Adhyaya 60

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि आदित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वदुःखहरं पार्थ सर्वविघ्नविनाशनम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Muli kong ilalarawan ang kataas-taasang Ādityeśvara, O anak ni Pṛthā—ang nag-aalis ng lahat ng dalamhati at sumisira sa bawat balakid.

Verse 2

आयुःश्रीवर्द्धनं नित्यं पुत्रदं स्वर्गदं शिवम् । यस्य तीर्थस्य चान्यानि तीर्थानि कुरुनन्दन

O ligaya ng mga Kuru, ang tīrtha na yaon ay laging nagpapalago ng haba ng buhay at kasaganaan; nagbibigay ng mga anak at ng langit, at mapalad. Sa kanya rin nagtitipon ang iba pang mga banal na pook.

Verse 3

नालभन्त श्रियं नाके मर्त्ये पातालगोचरे । कुरुक्षेत्रं गया गङ्गा नैमिषं पुष्करं तथा

Hindi nila nakakamtan ang gayong banal na kaningningan sa langit, sa lupa, ni sa mga daigdig sa ilalim. Maging ang Kurukṣetra, Gayā, ang Gaṅgā, Naimiṣa, at Puṣkara ay hindi makapapantay.

Verse 4

वाराणसी च केदारं प्रयागं रुद्रनन्दनम् । महाकालं सहस्राक्षं शुक्लतीर्थं नृपोत्तम

O pinakamainam sa mga hari, maging ang Vārāṇasī, Kedāra, Prayāga, Rudranandana, Mahākāla, Sahasrākṣa, at Śuklatīrtha ay hindi rin kapantay ng kanyang kaluwalhatian.

Verse 5

रवितीर्थस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् । रवितीर्थे हि यद्वृत्तं तच्छृणुष्व नृपोत्तम

Ang lahat ng (ibang) tīrtha ay hindi karapat-dapat kahit sa ikalabing-anim na bahagi ng bisa ng Ravitīrtha. Kaya, O pinakamainam sa mga hari, pakinggan mo ang naganap sa Ravitīrtha.

Verse 6

स्नेहात्ते कथयिष्यामि वार्द्धकेनातिपीडितः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे तपोनिष्ठा महौजसः

Dahil sa aking pag-ibig sa iyo, bagaman labis na pinahihirapan ng katandaan, isasalaysay ko ito. Makinig nawa ang lahat ng mga ṛṣi—matatag sa tapas at makapangyarihan sa espirituwal na sigla.

Verse 7

श्रुतं मे रुद्रसांनिध्ये नन्दिस्कन्दगणैः सह । पार्वत्या पृष्टः शम्भुश्च रवितीर्थस्य यत्फलम्

Narinig ko, sa harapan ni Rudra, kasama sina Nandi, Skanda, at ang mga gaṇa, na si Śambhu—nang tanungin ni Pārvatī—ay nagpahayag ng bunga ng Ravitīrtha.

Verse 8

शम्भुना च यदाख्यातं गिरिजायाः ससम्भ्रमम् । तत्सर्वमेकचित्तेन रुद्रोद्गीतं श्रुतं मया

At ang anumang isinalaysay ni Śambhu kay Girijā nang may taimtim na paglingap—yaong lahat na inawit ni Rudra—ay narinig ko nang may iisang, di-naliligaw na isip.

Verse 9

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणु यत्नेन पाण्डव । दुर्भिक्षोपहता विप्रा नर्मदां तु समाश्रिताः

Iyan ang aking sasabihin sa iyo ngayon; makinig kang masikap, O Pāṇḍava. Tinamaan ng taggutom, ang mga brāhmaṇa ay sumilong sa pampang ng Narmadā.

Verse 10

उद्दालको वशिष्ठश्च माण्डव्यो गौतमस्तथा । याज्ञवल्क्योऽथ गर्गश्च शाण्डिल्यो गालवस्तथा

Naroon sina Uddālaka at Vasiṣṭha, si Māṇḍavya at si Gautama; gayundin si Yājñavalkya, si Garga, si Śāṇḍilya, at si Gālava.

