Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Devanagari script

आरुरुक्षुः परं स्थानं विषयासक्तमानसः । पूजयेत्कर्मणा शंभुं भोगांते शिवमाप्नुयात्

Transliteration

ārurukṣuḥ paraṃ sthānaṃ viṣayāsaktamānasaḥ | pūjayetkarmaṇā śaṃbhuṃ bhogāṃte śivamāpnuyāt

Translation

Ang nagnanais umakyat sa sukdulang tahanan, ngunit ang isip ay nakakapit sa mga bagay ng daigdig, ay dapat sumamba kay Śambhu sa pamamagitan ng itinakdang mga gawaing-ritwal; sa wakas ng mga pagkalugod, maaari niyang makamtan si Śiva.

Word by Word

• आरुरुक्षुः: desiring to ascend/attain
• आरुरुक्षुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ (उपसर्ग) + रुह् (धातु) + सन् (इच्छार्थक)
• Form: सन्नन्त-प्रातिपदिक (Desiderative adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); ‘स्थानम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• स्थानम्: abode/state
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• विषयासक्तमानसः: whose mind is attached to sense-objects
• विषयासक्तमानसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विषय (प्रातिपदिक) + आसक्त (प्रातिपदिक; √सञ्ज्/सज् + क्त) + मानस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः—विषयेषु आसक्तं मानसं यस्य सः

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• कर्मणा: by action/ritual act
• कर्मणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)

• शम्भुम्: Śambhu (Śiva)
• शम्भुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• भोगान्ते: at the end of enjoyment
• भोगान्ते: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (भोगस्य अन्ते)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• आप्नुयात्: should attain
• आप्नुयात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: A householder devotee, still drawn to worldly life, performs orderly temple worship—ablution, bilva offering, lamp, circumambulation—while family and worldly symbols remain present but subordinated to Śambhu’s shrine.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even those still attached to worldly life can progress toward liberation through disciplined worship of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No location is specified; the verse emphasizes a generally applicable method of worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform karma-based worship (ritual and duty-oriented pūjā) of Śambhu as a practical path toward the supreme goal.