Adhyaya 67

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात जलमध्ये व्यवस्थितम् । लुङ्केश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Kaagad pagkatapos niyon, mahal na anak, sa gitna ng mga tubig ay naroon ang pook na tanyag bilang Luṅkeśvara—pinararangalan at sinasamba ng mga deva at mga asura.

Verse 2

इदं तीर्थं महापुण्यं नानाश्चर्यं महीतले । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यमुत्पत्तिं शृणु भारत

Ang tīrtha na ito’y dakilang mapagpala, isang hiwaga ng sari-saring kababalaghan sa ibabaw ng lupa. Dinggin mo, O Bhārata, ang kadakilaan at ang pinagmulan ng banal na tawiran na ito.

Verse 3

आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । कालपृष्ठ इति ख्यातः सुतो ब्रह्मसुतस्य च

Noong unang panahon, may isang makapangyarihang Dānava, lasing sa pagmamataas ng lakas. Siya’y tanyag bilang Kālapṛṣṭha, at anak ng anak ni Brahmā.

Verse 4

गङ्गातटं समाश्रित्य चचार विपुलं तपः । अधोमुखोऽपि संस्थित्वापिबद्धूममहर्निशम्

Sumilong siya sa pampang ng Gaṅgā at nagsagawa ng napakalaking pagtitika. Kahit nakatindig na nakataob, usok ang kanyang ininom araw at gabi.

Verse 5

ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्

Pagkaraan nito, agad na tumindig doon ang Panginoon kasama si Umā. Nang makita siya ni Pārvatī na matatag sa mabagsik na pagtitika, siya’y napansin niya.

Verse 6

पश्य पश्य महादेव धूमाशी तिष्ठते नरः । प्रसीद तं कुरुष्वाद्य देहि शीघ्रं वरं विभो

“Tingnan mo, tingnan mo, O Mahādeva—ang taong ito’y nakatayo rito, usok ang kanyang ikinabubuhay. Maawa ka sa kanya ngayon, O Panginoon; ipagkaloob mo agad ang isang biyaya.”

Verse 7

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

Sinabi ni Īśvara: “Minamahal kong Devī, hindi ko kinalulugdan ang mga salitang iyong sinabi. Dapat laging pag-isipan ang sariling nararapat na tungkulin, at isantabi ang gawain ng iba.”

Verse 8

मूर्खस्त्रीबालशत्रूणां यश्छन्देनानुवर्तते । व्यसने पतते घोरे सत्यमेतदुदीरितम्

(Nagpatuloy si Śiva:) “Ang sinumang sumusunod sa bugso ng mga mangmang, ng mga babae, ng mga bata, at ng mga kaaway, ay nahuhulog sa kakila-kilabot na kapahamakan—ito’y tunay na ipinahahayag.”

Verse 9

देव्युवाच । भार्ययाभ्यर्थितो भर्ता कारणं बहु भाषते । लघुत्वं याति सा नारी एवं शास्त्रेषु पठ्यते

Sinabi ng Diyosa: “Kapag ang asawa ay pinipilit ng kanyang maybahay sa mga kahilingan, marami siyang idinadahilang dahilan; at ang babaeng iyon ay minamaliit—ganyan ang nababasa sa mga śāstra.”

Verse 10

प्राणत्यागं करिष्यामि यदि मां त्वं न मन्यसे । पार्वत्या प्रेरितो देवो गतोऽसौ दानवं प्रति

“Isusuko ko ang aking buhay kung hindi mo ako pakikinggan.” Sa pag-uudyok ni Pārvatī, ang Panginoon ay nagtungo noon sa harap ng Dānava.

Verse 11

ईश्वर उवाच । किमर्थं पिबसे धूमं किमर्थं तप्यसे तपः । किं दुःखं किं नु सन्तापो वद कार्यमभीप्सितम्

Sinabi ni Īśvara: “Bakit mo iniinom ang usok? Bakit ka nagsasagawa ng matinding tapas? Anong lungkot ito, anong nag-aapoy na pighati? Sabihin—ano ang minimithing layon?”

Verse 12

युवा त्वं दृश्यसेऽद्यापि वर्षविंशतिरेव च । तदाचक्ष्व हि मे सर्वं तपसः कारणं महत्

“Batid kong ikaw ay tila bata pa rin—dalawampung taon pa lamang. Kaya isalaysay mo sa akin ang lahat: ano ang dakilang dahilan ng iyong tapas?”

Verse 13

दानव उवाच । अचला दीयतां भक्तिर्मम स्थैर्यं तवोपरि । अपरं वर्षसाहस्रं निर्विघ्नं मे गतं विभो

Wika ng Dānava: “Ipagkaloob mo sa akin ang di-natitinag na debosyon at matatag na paninindigan sa Iyo. Isa pang sanlibong taon ang lumipas sa akin nang walang hadlang, O Makapangyarihan.”

Verse 14

दिवसानां सहस्रे द्वे पूर्णे त्वत्तपसा मम

“Dalawang libong araw ang nalubos ko sa pamamagitan ng aking tapasya, na Ikaw ang pinagtutuunan.”

Verse 15

ईश्वर उवाच । याचयाभीप्सितं कार्यं तुष्टोऽहं तव सुव्रत । देवस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास दानवः

Wika ng Īśvara: “Humiling ka ng ninanais mong biyaya; nalulugod Ako sa iyo, O may mabubuting panata.” Nang marinig ang salita ng Panginoon, ang Dānava ay napaisip.