Verse 11

नाचिकेतो विभाण्डश्च वालखिल्यादयस्तथा । शातातपश्च शङ्खश्च जैमिनिर्गोभिलस्तथा

Naroon sina Nāciketa at Vibhāṇḍa; gayundin ang mga Vālakhilya at iba pa; naroon din sina Śātātapa at Śaṅkha, pati sina Jaimini at Gobhila.

Verse 12

जैगीषव्यः शतानीकः सर्व एव समागताः । तीर्थयात्रा कृता तैस्तु नर्मदायाः समन्ततः

Nagtipon sina Jaigīṣavya at Śatānīka—tunay, silang lahat ay dumalo. At isinagawa nila ang banal na paglalakbay sa mga tīrtha sa paligid ng Narmadā.

Verse 13

आदित्येश्वरमायाताः प्रसङ्गादृषिपुंगवाः । वृक्षैः संछादितं शुभ्रं धवतिन्दुकपाटलैः

Sa pag-usad ng salaysay, ang mga pinakadakilang ṛṣi ay dumating sa Ādityeśvara. Namalas nila ang maningning na banal na pook, natatabingan ng mga punò—dhava, tinduka, at pāṭala—na kumikislap sa mapalad na ganda.

Verse 14

जम्बीरैरर्जुनैः कुब्जैः शमीकेसरकिंशुकैः । तस्मिंस्तीर्थे महापुण्ये सुगन्धिकुसुमाकुले

Sa tīrthang yaon na lubhang mapagpala, laganap ang mababangong bulaklak; pinalamutian ng mga punòng jambīra at arjuna, ng kubja, śamī, kesara, at kiṃśuka—na wari’y kuwintas ng halimuyak at kabanalan.

Verse 15

पुन्नागनालिकेरैश्च खदिरैः कल्पपादपैः । अनेकश्वापदाकीर्णं मृगमार्जारसंकुलम्

Pinagpala ito ng mga punò ng punnāga at mga niyog, ng khadira at mga punòng tumutupad ng hiling; at gayunman ang gubat ay hitik sa sari-saring mailap na nilalang—punô ng usa at mga mababangis na hayop na gumagala.

Verse 16

ऋक्षहस्तिसमाकीर्णं चित्रकैश्चोपशोभितम् । प्रविष्टा ऋषयः सर्वे वने पुष्पसमाकुले

Ang gubat—siksik sa mga oso at elepante at pinapaganda ng mga halamang citraka—ay pinasok ng lahat ng mga rishi, isang kakahuyang umaapaw sa mga bulaklak.

Verse 17

वनान्ते च स्त्रियो दृष्ट्वा रक्ता रक्ताम्बरान्विताः । रक्तमाल्यानुशोभाढ्या रक्तचन्दनचर्चिताः

Sa gilid ng gubat ay nakita nila ang mga babae—namumula sa pula, nakasuot ng pulang kasuotan—pinalamutian ng pulang kuwintas ng bulaklak at pinahiran ng pulang paste ng sandalwood.

Verse 18

रक्ताभरणसंयुक्ताः पाशहस्ता भयावहाः । तासां समीपगा दृष्टाः कृष्णजीमूतसन्निभाः

May suot silang pulang alahas, may hawak na mga silo sa kamay, at nakapanghihilakbot; sa kanilang tabi ay may iba pang nakita, maiitim na gaya ng itim na ulap ng ulan.

Verse 19

महाकाया भीमवक्त्राः पाशहस्ता भयावहाः । अनावृष्ट्युपमा दृष्टा आतुराः पिङ्गलोचनाः

Sila’y dambuhala ang katawan, kakila-kilabot ang mukha, may hawak na mga silo at nakapanghihilakbot—wari’y mismong kapahamakan ng tagtuyot—balisa at naghihirap, may mapusyaw na dilaw na matang nanlilisik.

Verse 20

दीर्घजिह्वा करालास्या तीक्ष्णदंष्ट्रा दुरासदा । वृद्धा नारी कुरुश्रेष्ठ दृष्टान्या ऋषिपुंगवैः

Pagkaraan, nakita ng mga pinakadakilang rishi ang isa pa—isang matandang babae, O pinakamainam sa mga Kuru—mahaba ang dila, nakanganga ang nakapangingilabot na bibig, matutulis ang pangil, at mahirap lapitan.

