at Siya ring iyon ang pumatay sa haring Haihaya—yaong pumatay sa ina ng bayani.

Verse 27

येन वै शिशुनोर्व्यां हि घातिता दुष्टचारिणी । राक्षसी ताडका नाम्नी कौशिकस्य प्रसादतः

Sa pamamagitan niya, tunay nga, napatay ang masamang rākṣasī na si Tāḍakā—sa biyaya at utos ni Kauśika (Viśvāmitra).

Verse 28

विश्वामित्रस्य यज्ञे तु येन लीलानृदेहिना । चतुर्दशसहस्राणि घातिता राक्षसा वलात्

At sa yajña ni Viśvāmitra, sa kanya na nag-anyong tao bilang banal na paglalaro, labing-apat na libong rākṣasa ang marahas na napatay.

Verse 29

हता शूर्पणखा येन त्रिशिराश्च निपातितः । सुग्रीवं वालिनं हत्वा सुग्रीवेण सहायवान्

Sa kanya, si Śūrpaṇakhā ay napinsala at si Triśiras ay nabuwal; at nang mapatay si Vālin, siya’y naging kakampi ni Sugrīva.

Verse 30

कृत्वा सेतुं समुद्रस्य रणे हत्वा दशाननम् । धर्म्मारण्यं समासाद्य ब्राह्मणानन्वपूजयत्

Nang maitayo ang tulay sa ibabaw ng dagat at mapatay sa labanan si Daśānana (Rāvaṇa), narating niya ang Dharmāraṇya at marapat na pinarangalan ang mga brāhmaṇa roon.

Verse 31

शासनं द्विजवर्येभ्यो दत्त्वा ग्रामान्बहूंस्तथा । स्नात्वा चैव धर्म्मवाप्यां सुदानान्यददाद्गवाम्

Nagkaloob siya ng mga kasulatan ng pagkakaloob sa mga pinakadakilang brāhmaṇa at naghandog din ng maraming nayon; at matapos maligo sa banal na Dharmavāpī, nagbigay siya ng mararangyang kaloob na mga baka.

Verse 32

साधूनां पालनं कृत्वा निग्रहाय दुरात्मनाम् । एवमन्यानि कर्म्माणि श्रुतानि च धरातले

Matapos ingatan ang mga banal at pigilan ang masasama, marami pang gayong gawa ang naririnig sa ibabaw ng daigdig tungkol sa Kanya.

Verse 33

स देवो लीलया कृत्वा कथं चाश्वमुखोऽभवत् । यो जातो यादवे वंशे पूतनाशकटादिकम्

Ang Diyos na yaon, na gumagawa ng lahat na tila laro lamang—paano nga ba Siya naging may mukhang kabayo (Hayānana)? Siya na isinilang sa angkan ng Yādava at lumipol kay Pūtanā, kay Śakaṭa, at sa iba pa.

Verse 34

अरिष्टदैत्यः केशी च वृकासुरबकासुरौ । शकटासुरो महासुर स्तृणावर्तश्च धेनुकः

Si Ariṣṭa na daitya, si Keśī, si Vṛkāsura at si Bakāsura; si Śakaṭāsura na dakilang asura, at gayundin si Tṛṇāvarta at si Dhenuka—

Verse 35

मल्लश्चैव तथा कंसो जरासंधस्तथैव च । कालयवनस्य हंता च कथं वै स हयाननः । तारकासुरं रणे जित्वा अयुतषट्पुरं तथा

At ang mga mambubuno, gayundin si Kaṃsa at si Jarāsandha; at ang pumatay kay Kālayavana—paano nga Siya magiging Hayānana? Matapos daigin sa digmaan si Tārakāsura, at gayundin (makamtan) ang Ayutaṣaṭpura—

Verse 36

कन्याश्चोद्वाहिता येन सहस्राणि च षड् दश । अमानुषाणि कृत्वेत्थं कथं सोऽश्वमुखोऽभवत्

Sa Kanya, labing-anim na libo ang bilang, ay ipinakasal Niya; kaya matapos gumanap ng mga gawaing lampas-tao, paano Siya naging may mukhang kabayo (Aśvamukha)?

Verse 37

त्राता यः सर्वभक्तानां हंता सर्वदुरात्मनाम् । धर्मस्थापनकृत्सोऽपि कल्किर्विष्णुपदे स्थितः

Siya na tagapagtanggol ng lahat ng deboto at tagapagwasak ng lahat ng masasamang-loob; siyang muling nagtatatag ng Dharma—yaong Kalki ay nananahan sa kataas-taasang kalagayan ni Viṣṇu.

Verse 38

एतद्वै महदाश्चर्य्यं भवता यत्प्रकाशितम् । एतदाचक्ष्व मे सर्वं कारणं त्रिपुरांतक

Tunay na dakilang kababalaghan ang ipinahayag mo. Isalaysay mo sa akin ang lahat—ang dahilan nito, O Tripurāntaka, tagawasak ng Tripura.

