Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तस्मिन्नेवं क्रन्दमाने जातमात्रे कुमारके । काचिदभ्याययौ शीघ्रं दिष्ट्या विप्रवरांगना

Transliteration

tasminnevaṃ krandamāne jātamātre kumārake | kācidabhyāyayau śīghraṃ diṣṭyā vipravarāṃganā

Translation

Samantalang gayon ang pag-iyak ng bagong-silang na sanggol, sa mabuting palad ay may isang marangal na babaeng brāhmaṇa na nagmadaling lumapit sa kanya.

Word by Word

• तस्मिन्: in/at that (time/place)
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सर्वनाम

• एवं: thus
• एवं: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• क्रन्दमाने: while crying
• क्रन्दमाने: Adhikarana (Saptami-absolute/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √क्रन्द् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्), आत्मनेपद-शानच्; सप्तमी (7th), एकवचन, पुंलिङ्ग/नपुंसक—'while (he) was crying' (सप्तमी-सम्बन्ध/सप्तमी-absolute)

• जातमात्रे: just-born
• जातमात्रे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जात (√जन्, धातु; क्त) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'just born'—सप्तमी-सम्बन्ध (with kumārake)

• कुमारके: in the little boy (i.e., regarding the boy)
• कुमारके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुमारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; लघु/स्नेहार्थक-प्रत्यय (क)

• काचित्: a certain (woman)
• काचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चित-प्रत्यय (चित्) = 'some (woman)'

• अभ्याययौ: came near, approached
• अभ्याययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-आ-√या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• दिष्ट्या: fortunately
• दिष्ट्या: Hetu/Reason (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोग; तृतीया-एकवचनरूपेण निपातवत् (interjectional instrumental) = 'by good fortune'

• विप्रवराङ्गना: a noble brahmin woman
• विप्रवराङ्गना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—विप्र-वर (कर्मधारय/तत्पुरुष: 'excellent brahmin') + अङ्गना (षष्ठी-तत्पुरुष) = 'wife/woman of an excellent brahmin'

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the given snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa woman approaches quickly toward the crying newborn at the lakeside; her movement contrasts with the still water; the moment turns from despair to possibility.

Characters & Entities

• vipra-varāṅganā (brāhmaṇa woman)
• kumāraka (newborn)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic storytelling frames compassion as divinely supported—aid arrives through dharmic persons at critical moments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha is specified in the verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a rescuer figure.