Verse 21

ततः समीपगा वृद्धा तस्य वृन्दस्य भारत । स्वाध्यायनिरता विप्रा दृष्टास्तैः पापकर्मभिः

Pagkaraan, O Bhārata, lumapit sa pangkat na iyon ang matandang babae. Ang mga brāhmaṇa, masigasig sa pag-aaral ng Veda, ay nakita ng mga gumagawa ng masamang gawa.

Verse 22

ऊचुस्ते तु समूहेन ब्राह्मणांस्तपसि स्थितान् । अस्माकं स्वामिनः सर्वे तिष्ठन्ते तीर्थमध्यतः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

Pagkatapos, sabay-sabay nilang sinabi sa mga brāhmaṇang nananatili sa tapas: “Ang aming mga panginoon ay nakatayo sa gitna mismo ng tīrtha. Kayo, mga mararangal, ay dapat ipadala roon—sa lahat ng paraan, at may pagmamadali.”

Verse 23

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां सर्वे चैव त्वरान्विताः । जग्मुस्ते नर्मदाकक्षं दृष्ट्वा रेवां द्विजोत्तमाः

Nang marinig ang kanilang mga salita, silang lahat—punô ng pagmamadali—ay agad na umalis. Ang mga pinakadakila sa mga dvija ay nagtungo sa pampang ng Narmadā at doon nasilayan ang Revā, ang banal na ilog.

Verse 24

ततः केचित्स्तुवन्त्यन्ये जय देवि नमोऽस्तु ते

Pagkatapos, ang ilan ay nagsimulang umawit ng papuri, at ang iba nama’y sumigaw: “Tagumpay sa iyo, O Diyosa—nawa’y maging pagpupugay sa iyo!”

Verse 25

नमोऽस्तु ते सिद्धगणैर्निषेविते नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रमङ्गले । नमोऽस्तु ते विप्रसहस्रसेविते नमोऽस्तु रुद्राङ्गसमुद्भवे वरे

Pagpupugay sa iyo, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Siddha. Pagpupugay sa iyo, O mapalad at mapagpabanal ng lahat ng dalisay. Pagpupugay sa iyo, na sinasamba ng libu-libong brāhmaṇa. Pagpupugay sa iyo, O dakilang marangal, na isinilang mula sa sariling katawan ni Rudra.

Verse 26

नमोऽस्तु ते सर्वपवित्रपावने नमोऽस्तु ते देवि वरप्रदे शिवे । नमामि ते शीतजले सुखप्रदे सरिद्वरे पापहरे विचित्रिते

Pagpupugay sa Iyo, tagapagpadalisay maging ng lahat ng dalisay. Pagpupugay sa Iyo, O Diyosa, tagapagkaloob ng mga biyaya, mapalad na Śivā. Yumuyuko ako sa Iyo na may malamig na tubig at nagbibigay-ginhawa; O pinakamainam sa mga ilog, tagapag-alis ng kasalanan, kahanga-hangang pinalamutian.

Verse 27

अनेकभूतौघसुसेविताङ्गे गन्धर्वयक्षोरगपाविताङ्गे । महागजौघैर्महिषैर्वराहैरापीयसे तोयमहोर्मिमाले

O ikaw na ang katawan ay masaganang pinaglilingkuran ng karamihan ng mga nilalang, at ang anyo ay pinabanal ng mga Gandharva, Yakṣa, at Nāga. Ang malalaking kawan ng elepante, kalabaw, at baboy-ramo ay umiinom ng iyong tubig; tunay na kahanga-hanga ang iyong kuwintas na mga alon.

Verse 28

नमामि ते सर्ववरे सुखप्रदे विमोचयास्मानघपाशबद्धान्

Yumuyuko ako sa Iyo, O tagapagkaloob ng lahat ng pagpapala, tagapagbigay ng kagalingan. Palayain mo kami na nakagapos sa mga silo ng kasalanan.