Verse 16

किं नाकं याचयाम्यद्य किमद्य सकलां महीम् । एवं संचिन्तयामास कामबाणेन पीडितः

“Langit ba ang hihilingin ko ngayon, o ang buong daigdig? ” Gayon siya nagmuni-muni, pinahihirapan ng mga palaso ng pagnanasa.

Verse 17

दानव उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि मे प्रभो । सङ्ग्रामैस्तु न तुष्टोऽहं बलं नास्तीति किंचन

Wika ng Dānava: “Kung nalulugod Ka sa akin, O Diyos—kung ipagkakaloob Mo sa akin ang biyaya, O Panginoon—alamin Mong hindi ako nasisiyahan sa mga digmaan; hindi dahil sa ako’y salat sa lakas.”

Verse 18

यस्य मूर्धन्यहं देव पाणिना समुपस्पृशे । देवदानवगन्धर्वो भस्मसाद्यातु तत्क्षणात्

“O Diyos, sinumang mahawakan ko sa tuktok ng ulo ng aking kamay—maging deva, asura, o gandharva—nawa’y agad siyang maging abo.”

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया चिन्तितं किंचित्तत्सर्वं सफलं तव । उत्तिष्ठ गच्छ शीघ्रं त्वं भवनं प्रति दानव

Sinabi ni Īśvara: “Anumang naisip mo sa iyong isipan—lahat ng iyon—magbubunga para sa iyo. Bumangon ka at magtungo nang madali sa iyong tahanan, O asura.”

Verse 20

दानव उवाच । स्थीयतां देवदेवेश यावज्ज्ञास्यामि ते वरम् । युष्मन्मूर्ध्नि न्यसे पाणिं प्रत्ययो मे भवेद्यथा

Sinabi ng asura: “Manatili muna, O Panginoon ng mga panginoon, hanggang matiyak ko ang iyong biyaya. Ipatong ko ang aking kamay sa iyong ulo, upang magkaroon ako ng patunay.”

Verse 21

ततश्चानन्तरं देवश्चिन्तयानो महेश्वरः । न स्कन्दो न हरिर्ब्रह्मा यः कार्येषु क्षमोऽधुना

Pagkaraan nito, si Maheśvara ay agad na nagmuni-muni: “Hindi si Skanda, ni si Hari, ni si Brahmā ang angkop ngayon upang harapin ang gawaing ito.”

Verse 22

ज्ञात्वा चैवापदं प्राप्तां देवः प्रार्थयते वृषम् । अनेन सह पापेन युध्यस्व साम्प्रतं क्षणम्

Nang maunawaan ang dumating na panganib, ang Panginoon ay nakiusap kay Vṛṣa: “Makipaglaban ka muna sandali laban sa makasalanang ito.”

Verse 23

करं प्रासारयद्दैत्यो देवं मूर्ध्नि किल स्पृशेत् । लाङ्गूलेनाहतो दैत्यो विषण्णः पतितो भुवि

Iniunat ng daitya ang kanyang kamay, wari’y hahaplos sa ulo ng Diyos. Ngunit tinamaan ng buntot, ang daitya’y nalugmok sa lupa, lugami at malungkot.

Verse 24

देवस्तु दक्षिणामाशां गतश्चैवोमया सह । भयभीतो निरीक्षेत ग्रीवां भज्य पुनःपुनः

Ngunit ang Panginoon ay nagtungo sa dakong timog, kasama si Umā. Sa takot, paulit-ulit siyang lumilingon, paulit-ulit na iniinat ang leeg.

Verse 25

गते चादर्शनं देवे युयुधे वृषभेण सः । द्वावेतौ बलिनां श्रेष्ठौ युयुधाते महाबलौ

Nang ang Deva’y lumisan at di na makita, nakipaglaban siya kay Vṛṣabha. Ang dalawang ito—pinakamahuhusay sa malalakas—ay nagsagupa, kapwa dakila ang lakas.

Verse 26

प्रहारैर्वज्रसदृशैः कोपेन घटिकात्रयम् । पाणिभ्यां न स्पृशेद्यो वै वृषभस्य शिरस्तथा

Sa galit, sa loob ng tatlong ghaṭikā, nagpaulan siya ng mga hampas na tila kidlat; gayunman, di man lamang niya mahawakan ng mga kamay ang ulo ni Vṛṣabha—gayon kalakas ang toro.

Verse 27

हत्वा लाङ्गूलपातेन आगतो वृषभस्तदा । उत्थितश्चाप्यसौ दैत्यो व्रजते वृषपृष्ठतः

Pagkaraan, sa isang hagupit ng buntot, ibinagsak siya ni Vṛṣabha at lumapit. Ngunit ang daitya’y tumindig muli at humabol, dikit na dikit sa likod ng toro.

Verse 28

वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्

Sa bilis ng hangin ay narating niya ang pook na kinaroroonan ng Deva, si Mahēśvara. Nang makita ang papalapit na Dānava, nagsalita si Vṛṣa ng ganitong mga salita.

Verse 29

आरुह्य पृष्ठे मे देव शीघ्रमेव हि गम्यताम् । आरुह्य वृषभं देवो जगाम चोमया सह

“Sumakay ka sa aking likod, O Deva—umalis tayo agad, nang walang pag-aatubili.” Kaya sumakay ang Deva sa Vṛṣabha at lumisan kasama si Umā.

