Adhyaya 95
Itinuro ni Mārkaṇḍeya sa hari na magtungo sa dakilang Badrikāśrama tīrtha, isang higit na banal na tawiran na dati nang pinuri ni Śambhu. Iniuugnay ang pook sa Nara–Nārāyaṇa at itinatampok ang diwang bhakti at jñāna: ang taong deboto kay Janārdana at nakakakita ng pagkakapantay-pantay sa lahat ng nilalang—maging sa mga sukdulang antas ng lipunan—ay kalugud-lugod sa Diyos. Sinasabi ring itinatag ni Nara–Nārāyaṇa ang āśrama at inihimlay roon si Śaṅkara para sa kapakanan ng mga daigdig; ang liṅga na kaugnay ng tri-mūrti ay inilalarawang nagbubukas ng landas sa langit at nagkakaloob ng paglaya. Ipinapayo ang disiplina: kalinisan, pag-aayuno sa loob ng isang gabi, pagtalikod sa rajas at tamas upang manaig ang sāttvika, at pagpupuyat sa mga takdang araw ng buwan (aṣṭamī sa Madhu-māsa at caturdaśī sa alinmang kalahating-buwan, na may diin sa Aśvin). Inilalarawan ang abhiṣeka kay Śiva gamit ang pañcāmṛta: gatas, pulot, yogurt/curd, asukal, at ghee. Sa phala, ipinapangako ang paglapit kay Śiva at mga bunga sa daigdig ni Indra para sa tapat na sumasaksi; kahit di-ganap na pagpupugay kay Śūlapāṇi ay nagpapaluwag ng gapos, at ang matatag na japa ng “namaḥ śivāya” ay nagpapatibay ng kabutihang-loob. Tinalakay rin ang śrāddha gamit ang tubig ng Narmadā, na binibigyang-diin ang karapat-dapat na Brahmin na tatanggap at ang pag-iwas sa di-mabuting asal o di-angkop na tagapagpaganap. Inirerekomenda ang mga handog: ginto, pagkain, kasuotan, baka, toro, lupa, payong, at nararapat na bagay, at sinasabing nagdudulot ng pag-abot sa langit. Sa huli, sinasabi na ang mamatay sa o malapit sa tīrtha (kabilang ang pagpanaw sa tubig) ay hahantong sa tahanan ni Śiva, mahabang pananatili sa mga daigdig ng mga diyos, at muling pagsilang bilang mahusay na pinunong naaalala ang tīrtha at muling bumabalik dito.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र बदर्याश्रममुत्तमम् । सर्वतीर्थवरं पुण्यं कथितं शंभुना पुरा
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, dapat magtungo sa dakilang Badaryāśrama—banal at pinakadakila sa lahat ng mga tīrtha—na ang kabanalan ay minsang ipinahayag ni Śambhu (Śiva).”
Verse 2
यश्चैष भारतस्यार्थे तत्र सिद्धः किरीटभृत् । भ्राता ते फाल्गुनो नाम विद्ध्येनं नरदैवतम्
At doon, alang-alang sa Bhārata, ang may koronang suot ay naging ganap. Kilalanin mo siya bilang kapatid mong si Phālguna (Arjuna)—isang diyos sa gitna ng mga tao.
Verse 3
नरनारायणौ द्वौ तावागतौ नर्मदातटे । ज्ञानं तस्यैव यो राजन्भक्तिमान्वै जनार्दने
Ang dalawang iyon—sina Nara at Nārāyaṇa—ay dumating sa pampang ng Narmadā. At, O hari, ang tunay na kaalaman ay sa kanya na may debosyon kay Janārdana (Viṣṇu).
Verse 4
समं पश्यति सर्वेषु स्थावरेषु चरेषु च । ब्राह्मणं श्वपचं चैव तत्र प्रीतो जनार्दनः
Yaong tumitingin nang pantay sa lahat—sa di-gumagalaw at sa gumagalaw—na nakikita ring magkapantay ang brāhmaṇa at ang kumakain ng aso, sa taong iyon nalulugod si Janārdana.
Verse 5
ऐकात्म्यं पश्य कौन्तेय मयि चात्मनि नान्तरम् । नरनारायणाभ्यां हि कृतं बदरिकाश्रमम्
Masdan ang iisang Sarili, O anak ni Kuntī—sa Akin at sa Sarili ay walang pagitan. Tunay nga, ang Badarikāśrama ay itinatag nina Nara at Nārāyaṇa.
