Adhyaya 90

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । रेवाया उत्तरे कूले वैष्णवं तीर्थमुत्तमम् । जलशायीति वै नाम विख्यातं वसुधातले

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa hilagang pampang ng Revā ay may walang kapantay na Vaiṣṇava na banal na tawiran, na tanyag sa daigdig sa pangalang “Jalaśāyī” — Siya na nahihimlay sa mga tubig.

Verse 2

दानवानां वधं कृत्वा सुप्तस्तत्र जनार्दनः । चक्रं प्रक्षालितं तत्र देवदेवेन चक्रिणा । सुदर्शनं च निष्पापं रेवाजलसमाश्रयात्

Matapos patayin ang mga Dānava, doon nahimlay sa pagkakatulog si Janārdana. Doon hinugasan ng Diyos ng mga diyos, ang may hawak ng cakra, ang kaniyang cakra; at sa pagkanlong sa tubig ng Revā, ang Sudarśana ay naging dalisay at walang kasalanan.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । चक्रतीर्थं समाचक्ष्व मुनिसंघैश्च वन्दितम् । विष्णोः प्रभावमतुलं रेवायाश्चैव यत्फलम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Ilarawan mo sa akin ang Cakratīrtha, na sinasamba ng mga pangkat ng mga muni—ang di-matatawarang kaluwalhatian nito kaugnay ni Viṣṇu, at ang banal na bunga na nagmumula rin sa Revā.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ विरक्तस्त्वं युधिष्ठिर । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं निर्मितं चक्रिणा स्वयम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Mabuti, mabuti, O Yudhiṣṭhira na dakilang marunong—malaya sa pagkapit ang iyong diwa! Ang tīrthang ito’y higit na lihim kaysa sa mga lihim, nilikha mismo ng Panginoong may hawak ng Sudarśana.”

Verse 5

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । आसीत्पुरा महादैत्यस्तालमेघ इति श्रुतः

Ngayon ay isasalaysay ko sa iyo ang kuwentong pumupuksa sa kasalanan. Noong unang panahon, may isang dakilang Dānava na kilala sa pangalang Tāla-megha.

Verse 6

तेन देवा जिताः सर्वे हृतराज्या नराधिप । यज्ञभागान् स्वयं भुङ्क्ते अहं विष्णुर्न संशयः

Dahil sa kanya, nagapi ang lahat ng mga deva at naagaw ang kanilang mga kaharian, O hari. Siya mismo ang lumamon sa mga bahagi ng mga yajña, na nagsasabing, “Ako si Viṣṇu—walang pag-aalinlangan.”

Verse 7

धनदस्य हृतं चित्तं हृतः शक्रस्य वारणः । इन्द्राणीं वाञ्छते पापो हयरत्नं रवेरपि

Inagaw niya ang kayamanan ng puso ni Dhanada (Kubera), at kinuha ang elepante ni Śakra. Ang makasalanang iyon ay naghangad pa kay Indrāṇī, at maging sa hiyas na kabayong kay Ravi (Araw).

Verse 8

तालमेघभयात्पार्थ रविरुद्राः सवासवाः । यमः स्कन्दो जलेशोऽग्निर्वायुर्देवो धनेश्वरः

Dahil sa takot kay Tāla-megha, O Pārtha, ang Araw, ang mga Rudra kasama si Indra, si Yama, si Skanda, si Varuṇa na panginoon ng mga tubig, si Agni, si Vāyu, at si Kubera na panginoon ng yaman—

Verse 9

सवाक्पतिमहेशाश्च नष्टचित्ताः पितामहम् । गता देवा ब्रह्मलोकं तत्र दृष्ट्वा पितामहम्

Kasama si Vākpati (Bṛhaspati) at si Maheśa, na ligalig ang diwa, nagtungo ang mga deva sa Brahmaloka; at doon nila nasilayan si Pitāmaha (Brahmā).

Verse 10

तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्वागीशप्रमुखाः सुराः । गुणत्रयविभागाय पश्चाद्भेदमुपेयुषे

Pinangunahan ni Vāgīśa, pinuri siya ng mga deva sa sari-saring himno—yaong nag-aayos ng tatlong guṇa at pagkaraan ay nagpapakita ng pagkakaiba-iba sa paglikha.

Verse 11

दृष्ट्वा देवान्निरुत्साहान् विवर्णानवनीपते । प्रसादाभिमुखो देवः प्रत्युवाच दिवौकसः

Nang makita ang mga deva na lupaypay at namumutla, O hari, ang mapagpala at mahabaging Panginoon, humarap sa kanila at sumagot sa mga nananahan sa langit.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । स्वागतं सुरसङ्घस्य कान्तिर्नष्टा पुरातनी । हिमक्लिष्टप्रभावेण ज्योतींषीव मुखानि वः

Sinabi ni Brahmā: Maligayang pagdating, O kapulungan ng mga deva. Ang dati ninyong ningning ay tila naglaho; ang inyong mga mukha’y parang mga ilaw na pinahina ng lupit ng hamog na nagyelo.

Verse 13

प्रशमादर्चिषामेतदनुद्गीर्णं सुरायुधम् । वृत्रस्य हन्तुः कुलिशं कुण्ठितश्रीव लक्ष्यते

Ang sandata ng mga deva’y hindi na naglalagablab sa dating ningas; maging ang kulisá (kidlat na sandata) ng pumatay kay Vṛtra ay wari’y napurol ang karangalan at liwanag.

Verse 14

किं चायमरिदुर्वारः पाणौ पाशः प्रचेतसः । मन्त्रेण हतवीर्यस्य फणिनो दैन्यमाश्रितः

At paano nangyari na ang di-mapipigil na tali ni Varuṇa, hawak sa kaniyang palad, ay napasailalim sa abang kalagayan—gaya ng ahas na pinahina ng bisa ng mantra?