Verse 30

नाकं प्राप्तस्ततो देवो गतः शक्रस्य मन्दिरम् । नात्यजद्देवपृष्ठं तु दानवो बलदर्पितः

Pagkaraan, narating ng Deva ang Svarga at nagtungo sa palasyo ni Śakra. Ngunit ang Dānava, lasing sa pagmamataas ng lakas, ay hindi bumitaw sa likod ng Deva.

Verse 31

इन्द्रलोकं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतस्तदा । यत्रयत्र व्रजेद्देवो भयात्सह दिवौकसैः

Iniwan niya ang daigdig ni Indra at noon ay nagtungo sa daigdig ni Brahmā. Saan man magtungo ang Deva, ang mga naninirahan sa langit ay sumusunod na may takot.

Verse 32

अपश्यत्तत्र तत्रैव पृष्ठे लग्नं तु दानवम् । सर्वांल्लोकान् भ्रमित्वा तु देवो विस्मयमागतः

Doon at doon din, nakita niya ang Dānava na mahigpit na nakakapit sa kanyang likod. Matapos malibot ang lahat ng mga daigdig, ang Deva ay napuno ng pagkamangha.

Verse 33

न स्थानं विद्यते किंचिद्यत्र विश्रम्यते क्षणम् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं ज्ञात्वा सुदारुणम्

Walang anumang pook na mapagpapahingahan niya kahit saglit. Nang malaman niyang ang digmaan ng mga Deva at mga Dānava roon ay lubhang kakila-kilabot, nangamba ang lahat.

Verse 34

हर्षितात्मा मुनिस्तत्र चिरं नृत्यति नारदः । धन्योऽहमद्य मे जन्म जीवितं च सुजीवितम्

Doon, si Nārada na muni, na may pusong nag-uumapaw sa galak, ay sumayaw nang matagal. “Mapalad ako ngayon—mapalad ang aking kapanganakan, at tunay na mabuting naipamuhay ang aking buhay!”

Verse 35

महान्तं च कलिं दृष्ट्वा संतोषः परमोऽभवत् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं त्यक्त्वा च नारदः

Nang makita niyang ang tunggalian ay naging napakalaki, nakamtan ni Nārada ang sukdulang kasiyahan; at tinalikuran niya roon ang digmaan ng mga Deva at mga Dānava at siya’y lumisan.

Verse 36

आजगाम ततो विप्रो यत्र देवो महेश्वरः । दृष्ट्वा देवोऽथ तं विप्रं प्रतिपूज्याब्रवीदिदम्

Pagkaraan, ang brāhmaṇa (si Nārada) ay nagtungo sa kinaroroonan ng Panginoong Maheśvara. Nang makita ng Diyos ang brāhmaṇa, pinarangalan niya ito nang nararapat at nagsalita ng ganito.

Verse 37

भो नारद मुनिश्रेष्ठ जानीषे केशवं क्वचित् । गत्वा तत्र च शीघ्रं त्वं केशवाय निवेदय

“O Nārada, pinakadakila sa mga muni—nalalaman mo ba kung saan naroroon si Keśava? Pumaroon ka roon nang madali at ipabatid mo ito kay Keśava.”

Verse 38

नारद उवाच । देवदानवसिद्धानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । सर्वेषामेव देवेशो हरते ध्रुवमापदम्

Sinabi ni Nārada: “Sa mga Deva, Dānava, Siddha, Gandharva, Nāga, at Rakṣasa—sa lahat nga—ang Panginoon ng mga diyos ay tiyak na nag-aalis ng kapahamakan.”

Verse 39

असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसापि न चिन्तयेत् । ईदृशीं नैव बुध्यामि आपदं च विभो तव

“Huwag banggitin ang di-mangyayari, ni isipin man sa loob ng puso. O Makapangyarihan, hindi ko maunawaan ang gayong kapahamakan na darating sa Iyo.”

Verse 40

ईश्वर उवाच । गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र देवो जनार्दनः । विदितं च त्वया सर्वं यत्कृतं दानवेन तु

Sinabi ni Īśvara: “Humayo ka, Nārada, nang madali sa kinaroroonan ng Panginoong Janārdana. Nalalaman mo na ang lahat ng ginawa ng Dānava.”

Verse 41

अवध्यो दानवो ह्येष सेन्द्रैरपि मरुद्गणैः । गत्वा तु केशवं देवं निवेदय महामुने

“Ang Dānava na ito ay tunay na di-mapapatay kahit ni Indra kasama ang mga pangkat ng Marut. Kaya humayo ka at ipabatid kay Keśava na Diyos, O dakilang muni.”

Verse 42

नारद उवाच । न तु गच्छाम्यहं देव सुप्तः क्षीरोदधौ सुखी । केशवः प्रेरणे ह्येषामादेशो दीयतां प्रभो

Sinabi ni Nārada: “Ngunit hindi ako hahayo, O Diyos—sapagkat si Keśava ay natutulog nang masaya sa Karagatang Gatas. Yamang si Keśava ang nagpapakilos sa kanila, magbigay Ka ng utos, O Panginoon.”

