Adhyaya 63
Itinuro ni Mārkaṇḍeya sa haring tagapakinig na magtungo sa dakilang Kumāreśvara, isang tanyag na tīrtha na malapit sa Agastyeśvara at nasa pampang ng ilog Narmadā. Ipinahahayag ng kabanata na ang pook na ito ay isang makapangyarihang tīrtha sa Narmadā. Isinasalaysay ang pinagmulan: noong unang panahon, si Ṣaṇmukha (Skanda) ay sumamba nang may matinding debosyon at nagkamit ng siddhi; naging pinuno siya ng hukbong makalangit at tagapagpasuko ng mga kaaway. Dahil sa halimbawang iyon, kinikilalang banal at mabisa ang lugar. Para sa mga peregrino, itinatakda ang disiplina: lumapit na may iisang tuon ng isip at pagpipigil ng mga pandama, lalo na sa pagtalima sa Kārttika caturdaśī at aṣṭamī. Kabilang sa mga ritwal ang paliligo/abhiṣeka kay Girijā-nātha (Śiva) gamit ang yogurt (curd), gatas, at ghee; pag-awit ng mga papuring debosyonal; at wastong piṇḍa-dāna, pinakamainam sa harap ng mga marurunong na brāhmaṇa na tapat sa ortodoksong tungkulin. Ipinapaliwanag ang gantimpala: anumang ibigay doon ay nagiging akṣaya (di-nasisira), ang tīrtha ay tila naglalaman ng lahat ng tīrtha, at ang darśana kay Kumāra ay nagdudulot ng puṇya. Sa huli, sinasabi ng phalāśruti na ang sinumang mamatay na kaugnay ng banal na kaayusang ito ay makakamit ang langit, bilang tunay na pahayag ng Panginoon.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र कुमारेश्वरमुत्तमम् । प्रसिद्धं सर्वतीर्थानामगस्त्येश्वरसन्निधौ
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari ng mga hari, marapat na magtungo sa dakilang Kumāreśvara, bantog sa lahat ng mga tīrtha, na nasa kalapitan ng Agastyeśvara.
Verse 2
षण्मुखेन पुरा तात सर्वपातकनाशनम् । आराध्य परया भक्त्या सिद्धिः प्राप्ता नराधिप
Noong unang panahon, mahal na anak, sa pagsamba kay Ṣaṇmukha nang may sukdulang debosyon—siya na pumupuksa sa lahat ng kasalanan—nakamtan ang siddhi, O hari.
Verse 3
देवसैन्याधिपो जातः सर्वशत्रुनिबर्हणः । उग्रतेजा महात्मासौ संजातस्तीर्थसेवनात्
Siya’y naging pinuno ng hukbo ng mga deva, tagapaglipol ng lahat ng kaaway. Ang dakilang kaluluwang yaon, naglalagablab sa mabagsik na ningning, ay sumibol sa paglilingkod sa banal na tīrtha.
Verse 4
तदाप्रभृति तत्तीर्थं संजातंनर्मदातटे । तत्र तीर्थे तु यो गत्वा एकचित्तो जितेन्द्रियः
Mula noon, ang tīrthang yaon ay naluklok sa pampang ng Narmadā. Ang sinumang magtungo roon, na iisa ang diwa at napigil ang mga pandama…
Verse 5
कार्त्तिकस्य चतुर्दश्यामष्टम्यां च विशेषतः । स्नापयेद्गिरिजानाथं दधिदुग्धेन सर्पिषा
Lalo na sa ika-labing-apat na tithi ng Kārttika at sa ika-walo, paliguan si Girijānātha (Śiva) ng dadhi (kurd), gatas, at ghee.
Verse 6
गीतं तत्र प्रकर्तव्यं पिण्डदानं यथाविधि । ब्राह्मणैः श्रोत्रियैः पार्थ षट्कर्मनिरतैः शुभैः
Doon ay dapat isagawa ang banal na pag-awit, at maghandog ng piṇḍa ayon sa tuntunin—sa pamamagitan ng mapalad na mga brāhmaṇa, śrotriya, na masigasig sa anim na tungkulin, O anak ni Pāṇḍu.
Verse 7
यत्किंचिद्दीयते तत्र अक्षयं पाण्डुनन्दन । सर्वतीर्थमयं तीर्थ निर्मितं शिखिना नृप
Anumang ibinibigay doon ay nagiging di-nasisira, O anak ni Pāṇḍu. Ang tīrtha na yaon ay buod ng lahat ng tīrtha—itatag ni Śikhin (Kumāra/Skanda), O hari.
Verse 8
एतत्ते सर्वमाख्यातं कुमारेश्वरजं फलम् । कुमारदर्शनात्पुण्यं प्राप्यते पाण्डुनन्दन
Ito ang lahat ng ipinahayag sa iyo—ang bunga na nagmumula kay Kumāreśvara. Sa mismong darśana (pagkakita) kay Kumāra, nakakamit ang kabutihang-loob na banal, O anak ni Pāṇḍu.
Verse 9
मृतः स्वर्गमवाप्नोति सत्यमीश्वरभाषितम्
Kapag namatay (sa banal na kalagayan/lugar na iyon), makakamtan niya ang langit—ito ang katotohanang winika ng Panginoon.
Verse 63
। अध्याय
Adhyāya — tanda ng pagtatapos ng kabanata.