Verse 29

भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्या यावत्तवाम्भो नहि संश्रयन्ति । स्पृष्टं करैश्चन्द्रमसो रवेश्चेत्तद्देवि दद्यात्परमं पदं तु

Gumagala ang mga mortal sa mga impiyerno hangga’t hindi sila sumisilong sa iyong tubig. Kapag ang iyong tubig—na nahipo ng sinag ng Buwan at ng Araw—ay masayad, kung gayon, O Diyosa, tunay nitong ipinagkakaloob ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 30

अनेकसंसारभयार्दितानां पापैरनेकैरभिवेष्टितानाम् । गतिस्त्वमम्भोजसमानवक्त्रे द्वन्द्वैरनेकैरभिसंवृतानाम्

Para sa mga pinahihirapan ng maraming takot ng pag-iral sa sansinukob, para sa mga nababalot ng di-mabilang na kasalanan—Ikaw ang kanlungan, O may mukhang gaya ng lotus, para sa mga napapagitna sa maraming magkatunggaling pares.

Verse 31

नद्यश्च पूता विमला भवन्ति त्वां देवि सम्प्राप्य न संशयोऽत्र । दुःखातुराणामभयं ददासि शिष्टैरनेकैरभिपूजितासि

Maging ang mga ilog ay nalilinis at nagiging dalisay pagdating sa iyo, O Diyosa—walang alinlangan dito. Ipinagkakaloob mo ang kawalang-takot sa mga pinahihirapan ng dalamhati, at sinasamba ka ng maraming banal at marurunong.

Verse 32

विण्मूत्रदेहाश्च निमग्नदेहा भ्रमन्ति तावन्नरकेषु मर्त्याः । महाबलध्वस्ततरङ्गभङ्गं जलं न यावत्तव संस्पृशन्ति

Ang mga mortal na marurumi ang katawan at lubog sa pagkasira ay pagala-gala sa mga impiyerno hangga’t hindi nila nasasayad ang iyong tubig, na ang mga tuktok ng alon ay nababasag sa dakilang lakas.

Verse 33

म्लेच्छाः पुलिन्दास्त्वथ यातुधानाः पिबन्ति येऽंभस्तव देवि पुण्यम् । तेऽपि प्रमुच्यन्ति भयाच्च घोरात्किमत्र विप्रा भवपाशभीताः

O Diyosa, maging ang mga mleccha, Pulinda, at yātudhāna—sinumang uminom ng iyong banal na tubig—ay napapalaya sa kakila-kilabot na takot. Ano pa ang pagtataka kung ang mga brāhmaṇa, na takot sa gapos ng pag-iral sa daigdig, ay maililigtas dito?

Verse 34

सरांसि नद्यः क्षयमभ्युपेता घोरे युगेऽस्मिन्कलिनावसृष्टे । त्वं भ्राजसे देवि जलौघपूर्णा दिवीव नक्षत्रपथे च गङ्गा

Sa pagdating ng kakila-kilabot na panahong ito na ibinagsak ni Kali, ang mga lawa at ilog ay humihina at natutuyo. Ngunit ikaw, O Diyosa, ay nagliliwanag, puspos ng mga agos ng tubig, na parang makalangit na Gaṅgā sa landas ng mga bituin.

Verse 35

तव प्रासादाद्वरदे विशिष्टे कालं यथेमं परिपालयित्वा । यास्याम मोक्षं तव सुप्रसादाद्वयं यथा त्वं कुरु नः प्रसादम्

Sa iyong biyaya, O natatanging tagapagkaloob ng mga biyaya, nawa’y maingatan namin at maituwid ang panahong ito. At sa iyong dakilang habag nawa’y marating namin ang mokṣa, ang kalayaan. Kaya, ipagkaloob mo sa amin ang iyong mapagpalang pagpapala.