Verse 43

मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा राजानं च तथा प्रभुम् । गुरुं चैवादितः कृत्वा शयानं न प्रबोधयेत्

Kahit ng ina, kapatid na babae, o anak na babae—gayundin ang hari o panginoon—hindi dapat gisingin. Pagkatapos munang magbigay-galang sa guru, huwag siyang gisingin kapag siya’y nakahiga.

Verse 44

ईश्वर उवाच । यदि क्वचिदगारेषु वह्निरुत्पद्यते महान् । निधनं यान्ति तत्रस्था यद्बुध्येरन्नसूरयः

Sinabi ni Īśvara: Kapag sa isang bahay ay biglang sumiklab ang malaking apoy, ang mga nasa loob ay mapapahamak—kung hindi ito mapapansin ng mga marurunong sa oras.

Verse 45

नारद उवाच । शीघ्रं गच्छ महादेव आत्मानं रक्ष सुप्रभो । गच्छाम्यहं न सन्देहो यत्र देवो जनार्दनः

Sinabi ni Nārada: Magmadali ka, O Mahādeva; ingatan mo ang iyong sarili, O maningning na Panginoon. Ako naman, walang alinlangan, ay tutungo sa kinaroroonan ng banal na Janārdana.

Verse 46

ततो नन्दिमहाकालौ स्तम्भहस्तौ भयानकौ । जघ्नतुर्दानवं तत्र मुद्गरादिभिरायुधैः

Pagkaraan, sina Nandī at Mahākāla—nakakatakot, may mga haliging hawak—ay pinuksa roon ang Dānava sa pamamagitan ng mga sandatang gaya ng pamalo at iba pa.

Verse 47

त्रयोऽपि च महाकायाः सप्ततालप्रमाणकाः । न शमो जायते तेषां युध्यतां च परस्परम्

Ang tatlo’y pawang dambuhala, bawat isa’y may taas na pitong tāla; at habang sila’y naglalaban sa isa’t isa, walang kapayapaang sumilang sa kanilang kalooban.

Verse 48

ततश्चानन्तरं विप्रोऽगच्छत्तं केशवं प्रति । सुप्तं क्षीरार्णवेऽपश्यच्छेषपर्यङ्कसंस्थितम्

Pagkaraan nito, ang pantas na brāhmaṇa ay nagtungo kay Keśava; nakita niya Siyang mahimbing na natutulog sa Karagatang Gatas, nakahimlay sa higaan ni Śeṣa.

Verse 49

लक्ष्म्या पादयुगं गृह्य ऊरूपरि निवेशितम् । अप्सरोगीयमानं तु भक्त्यानम्य च केशवम्

Si Lakṣmī, hawak ang Kanyang dalawang paa, ay inilagay iyon sa Kanyang mga hita; at habang umaawit ang mga Apsarā, si Nārada’y yumukod nang may debosyon kay Keśava.

Verse 50

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । उत्थापयस्व देवेशं लक्ष्मि त्वमविशङ्किता

“Ngayon, ganap ang aking kapanganakan at ang aking buhay ay tunay na nabuhay. O Lakṣmī, huwag mag-atubili—gisingin mo ang Panginoon ng mga diyos.”

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा पदाङ्गुष्ठं व्यमर्दयत् । नारदस्तिष्ठते द्वारि उत्तिष्ठ मधुसूदन

Pagkarinig sa mga salita ni Nārada, pinisil niya ang hinlalaki sa paa ng Panginoon. “Si Nārada’y nasa pintuan—bumangon ka, O Madhusūdana!”

Verse 52

देवोऽपि नारदं दृष्ट्वा परं हर्षमुपागतः । स्वागतं तु मुनिश्रेष्ठ सुप्रभाताद्य शर्वरी

Ang Panginoon din, nang makita si Nārada, ay napuspos ng dakilang kagalakan. “Maligayang pagdating, pinakadakila sa mga muni! Ngayon ang gabi’y naging mapalad na umaga.”

Verse 53

नारद उवाच । अद्य मे सफलं देव प्रभातं तव दर्शनात् । कुशलं च न देवानां शीघ्रमुत्तिष्ठ गम्यताम्

Sinabi ni Nārada: “Ngayong araw, O Panginoon, ganap ang aking umaga sa iyong darśana. Ngunit hindi mabuti ang kalagayan ng mga diyos—bumangon ka agad; kailangan nating lumakad.”

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । ब्रह्मा चेन्द्रश्च रुद्रश्च ये चान्ये तु मरुद्गणाः । आपदः कारणं यच्च तत्समाख्यातुमर्हसि

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: “Si Brahmā, Indra, Rudra, at ang iba pang mga pangkat ng Marut—ipahayag mo sa akin kung ano ang sanhi ng kanilang kapahamakan; nararapat mong ipaliwanag.”

Verse 55

नारद उवाच । दानवेन महातीव्रं तपस्तप्तं सुदारुणम् । रुद्रेण च वरो दत्तो भस्मत्वं मनसेप्सितम्

Sinabi ni Nārada: “Isang Dānava ang nagsagawa ng napakatindi at kakila-kilabot na tapas. At si Rudra ay nagkaloob ng biyayang minimithi ng kanyang isip—ang kapangyarihang gawing abo ang iba.”