Verse 6
स्थापितः शङ्करस्तत्र लोकानुग्रहकारणात् । त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्
Doon itinalaga si Śaṅkara alang-alang sa kapakanan ng mga daigdig. Ang liṅga na itinatag ng Trimūrti ay nagbibigay-daan sa landas ng langit at nagkakaloob ng paglaya.
Verse 7
तत्र गत्वा शुचिर्भूत्वा ह्येकरात्रोपवासकृत् । रजस्तमस्तथा त्यक्त्वा सात्त्विकं भावमाश्रयेत्
Pagdating doon at naging dalisay, mag-ayuno ng isang gabi; talikdan ang rajas at tamas, at kumupkop sa sāttvika na kalooban.
Verse 8
रात्रौ जागरणं कृत्वा मधुमासाष्टमीदिने । अथवा च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च कारयेत्
Magpuyat sa buong gabi sa ikawalong araw ng Madhu-māsa; o kaya sa ika-labing-apat na tithi—maaaring isagawa sa kapwa pakṣa, maliwanag at madilim.
Verse 9
आश्विनस्य विशेषेण कथितं तव पाण्डव । स्नापयेत्परया भक्त्या क्षीरेण मधुना सह
O Pāṇḍava, ipinaliwanag ko sa iyo ang natatanging kabanalan ng buwan ng Āśvina. Sa panahong iyon, paliguan (abhiṣeka) ang Panginoon nang sukdulang debosyon, gamit ang gatas na may pulot.
Verse 10
दध्ना शर्करया युक्तं घृतेन समलंकृतम् । पञ्चामृतमिदं पुण्यं स्नापयेद्वृषभध्वजम्
Ang dadhi na hinaluan ng asukal at pinalamutian ng ghee—ito ang banal na pañcāmṛta; dito paliguan si Vṛṣabhadhvaja, sapagkat dakilang kapunyian ang dulot nito.
Verse 11
स्नाप्यमानं शिवं भक्त्या वीक्षते यो विमत्सरः । तस्य वासः शिवोपान्ते शक्रलोके न संशयः
Ang sinumang walang inggit at tumitingin nang may debosyon kay Śiva habang siya’y pinaliliguan (abhiṣeka), para sa kanya’y may paninirahan sa piling ni Śiva, sa mundo ni Śakra; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 12
शाठ्येनापि नमस्कारः प्रयुक्तः शूलपाणिने । संसारमूलबद्धानामुद्वेष्टनकरो हि यः
Kahit ang pagpupugay na inihandog nang may pagkukunwari sa Panginoong may Trisula, nagiging tagapagkalag ng mga buhol ng mga nakagapos sa ugat ng saṃsāra; ganyan ang bisa nito.
Verse 13
तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । येनौं नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः
Sa kanya tunay na napag-aralan ang lahat ng pag-aaral, sa kanya tunay na napakinggan ang lahat ng aral, at sa kanya natutupad ang lahat ng ritwal—sa kanya na matatag na naitatag ang pagsasanay sa mantra: ‘Oṃ Namaḥ Śivāya’.
Verse 14
यः पुनः स्नापयेद्भक्त्या एकभक्तो जितेन्द्रियः । तस्यापि यत्फलं पार्थ वक्ष्ये तल्लेशतस्तव
Ngunit yaong muling nagpapaligo sa Panginoon nang may debosyon—nag-iisang layon at may pagpipigil sa sarili—ang bunga niya rin, O Pārtha, ay sasabihin ko sa iyo, kahit sa maikling paraan.
Verse 15
पीडितो वृद्धभावेन तव भक्त्या वदाम्यहम् । ते यान्ति परमं स्थानं भित्त्वा भास्करमण्डलम्
Bagaman pinipighati ng katandaan, dahil sa iyong debosyon ako’y nagsasalita: ipinahahayag ko na ang gayong mga deboto’y dumarating sa kataas-taasang tahanan, tumatagos lampas sa bilog ng Araw.
Verse 16
संसारे सर्वसौख्यानां निलयास्ते भवन्ति च । आश्चर्यं ज्ञातिवर्गाणां धर्माणां निलयास्तु ते
At sa daigdig, sila’y nagiging tahanan ng lahat ng kaligayahan. Tunay na kamangha-mangha—nagiging kanlungan sila ng kanilang angkan at matatag na luklukan ng dharma.
