Adhyaya 99
Ang adhyāya na ito ay nasa anyong tanong at paliwanag: tinanong ni Yudhiṣṭhira kung bakit si Vāsuki ay itinatag sa timog na pampang ng ilog Revā (Narmadā). Ipinaliwanag ni Mārkaṇḍeya ang alamat na sanhi: habang sumasayaw si Śambhu (Śiva), lumitaw mula sa korona ni Śiva ang pawis na nahalo sa tubig ng Gaṅgā; nilamon ito ng isang ahas kaya nagalit si Maṇḍākinī at naganap ang tila sumpang pagbabago tungo sa mababa at mabigat na kalagayan (ajagara-bhāva). Nagsumamo si Vāsuki nang may pagsisisi, pinupuri ang kapangyarihang nagpapadalisay ng ilog at humihingi ng habag. Itinuro ni Gaṅgā na magsagawa si Vāsuki ng tapas para kay Śaṅkara sa Vindhya; matapos ang mahabang pag-aayuno at pagninilay, pinagpala siya ni Śiva at inutusan na magtungo sa timog na pampang ng Revā upang maligo ayon sa wastong ritwal. Pumasok si Vāsuki sa Narmadā at nalinis, at inilarawan ang pagtatatag ng isang Śaiva na dambana: ang Nāgeśvara-liṅga, bantog sa pag-aalis ng kasalanan. Itinatakda rin ang mga tuntunin at phalaśruti: sa Aṣṭamī o Caturdaśī, paliguan si Śiva ng pulot; ang mga walang anak na maligo sa saṅgama ay magkakaroon ng mabubuting supling; ang śrāddha na may pag-aayuno ay nakapagpapagaan sa mga ninuno; at ang angkan ay pinangangalagaan laban sa takot sa ahas sa pamamagitan ng nāga-prasāda.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल नर्मदादक्षिणे तटे । स्थापितं वासुकीशं तु समस्ताघौघनाशनम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari, dapat magtungo sa timog na pampang ng Narmadā, kung saan itinatag at iniluklok si Vāsukīśa; winawasak niya ang buong baha ng mga kasalanan.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कस्माच्च कारणात्तात रेवाया दक्षिणे तटे । वासुकीशस्थापितो वै विस्तराद्वद मे गुरो
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Mahal na ama, sa anong dahilan itinatag si Vāsukīśa sa timog na pampang ng Revā (Narmadā)? Isalaysay mo nang ganap, O iginagalang na guro.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतत्सर्वं समास्थाय नृत्यं शम्भुश्चकार वै
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Matapos isaalang-alang ang lahat ng ito at mag-anyong banal, si Śambhu ay tunay na nagsagawa ng sayaw.
Verse 4
श्रमादजायत स्वेदो गङ्गातोयविमिश्रितम् । पतन्तमुरगोऽश्नाति हरमौलिविनिर्गतम्
Dahil sa pagod, lumitaw ang pawis na nahalo sa tubig ng Gaṅgā, na dumaloy mula sa buhaghag na korona ni Hara. Pagbagsak nito, ininom iyon ng ahas.
Verse 5
मन्दाकिनी ततः क्रुद्धा व्यालस्योपरि भारत । प्राप्नुह्यजगरत्त्वं हि भुजङ्ग क्षुद्रजन्तुक
Pagkaraan, nagalit si Mandākinī at nagsalita sa ibabaw ng ahas: “O Bhārata, munting nilalang—O ahas—maging ajagara ka nga, isang dambuhalang sawa!”
Verse 6
वासुकिरुवाच । अनुग्राह्योऽस्मि ते पापो दुर्नयोऽहं हरादृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित्त्वं शुभलक्षणा
Sinabi ni Vāsuki: “Ako’y makasalanan at naliligaw; bukod kay Hara, wala akong kanlungan. Karapat-dapat akong pagpalain ng iyong habag. O banal na ilog-diyosa, tagapaglinis ng tatlong daigdig, may mapalad na mga tanda!”
Verse 7
संसारच्छेदनकरी ह्यार्तानामार्तिनाशनी । स्वर्गद्वारे स्थिता त्वं हि दयां कुरु मयीश्वरि
Ikaw ang pumuputol sa tanikala ng saṃsāra; winawasak Mo ang pagdurusa ng mga nagdadalamhati. Nakatayo Ka sa pintuan ng langit—mahabag Ka sa akin, O Mahal na Ginang.
Verse 8
गङ्गोवाच । कुरुष्व विपुलं विन्ध्यं तपस्त्वं शङ्करं प्रति । ततः प्राप्स्यसि स्वं स्थानं पन्नगत्वं ममाज्ञया
Sinabi ni Gaṅgā: “Magsagawa ka ng masaganang tapas sa dakilang Vindhya, na iniaalay kay Śaṅkara. Pagkaraan, sa aking utos, mababawi mo ang sarili mong dako at ang iyong likas na pagka-ahas.”