Verse 15

कुबेरस्य मनःशल्यं शंसतीव पराभवम् । अपविद्धगतो वायुर्भग्नशाख इव द्रुमः

Ang panloob na sugat ng puso ni Kubera ay wari’y nagbabalita ng pagkatalo; at si Vāyu, na naitaboy sa kaniyang landas, ay tulad ng punong nabali ang mga sanga.

Verse 16

यमोऽपि विलिखन्भूमिं दण्डेनास्तमितत्विषा । कुरुतेऽस्मिन्नमोघोऽपि निर्वाणालातलाघवम्

Maging si Yama, na kinikiskis ang lupa sa kaniyang tungkod na kumupas ang ningning, ay nagpapalabas na magaan ang kaniyang di-nagkakamaling pamalo—gaya ng baga na namatay ang apoy.

Verse 17

अमी च कथमादित्याः प्रतापक्षतिशीतलाः । चित्रन्यस्ता इव गताः प्रकामालोकनीयताम्

At paano nangyaring ang mga Āditya na ito’y lumamig, nasugatan ang kanilang ningning? Para silang mga iginuhit na anyo—kaaya-ayang pagmasdan, ngunit salat sa buhay na lakas.

Verse 18

तद्ब्रूत वत्साः किमितः प्रार्थयध्वं समागताः । किमागमनकृत्यं वो ब्रूत निःसंशयं सुराः

Kaya sabihin ninyo, mga minamahal kong anak—ano ang inyong naparito upang hingin? Ipahayag ninyo nang walang pag-aalinlangan, O mga deva, ang layon ng inyong pagdating.

Verse 19

मयि सृष्टिर्हि लोकानां रक्षा युष्मास्ववस्थिता । ततो मन्दानिलोद्भूतकमलाकरशोभिना

Sa Akin nakasalalay ang paglikha ng mga daigdig; sa inyo naman itinatag ang kanilang pag-iingat. Kaya nga—sa ningning na wari’y hardin ng mga lotus na hinahaplos ng banayad na simoy…

Verse 20

गुरुं नेत्रसहस्रेण प्रेरयामास वृत्रहा । स द्विनेत्रं हरेश्चक्षुः सहस्रनयनाधिकम्

Ang pumatay kay Vṛtra (Indra), sa kaniyang sanlibong mata, ay humimok sa kagalang-galang na guro. Kaya’t ang dalawang-matang paningin ni Hari ay napangibabawan ng sanlibong-matang tumitingin.

Verse 21

वाचस्पतिरुवाचेदं प्राञ्जलिर्जलजासनम् । युष्मद्वंशोद्भवस्तात तालमेघो महाबलः

Si Vācaspati, na nakatiklop ang mga kamay, ay nagsalita sa Lotus-na-naluklok na Brahmā: “O iginagalang na Ama, mula sa inyong sariling angkan ay sumibol ang napakalakas na nilalang na nagngangalang Tālamegha.”

Verse 22

उपतापयते देवान्धूमकेतुरिवोच्छ्रितः । तेन देवगणाः सर्वे दुःखिता दानवेन च

Matayog siyang parang nagliliyab na kometa, at sinusunog niya ang mga deva. Dahil sa dānava na iyon, ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay nalugmok sa pagdurusa.

Verse 23

तालमेघो दैत्यपतिः सर्वान्नो बाधते बली । तस्मात्त्वां शरणं प्राप्ताः शरणं नो विधे भव

Ang makapangyarihang si Tālamegha, panginoon ng mga daitya, ay dumadagok sa aming lahat. Kaya kami’y lumapit sa inyo bilang kanlungan—O Tagapag-ayos (Brahmā), maging aming pag-ampon at silungan.

Verse 24

ततः प्रसन्नो भगवान् वेधास्तानब्रवीद्वचः

Pagkaraan, ang Mapalad na Lumikha, si Vedhā (Brahmā), na nalugod, ay nagsalita ng mga salitang ito sa kanila.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । तालमेघेन वो मध्ये बली तेन समः सुराः । विना माधवदेवेन साध्यो मे नैव दानवः

Sinabi ni Brahmā: “Sa gitna ninyo, si Tālamegha ay makapangyarihan—kapantay niya sa lakas ang mga deva. Kung wala si Mādhava (Viṣṇu), hindi ko masusupil ang dānava na iyon.”

Verse 26

ततः सुरगणाः सर्वे विरिञ्चिप्रमुखा नृप । क्षीरोदं प्रस्थिताः सर्वे दुःखितास्तेन वैरिणा

Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga deva—pinangungunahan ni Viriñci (Brahmā), O hari—ay nagtungo sa Kṣīroda, ang Karagatang Gatas, na pawang nababagabag dahil sa kaaway na iyon.

Verse 27

त्वरिताः प्रस्थिता देवाः केशवं द्रष्टुकाम्यया । क्षीरोदं सागरं गत्वास्तुवंस्ते जलशायिनम्

Dali-daling naglakbay ang mga deva, sabik na masilayan si Keśava; narating nila ang Karagatang Kṣīroda at doon nila pinuri ang Panginoong nakahimlay sa mga tubig.

Verse 28

देवा ऊचुः । जगदादिरनादिस्त्वं जगदन्तोऽप्यनन्तकः । जगन्मूर्तिरमूर्तिस्त्वं जय गीर्वाणपूजित

Sinabi ng mga deva: “Ikaw ang pasimula ng sanlibutan, ngunit wala Kang pasimula; Ikaw ang wakas ng sanlibutan, ngunit Ikaw ay walang hanggan. Ikaw ang anyo ng daigdig at gayon din ay walang anyo. Tagumpay sa Iyo, O sinasamba ng mga diyos!”

Verse 29

जय क्षीरोदशयन जय लक्ष्म्या सदा वृत । जय दानवनाशाय जय देवकिनन्दन

Tagumpay sa Iyo, O Nahihimlay sa Karagatang Gatas; tagumpay sa Iyo na laging niyayakap ni Lakṣmī. Tagumpay sa Iyo, tagapaglipol ng mga dānava; tagumpay sa Iyo, O minamahal na anak ni Devakī.