Verse 39

श्रीरुद्र उवाच । साधुपृष्टं महाबाहो कारणं तस्य वच्म्यहम् । हयग्रीवस्य कृष्णस्य शृणुष्वे काग्रमानसः

Sinabi ni Śrī Rudra: Mabuti ang iyong tanong, O makapangyarihang bisig. Sasabihin ko ang sanhi niyon. Makinig kang may iisang-tutok na isip tungkol kay Kṛṣṇa sa anyong Hayagrīva.

Verse 40

व्यास उवाच । पुरा देवैः समारब्धो यज्ञो नूनं धरातले । वेदमंत्रैराह्वयितुं सर्वे रुद्रपुरोगमाः

Sinabi ni Vyāsa: Noong unang panahon, sinimulan ng mga diyos ang isang yajña sa ibabaw ng lupa. Upang tawagin ang (Diyos) sa pamamagitan ng mga mantrang Veda, silang lahat ay naglakad na si Rudra ang nangunguna.

Verse 41

वैकुण्ठे च गताः सर्वे क्षीराब्धौ च निजालये । पातालेऽपि पुनर्गत्वा न विदुः कृष्णदर्शनम्

Silang lahat ay nagtungo sa Vaikuṇṭha at sa Karagatang Gatas—Kaniyang sariling tahanan. Muling nagpunta pa sila sa Pātāla, ngunit hindi pa rin nila natamo ang darśana, ang banal na pagtanaw kay Kṛṣṇa.

Verse 42

मोहाविष्टास्ततः सर्वे इतश्चेतश्च धाविताः । नैव दृष्टस्तदा तैस्तु ब्रह्मरूपो जनार्दनः

Nalugmok sa kamangmangan, silang lahat ay nagtakbuhan dito at doon; ngunit noon, si Janārdana sa anyong Brahman ay hindi nila nasilayan kailanman.

Verse 43

विचारयंति ते सर्वे देवा इन्द्रपुरोगमाः । क्व गतोऽसौ महाविष्णुः केनोपायेन दृश्यते

Nagmuni-muni ang lahat ng mga deva, na si Indra ang nangunguna: “Saan naparoon ang Mahāviṣṇu, at sa anong paraan Siya masisilayan?”

Verse 44

प्रणम्य शिरसा देवं वागीशं प्रोचुरादरात् । देवदेव महाविष्णुं कथयस्व प्रसादतः

Yumukod na may paggalang, iniyuko nila ang ulo at nagsalita kay Vāgīśa: “O Diyos ng mga diyos, sa iyong biyaya, isalaysay mo sa amin si Mahāviṣṇu.”

Verse 45

बृहस्पतिरुवाच । न जाने केन कार्येण योगारूढो महात्मवान् । योगरूपोऽभवद्विष्णुर्योगीशो हरिरच्युतः

Sinabi ni Bṛhaspati: “Hindi ko nalalaman kung sa anong layunin pumasok sa Yoga ang dakilang may-espiritu. Si Viṣṇu ay naging mismong anyo ng Yoga—si Hari, ang di-nabibigo, Panginoon ng mga yogin.”

Verse 46

क्षणं ध्यात्वा स्वमात्मानं धिषणेन ख्यापितो हरिः । तत्र सर्वे गता देवा यत्र देवो जगत्पतिः

Sandaling nagmuni si Hari sa sariling kalooban; at sa pamamagitan ng dhiṣaṇā, ng malinaw na pag-unawa, Siya’y nahayag. Kaya’t nagtungo ang lahat ng mga deva sa kinaroroonan ng Panginoon, ang Tagapamahala ng mga daigdig.

Verse 47

तदा दृष्टो महाविष्णुर्ध्यानस्थोऽसौ जनार्दनः । ध्यात्वा कृत्यसमाकारं सशरं दैत्यसूदनम्

At noon ay namasdan nila si Mahāviṣṇu—si Janārdana—na nakaluklok sa malalim na pagninilay; sa loob-loob ay inanyuan niya ang anyong angkop sa gawain: ang mamumuksa sa mga daitya, may pana at palaso.

Verse 48

समास्थानं ततो दृष्ट्वा बोधोपायं प्रचक्रमे । आह तांश्च तदा वम्र्यो धनुर्गुणं प्रयत्नतः । छेत्स्यंति चेत्तच्छब्देन प्रबुध्येत हरिः स्वयम्

Nang makita nilang matatag siyang nakalagay sa pagninilay, ang mga Vamrya ay naghanap ng paraan upang gisingin siya. At sinabi nila sa iba: “Putulin, nang buong pagsisikap, ang pisi ng busog; kung marinig ang tunog na iyon, magigising si Hari sa sarili niya.”

Verse 49

देवा ऊचुः । गुणभक्षं कुरुध्वं वै येनासौ बुध्यते हरिः । क्रत्वर्थिनो वयं वम्र्यः प्रभुं विज्ञापयामहे

Nagsalita ang mga Deva: “Kainin nga ninyo ang pisi ng busog upang magising si Hari. Nais naming maganap ang yajña; O mga Vamrya, ipaaalam namin ito sa Panginoon.”

