Adhyaya 78
Ang kabanatang ito ay inihaharap bilang isang diyalogo. Ipinakikilala ni Mārkaṇḍeya ang isang kataas-taasang tīrtha na sinasabing itinatag ni Nārada, kaya’t nagtanong si Yudhiṣṭhira tungkol sa pinagmulan nito. Lumilipat ang salaysay sa matinding tapas ni Nārada sa hilagang pampang ng Ilog Revā, hanggang sa magpakita si Īśvara at magbigay ng mga biyaya: tagumpay sa yoga, di-natitinag na debosyon, malayang paglalakbay sa iba’t ibang daigdig, kaalaman sa tatlong panahon, at ganap na kasanayan sa mga sistema ng musika (svara, grāma, mūrcchanā). Ipinangako rin na ang tīrtha ni Nārada ay magiging bantog at tagapagwasak ng kasalanan. Pagkaraang maglaho si Śiva, itinatag ni Nārada si Śūlin (isang anyo ni Śiva) para sa kapakanan ng lahat at doon itinatag ang tīrtha. Itinuturo rin ang wastong asal at ritwal ng paglalakbay-dambana: pagpipigil ng pandama, pag-aayuno at pagpupuyat sa Bhādrapada kṛṣṇa caturdaśī, pagbibigay-dāna gaya ng payong sa karapat-dapat na brāhmaṇa, śrāddha para sa mga namatay sa sandata, pag-aalay ng kapilā na baka para sa mga ninuno, pag-aabuloy at pagpapakain sa mga brāhmaṇa, pag-aalay ng ilawan, at debosyonal na awit at sayaw sa templo. Inuugnay din ang homa at pagsamba kay Havyavāhana/Agni (kasama ang mga diyos na pinangungunahan ni Citrabhānu) sa pag-alis ng kahirapan at pagdating ng kasaganaan. Sa wakas, pinagtitibay na ang tīrtha sa hilagang pampang ng Revā ay tagapag-alis ng malalaking kasalanan.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, dapat magtungo ang isa sa dakilang Naradeśvara—pinakamataas sa mga tīrtha—isang banal na pook na itinatag ni Nārada.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakamainam sa mga muni, sa anong dahilan itinayo ni Nārada ang tīrthang ito? Kung ikaw ay mahabagin, O pinakadakila, ipahayag mo sa akin ang buong salaysay.”
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O Pārtha, si Nārada—anak ni Parameṣṭhin (Brahmā) at pinakamainam sa mga muni—noon ay nagsagawa ng matitinding tapas sa hilagang pampang ng Revā.”
Verse 4
नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर
“Sa pagpigil sa siyam na nāḍī at sa pagpasok sa kalagayang tinatawag na Kāṣṭhāvatī, napalugod ni Nārada ang Panginoon, ang Tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang, O Yudhiṣṭhira.”
Verse 5
ईश्वर उवाच । तुष्टोऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते
Sinabi ni Īśvara: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, O panginoon ng mga yogin, O hindi isinilang—nalulugod Ako sa iyo. Anak kong mahal, hingin mo sa Akin ang biyayang nasa iyong puso.”
Verse 6
नारद उवाच । त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु
Sinabi ni Nārada: “Sa Iyong biyaya, O Śambhu, nawa’y ganap ang aking yoga. At nawa’y maging akin magpakailanman ang di-natitinag na debosyon sa Iyo.”
Verse 7
स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञोऽहं सदा भवे
“O Diyos, nawa’y makakilos ako nang malaya ayon sa aking kalooban; nawa’y maging ganap ako sa Veda at sa mga Vedāṅga. O Panginoon ng sanlibutan, nawa’y malaman ko ang tatlong panahon, at nawa’y lagi akong bihasa sa banal na awit.”
Verse 8
दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर
“O Maheśvara, saanman sumiklab araw-araw ang mga labanan—sa mga deva, dānava, at mga tao—sa Pātāla man, sa daigdig ng mga mortal, o maging sa Svarga…”
Verse 9
पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्
“Sa Iyong biyaya, nawa’y mamasdan ko Kayo—at si Pārvatī rin—at nawa’y magkaroon ng isang banal na tīrtha na bantog sa lahat ng daigdig, na pumupuksa sa bawat kasalanan.”
Verse 10
ईश्वर उवाच । एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः
Sinabi ng Panginoon: “Gayon nga, Nārada—magaganap ang lahat, walang alinlangan. Ang ninanais ay natutupad sa Aking biyaya; dito’y walang pag-aalinlangan.”
Verse 11
स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे
“Mahal kong anak, kikilos ka ayon sa iyong nais, sa langit at sa mga dako ng Pātāla. Maglakbay ka rin sa daigdig ng mga mortal, O yogin—walang sinumang makapipigil sa iyo.”
Verse 12
सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्
May pitong svara (tinig), tatlong grāma (antas ng tono), at dalawampu’t isang mūrcchanā (pag-akyat ng himig); at may apatnapu’t siyam na tāna. Sa Aking biyaya, ito’y tiyak na maitatatag sa pamamagitan mo.
Verse 13
मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः
“Magkakaroon ng banal na sayaw at awit, na mahal at kalugud-lugod sa Akin. At lagi mong mamamasdan si Kali—ang panahong isinakatawan—sa gitna ng mga deva, dānava, at kinnara.”
Verse 14
त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद
“Sa Aking biyaya, ang iyong tīrtha sa lupa ay magiging banal. Ikaw ay nakakabatid sa tunay na diwa ng Veda at Vedāṅga, bihasa sa lahat ng kaalaman; at sa Aking biyaya, O Nārada, nag-iisa kang walang pagkakapit.”