Verse 30

जय शङ्खगदापाणे जय चक्रधर प्रभो । इति देवस्तुतिं श्रुत्वा प्रबुद्धो जलशाय्यथ

Tagumpay sa Iyo, O Panginoon na may hawak na kabibe at pamalo; tagumpay sa Iyo, O Maharlikang may tangan na diskos. Nang marinig ang papuring ito ng mga deva, ang Panginoong Nahihimlay sa Tubig ay nagising.

Verse 31

उवाच मधुरां वाणीं मेघगम्भीरनिस्वनाम् । किमर्थं बोधितो ब्रह्मन् समर्थैर्वः सुरासुरैः

Nagsalita Siya ng matamis na tinig, malalim ang ugong na wari’y kulog sa ulap: “O Brahman, sa anong dahilan ninyo ako ginising—kayong mga deva at asura, bagaman may kakayahan?”

Verse 32

ब्रह्मोवाच । तालमेघभयात्कृष्ण सम्प्राप्तास्तव मन्दिरम् । न वध्यः कस्यचित्पापस्तालमेघो जनार्दन

Sinabi ni Brahmā: “O Kṛṣṇa, dahil sa takot kay Tālamegha ay dumating kami sa Iyong tahanan. O Janārdana, ang makasalanang Tālamegha ay hindi mapapatay ninuman.”

Verse 33

त्वमेव जहि तं दुष्टं मृत्युं यास्यति नान्यथा

“Ikaw lamang ang pumatay sa masamang iyon; sa ibang paraan ay hindi niya makakamtan ang kamatayan.”

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । स्वस्थानं गम्यतां देवाः स्वकीयां लभत प्रजाम् । दुष्टात्मानं हनिष्यामि तालमेघं महाबलम्

Sinabi ni Śrī Kṛṣṇa: “Magsibalik kayo sa inyong sariling mga kaharian, O mga deva, at muling kamtin ang inyong mga nasasakupan. Aking papatayin ang masamang-loob, makapangyarihang Tālamegha.”

Verse 35

स्थानं ब्रुवन्तु मे देवा वसेद्यत्र स दानवः

“Sabihin ninyo sa akin, O mga deva, kung saang pook nananahan ang yaong asura.”

Verse 36

देवा ऊचुः । हिमाचलगुहायां स वसते दानवेश्वरः । चतुर्विंशतिसाहस्रैः कन्याभिः परिवारितः

Sumagot ang mga deva: “Ang panginoon ng mga asura ay nananahan sa isang yungib ng Himācala, na napaliligiran ng dalawampu’t apat na libong dalaga.”

Verse 37

तुरङ्गैः स्यन्दनैः कृष्ण संख्या तस्य न विद्यते । नटा नानाविधास्तत्र असंख्यातगुणा हरे

“O Kṛṣṇa, ang bilang ng kaniyang mga kabayo at mga karwahe ay di masukat. At naroon, O Hari, ang sari-saring mga mananayaw at tagapagpalabas, na may di-mabilang na galing.”

Verse 38

द्विरदाः पर्वताकारा हयाश्च द्विरदोपमाः । महाबलो वसेत्तत्र गीर्वाणभयदायकः

“Ang kaniyang mga elepante ay tila mga bundok, at ang kaniyang mga kabayo’y kahawig ng mga elepante. Doon nananahan ang labis na makapangyarihan, na nagdudulot ng pangamba sa mga deva.”

Verse 39

श्रुत्वा देवो वचस्तेषां देवानामातुरात्मनाम् । अचिन्तयद्गरुत्मन्तं शत्रुसङ्घविनाशनम्

Nang marinig ng Panginoon ang mga salita ng mga diyos na nababalisa ang loob, kanyang pinagnilayan si Garutmān (Garuḍa), ang tagapuksa ng mga pulutong ng kaaway.

Verse 40

चक्रं करेण संगृह्य गदाचक्रधरः प्रभुः । शार्ङ्गं च मुशलं सीरं करैर्गृह्य जनार्दनः

Hinawakan ng Panginoon ang Sudarśana-cakra; ang Prabhu na may hawak na gada at cakra ay sinunggaban din ang Śārṅga (kanyang busog), ang muśala at ang sīra (araro), si Janārdana na handang magtanggol sa dharma.

Verse 41

आरूढः पक्षिराजेन्द्रं वधार्थं दानवस्य च । दानवस्य पुरे पेतुरुत्पाता घोररूपिणः

Sumakay siya sa hari ng mga ibon (Garuḍa) upang patayin ang Dānava; at sa lungsod ng Dānava, nagsimulang bumagsak ang mga kakila-kilabot na masamang palatandaan.

Verse 42

गोमायुर्गृध्रमध्ये तु कपोतैः सममाविशत् । विना वातेन तस्यैव ध्वजदण्डः पपात ह

Isang asong-gubat ang pumasok sa gitna ng mga buwitre kasama ng mga kalapati; at kahit walang hangin, ang mismong haliging bandila ay biglang bumagsak.

Verse 43

सर्पसूषकयोर्युद्धं तथा केसरिनागयोः । उन्मार्गाः सरितस्तत्रावहन्रक्तविमिश्रिताः । अकालतरुपुष्पाणि दृश्यन्ते स्म समन्ततः

Nagkaroon ng labanan sa pagitan ng mga ahas at mga musang, gayundin ng mga leon at mga elepante. Ang mga ilog doon ay lumihis sa agos at nagdala ng tubig na may halong dugo; at sa lahat ng dako’y nakita ang mga bulaklak na sumibol sa mga puno sa di-tamang panahon.

Verse 44

ततः प्राप्तो जगन्नाथो हिमवन्तं नगेश्वरम् । पाञ्चजन्यश्वसहसा पूरितः पुरसन्निधौ

Pagkaraan, dumating si Jagannātha sa Himavant, ang panginoon ng mga bundok; at sa mismong harap ng lungsod, biglang pinatunog nang buong lakas ang kabibe na Pāñcajanya.