Verse 17
सम्पन्नाः सर्वकामैस्ते पृथिव्यां पृथिवीपते । श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यान्नर्मदोदकमिश्रितम्
O Panginoon ng lupa, sila’y nagiging ganap sa lahat ng ninanais na kabutihan sa daigdig na ito. At sinumang magsagawa roon mismo ng śrāddha, na may handog na hinaluan ng tubig ng Narmadā—
Verse 18
योग्यैश्च ब्राह्मणैर्राजन्कुलीनैर्वेदपारगैः । सुरूपैश्च सुशीलैश्च स्वदारनिरतैः शुभैः
—(ito’y gawin) kasama ng mga karapat-dapat na brāhmaṇa, O Hari: may mabuting angkan, bihasa sa mga Veda, kaaya-ayang anyo, mabuting asal, tapat sa sariling asawa, at mapalad ang pagkatao.
Verse 19
आर्यदेशप्रसूतैश्च श्लक्ष्णैश्चैव सुरूपिभिः । कारयेत्पिण्डदानं वै भास्करे कुतपस्थिते
Sa oras na Kutapa na mapalad, kapag naroon ang Araw, ipagawa ang pag-aalay ng mga piṇḍa sa mga karapat-dapat na brāhmaṇa—yaong isinilang sa mararangal na lupain, pino ang asal, at kaaya-aya ang pagkatao—upang maging tunay na mabunga ang ritwal.
Verse 20
पित्ःणां परमं लोकं यदीच्छेद्धर्मनन्दन । वर्जयेत्तान्प्रयत्नेन काणान्दुष्टांश्च दाम्भिकान्
O kagalakan ni Dharma, kung ninanais ang pinakamataas na daigdig para sa mga Pitṛ, dapat iwasan nang buong pagsisikap ang pagkuha sa mga isang-mata, masasama, at mapagkunwari sa mga banal na ritong ito.
Verse 21
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन योग्यं विप्रं समाश्रयेत् । नरकान्मोचयेत्प्रेतान्कुम्भीपाकपुरोगमान्
Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap, kumapit sa isang karapat-dapat na vipra (brāhmaṇa). Sa gayon, maililigtas ang mga yumao mula sa mga impiyerno—gaya ng Kumbhīpāka at iba pa—na naghihintay sa kanila.
Verse 22
मोक्षो भवति सर्वेषां पित्ःणां नृपनन्दन । विप्रेभ्यः काञ्चनं दद्यात्प्रीयतां मे पितामहः
O prinsipe, dumarating ang mokṣa sa lahat ng mga Pitṛ. Maghandog ng ginto sa mga brāhmaṇa na may panalangin: “Nawa’y malugod ang aking lolo.”
Verse 23
अन्नं च दापयेत्तत्र भक्त्या वस्त्रं च भारत । गां वृषं मेदिनीं दद्याच्छत्रं शस्तं नृपोत्तम
Doon, nang may debosyon, magpamigay rin siya ng pagkain at kasuotan, O Bhārata. Maghandog siya ng baka, toro, lupain, at isang marangal na payong, O pinakamainam sa mga hari.
Verse 24
स पुमान्स्वर्गमाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । प्राणत्यागं तु यः कुर्याच्छिखिना सलिलेन वा
“Ang taong iyon ay makakamit ang langit”—ganito nagsalita si Śaṅkara. Bukod dito, sinumang magbuwis ng buhay—sa apoy man o sa tubig—(sa banal na kalagayang ito…)
Verse 25
अनाशकेन वा भूयः स गच्छेच्छिवमन्दिरम् । नरनारायणीतीरे देवद्रोण्यां च यो नृप
…o muli, sa pag-aayunong hanggang kamatayan—siya’y tutungo sa tahanan ni Śiva. At, O hari, sinumang (magwakas o tumupad ng panata) sa pampang ng Nara-Nārāyaṇī, sa Devadroṇī…
Verse 26
स वसेदीश्वरस्याग्रे यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पुनः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि राजा भवति वीर्यवान्
Siya’y mananahan sa harapan ng Panginoon hangga’t tumatagal ang labing-apat na Indra; at paglaon, kapag nahulog man siya mula sa langit, isisilang siyang muli bilang isang makapangyarihang hari.
Verse 27
सर्वैश्वर्यगुणैर्युक्तः प्रजापालनतत्परः । ततः स्मरति तत्तीर्थं पुनरेवागमिष्यति
Pinagkalooban ng lahat ng tanda ng paghahari at mga kagalingan, masigasig sa pag-iingat sa kanyang mga nasasakupan, saka niya inaalala ang banal na tawiran na iyon—at muling nagbabalik doon.
Verse 95
। अध्याय
“Kabanata”—isang panandang pangwakas (kolopon), hindi ganap ang pagkakatala rito.