Verse 9
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽसौ त्वरितो विन्ध्यं नागो गत्वा नगं शुभम् । तपस्तप्तुं समारेभे शङ्कराराधनोद्यतः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Kaya’t ang ahas ay nagmadaling tumungo sa Vindhya; pagdating sa mapalad na bundok, sinimulan niyang isagawa ang tapas, sabik na sambahin at palugdan si Śaṅkara.”
Verse 10
नित्यं दध्यौ महादेवं त्र्यक्षं डमरुकोद्यतम् । ततो वर्षशते पूर्ण उपरुद्धो जगद्गुरुः । आगतस्तत्समीपं तु श्लक्ष्णां वाणीमुदाहरत्
Araw-araw niyang pinagninilayan si Mahādeva—ang Tatlong-Mata, na itinaas ang ḍamaru. Nang mapuno ang sandaang taon, ang Jagadguru, na nahabag, ay lumapit at nagsalita ng maririkit at banayad na salita.
Verse 11
वरं वरय मे वत्स पन्नग त्वं कृतादर
(Sinabi ni Śiva:) “Humiling ka ng biyaya sa akin, anak. O ahas, ikaw na nagpakita ng paggalang—sabihin mo ang ninanais mo.”
Verse 12
वासुकिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि शङ्कर । प्रसादात्तव देवेश भूयान्निष्पापता मम । तीर्थं किंचित्समाख्याहि सर्वपापप्रणाशनम्
Sinabi ni Vāsuki: “Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Diyos—kung ipagkakaloob mo ang isang biyaya, O Śaṅkara—sa iyong habag, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y lalo pang lumago ang aking kawalang-kasalanan. Ipagpaalam mo sa akin ang isang tīrtha na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.”
Verse 13
ईश्वर उवाच । पन्नग त्वं महाबाहो रेवां गच्छ शुभंकरीम् । याम्ये तस्यास्तटे पुण्ये स्नानं कुरु यथाविधि
Sinabi ni Īśvara: “O ahas, makapangyarihang bisig—pumaroon ka sa Revā, ang mapalad na tagapagkaloob. Sa banal na pampang niya sa timog, magsagawa ka ng paliligo ayon sa wastong ritwal.”
Verse 14
इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो वासुकिस्त्वरयान्वितः । रूपेणाजगरेणैव प्रविष्टो नर्मदाजलम्
Pagkasabi nito, naglaho sa paningin ang Diyos; si Vāsuki, na nagmamadali, ay pumasok sa tubig ng Narmadā, taglay ang anyo ng isang dambuhalang ahas.
Verse 15
मार्गेण तस्य संजातं जाह्नव्याः स्रोत उत्तमम् । निर्धूतकल्मषः सर्पः संजातो नर्मदाजले
Sa kanyang dinaanan ay sumibol ang napakahusay na agos ng Jāhnavī (Gaṅgā). At sa tubig ng Narmadā, ang ahas ay naging dalisay—nahugasan ang kanyang mga kasalanan.
Verse 16
स्थापितः शङ्करस्तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर । ततो नागेश्वरं लिङ्गं प्रसिद्धं पापनाशनम्
Doon sa Narmadā, O Yudhiṣṭhira, itinatag si Śaṅkara. Mula roon ay sumikat ang Nāgeśvara Liṅga, bantog bilang tagapuksa ng mga kasalanan.
Verse 17
अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां स्नापयेन्मधुना शिवम् । विमुक्तकल्मषः सद्यो जायते नात्र संशयः
Sa ikawalong tithi o sa ika-labing-apat, paliguan si Śiva ng pulot; agad siyang napapawi sa dumi at nagiging dalisay—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 18
अपुत्रा ये नराः पार्थ स्नानं कुर्वन्ति सङ्गमे । ते लभन्ते सुताञ्छ्रेष्ठान् कार्त्तवीर्योपमाञ्छुभान्
O Pārtha, ang mga lalaking walang anak na naliligo sa sangam (tagpuan ng mga ilog) ay nagkakamit ng pinakamarangal at mapalad na mga anak, kasinglakas ni Kārttavīrya.
Verse 19
श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यादुपवासपरायणः । कुर्वन्प्रमोचयेत्प्रेतान्नरकान्नृपनन्दन
O anak ng hari, sinumang magsagawa roon mismo ng Śrāddha, na nakatuon sa pag-aayuno, sa gawang iyon ay napapalaya ang mga yumao mula sa mga kalagayang mala-impyerno.
Verse 20
सर्पाणां च भयं वंशे ज्ञातिवर्गे न जायते । निर्दोषं नन्दते तस्य कुलं नागप्रसादतः
Sa kanyang angkan at sa mga kamag-anak, hindi sumisibol ang takot sa mga ahas. Sa biyaya ng mga Nāga, ang kanyang pamilya’y umuunlad—walang sala at puno ng ligaya.
Verse 21
एतत्ते सर्वमाख्यातं तव स्नेहान्नृपोत्तम
Ito ang lahat ng aking ipinaliwanag sa iyo, O pinakamainam sa mga hari, dahil sa aking pagmamahal sa iyo.
Verse 99
। अध्याय
“Adhyāya” — tanda ng pagtatapos ng kabanata (kolopon).