Verse 36

त्वामाश्रिता ये शरणं गताश्च गतिस्त्वमम्बेव पितेव पुत्रान् । त्वत्पालिता यावदिमं सुघोरं कालं त्वनावृष्टिहतं क्षिपामः

Yaong sa Iyo’y kumakapit at sa Iyo’y sumisilong—Ikaw lamang ang kanilang kanlungan, gaya ng ina at gaya ng ama sa mga anak. Sa Iyong pag-iingat, nawa’y matawid namin ang lubhang kakila-kilabot na panahong ito, na pinahirapan ng kawalan ng ulan.

Verse 37

एवं स्तुता तदा देवी नर्मदा सरितां वरा । प्रत्यक्षा सा परा मूर्तिर्ब्राह्मणानां युधिष्ठिर

Sa gayong pagpupuri, ang Diyosa Narmadā—pinakamainam sa mga ilog—ay nagpakita, bilang yaong kataas-taasang anyong lantad, sa mga brāhmaṇa, O Yudhiṣṭhira.

Verse 38

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पठन्ति ये स्तोत्रमिदं नरेन्द्र शृण्वन्ति भक्त्या परया प्रशान्ताः । ते यान्ति रुद्रं वृषसंयुतेन यानेन दिव्याम्बरभूषिताङ्गाः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O hari, yaong mga mapayapang nilalang na bumibigkas ng himnong ito, o nakikinig dito nang may sukdulang debosyon, ay nagtutungo kay Rudra, sakay ng karwaheng banal na hinihila ng toro, at ang kanilang katawan ay pinalalamutian ng makalangit na kasuotan.

Verse 39

ये स्तोत्रमेतत्सततं जपन्ति स्नात्वा च तोयेन तु नर्मदायाः । तेभ्योऽन्तकाले सरिदुत्तमेयं गतिं विशुद्धामचिराद्ददाति

Yaong palagiang bumibigkas ng himnong ito at naliligo sa tubig ng Narmadā—sa oras ng kamatayan, ang pinakamainam na ilog na ito’y agad na nagkakaloob sa kanila ng dalisay at banal na hantungan.

Verse 40

प्रातः समुत्थाय तथा शयानो यः कीर्तयेतानुदिनं स्तवेन्द्रम् । देहक्षयं स्वे सलिले ददाति समाश्रयं तस्य महानुभाव

Sa pagbangon sa umaga, o maging nakahiga man, sinumang araw-araw na magpuri sa hari ng mga himno—sa pagwawakas ng katawan, ang dakilang may-awa (Narmadā) ay nagkakaloob sa kanya ng kanlungan sa sarili niyang mga tubig.

Verse 41

पापैर्विमुक्ता दिवि मोदमानाः सम्भोगिनश्चैव तु नान्यथा च

Pinalaya sa mga kasalanan, sila’y nagagalak sa langit, tinatamasa ang makalangit na ligaya—tunay, wala nang ibang paraan kundi ito.

Verse 42

प्रसन्ना नर्मदा देवी स्तोत्रेणानेन भारत । जलेनाप्यायितान् विप्रान् दक्षिणापथवाहिनी

O Bhārata, ang Diyosa Narmadā, nalugod sa himnong ito—siya na dumadaloy sa timog na landas—ay nagpalakas at nagpanariwa sa mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng kaniyang mga tubig.

Verse 43

अमृतत्वं तु वो दद्मि योगिभिर्यन्न गम्यते । दुर्लभं यत्सुरैः सर्वैर्मत्प्रसादाल्लभिष्यथ

“Ipinagkakaloob ko sa inyo ang kawalang-kamatayan—yaong di man marating ng mga yogin, at bihira kahit sa lahat ng mga deva. Sa aking biyaya lamang ninyo ito matatamo.”

Verse 44

इति ते ब्राह्मणा राजंल्लब्धा वरमनुत्तमम् । गमिष्यन्तः प्रीतचित्ता ददृशुश्चित्रमद्भुतम्

Kaya, O Hari, ang mga brāhmaṇa—nakatanggap ng walang kapantay na biyaya—ay lumisan na may pusong nagagalak at nakita ang isang kahanga-hangang hiwaga.