Verse 45

तेन शब्देन महता ह्यारूढो दानवेश्वरः । उवाच च तदा वाक्यं तालमेघो महाबलः

Sa dakilang ugong na iyon, nagising at tumindig ang panginoon ng mga Dānava; at noon ay nagsalita si Tālamēgha, ang makapangyarihan.

Verse 46

तालमेघ उवाच । कोऽयं मृत्युवशं प्राप्तो ह्यज्ञात्वा मम विक्रमम् । धुन्धुमाराज्ञया ह्याशु स्वसैन्यपरिवारितः

Sinabi ni Tālamēgha: “Sino itong napasailalim na sa kamatayan, na di nalalaman ang aking lakas? Sa utos ni Dhundhumāra—agad! palibutan siya ng aking sariling hukbo!”

Verse 47

बलादानय तं बद्ध्वा ममाग्रे बहुशालिनम्

Dakpin siya sa lakas, gapusin, at dalhin sa aking harapan ang yaong lubhang pinagkalooban.

Verse 48

धुन्धुमार उवाच । आनयामि न सन्देहः सुरो यक्षोऽथ किन्नरः । स्यन्दनौघैः समायुक्तो गजवाजिभटैः सह

Sinabi ni Dhundhumāra: “Dadalhin ko siya—walang pag-aalinlangan—maging deva man, Yakṣa, o Kinnara; kahit dumating siya na parang baha ng mga karwahe, kasama ang mga elepante, kabayo, at mga kawal.”

Verse 49

हृष्टस्ततो जगद्योनिः सुपर्णस्थो महाबलः । गृह्यतां गृह्यतामेष इत्युक्तास्तेन किंकराः

Pagdaka’y nagalak ang makapangyarihang Pinagmulan ng daigdig, nakaluklok sa ibabaw ni Garuḍa. Sa utos niya, sumigaw ang kaniyang mga alipin: “Dakpin siya! Dakpin siya!”

Verse 50

चतुर्दिक्षु प्रधावन्त इतश्चेतश्च सर्वतः । सुपर्णेनाग्निरूपेण दग्धास्ते शलभा यथा

Sila’y nagsitakbo sa apat na panig, dito at doon sa lahat ng dako; ngunit sa anyong apoy ni Suparṇa, sila’y natupok—gaya ng mga gamu-gamo.

Verse 51

धुन्धुमारोऽपि कृष्णेन शरघातेन ताडितः । हतो वक्षःस्थले पापो मृतावस्थो रथोपरि

Si Dhundhumāra man, na tinamaan ni Kṛṣṇa ng mabigat na ulang ng mga palaso, ang makasalanan ay nabutas sa dibdib at nakahandusay sa kaniyang karwahe, nasa kalagayang kamatayan.

Verse 52

हाहाकारं ततः सर्वे दानवाश्चक्रुरातुराः । तालमेघस्ततः क्रुद्धो रथारूढो विनिर्गतः । ददृशे केशवं पार्थ शङ्खचक्रगदाधरम्

Pagkaraan, ang lahat ng mga dānava, sa matinding pangamba, ay nagtaas ng panaghoy. Noon si Tālamēgha, nagngangalit, ay lumabas na nakasakay sa kaniyang karwahe; at nakita niya si Keśava—O Pārtha—na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo.

Verse 53

तालमेघ उवाच । अन्ये ते दानवाः कृष्ण ये हताः समरे त्वया । हिरण्यकशिपुप्रख्यानपुमांसो हि तेऽच्युत

Sinabi ni Tālamēgha: “O Kṛṣṇa, yaong ibang mga dānava na pinaslang mo sa digmaan—ang mga lalaking iyon ay bantog na gaya ni Hiraṇyakaśipu, O Acyuta.”

Verse 54

इत्युक्त्वा दानवः पार्थ वर्षयामास सायकैः । दानवस्य शरान्मुक्तान् छेदयामास केशवः

Pagkasabi nito, O Pārtha, ang dānava’y nagpaulan ng mga palaso; datapwat si Keśava’y pumutol sa mga palasong pinakawalan ng dānava.

Verse 55

गरुत्मानवधीत्सैन्यमवध्यं यत्सुरासुरैः । कृष्णेन द्विगुणास्तस्य प्रेषिताः स्वशिलीमुखाः

Pinuksa ni Garuḍa ang hukbong yaon na inakalang di-matatalo kahit ng mga deva at asura; at si Kṛṣṇa’y nagpadala ng sarili niyang mga palaso nang doble laban sa kanya.

Verse 56

द्विगुणं द्विगुणीकृत्य प्रेषयामास दानवः । तानप्यष्टगुणैः कृष्णश्छादयामास सायकैः

Dinoble at muling dinoble ng dānava ang pagpapakawala ng mga sandata; ngunit si Kṛṣṇa’y tinabunan maging ang mga iyon ng mga palasong walong ulit ang dami.

Verse 57

ततः क्रुद्धेन दैत्येन ह्याग्नेयं बाणमुत्तमम्

Pagkaraan, ang nagngangalit na daitya ay pinakawalan ang dakilang Āgneya na pana—ang sandatang apoy.

Verse 58

वारुणं प्रेषयामास त्वाग्नेयं शमितं ततः । वारुणेनैव वायव्यं तालमेघो व्यसर्जयत्

Ipinadala niya ang Vāruṇa na sandata, at noon ay napawi ang Āgneya. Pagkaraan, si Tālamēgha ay nagpakawala ng Vāyavya na sandata, na sinalubong naman ng Vāruṇa.

Verse 59

सार्पं चैव हृषीकेशो वायव्यस्य प्रशान्तये । नारसिंहं नृसिंहोऽपि प्रेषयामास पाण्डव

At si Hṛṣīkeśa ay nagpadala rin ng sandatang Sārpa upang payapain ang Vāyavya. Pagkaraan, si Nṛsiṃha man ay nagsugo ng sandatang Nārasiṃha, O Pāṇḍava.