Verse 56

वरदानबलेनैव स देवं हन्तुमर्हति । ईदृशं चेष्टितं ज्ञात्वा नीतो देवोऽमरैः सह

“Sa lakas ng biyayang iyon lamang, kaya niyang pumatay maging ng isang diyos. Nang malaman ang gayong balak, dinala roon ang Deva kasama ng mga walang-kamatayan.”

Verse 57

नारदस्य वचः श्रुत्वा जगाम समुनिर्हरिः । दृष्ट्वा देवस्तमीशानं गच्छन्तं दिशमुत्तराम्

Nang marinig ang mga salita ni Nārada, si Hari—ang muni sa gitna ng mga nilalang—ay lumisan. At ang Deva, nang makita si Īśāna (Śiva) na patungo sa hilagang dako, ay sumunod sa kanya.

Verse 58

दृष्ट्वा देवं च रुद्रोऽथ परिष्वज्य पुनःपुनः । नमस्कृत्य जगन्नाथं देवं च मधुसूदनः

Nang makita ang Deva, niyakap siya ni Rudra nang paulit-ulit. At si Madhusudana, yumuyuko nang may paggalang, ay nagpugay kay Jagannatha, ang Panginoon ng sansinukob.

Verse 59

विष्णुरुवाच । भयस्य कारणं देव कथ्यतां च महेश्वर । देवदानवयक्षाणां प्रेषयेयं यमालयम्

Sinabi ni Vishnu: "O Deva, O Maheśvara—sabihin mo sa akin ang dahilan ng takot na ito. Ipapadala ko sa tahanan ni Yama ang mga deva, danava, at yaksha."

Verse 60

ललाटे च कृतो धर्मो युष्माकं च महेश्वर । छित्त्वा शिरस्तथाङ्गानि इन्द्रियाणि न संशयः

"O Maheśvara, ang kautusan ay nakatakda sa iyong noo: ang pagputol ng ulo, mga bahagi ng katawan, at mga pandama—nang walang pag-aalinlangan."

Verse 61

ईश्वर उवाच । नास्ति सौख्यं च मूर्खेषु नास्ति सौख्यं च रोगिषु । पराधीनेन सौख्यं तु स्त्रीजिते च विशेषतः

Sinabi ni Ishvara: "Walang kaligayahan sa mga hangal; walang kaligayahan sa mga may sakit. At ang kaligayahan ay hindi para sa umaasa sa iba—lalo na sa nalupig ng isang babae."

Verse 62

स्त्रीजितेन मया विष्णो वरो दत्तस्तु दानवे । यस्य मूर्ध्नि न्यसेत्पाणिं स भवेद्भस्मपुंजवत्

"O Vishnu, noong ako ay nadaig, nagkaloob ako ng biyaya sa Danava: sinuman ang kanyang patungan ng kamay sa ulo, ang taong iyon ay magiging tila isang bunton ng abo."

Verse 63

अजेयश्चामरश्चैव मया ह्युक्तः स केशव । हन्तुमिच्छति मां पाप उपायस्तव विद्यते

O Keśava, sinabi kong siya’y di-matatalo at walang-kamatayan. Ngayon ang makasalanang iyon ay nagnanais pumatay sa akin—kung may paraan ka, ikaw ang magbalangkas nito.

Verse 64

विष्णुरुवाच । गच्छन्तु अमराः सर्वे युष्माभिः सह शङ्कर । उपायं सर्जयाम्यद्य वधार्थं दानवस्य च

Sinabi ni Viṣṇu: “O Śaṅkara, sumama sa iyo ang lahat ng mga walang-kamatayan. Ngayon din ay lilikhain ko ang paraan upang mapatay ang Dānava.”

Verse 65

रेवायाश्च तटे तिष्ठ देव त्वममरैः सह । कालक्षेपो न कर्तव्यो गम्यतां त्वरितं प्रभो

O Diyos, manatili ka sa pampang ng Revā kasama ng mga walang-kamatayan. Huwag mag-aksaya ng panahon—humayo nang mabilis, O Panginoon.

Verse 66

दक्षिणा यत्र गङ्गा च रेवा चैव महानदी । यत्रयत्र च दृश्येत प्राची चैव सरस्वती

Kung saan ang Gaṅgā ay nasa timog at ang Revā ang dakilang ilog—doon, saanman ito masilayan, naroroon din ang Sarasvatī, dumadaloy patungong silangan.

Verse 67

। अध्याय

Kabanata (Adhyāya).

Verse 68

सप्तजन्मकृतं पापं नश्यते नात्र संशयः । एतत्तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्

Ang kasalanang naipon sa pitong kapanganakan ay napapawi—walang alinlangan. Ang tīrthang ito’y dakilang kabanalan, tagapagwasak ng lahat ng paglabag.

Verse 69

गम्यतां तत्र देवेश लुङ्केशं त्वं सहामरैः । विष्णोस्तु वचनादेव प्रविष्टो ह्रदमुत्तमम्

“Pumaroon ka roon, O Panginoon ng mga diyos, kasama ang mga walang-kamatayan, patungo kay Luṅkeśa. Sa mismong utos ni Viṣṇu, pumasok siya sa dakilang lawa.”

Verse 70

रतिं सुमहतीं चक्रे सह तत्र मरुद्गणैः । ततश्चानन्तरं देवो मायां कृत्वा ह्यनेकधा

Doon ay nagtamasa siya ng napakalaking ligaya kasama ang mga pangkat ng Marut. Pagkaraan, agad na nilikha ng diyos ang sari-saring māyā.