Verse 45

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दृष्टास्तैः पुरुषाः पार्थ नर्मदातटसंस्थिताः । स्नानदेवार्चनासक्ताः पञ्च एव महाबलाः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O Pārtha, nakita nila ang limang makapangyarihang lalaki na nakatindig sa pampang ng Narmadā, masidhing nakatuon sa paliligo at sa pagsamba sa diyos.”

Verse 46

ते दृष्टा ब्राह्मणैः सर्वैर्वेदवेदाङ्गपारगैः । संपृष्टास्तैर्महाराज यथा तदवधारय

Nakita sila ng lahat ng mga brāhmaṇa, na bihasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga; at sila’y tinanong nila. O dakilang Hari, unawain mo ayon sa aking pagsasalaysay.

Verse 47

विप्रा ऊचुः । वनान्ते स्त्रीयुगं दृष्ट्वा महारौद्रं भयावहम् । वृद्धाश्च पुरुषास्तत्र पाशहस्ता भयावहाः

Sinabi ng mga brāhmaṇa: “Sa gilid ng gubat ay nakita namin ang dalawang babae—lubhang mabagsik, nakapangingilabot at nakatatakot. Naroon din ang matatandang lalaki, kakila-kilabot, na may hawak na mga pisi (noose) sa kanilang mga kamay.”

Verse 48

दुर्धर्षा दुर्निरीक्ष्याश्च इतश्चेतश्च चञ्चलाः । व्याहरन्तः शुभां वाचं न तत्र गतिरस्ति वै

“Hindi sila mapasok o mapagtagumpayan, at mahirap pang titigan; nagmamadali silang kumikilos dito at doon. Bagaman nagsasalita sila ng magagandang salita, tunay na wala roong daanang makalalabas.”

Verse 49

अपरस्परयोः सर्वे निरीक्षन्तः पुनःपुनः । तैस्तु यद्वचनं प्रोक्तं तत्सर्वं कथ्यतामिति

Lahat sila’y paulit-ulit na nagkatinginan sa isa’t isa; at saka nagsabi: “Anumang sinabi nila—isalaysay nawa ang lahat.”

Verse 50

अस्माकं पुरुषाः पञ्च तिष्ठन्ति तत्र सत्तमाः । ते प्रस्थाप्या महाभागाः सर्वथैव त्वरान्विताः

“May limang lalaki namin, ang pinakamainam sa mga mararangal, ang nakatayo roon. Ang mga mapalad na iyon ay dapat ipadala—sa anumang paraan, nang may pagmamadali.”

Verse 51

अथ ते पुरुषाः पञ्च श्रुत्वा वाक्यमिदं शुभम् । परस्परं निरीक्षन्तो वदन्ति च पुनःपुनः

Nang marinig ng limang lalaking iyon ang mapalad na pananalitang ito, sila’y nagtinginan sa isa’t isa at muling nag-usap nang paulit-ulit.

Verse 52

क्व ते कस्य कुतो याताः किमुक्तं तैर्भयावहैः

“Nasaan sila? Kanino sila, at saan sila nagmula? Ano ang sinabi ng mga kakila-kilabot na iyon?”

Verse 53

पुरुषा ऊचुः । तीर्थावगाहनं सर्वैः पूर्वदक्षिणपश्चिमैः । उत्तरैश्च कृतं भक्त्या न पापं तैर्व्यपोहितम्

Sinabi ng mga lalaki: “Kaming lahat—mula sa silangan, timog, kanluran, at hilaga—ay buong debosyon na lumusong at naligo sa banal na tawiran na ito; gayunman, hindi naalis ang aming kasalanan.”

Verse 54

निष्पापाश्चाथ संजातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे वह्निकालोपमा द्विजाः

“Ngunit sa bisa ng mismong tīrtha na ito, sila’y naging walang kasalanan. Pakinggan nawa ng lahat ng mga rishi—O mga dalawang-ulit na isinilang, nagniningning na gaya ng Apoy at Panahon.”

Verse 55

पातकानि च घोराणि यान्यचिन्त्यानि देहिनाम् । पापिष्ठेन तु चैकेन गुरुदारा निषेविता

“May mga kakila-kilabot na kasalanan—di-mawari para sa mga may katawan. At may isang lubhang makasalanan na lumapastangan pa sa asawa ng kanyang guro.”

