Adhyaya 73
Ang kabanatang ito ay isang diskursong teolohikal na nasa anyong tanong–sagot. Itinanong ni Yudhiṣṭhira kay Mārkaṇḍeya kung bakit ang isang liṅga na inilarawang “lumitaw mula sa katawan ng baka” ay nasa timog na pampang ng Ilog Narmadā malapit sa Maṇināga, at kung bakit ito kinikilalang nakapapawi ng kasalanan. Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya na si Surabhi/Kapilā, ang huwarang baka, ay nagsagawa ng taimtim na bhakti at pagninilay kay Maheśvara para sa kapakanan ng mga daigdig; nalugod si Śiva, nagpakita, at pumayag na manahan sa tīrtha na iyon, kaya’t sumikat ito bilang pook na mabilis maglinis ng karumihan sa isang pagligo lamang. Pagkaraan, itinatakda ng kabanata ang mga pamantayang etikal sa ritwal na pagbibigay: ang “Gopāreśvara-go-dāna” ay dapat isagawa nang may debosyon, sa pag-aalay ng karapat-dapat na baka (na may ginto/palamuti ayon sa itinakda) sa isang kuwalipikadong brāhmaṇa, kasama ang mga tala sa panahon (hal., kṛṣṇa pakṣa caturdaśī/aṣṭamī; lalo na ang buwan ng Kārttika). Binabanggit din ang mga kaugnay na gawain: piṇḍadāna para sa pag-angat ng preta, araw-araw na Rudra-namaskāra bilang paglusaw ng kasalanan, at vṛṣotsarga (pagpapalaya/pagkakaloob ng toro) na kapaki-pakinabang sa mga pitṛ at nagbibigay ng mahabang karangalan sa Śiva-loka ayon sa dami ng balahibo ng toro, na sinusundan ng mapalad na muling pagsilang. Sa wakas, muling pinagtitibay ang pagkakakilanlan ng pook: ang Gopāreśvara sa timog na pampang ng Narmadā, at ang pambihirang pinagmulan ng liṅga ang tanda ng kabanalan ng tīrtha.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa timog na pampang ng Narmadā ay may isang lubhang marikit na tīrtha, O Pārtha—ang pinakadakilang Gopāreśvara, tagapawi ng lahat ng kasalanan. Doon, O Hari, sa ibabaw ng lupa ay naroroon ang banal na liṅga na lumitaw mula sa katawan ng isang baka.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Bakit ang liṅgang yaon—na lumabas mula sa katawan ng baka—ay naging tagapuksa ng kasalanan? Malapit sa Maṇināga, sa timog na pampang ng Narmadā—isalaysay mo nang maikli, O brāhmaṇa, ang pinagmulan ng Gopāreśvara.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong unang panahon, O Pārtha, si Kāmadhenu ay nagsagawa roon ng mga pag-aayuno at pagtitika, at nagmuni-muni nang may sukdulang debosyon kay Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos.
Verse 4
तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः
Nalugod sa kanya ang Panginoon ng sanlibutan—si Maheśvara—at nagpakita kay Kapilā, lumitaw mula sa gitna ng kanyang katawan bilang di-mahihiwang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 5
तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने
O Diyosa, Ina ng sanlibutan—O Kapilā, kataas-taasang Ginang—yamang naisagawa mo ang pagsamba, magsalita ka agad, O marikit ang mukha, ayon sa iyong ninanais.
Verse 6
सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः
Sinabi ni Surabhī: Para sa kapakinabangan ng mga daigdig, nilikha ako ni Parameṣṭhin (Brahmā). Sa aking biyaya, natutupad ang lahat ng gawain at layon ng mga nilalang sa mundo.
Verse 7
लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया
O Śaṅkara, sa aking biyaya makaaabot sa langit ang mga tao. Kaya, O Śambhu, magpakita ka para sa akin sa tīrtha na ito, dahil sa hangaring ikabuti ng mga daigdig.