Verse 50

वम्र्यः ऊचुः । निद्राभंगं कथाच्छेदं दम्पत्योर्मैत्रभेदनम् । शिशुमातृविभेदं वा कुर्वाणो नरकं व्रजेत्

Nagsalita ang mga Vamrya: “Ang sinumang sumira ng tulog ng iba, pumutol sa banal na pag-uusap, naghasik ng alitan sa mag-asawa, o naghiwalay sa sanggol at ina—ang gumawa nito’y tutungo sa impiyerno.”

Verse 51

योगारूढो जगन्नाथः समाधिस्थो महाबलः । तस्य श्रीजगदीशस्य विघ्नं नैव तु कुर्महे

Si Jagannātha, makapangyarihan at ganap na nakasakay sa yoga, ay nananatili sa samādhi. Hindi kami kailanman lilikha ng hadlang sa maluwalhating Panginoon ng mga daigdig.

Verse 52

ब्रह्मोवाच । भवतां सर्वभक्षत्वं देवकार्यं क्रियेत चेत् । कर्त्तव्यं च ततो वम्र्यो यज्ञसिद्धिर्यथा भवेत् । वम्रीशा सा तदा वत्स पुनरेवमुवाच ह

Sinabi ni Brahmā: “Kung ang inyong kakayahang lumamon ay gagamitin sa gawain ng mga deva, kung gayon, O mga Vamrya, gawin ito upang maganap ang yajña.” Pagkaraan, ang reyna ng mga Vamrya, anak kong mahal, ay muling nagsalita nang ganito.

Verse 53

वम्र्युवाच । दुःखसाध्यो जगन्नाथो मलयानिलसंनिभः । कथं वा बोध्यतां बह्मन्नस्माभिः सुरपूजितः

Sinabi ng Vamrya: “Mahirap gisingin si Jagannātha, banayad na gaya ng simoy ng Malaya. Paano, O Brahman, magigising namin ang sinasamba ng mga deva?”

Verse 54

नैव यज्ञेन मे कार्यं सुरैश्चैव तथैव च । सर्वेषु यज्ञकार्येषु भागं ददतु मे सुराः

“Wala akong pansariling pangangailangan sa yajña, ni sa mga deva man. Ipagkaloob nawa ng mga deva sa akin ang bahagi sa lahat ng mga gawang pang-yajña, mula ngayon.”

Verse 55

देवा ऊचुः । प्रदास्यामो वयं वम्र्यै भागं यज्ञेषु सर्वदा । यज्ञाय दत्तमस्माभिः कुरुष्वैवं वचो हि नः

Sinabi ng mga Deva: “Lagi naming ipagkakaloob sa Vamrya ang bahagi sa mga yajña. Ngayon, gawin mo ang aming hinihiling—ang ibinigay namin ay alang-alang sa yajña.”

Verse 56

तथेति विधिनाप्युक्तं वम्री चोद्यममाश्रिता । गुणभक्षादिकं कर्म तया सर्वं कृतं नृप

Kaya’t, ayon sa wastong paraan na itinuro, sinimulan ng Vamrī ang pagsisikap; at ang lahat ng gawain—mula sa pagngatngat sa tali ng busog at iba pa—ay kanyang isinagawa, O Hari.

Verse 57

युधिष्ठिर उवाच । अस्य वा बोधने देवा गुणभंगे समाधिषु । एतदाश्चर्यं विप्रर्षे सत्यं सत्यवतीसुत

Sinabi ni Yudhisthira: "O pinakamahusay sa mga pantas, anak ni Satyavati, totoo ba ang kamangha-manghang pangyayaring ito—na ang mga diyos ay sangkot sa paggising sa kanya at sa pagputol ng bagting ng pana habang nasa malalim na pagninilay?"

Verse 58

व्यास उवाच । व्यग्रचित्ताः सुराः सर्वे आकृष्टं हरिकार्मु कम् । न जाने केन कार्येण विष्णुमायाविमोहिताः

Sinabi ni Vyasa: "Ang lahat ng mga diyos, na ang mga isip ay nababagabag, ay hinila ang pana ni Hari. Hindi ko alam kung sa anong layunin sila nalinlang ng maya ni Vishnu."

Verse 59

मुदितास्ताः प्रमुञ्चंति वल्मीकं चाग्रतो हरेः । कोटिपार्श्वे ततो नीतं वल्मीकं पर्वतोपमम्

Sa kagalakan, pinakawalan nila ang punso ng langgam sa harap ni Hari; pagkatapos, sa gilid ng dulo ng pana, ang punso—na kasinlaki ng bundok—ay tinangay palayo.

Verse 60

गुणे च भक्षिते तस्मिंस्तक्षणादेव दूषिते । ज्याघातकोटिभिः सार्द्धं शीर्षं छित्त्वा दिवं गतम्

At nang ang bagting ng pana ay makain at agad na nasira, ang ulo—kasama ang hindi mabilang na marahas na pagpitik ng bagting—ay naputol at umakyat sa langit.

Verse 61

गते शीर्षे च ते देवा भृशमु द्विग्नमानसाः । धावंति सर्वतः सर्वे शिरआलोकनाय ते

Nang mawala ang ulo, ang mga diyos na iyon—na labis na nababalisa ang puso—ay tumakbo sa bawat direksyon, silang lahat, upang hanapin ang ulo.