Verse 15
इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्
Pagkasabi nito, naglaho ang Diyos. Pagkaraan, O pinakamainam sa mga hari, itinatag ni Nārada roon ang Śūlin (Śiva), ang mapagpala at tagapagkalinga sa lahat ng nilalang.
Verse 16
पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः
Tunay ngang isang napakahusay na tīrtha sa ibabaw ng lupa ang itinayo ni Nārada. O pinakamainam sa mga hari, sinumang pumunta sa tīrthang iyon na may napigil na mga pandama—
Verse 17
मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्
Sa buwan ng Bhādrapada, O anak ni Pṛthā, sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati—pagkatapos mag-ayuno nang may sukdulang debosyon—dapat magpuyat sa buong gabi.
Verse 18
छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः
Doon ay dapat maghandog ng payong sa isang karapat-dapat na Brāhmaṇa na may mabubuting palatandaan. At para sa mga napatay ng sandata, ipagawa ang śrāddha. Sa bisa ng pag-aalay ng mga piṇḍa, sila’y nakararating sa pinakamataas na daigdig.
Verse 19
कपिला तत्र दातव्या पित्ःनुद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्
Doon ay dapat maghandog ng isang kapilā—tawny na baka—na iniaalay sa mga Pitṛ. O Bhārata, matapos bigkasin ito, ibigay sa isang Brāhmaṇa: “Nawa’y marating nila ang pinakamataas na kalagayan.”
Verse 20
अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्
Sa tapat na layon ng śrāddha na ito, sa biyaya ng Brāhmaṇa, sa kabanalan ng tubig ng Narmadā, at sa yamang matuwid na kinita—sa lakas ng lahat ng ito—nawa’y marating ng mga yumao ang sukdulang hantungan.
Verse 21
इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्
Pagkasambit nito, magbigay ng dakṣiṇā sa mga Brāhmaṇa ayon sa sariling kakayahan; at, O malalaking-mata, ipamahagi rin sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak ang havisyānna, ang dalisay na pagkaing handog.
Verse 22
दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये
Maghandog ng ilawan nang may debosyon, at ipagawa rin ang awit at sayaw. Tunay, ang sinumang gumagawa nito sa templo ng Panginoon ay nagkakamit ng lahat ng minimithi.
Verse 23
स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्
“Siya’y makararaos sa mismong piling ni Rudra”—ganito ang winika ni Rudra mismo. At sa iisang gawa ng pagbibigay ng kaalaman, nakakamtan ang di-nagmamaliw na kalagayan.
Verse 24
धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत्तत्र भक्तितः
O hari, doon ay dapat maghandog ng mga kaloob na nararapat sa pagsamba, at magbigay ng matabang lupang hitik sa ani. Doon, nang may debosyon, pasayahin si Citrabhānu sa pamamagitan ng mapagpala at banal na mga mantra.
Verse 25
आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च
O Bhārata, yaong laging sumasamba nang may debosyon—sa masaganang ghee at wastong handog sa homa—at nagsasagawa ng pagsamba sa tatlong panahon ng araw, kalakip ang banal na sayaw,
Verse 26
तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः
Sa tīrtha na tinatawag na “Nārada,” sa hilagang pampang ng Revā, naroon ang mga diyos na pinangungunahan ni Citrabhānu; at ang ṛṣi roon ay yaong nagtataglay ng lahat ng mga diyos sa kanyang sarili.
Verse 27
ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात्प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते
Nalugod ang lahat dahil sa ṛṣi; kaya si Hutāśana, ang Apoy, ay naging masaya. At kapag sinamba si Havyavāha, ang Diyos-Apoy, hindi kailanman sumisibol ang karalitaan.
Verse 28
धनेन विपुला प्रीतिर्जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु
Sa pamamagitan ng yaman, sumisilang ang masaganang kasiyahan sa bawat kapanganakan; at sa yaman nga, nananatiling marangal ang angkan at mainam ang bihis sa lahat ng panahon.
Verse 29
प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति
Ang bangka ang ‘panginoon’ ng mga ilog; ang asawa ang panginoon ng mga babae; at ang haring nakatuon sa mabuting asal ang panginoon ng mga nasasakupan. Gayundin, ang yaman ang sandigan ng mga tao; at sa mga nasa mga yugto ng buhay—lalo na sa kabataan—tila ibinabalik nito ang kabataan nang paulit-ulit.
Verse 30
धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा
Sa tīrtha na yaon, natamo ni Dhaneśa (Kubera) ang pagka-Dhanada; natamo ni Yama ang pagka-Yama; at natamo ng may hawak ng kulog (Indra) ang pagka-Indra.
Verse 31
अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः
Maging ang iba pang mga hari sa lupa ay nagkamit ng paghaharing-makamundo. At dahil sa kadakilaan ni Nāradeśvara, si Dhruva ay umabot sa di-matitinag na katayuan.
Verse 32
सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्
Ang tīrthang ito, pinakamainam sa lahat ng mga tīrtha, ay itinatag ni Nārada sa ibabaw ng daigdig na napapaligiran ng dagat, sa hilagang pampang ng Revā. Yaong pinakadakilang banal na pook, una sa lahat ng mga sagradong lugar, ay pumupuksa maging sa pinakamabibigat na kasalanan (mahāpātaka).
Verse 78
। अध्याय
“Kabanata.” (tanda ng paghahati)