Verse 60

नारसिंहं ततो दृष्ट्वा तालमेघो महाबलः । उत्तीर्य स्यन्दनाच्छीघ्रं गृहीत्वा खड्गचर्मणी

Nang makita ang puwersang Nārasiṃha, ang makapangyarihang Tālamēgha ay agad bumaba mula sa kanyang karwahe, tangan ang tabak at kalasag.

Verse 61

कृष्ण त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गं सुदारुणम् । इत्युक्त्वा दानवः पार्थ आगतः केशवं प्रति

“Kṛṣṇa, ipadadala kita sa landas ni Yama na lubhang mabagsik!” Pagkasabi nito, O anak ni Pṛthā, ang Dānava ay sumugod laban kay Keśava.

Verse 62

खड्गेनाताडयद्दैत्यो गदापाणिं जनार्दनम् । मण्डलाग्रं ततो गृह्य केशवो हृष्टमानसः

Hinampas ng Daitya sa pamamagitan ng tabak si Janārdana na may hawak na gada. Pagkaraan, si Keśava, na nagalak ang loob, ay sinunggaban ang disk (cakra) sa gilid nito.

Verse 63

जघनोरःस्थले पार्थ तालमेघं महाहवे । जनार्दनस्तदा दैत्यं दैत्यो हरिमहन्मृधे

Sa dakilang labanan, O Pārtha, tinamaan noon ni Janārdana ang Daitya na si Tālamēgha sa balakang at dibdib; at sa mabangis na sagupaan, tinamaan din ng Daitya si Hari.

Verse 64

जनार्दनस्ततः क्रुद्धस्तालमेघाय भारत । अमोघं चक्रमादाय मुक्तं तस्य च मूर्धनि

Pagkatapos, si Janārdana, nagngangalit, O Bhārata, ay kinuha ang Kaniyang di-nagkakamaling Sudarśana cakra at pinakawalan iyon sa ulo ni Tālamegha.

Verse 65

निपपात शिरस्तस्य पर्वताश्च चकम्पिरे । समुद्राः क्षुभिताः पार्थ नद्य उन्मार्गगामिनीः

Bumagsak ang kaniyang ulo; nanginig ang mga bundok. Nagulo ang mga karagatan, O Pārtha, at ang mga ilog ay lumihis sa kanilang wastong daluyan.

Verse 66

पुष्पवृष्टिं ततो देवा मुमुचुः केशवोपरि । अवध्यः सुरसङ्घानां सूदितः केशव त्वया

Pagkatapos, ang mga deva ay nagpaulan ng mga bulaklak kay Keśava. “Yaong di-madaig kahit ng mga hukbo ng mga deva ay napatay mo, O Keśava!”

Verse 67

स्वस्थाश्चैव ततो देवास्तालमेघे निपातिते । जनार्दनोऽपि कौन्तेय नर्मदातटमाश्रितः

Nang bumagsak si Tālamegha, ang mga deva ay napayapa. At si Janārdana rin, O anak ni Kuntī, ay sumilong sa pampang ng Narmadā.

Verse 68

क्षीरोदां नर्मदां मत्वा अनन्तभुजगोपरि । लक्ष्म्या समन्वितः कृष्णो निलीनश्चोत्तरे तटे

Itinuring ni Kṛṣṇa ang Narmadā na parang Karagatang Gatas; kasama si Lakṣmī, siya’y nagpahinga sa ibabaw ni Ananta na ahas, na nakalingid sa hilagang pampang.

Verse 69

चक्रं विभीषणं मर्त्ये ज्वालामालासमन्वितम् । पतितं नर्मदातोये जलशायिसमीपतः

Ang Sudarśana—nakapanghihilakbot sa daigdig ng mga mortal, nababalutan ng kuwintas ng naglalagablab na apoy—ay nahulog sa mga tubig ng Narmadā, malapit sa pook ng Panginoong Nakahimlay sa Tubig (Jalaśāyī).

Verse 70

निर्धूतकल्मषं जातं नर्मदातोययोगतः । तालमेघवधोत्पन्नं यत्पापं नृपनन्दन

Sa pagdikit sa mga tubig ng Narmadā, ang kasalanang sumibol mula sa pagpatay kay Tālamegha ay nayugyog at nalinis, O prinsipe.

Verse 71

तत्स्रवं क्षालितं सद्यो नर्मदांभसि भारत । तदाप्रभृति लोकेऽस्मिञ्जलशायी महीपते

O Bhārata, ang pag-agos na iyon ay agad na nahugasan sa mga tubig ng Narmadā. Mula noon, O hari, sa mundong ito siya’y nakilala bilang Panginoong Nakahimlay sa mga tubig.

Verse 72

चक्रतीर्थं वदन्त्यन्ये केचित्कालाघनाशनम् । विख्यातं भारते वर्षे नर्मदायां महीपते

Tinatawag ito ng ilan na Cakratīrtha; ang iba nama’y nagsasabing tagapagwasak ng siksik na dilim ng Panahon. Bantog ito sa buong Bhārata-varṣa, O hari, sa Narmadā.

Verse 73

तत्तीर्थस्य प्रभावोऽयं श्रूयतामवनीपते । यथाऽनन्तो हि नागानां देवानां च जनार्दनः

Pakinggan, O panginoon ng lupa, ang kadakilaan ng tīrtha na iyon: kung paanong si Ananta ang pinakadakila sa mga nāga, at si Janārdana ang pinakapanguna sa mga diyos.

Verse 74

मासानां मार्गशीर्षोऽस्ति नदीनां नर्मदा यथा । मासि मार्गशिरे पार्थ ह्येकादश्यां सितेऽहनि

Kung paanong ang Mārgaśīrṣa ang pinakadakila sa mga buwan, at ang Narmadā sa mga ilog, gayon din, O Pārtha, sa maliwanag na ikalabing-isang araw ng Mārgaśīrṣa…

Verse 75

गत्वा यो मनुजो भक्त्या कामक्रोधविवर्जितः । वैष्णवीं भावनां कृत्वा जलेशं तु व्रजेत वै

Sinumang tao na pumaroon nang may debosyon, malaya sa pagnanasa at poot, at naglinang ng Vaiṣṇava na pagninilay, at lumapit sa Panginoon ng mga Tubig—tunay na nakakamit niya ang ninanasang bunga ng espiritu.