Verse 8
तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति
“Gayon nga,” wika ng Mapalad na Panginoon, at masayang nanahan doon sa tīrtha. Mula noon, ang banal na pook na yaon ay sumikat sa ibabaw ng lupa. O hari ng mga hari, sa isang pagligo roon ay napapawi ang sangkaterbang kasalanan.
Verse 9
गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना
Sinumang may debosyon na magpagawa ng kaloob na baka para kay Gopāreśvara ay maghandog sa karapat-dapat na pinakadakilang dvija ng isang angkop na baka na may kasamang ginto.
Verse 10
सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्
Maghandog ng batang puting baka na may kasamang guya, sagana sa gatas at may kasamang damit; at ibigay ito sa ika-14 na araw ng madilim na kalahati, o sa ikawalo.
Verse 11
सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे
Sa lahat ng buwan—lalo na sa buwan ng Kārttika—magkaloob, sa sukdulang debosyon, ng mga handog sa isang dvija na nakatuon sa banal na pag-aaral (svādhyāya).
Verse 12
विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्
Ang nagbibigay ayon sa wastong ritwal, at ang tumatanggap ayon sa wastong ritwal—kapwa sila gumagawa ng kabanalang gawa; maging ang nanonood ay nagiging sisidlan ng biyaya.
Verse 13
पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्
Sinumang magsagawa ng piṇḍa-dāna para sa mga yumao na may debosyon—O pinakamainam sa mga hari—kahit sa iisang piṇḍa lamang, ang mga kaluluwa ng patay ay nakakamit ang pinakamataas na kalagayan.
Verse 14
भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा
Yaong araw-araw na may debosyon na yumuyukod at nagpupugay kay Rudra—natutunaw ang kanilang kasalanan, gaya ng tubig sa basag na sisidlan.
Verse 15
तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते
O hari, sinumang doon sa banal na tawiran ay magpalaya ng toro bilang handog (vṛṣotsarga)—sa kanya’y naiaangat ang mga ninuno, at siya’y pinararangalan sa daigdig ni Śiva.
Verse 16
युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O iginagalang na ama, O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa—ipahayag mo agad, nang may pag-iingat, ang buong bunga na natatamo ng tao kapag isinagawa ang vṛṣotsarga.”
Verse 17
श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Ang bungang dulot ng pagpapalaya ng torong ganap sa lahat ng mapalad na tanda—iyan ay ipahahayag ko ngayon. Makinig ka, O anak ni Dharma.”
Verse 18
कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः
Sa buwan ng Kārttika at gayundin sa Vaiśākha, sa araw ng kabilugan ng buwan, O panginoon ng mga tao—pagdating sa harapan ni Rudra, malinis, nakapaligo, at may pagpipigil-sa-sarili—
Verse 19
वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः
Ipalaya bilang handog ang toro upang malugod si Hara (Śiva). At sa mismong harap na iyon, anak, ipahanda rin ang apat na mapalad na dumalagang guya.
Verse 20
दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः
Pagkaloob na sa pinunong Brāhmaṇa ang mga ito, na taglay ang lahat ng mabubuting tanda, nawa’y malugod si Mahādeva; nawa’y malugod din sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara.
Verse 21
वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते
O hari, kung ilang buhok ang nasa buong katawan ng toro, gayon din karaming taon ang pagdakila at paggalang na tinatamo sa daigdig ni Śiva.
Verse 22
शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले
Matapos manahan sa daigdig ni Śiva, kapag muling isinilang sa mga mortal, isinisilang siya sa dakilang angkan na sagana sa yaman at ani ng butil.
Verse 23
नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे
Nagiging malusog, kagandahan ang taglay, sagana sa kaalaman, tapat sa pananalita, at dalisay. O Yudhiṣṭhira, ganito ko ipinahayag ang kadakilaan ni Gopāreśvara: ang liṅga na lumitaw mula sa katawan ng isang baka sa timog na pampang ng Narmadā.
Verse 73
। अध्याय
Wakas ng kabanata (pangwakas na tanda).