Verse 56

हृतं चान्येन मित्रस्वं सुवर्णं च धनं तथा । ब्रह्महत्या महारौद्रा कृता चान्येन पातकम्

May isa ang umagaw sa yaman ng kaibigan—ginto at kayamanan. May isa pa ang gumawa ng kasuklam-suklam at mabagsik na kasalanan ng pagpatay sa isang brāhmaṇa.

Verse 57

सुरापानं तु चान्यस्य संजातं चाप्यकामतः । गोवध्या चाप्यकामेन कृता चैकेन पापिना

May isa ang nalugmok sa kasalanan ng pag-inom ng alak—bagaman hindi sinasadya. At isang makasalanan, kahit walang hangarin, ay nakagawa ng pagpatay sa baka.

Verse 58

अकामतोऽपि सर्वेषां पातकानि नराधिप । ब्राह्मणानां तु ते श्रुत्वा वाक्यं तद्विस्मयान्विताः

O hari, kahit hindi sinasadya, ang mga kasalanan ay dumarating sa lahat. Ngunit nang marinig nila ang mga salita ng mga brāhmaṇa, sila’y napuno ng pagkamangha.

Verse 59

सद्य एव तदा जाताः पापिष्ठा गतकल्मषाः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन नर्मदायाः प्रभावतः

Noon ding sandali, yaong dating lubhang makasalanan ay naging malaya sa dungis—sa bisa ng tīrtha na ito, sa bisa ng banal na Narmadā.

Verse 60

न क्वचित्पातकानां तु प्रवेशश्चात्र जायते । एवं संचित्य ते सर्वे पापिष्ठाश्च परस्परम्

Dito, ang mga kasalanan ay hindi kailanman nakapapasok. Kaya yaong mga lalaki—dating lubog sa kasalanan—ay nagtipon at nag-usap-usap sa isa’t isa.

Verse 61

चित्रभानुः स्मृतस्तैस्तु विचिन्त्य हृदये हरिम् । स्नात्वा रेवाजले पुण्ये तर्पिताः पितृदेवताः

Pagunita nila si Citrabhānu; at sa pagninilay kay Hari sa puso, naligo sila sa banal na tubig ng Revā at naghandog ng tarpaṇa upang masiyahan ang mga Pitṛ at ang mga diyos.

Verse 62

नत्वा तु भास्करं देवं हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । प्रदक्षिणं तु तं भक्त्या ज्वलन्तं जातवेदसम्

Pagyukod nila sa diyos na Bhāskara, at sa puso’y pinagnilayan si Janārdana; saka nila pinalibutan nang may debosyon ang naglalagablab na Jātavedas, sa taimtim na pagsamba.

Verse 63

पतिताः पाण्डवश्रेष्ठ पापोद्विग्ना महीपते । सात्त्विकीं वासनां कृत्वा त्यक्त्वा रजस्तमस्तथा

O pinakamainam sa mga Pāṇḍava, O hari—yaong mga nalugmok at nababagabag sa kasalanan, sa paglinang ng sāttvika na pag-uugali at sa pagtalikod sa rajas at tamas, ay naging karapat-dapat sa mas mataas na pag-abot espirituwal.

Verse 64

हतं तैः पावके सर्वं रेवाया उत्तरे तटे । विमानस्थास्तदा दृष्टा ब्राह्मणैस्ते युधिष्ठिर

O Yudhiṣṭhira—sa hilagang pampang ng Revā, ang lahat ay natupok ng apoy dahil sa kanila; at pagkaraan, nakita sila ng mga brāhmaṇa na nakaluklok sa mga makalangit na vimāna.

Verse 65

आश्चर्यमतुलं दृष्टमृषिभिर्नर्मदातटे । तदाप्रभृति ते सर्वे रागद्वेषविवर्जिताः

Sa pampang ng Narmadā, nasaksihan ng mga ṛṣi ang isang di-matatawarang kababalaghan; mula noon, silang lahat ay naging malaya sa pagkapit at pag-ayaw (rāga at dveṣa).