Verse 71

वसन्तमासं संसृज्य उद्यानवनशोभितम् । अशोकैर्बकुलैश्चैव ब्रह्मवृक्षैः सुशोभनैः

Nilalang niya ang panahon ng tagsibol, pinalamutian ng mga hardin at kakahuyan—marikit sa mga punong aśoka, bakula, at maningning na brahma-vṛkṣa.

Verse 72

श्रीवृक्षैश्च कपित्थैश्च शिरीषैर्राजचम्पकैः । श्रीफलैश्च तथा तालैः कदम्बोदुम्बरैस्तथा

Pinalamutian ito ng mga punong śrī at kapittha, ng śirīṣa at maharlikang campaka; ng śrīphala, ng mga punong tāla, at gayundin ng kadamba at udumbara.

Verse 73

अश्वत्थादिद्रुमैश्चैव नानावृक्षैरनेकशः । नानापुष्पैः सुगन्धाढ्यैर्भ्रमरैश्च निनादितम्

Napupuno ng aśvattha at iba pang mga punò, ng sari-saring punongkahoy na sagana; at ng iba’t ibang bulaklak na hitik sa bango, na umaalingawngaw sa ugong ng mga bubuyog.

Verse 74

तस्मिन्मध्ये महावृक्षो न्यग्रोधश्च सुशोभनः । बहुपक्षिसमायुक्तः कोकिलारावनादितः

Sa gitna nito ay may isang dakilang punò—isang marikit na nyagrodha (balete)—na puno ng maraming ibon at pinatitingkad ng awit ng mga kokila.

Verse 75

कृष्णेन च कृतं तस्मिन्कन्यारूपं च तत्क्षणात् । न तस्याः सदृशी कन्या त्रैलोक्ये सचराचरे

Noon ding iyon, nilikha ni Kṛṣṇa roon ang anyo ng isang dalaga. Sa tatlong daigdig—sa mga gumagalaw at di-gumagalaw—walang kapantay ang kanyang ganda.

Verse 76

अन्याश्च कन्यकाः सप्त सुरूपाः शुभलोचनाः । दिव्यरूपधराः सर्वा दिव्याभरणभूषिताः

At may pito pang ibang dalaga—magaganda ang anyo, mapalad ang mga mata—na pawang may maningning na anyong makalangit at pinalamutian ng mga banal na alahas.

Verse 77

पुमांसमभिकाङ्क्षन्त्यो यद्येकः कामयेत्स्त्रियः । मौक्तिकैर्रत्नमाणिक्यैर्वैडूर्यैश्च सुशोभनैः

Kung ang isang lalaki’y magnanais ng mga babae na sila man ay naghahangad ng lalaki, sila’y nagpakitang maringal—pinalamutian ng mga perlas, hiyas, rubi, at kumikislap na batong vaidūrya (mata-ng-pusa).

Verse 78

कामहारैश्च वंशैश्च बद्धो हिन्दोलकः कृतः । आरूढाश्च महाकन्या गायन्ते सुस्वरं तदा

Isang duyan ang ginawa at itinali sa mga kuwintas ng bulaklak na pumupukaw ng pagnanasa at sa mga haliging kawayan. Pagkaraan, sumakay roon ang mga dakilang dalaga at umawit nang matamis at wasto ang himig.

Verse 79

मारुतः शीतलो वाति वनं स्पृष्ट्वा सुशोभनम् । वातेन प्रेरितो गन्धो दानवो घ्राणपीडितः

Isang malamig na simoy ang humihip, hinahaplos ang kagubatang napakaganda. Sa hangin na iyon itinulak ang samyo; umabot ito sa Dānava, at napanaig ang kanyang pang-amoy sa tindi ng halimuyak.

Verse 80

ततः कुसुमगन्धेन विस्मयं परमं गतः । आघ्राय चेदृशं पुण्यं न दृष्टं न श्रुतं मया

Pagkaraan, dahil sa halimuyak ng mga bulaklak, siya’y napasok sa sukdulang pagkamangha: “Sa paglanghap ng ganitong kabanalan, wala pa akong nakita ni narinig na katulad nito.”

Verse 81

वने चिन्तयतः किंचिद्ध्वनिगीतं सुशोभनम् । गीतस्य च ध्वनिं श्रुत्वा मोहितो मायया हरेः

Habang siya’y nag-iisip sa gubat, may isang marikit na tunog ng awit na umalingawngaw. Nang marinig niya ang alingawngaw ng pag-awit, siya’y nalinlang ng māyā ni Hari.

Verse 82

व्याधस्यैव महाकूटे पतन्ति च यथा मृगाः । कालस्पृष्टस्तथा कृष्णे पतितश्च नराधिप

O panginoon ng mga tao, kung paanong ang mga usa’y nahuhulog sa malaking silo ng mangangaso, gayon din—hinipo ng tadhana—siya’y nahulog sa balak ni Kṛṣṇa.

Verse 83

दृष्ट्वा कन्यां च तां दैत्यो मूर्च्छया पतितो भुवि । पतितेन तु दृष्टैका कन्या वटतले स्थिता

Nang makita ng Daitya ang dalagang yaon, siya’y bumagsak sa lupa sa pagkahimatay. At habang nakahandusay, nakita niya ang isang dalagang nakatayo sa lilim ng punong balete.