Verse 76

एकभुक्तं च नक्तं च तथैवायाचितं नृप । उपवासं तथा दानं ब्राह्मणानां च भोजनम्

O hari, magsagawa siya ng pagtalima sa isang kainan lamang, at ng pagkain sa gabi (sa dapithapon lamang), at mamuhay sa pagkaing hindi hinihingi; gayundin ang pag-aayuno, pagbibigay-limos, at pagpapakain sa mga Brāhmaṇa.

Verse 77

करोति च कुरुश्रेष्ठ न स याति यमालयम् । यमलोकभयाद्भीता ये लोकाः पाण्डुनन्दन

O pinakadakila sa mga Kuru, ang gumaganap ng mga ito ay hindi napupunta sa tahanan ni Yama. O anak ni Pāṇḍu, yaong mga daigdig na nanginginig sa takot sa kaharian ni Yama—

Verse 78

ते पश्यन्तु श्रियः कान्तं नागपर्यङ्कशायिनम् । गोपीजनसमावृत्तं योगनिद्रां समाश्रितम् । विश्वरूपं जगन्नाथं संसारभयनाशनम्

Nawa’y masilayan nila ang minamahal ni Śrī—ang nakahimlay sa higaan ng ahas—na napalilibutan ng mga gopī, nananahan sa yogic na pag-idlip: ang Panginoon ng sansinukob na may anyong kosmiko, ang pumupuksa sa takot na mula sa saṃsāra.

Verse 79

स्नापयेत्परया भक्त्या क्षौद्रक्षीरेण सर्पिषा । खण्डेन तोयमिश्रेण जगद्योनिं जनार्दनम्

Sa sukdulang debosyon, paliguan si Janārdana—ang sinapupunan at pinagmulan ng daigdig—ng pulot, gatas, ghee, at asukal na hinalo sa tubig.

Verse 80

स्नाप्यमानं च पश्यन्ति ये लोका गतमत्सराः । ते यान्ति परमं लोकं सुरासुरनमस्कृतम्

Yaong mga taong walang inggit na tumitingin sa Kanya habang Siya’y pinaliliguan—ang mga debotong iyon ay napaparoon sa kataas-taasang daigdig, na sinasamba ng mga deva at asura.

Verse 81

घृतेन बोधयेद्दीपमथवा तैलपूरितम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा दैवस्याग्रे विमत्सराः

Sindihan ang ilawan ng ghee, o kaya’y ilawang puno ng langis; at magpuyat sa buong gabi sa harap ng Diyos, na walang inggit sa puso.

Verse 82

ये कथां वैष्णवीं भक्त्या शृण्वन्ति च नृपोत्तम । ब्रह्महत्यादिपापानि नश्यन्ते नात्र संशयः

O pinakamainam na hari, yaong nakikinig nang may debosyon sa banal na salaysay na Vaiṣṇava—ang mga kasalanang gaya ng pagpatay sa brāhmaṇa at iba pa’y napapawi; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 83

प्रदक्षिणन्ति ये मर्त्या जलशायिजगद्गुरुम् । प्रदक्षिणीकृता तैस्तु सप्तद्वीपा वसुंधरा

Ang mga mortal na umiikot nang pradakṣiṇa sa Jagadguru na nakahimlay sa tubig—sa kanila, tunay ngang para bang naipag-ikot na rin ang buong daigdig na may pitong kontinente.

Verse 84

ततः प्रभाते विमले पित्ःन् संतर्पयेज्जलैः । श्राद्धं च ब्राह्मणैस्तत्र योग्यैः पाण्डव मानवाः

Pagkatapos, sa dalisay na umaga, dapat bigyang-kasiyahan ang mga Pitṛ sa pamamagitan ng handog na tubig; at doon, O anak ni Pāṇḍu, ipagawa ang śrāddha sa mga karapat-dapat na brāhmaṇa.

Verse 85

स्वदारनिरतैः शान्तैः परदारविवर्जकैः । वेदाभ्यसनशीलैश्च स्वकर्मनिरतैः शुभैः

(Ang śrāddha ay gawin) kasama ng mga brāhmaṇa na tapat sa sariling asawa, mapayapa ang asal, umiiwas sa asawa ng iba, masigasig sa pag-aaral ng Veda, at matatag sa sariling tungkulin—mga banal na lalaki.

Verse 86

नित्यं यजनशीलैश्च त्रिसन्ध्यापरिपालकैः । श्रद्धया कारयेच्छ्राद्धं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

At (kasama ng mga brāhmaṇa) na laging masigasig sa pagsamba at tumutupad sa tatlong sandhyā araw-araw; nang may pananampalataya ipagawa ang śrāddha, kung ninanais ang pinakamataas na kabutihan para sa sarili.

Verse 87

ते धन्या मानुषे लोके वन्द्या हि भुवि मानवाः । ये वसन्ति सदाकालं पादपद्माश्रया हरेः

Mapalad sa daigdig ng tao—at tunay na karapat-dapat sambahin sa lupa—ang mga taong laging nananahan na kumakalinga sa mga paa-lotong ni Hari.

Verse 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

Kanilang namamasdan ang Panginoong nakahimlay sa tubig, ang pinuno ng mga deva, nang hayagan sa kanilang mga mata; at (isinasagawa nila) ang pag-aayuno ng kalahating buwan, ang Pārāka na pagtalima, at ang mapalad na panatang Cāndrāyaṇa.

Verse 89

मासोपवासमुग्रं च षष्ठान्नं पञ्चमं व्रतम् । तत्र तीर्थे तु यः कुर्यात्सोऽक्षयां गतिमाप्नुयात्

At ang mahigpit na pag-aayuno sa loob ng isang buwan, ang pagtalima sa pagkain tuwing ikaanim na araw, at ang panatang ikalimang araw—sinumang magsagawa nito sa banal na tīrtha na yaon ay makakamit ang di-nasisirang kalagayan, ang walang-hanggang hantungan.

