Adhyaya 82
Ang kabanatang ito ay isang mapag-utos na talakayan tungkol sa mga tīrtha na inihayag ni Śrī Mārkaṇḍeya sa isang haring kausap. Una niyang itinuturo ang Vahnītīrtha, isang pambihirang pook sa pampang ng Narmadā, kung saan sinasabing si Hutāśana (Agni) ay nagkamit ng paglilinis matapos ang naunang pangyayari sa konteksto ng Daṇḍaka. Pagkaraan, inililista ang mga gawaing ritwal at ang katapat na bunga: pagligo at pagsamba kay Maheśvara, mga gawa ng debosyon, at mga handog para sa pitṛ (mga ninuno) at sa mga diyos. Malinaw ang lohika ng phala—ang bawat ritwal ay may tiyak na gantimpala, at may mga gawaing itinuturing na katumbas ng malalaking sakripisyong Vedic. Pagkatapos ay lumilipat ang aral sa Kaubera Tīrtha, na inuugnay sa pagkakamit ni Kubera ng pagka-panginoon sa mga Yakṣa. Ipinapayo ang pagligo, pagsamba sa Jagadguru kasama si Umā, at pagkakawanggawa—lalo na ang pag-aalay ng ginto sa isang brāhmaṇa—na may binanggit na sukat ng kapakinabangan. Nagtatapos ang kabanata sa pagpupuri sa “Narmadā tīrtha pañcaka,” na nagsasaad ng mararangal na hantungan pagpanaw at ng di-nawawalang kabanalan ng Revā kahit humina ang ibang tubig sa paglusaw ng sansinukob.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल वह्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महातेजास्तपः कृत्वा हुताशनः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Kung gayon, O hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Vahni-tīrtha, kung saan ang nagniningas na Apoy (Hutāśana) ay nagkamit ng ganap na katuparan matapos magsagawa ng matitinding tapas.”
Verse 2
सर्वभक्ष्यः कृतो योऽसौ दण्डके मुनिना पुरा । नर्मदातटमाश्रित्य पूतो जातो हुताशनः
“Noon, sa gubat ng Daṇḍaka, ginawa siya ng isang muni na ‘tagalamon ng lahat’; ngunit nang sumandig siya sa pampang ng Narmadā, si Hutāśana ay naging dalisay.”
Verse 3
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । अग्निप्रवेशं कुरुते स गच्छेदग्निसाम्यताम्
“Sa tīrtha na iyon, ang sinumang maligo at sumamba kay Maheśvara, at saka pumasok sa apoy, ay makakamtan ang pagkakatulad kay Agni.”
Verse 4
भक्त्या स्नात्वा तु यस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाप्नोत्यसंशयम्
Sinumang maligo roon nang may debosyon at maghandog ng tarpaṇa sa mga Pitṛ at sa mga diyos ay tiyak na tatamo ang bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.
Verse 5
तस्यैवानन्तरं राजन्कौबेरं तीर्थमुत्तमम् । कुबेरो यत्र संसिद्धो यक्षाणामधिपः पुरा
Kaagad pagkatapos niyon, O hari, naroon ang dakilang Kaubera-tīrtha, kung saan si Kubera, panginoon ng mga Yakṣa, ay minsang nagkamit ng ganap na kasakdalan.
Verse 6
तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा समभ्यर्च्य जगद्गुरुम् । उमया सहितं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते
Sa tīrtha na iyon, ang taong maligo at sumamba nang may debosyon sa Jagadguru (Śiva) kasama si Umā ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 7
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा दद्याद्विप्राय कांचनम् । नाभिमात्रे जले तिष्ठन्स लभेतार्बुदं फलम्
Sa tīrtha na iyon, sinumang maligo at magbigay ng ginto sa isang brāhmaṇa—nakatayo sa tubig hanggang pusod—ay tatamo ng bungang arbuda, napakalawak na kabutihang-di-mabilang.
Verse 8
दधिस्कन्दे मधुस्कन्दे नन्दीशे वरुणालये । आग्नेये यत्फलं तात स्नात्वा तत्फलमाप्नुयात्
Sa Dadhiskanda, sa Madhuskanda, sa Nandīśa, at sa Varuṇālaya—anuman ang bungang itinakda para sa Āgneya na ritwal, mahal kong anak, yaon ding bunga ang makakamtan sa pagligo roon.
Verse 9
ते वन्द्या मानुषे लोके धन्याः पूर्णमनोरथाः । यैस्तु दृष्टं महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकम्
Sila’y karapat-dapat sambahin sa daigdig ng tao—mapalad, ganap ang mga minimithi—yaong nakakita sa dakilang mapagpala na limang tīrtha ng Narmadā.
Verse 10
ते यान्ति भास्करे लोके परमे दुःखनाशने । भास्करादैश्वरे लोके चैश्वरादनिवर्तके
Sila’y nagtutungo sa daigdig ni Bhāskara (Araw), ang kataas-taasang tagapuksa ng dalamhati; at mula sa daigdig ng Araw, sa marangal na daigdig ng pagka-Panginoon—sa yaong walang pagbabalikan.
Verse 11
नीयते स परे लोके यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्यो राजा भवति धार्मिकः
Inihahatid siya sa mga mataas na daigdig sa habang naghahari ang labing-apat na Indra. Pagkaraan, mula sa langit na nahulog, isinisilang siyang tao bilang isang matuwid na hari.
Verse 12
सर्वरोगविनिर्मुक्तो भुनक्ति सचराचरम् । विष्णुश्च देवता येषां नर्मदातीर्थसेविनाम्
Malaya sa lahat ng karamdaman, tinatamasa niya ang kasaganaan sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Sa mga naglilingkod sa tīrtha ng Narmadā, si Viṣṇu Mismo ang namumunong diyos.
Verse 13
अखण्डितप्रतापास्ते जायन्ते नात्र संशयः । गङ्गा कनखले पुण्या कुरुक्षेत्रे सरस्वती
Sila’y isinisilang na may di-napaputol na ningning—walang pag-aalinlangan dito. Ang Gaṅgā ay banal sa Kanakhala, at ang Sarasvatī ay banal sa Kurukṣetra.
Verse 14
ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रेवातीरे वसेन्नित्यं रेवातोयं सदा पिबेत्
Sa nayon man sa gubat, banal sa lahat ng dako ang Narmadā. Manahan lagi sa pampang ng Revā at laging uminom ng tubig ng Revā.
Verse 15
स स्नातः सर्वतीर्थेषु सोमपानं दिने दिने । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्राश्च सरांसि च । कल्पान्ते संक्षयं यान्ति न मृता तेन नर्मदा
Siya’y wari’y naligo sa lahat ng tīrtha at araw-araw uminom ng Soma. Lahat ng ilog, mula sa Gaṅgā, pati dagat at lawa, nalulusaw sa wakas ng kalpa; kaya’t ang Narmadā ay hindi namamatay.
Verse 82
। अध्याय
Wakas ng kabanata (tanda ng kolopon).