Verse 84

आस्यं दृष्ट्वा तु नारीणां पुनः कामेन पीडितः । गृहीत्वा हेमदण्डं तु तां पातयितुमिच्छति

Ngunit nang makita niya ang mga mukha ng mga babae, muli siyang pinahirapan ng pagnanasa. Hinawakan niya ang isang gintong tungkod at ninais niyang pabagsakin siya.

Verse 85

कन्योवाच । मा मानुस्पर्शयत्वं हि कुमार्यहं कुलोत्तम । भो मुञ्च मुञ्च मां शीघ्रं यावद्गच्छाम्यहं गृहम्

Wika ng dalaga: “Huwag mo akong hipuin na gaya ng isang lalaki, O marangal. Ako’y isang dalagang walang asawa. Pakawalan mo ako—pakawalan mo ako agad—upang makauwi ako sa aming tahanan.”

Verse 86

दानव उवाच । अहं विवाहमिच्छामि त्वया सह सुशोभने । भूपृष्ठे सकले राज्ञी भवस्येवं न संशयः

Wika ng Dānava: “O magandang binibini, nais kong pakasalan ka. Sa buong balat ng daigdig, ikaw ay magiging reyna—walang pag-aalinlangan dito.”

Verse 87

कन्योवाच । पिता रक्षति कौमार्ये भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रो रक्षति वृद्धत्वे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति

Wika ng dalaga: “Ang ama ang nagbabantay sa babae sa pagkadalaga; ang asawa ang nagbabantay sa kanya sa kabataan; at ang anak ang nagbabantay sa kanya sa katandaan. Ang babae’y hindi itinuturing na nararapat sa ganap na pagsasarili.”

Verse 88

न स्वातन्त्र्यं ममैवास्ति उत्पन्नाहं महत्कुले । याच्यस्तु मत्पिता भ्राता मातापि हि तथैव च

“Wala akong sariling kalayaan, sapagkat isinilang ako sa dakilang angkan. Dapat mong hingin ang pahintulot ng aking ama at ng aking kapatid—at gayundin ng aking ina.”

Verse 89

दानव उवाच । यदि मां नेच्छसे त्वद्य स्वातन्त्र्यं नावलम्बसे । ममापि च तदा हत्या सत्यं च शुभलोचने

Sinabi ng Dānava: “Kung ngayon ay hindi mo ako pipiliin at hindi ka aasa sa sarili mong kalayaan, magkakaroon din ng pagpatay sa aking panig—ito ang katotohanan, O magandang-mata.”

Verse 90

कन्योवाच । विश्वासो नैव कर्तव्यो यादृशे तादृशे नरे । नराः स्त्रीषु विचित्राश्च लम्पटाः काममोहिताः

Sinabi ng dalaga: “Hindi dapat magtiwala sa lalaking gaya mo. Ang mga lalaki’y kakaiba sa pakikitungo sa mga babae—malalandi, nalilinlang ng pagnanasa.”

Verse 91

परिणीय तु मां त्वं हि भुङ्क्ष्व भोगान्मया सह । जन्मनाशो भवेत्पश्चान्न त्वं नान्यो भवेन्मम

“Pakakasalan mo muna ako ayon sa wastong ritwal; saka mo ako makakasama sa mga ligaya ng buhay. Pagkaraan, kahit mawala ang buhay, huwag nawang may iba para sa akin—hindi ikaw (bilang lumalapastangan) ni sinuman.”

Verse 92

ब्राह्मणी क्षत्रिणी वैशी शूद्री यावत्तथैव च । द्वितीयो न भवेद्भर्ता एकाकी चेह जन्मनि

“Maging Brāhmaṇī, Kṣatriṇī, Vaiśyā, o Śūdrī man—ganito ang tuntunin: sa buhay na ito’y huwag magkaroon ng ikalawang asawa; manatili sa iisa lamang.”

Verse 93

दानव उवाच । यत्त्वया गदितं वाक्यं तन्मया धारितं हृदि । प्रत्ययं मे कुरुष्वाद्य यत्ते मनसि रोचते

Wika ng Dānava: “Ang mga salitang iyong sinabi ay iningatan ko sa aking puso. Bigyan mo ako ngayon ng katiyakan—yaong minamarapat ng iyong isip.”

Verse 94

कन्योवाच । जानीष्व गोपकन्यां मां क्रीडामि सखिभिः सह । अस्मत्कुलेषु यद्दिव्यं तत्कुरुष्व यथाविधि

Wika ng dalaga: “Kilalanin mo akong isang dalagang pastol ng baka, na nakikipaglaro kasama ng aking mga kaibigan. Anumang banal na kaugalian sa aming angkan—gawin mo iyon ayon sa wastong paraan.”

Verse 95

न तद्दिव्यं कुलेऽस्माकं विषं कोशं न तत्तुला । गोपान्वयेषु सर्वेषु हस्तः शिरसि दीयते

“Sa aming angkan ay walang gayong ‘kababalaghan’—walang sisidlan ng lason, walang timbangan na ganyan. Sa bawat lipi ng mga pastol, ang kamay ay inilalapat sa ulo bilang pagpapala.”