Verse 90

। अध्याय

Dito nagtatapos ang kabanata.

Verse 91

एतत्कथान्तरं पुण्यमृषेर्द्वैपायनात्पुरा । श्रुतं हि नैमिषे पुण्ये नारदाद्यैरनेकधा

Ang banal na karugtong na salaysay na ito ay minsang napakinggan noon mula sa pantas na Dvaipāyana (Vyāsa). Tunay nga, sa banal na gubat ng Naimiṣa, ito’y napakinggan nang paulit-ulit sa maraming paraan nina Nārada at ng iba pang mga rishi.

Verse 92

इदं परममायुष्यं मङ्गल्यं कीर्तिवर्धनम् । विप्राणां श्रावयन्विद्वान्फलानन्त्यंसमश्नुते

Ang aral na ito’y nagkakaloob ng sukdulang mahabang buhay, ng pagpapala at kabutihang-palad, at ng pagdami ng mabuting katanyagan. Ang marunong na nagpaparinig nito sa mga brāhmaṇa ay nagtatamo ng walang-hanggang kasaganaan ng puṇya.

Verse 93

बहुभ्यो न प्रदेयानि गौर्गृहं शयनं स्त्रियः । विभक्तदक्षिणा ह्येता दातारं नाप्नुवन्ति च

Hindi dapat ipagkaloob sa marami ang baka, ang bahay, ang higaan, at ang babae. Sapagkat kapag hinati-hati ang mga ito bilang dakṣiṇā sa ilan, hindi nila tunay na naaabot—ni napapakinabangan—ang nagbibigay.

Verse 94

एकमेतत्प्रदातव्यं न बहूनां युधिष्ठिर । सा च विक्रयमापन्ना दहत्यासप्तमं कुलम्

Ito’y dapat ihandog na iisa at di hinahati sa marami, O Yudhiṣṭhira. At kapag ipinagbili ang gayong handog, sinusunog nito ang angkan hanggang ikapitong salinlahi.

Verse 95

यथालाभा तु सर्वेषां चतुर्द्रोणा तु गौः स्मृता । द्रोणस्य वत्सकः कार्यो बहूनां वापि कामतः

Ayon sa kaya ng bawat isa, para sa lahat ng nag-aalay, ang isang baka ay itinuturing na sukat na ‘apat na droṇa’. Dapat ding magbigay ng guya na sukat na isang droṇa—o kung nanaisin, higit pa.

Verse 96

यस्मिन्देशे तु यन्मानं विषये वा विचारितम् । तेन मानेन तां कुर्वन्नक्षयं फलमश्नुते

Anumang pamantayan ng sukat ang kinikilala sa isang lupain o pook, ayon sa sukat na iyon dapat isagawa ang handog; sa paggawa nito, tinatamasa ang di-napaparam na bunga ng kabutihan.

Verse 97

सुखपूर्वं शुचौ भूमौ पुष्पधूपाक्षतैस्तथा । कर्णाभ्यां रत्ने दातव्ये दीपौ नेत्रद्वये तथा

Nang may kaginhawahan, sa malinis na lupa, na may mga bulaklak, insenso, at bigas na buo, gawin ang mga handog: mga hiyas para sa dalawang tainga, at mga ilawan din para sa dalawang mata.

Verse 98

श्रीखण्डमुरसि स्थाप्यं ताभ्यां चैव तु काञ्चनम् । ऊर्ध्वे मधु घृतं देयं कुर्यात्सर्षपरोमकम्

Ang paste ng sandalwood ay ipahid sa dibdib, at doon din ilagay ang ginto. Sa itaas, ialay ang pulot at ghee; at ayusin ang mga butil ng mustasa at buhok, ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 99

कम्बले कम्बलं दद्याच्छ्रोण्यां मधु घृतं तथा । यवसं पायसं दद्याद्घृतं क्षौद्रसमन्वितम्

Sa ibabaw ng kumot, maghandog ng kumot; sa may balakang, mag-alay din ng pulot at ghee. Magbigay ng kumpay at matamis na payasam, kalakip ang ghee na hinaluan ng pulot.

Verse 100

स्वर्णशृङ्गी रूप्यशिफारुक्मलाङ्गूलसंयुता । रत्नपृष्ठी तु दातव्या कांस्यपात्रावदोहिनी

Isang baka ang dapat ihandog: ang mga sungay ay pinalamutian ng ginto, ang mga kuko ay pilak, at ang buntot ay may palamuting ginto; ang likod ay may mga hiyas, at siya’y gatasang dumadaloy sa sisidlang tanso.

Verse 101

यत्स्याद्बाल्यकृतं पापं यद्वा कृतमजानता । वाचा कृतं कर्मकृतं मनसा यद्विचिन्तितम्

Anumang kasalanang nagawa sa pagkabata, o nagawa nang hindi nalalaman—maging sa salita, sa gawa, o yaong naisip sa loob ng isipan—(ang lahat ng ito’y sinasabing nalilinis sa pinupuring ritwal na ito sa bahaging Revā).

Verse 102

जले निष्ठीवितं चैव मुशलं वापि लङ्घितम् । वृषलीगमनं चैव गुरुदारनिषेवणम्

Pagdura sa tubig; pag-apak o paglagpas sa halo (pestle); pakikipagsama sa babaeng ipinagbabawal; at paglapastangan sa asawa ng guro—(maging ang mabibigat na paglabag na ito’y kabilang sa mga kasalanang sinasabing nalilinis ng pinupuring pagtalima sa bahaging Revā).

Verse 103

कन्याया गमनं चैव सुवर्णस्तेयमेव च । सुरापानं तथा चान्यत्तिलधेनुः पुनाति हि

Pakikipagsama sa isang dalaga, pagnanakaw ng ginto, pag-inom ng alak, at iba pang gayong kasalanan—tunay ngang ang ‘tila-dhenu’, ang ritwal na handog na “baka” na yari sa linga, ang sinasabing naglilinis sa mga ito.

Verse 104

अहोरात्रोपवासेन विधिवत्तां विसर्जयेत् । या सा यमपुरे घोरे नदी वैतरणी स्मृता

Pagkaraan ng pag-aayuno sa maghapon at magdamag, ayon sa wastong ritwal ay ganap na ialay at ipagkaloob ang handog na iyon. Ang handog na yaon ay inaalala bilang ang kakila-kilabot na ilog Vaitaraṇī sa lungsod ni Yama—na siyang daan ng pagtawid.

Verse 105

वालुकायोऽश्मस्थला च पच्यते यत्र दुष्कृती । अवीचिर्नरको यत्र यत्र यामलपर्वतौ

Kung saan naroon ang naglalagablab na buhanginan at batuhing lupain, doon ‘niluluto’ sa pahirap ang masamang-gawa; kung saan naroon ang impiyernong Avīci, at kung saan naroon ang kambal na kabundukang Yāmala—yaon ang mga kinatatakutang dako.

Verse 106

यत्र लोहमुखाः काका यत्र श्वानो भयंकराः । असिपत्त्रवनं चैव यत्र सा कूटशाल्मली

Kung saan naroon ang mga uwak na bakal ang tuka, kung saan naroon ang nakapanghihilakbot na mga aso; kung saan naroon ang gubat ng mga dahong-tabak, ang Asipattravana, at kung saan nakatindig ang mapanlinlang na punong-tinik na Kūṭaśālmalī—yaon ang mga lagim na dako.

Verse 107

तान्सुखेन व्यतिक्रम्य धर्मराजालयं व्रजेत् । धर्मराजस्तु तं दृष्ट्वा सूनृतं वक्ति भारत

Madaling malampasan ang mga iyon, siya’y tutungo sa tahanan ni Dharmarāja. At si Dharmarāja, pagkakita sa kanya, ay magsasalita ng mabubuting salita, O Bhārata.

Verse 108

विमानमुत्तमं योग्यं मणिरत्नविभूषितम् । अत्रारुह्य नरश्रेष्ठ प्रयाहि परमां गतिम्

“Narito ang isang kataas-taasan at nararapat na sasakyang makalangit, pinalamutian ng mga hiyas at mamahaling bato. Sumakay ka rito, O pinakamainam sa mga tao, at magtungo sa pinakadakilang kalagayan.”

Verse 109

मा च चाटु भटे देहि मैव देहि पुरोहिते । मा च काणे विरूपे च न्यूनाङ्गे न च देवले

Sa pag-aalay ng kaloob: “Huwag ibigay sa mapagbolang mambobola o upahang kawal; huwag ibigay sa paring tagapagpaganap lamang; ni sa may isang mata, ni sa anyong salat o pilay; at huwag din sa devala na naglilingkod sa templo para sa ikabubuhay.”

Verse 110

अवेदविदुषे नैव ब्राह्मणे सर्वविक्रये । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च मन्त्रहीने तथैव च

Huwag ding ibigay sa Brāhmaṇa na di marunong sa Veda, ni sa nagtitinda ng lahat para sa pakinabang; ni sa pumapatay ng kaibigan, ni sa walang utang-na-loob, ni sa walang mantra—di karapat-dapat sa pagbigkas at ritwal ng Veda.

Verse 111

वेदान्तगाय दातव्या श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । वेदान्तगसुते देया श्रोत्रिये गृहपालके

Ang kaloob (sa ritong tiladhenu) ay dapat ibigay sa Vedāntin na nakaaalam ng Veda—isang śrotriya na may tahanan at pamilya. Maaari ring ibigay sa anak ng Vedāntin, kung siya man ay śrotriya rin at tapat na tagapangalaga ng sambahayan.

Verse 112

सर्वाङ्गरुचिरे विप्रे सद्वृत्ते च प्रियंवदे । पूर्णिमायां तु माघस्य कार्त्तिक्यामथ भारत

Ihandog ang kaloob sa isang Brāhmaṇa na maningning ang kabuuan, may mabuting asal at kaaya-ayang pananalita, O Bhārata—lalo na sa araw ng kabilugan ng buwan sa Māgha, at gayundin sa buwan ng Kārttika.

Verse 113

वैशाख्यां मार्गशीर्ष्यां वाषाढ्यां चैत्र्यामथापि वा । अयने विषुवे चैव व्यतीपाते च सर्वदा

O maaari rin (itong isagawa) sa Vaiśākha, Mārgaśīrṣa, Āṣāḍha, o Caitra; gayundin sa mga ayana (solstisyo), sa mga viṣuva (equinox), at sa Vyatīpāta—sa lahat ng mapalad na panahon.

Verse 114

षडशीतिमुखे पुण्ये छायायां कुंजरस्य वा । एष ते कथितः कल्पस्तिलधेनोर्मयानघ

Sa banal na bukana ng Ṣaḍaśīti, o kahit sa lilim ng isang elepante, O walang kasalanan, ito ang ganap na pamamaraan ng ritong Tiladhenu na aking isinalaysay sa iyo.

Verse 115

व्रजन्ति वैष्णवं लोकं दत्त्वा पादं यमोपरि । प्राणत्यागात्परं लोकं वैष्णवं नात्र संशयः । भित्त्वाशु भास्करं यान्ति नात्र कार्या विचारणा

Sila’y nagtutungo sa daigdig ni Viṣṇu, na waring itinapak ang paa sa ibabaw ni Yama mismo. Pagkatapos iwan ang hininga ng buhay, tiyak na mararating nila ang Vaiṣṇava na kaharian. Mabilis nilang tinatahak ang lampas sa saklaw ng araw; wala nang dapat pag-alinlangan.

Verse 116

एतत्ते सर्वमाख्यातं चक्रतीर्थफलं नृप । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते

Ganito, O Hari, ang buong bunga ng Cakratīrtha ay naipaliwanag sa iyo. Ang sinumang makarinig nito nang may debosyon ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.