Verse 96

कामान्धेनैव राजेन्द्र निक्षिप्तो मस्तके करः । तत्क्षणाद्भस्मसाद्भूतो दग्धस्तृणचयो यथा

“O panginoon ng mga hari, dahil sa pagkabulag ng pagnanasa ay ipinatong niya ang kamay sa ulo; at sa sandaling iyon ay naging abo siya—gaya ng bunton ng tuyong damo na nilamon ng apoy.”

Verse 97

केशवोपरि देवैस्तु पुष्पवृष्टिः शुभा कृता । हृष्टाः सर्वेऽगमन्देवाः स्वस्थानं विगतज्वराः

“Pagkaraan, ang mga diyos ay nagpaulan ng mapalad na mga bulaklak kay Keśava. Nagalak silang lahat at nagbalik sa kani-kanilang tahanan, napawi ang kanilang pagdurusa.”

Verse 98

क्षीरोदं केशवो गच्छत्कालपृष्ठे निपातिते । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चरितं दानवस्य च

Nang maibagsak ang asura, si Keśava ay nagtungo sa Karagatang Gatas. Sinumang makinig nang may debosyon sa salaysay ng mga gawa ng demonyo…

Verse 99

स जयी जायते नित्यं शङ्करस्य वचो यथा । एतस्मात्कारणाद्राजंल्लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम्

Siya’y laging isinisilang na matagumpay, ayon sa salita ni Śaṅkara. Kaya, O Hari, ito’y tanyag sa pangalang “Liṅgeśvara.”

Verse 100

लीनं च पातकं यस्मात्स्नानमात्रेण नश्यति । त्वगस्थि शोणितं मांसं मेदःस्नायुस्तथैव च

Sapagkat doon, kahit nakabaong kasalanan ay napapawi sa pagligo lamang—yaong dumikit sa balat, buto, dugo, laman, taba, at litid din.

Verse 101

मज्जाशुक्रगतं पापं नश्यते जन्मकोटिजम् । लुङ्केश्वरे महाराज तोयं पिबति भक्तितः

Ang kasalanang nakalagay maging sa utak-buto at binhi—na naipon sa di-mabilang na kapanganakan—ay napapawi, O dakilang hari, kapag ininom nang may debosyon ang tubig sa Luṅkeśvara.

Verse 102

त्रिभिः प्रसृतिमात्राभिः पापं याति सहस्रधा । विशेषेण चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ तु चाष्टमी

Sa tatlong dakot na sukat lamang, ang kasalanan ay nadudurog nang sanlibo—lalo na sa ika-labing-apat na araw ng buwan (sa alinmang kalahati), at gayundin sa ikawalong araw.

Verse 103

उपोष्य यो नरो भक्त्या पित्ःणां पाण्डुनन्दन । उद्धृतास्तेन ते सर्वे नारकीयाः पितामहाः

O anak ni Pāṇḍu, ang taong nag-aayuno nang may debosyon para sa mga Pitṛ—sa pamamagitan niya, ang lahat ng mga ninuno, kahit nalugmok sa kalagayang mala-impyerno, ay naiaangat.

Verse 104

काकिणीं चैव यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

At sinumang magbigay kahit isang kākiṇī na barya sa isang Brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda—sa gayon ay matatamo niya ang buong bunga ng pag-aalay, pati ang mga kabutihang-loob na kaugnay ng Kurukṣetra at iba pang banal na pook.

Verse 105

प्राप्तं तु नान्यथा राजञ्छङ्करो वदते त्विदम् । स्पर्शलिङ्गमिदं राजञ्छङ्करेण तु निर्मितम्

O Hari, tunay ngang gayon ito at hindi iba—si Śaṅkara mismo ang nagsasabi: ito ang Sparśa-liṅga, O Hari, na nilikha ni Śaṅkara.

Verse 106

स्पर्शमात्रे मनुष्याणां रुद्रवासोऽभिजायते । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

Sa paghipo lamang nito, ang mga tao ay nagkakamit ng paninirahan sa tahanan ni Rudra; sa gayon ay natatamo ang buong bunga ng pag-aalay, pati ang kabutihang-loob na kaugnay ng Kurukṣetra at iba pang banal na lupain.

Verse 107

एतस्मात्कारणाद्राजंल्लोकपालाश्च रक्षकाः । दुर्गा च रक्षणे सृष्टा चतुर्हस्तधरा शुभा

Dahil sa dahilang ito, O Hari, ang mga Lokapāla ay itinalaga bilang mga tagapagbantay; at si Durgā man ay ipinamalas para sa pag-iingat—mapalad, may apat na kamay.

Verse 108

धनदो लोकपालेशो रक्षकश्चेश्वरस्य च । रक्षति च सदा कालं ग्रहव्यापाररूपतः

Si Dhanada (Kubera), panginoon sa mga Lokapāla, ay tagapagtanggol din ng Panginoon; at lagi niyang binabantayan ang mismong Panahon, sa pamamagitan ng mga galaw ng mga planeta.

Verse 109

पुत्रभ्रातृसमारूपैः स्वामिसम्बन्धरूपिभिः । लङ्केश्वरं च राजेन्द्र देवैर्नाद्यापि मुच्यते

O panginoon ng mga hari, hanggang ngayon ay hindi pa rin pinakakawalan ng mga diyos ang Panginoon ng Laṅkā, sapagkat sila’y nakagapos sa ugnayang anyong anak at kapatid—mga bigkis ng katapatan sa isang panginoon.