Verse 66

रवितीर्थं द्विजा हृष्टाः सेवन्ते मोक्षकाङ्क्षया । तीर्थस्यास्य च यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

Ang masasayang mga brāhmaṇa ay dumudulog sa Ravitīrtha, taglay ang pananabik sa mokṣa. O hari, pakinggan mo ngayon ang kabanalang-lakas ng banal na tawirang ito.

Verse 67

पीडितो वृद्धभावेन भक्त्या प्रीतो नरेश्वर । उद्देशं कथयिष्यामि द्विक्रोशाभ्यन्तरे स्थितः

O hari, bagaman ako’y pinahihirapan ng katandaan, nalulugod ako sa iyong debosyon. Isasalaysay ko ang kinaroroonan nito—nasa loob ng saklaw na dalawang krośa.

Verse 68

कुरुक्षेत्रं यथा पुण्यं रवितीर्थं श्रुतं मया । ईश्वरेण पुरा ख्यातं षण्मुखस्य नराधिप

Kung paanong banal ang Kurukṣetra, gayon ko ring narinig na banal ang Ravitīrtha. O hari, noong unang panahon ay ipinahayag ito ni Īśvara kay Ṣaṇmukha (Skanda).

Verse 69

श्रुतं रुद्राच्च तैः सर्वैरहं तत्र समीपगः ईश्वर उवाच । मार्तण्डग्रहणे प्राप्ते ये व्रजन्ति षडानन । रवितीर्थे कुरुक्षेत्रे तुल्यमेतत्फलं लभेत्

At ito’y narinig nilang lahat mula kay Rudra, samantalang ako’y nakatayo roon sa malapit. Sinabi ni Īśvara: “O Ṣaḍānana, kapag dumarating ang paglalaho ng araw, ang mga pumupunta sa Ravitīrtha ay tumatanggap ng kapantay na bunga gaya sa Kurukṣetra.”

Verse 70

स्नाने दाने तथा जप्ये होमे चैव विशेषतः । कुरुक्षेत्रे समं पुण्यं नात्र कार्या विचारणा

Sa pagligo, pagbibigay-kawanggawa, pagbigkas ng mantra, at lalo na sa paghahandog sa apoy, ang kabutihang dulot dito ay kapantay ng sa Kurukṣetra—huwag nang pag-alinlanganan pa.

Verse 71

ग्रामे वा यदि वारण्ये पुण्या सर्वत्र नर्मदा । रवितीर्थे विशेषेण रेवा पुण्यफलप्रदा

Sa nayon man o sa gubat, banal sa lahat ng dako ang Narmadā; datapwat sa Ravitīrtha lalo na, ang Revā ay nagkakaloob ng bunga ng dakilang kabutihan.

Verse 72

षष्ठ्यां सूर्यदिने भक्त्या व्यतीपाते च वै धृतौ । संक्रान्तौ ग्रहणेऽमायां ये व्रजन्ति जितेन्द्रियाः

Yaong mga mapagpigil na deboto na may pananampalataya, na dumadako sa ikaanim na tithi, sa Araw ni Sūrya, sa Vyatīpāta at sa Dhṛti, sa Saṅkrānti, sa panahon ng eklipse, at sa araw ng amāvasyā—sila’y tumatanggap ng pambihirang gantimpala ng kabutihan.

Verse 73

कामक्रोधैर्विमुक्ताश्च रागद्वेषैस्तथैव च । उपोष्य परया भक्त्या देवस्याग्रे नराधिप

Malaya sa pagnanasa at poot, gayundin sa pagkakapit at pag-ayaw, magsagawa ng pag-aayuno na may sukdulang debosyon sa harap ng Diyos, O hari.

Verse 74

रात्रौ जागरणं कृत्वा दीपं देवस्य बोधयेत् । कथां वै वैष्णवीं पार्थ वेदाभ्यसनमेव च

Magpuyat sa buong gabi at gisingin (parangalan) ang Diyos sa pamamagitan ng ilawan; at, O anak ni Pṛthā, magsagawa rin ng Vaiṣṇava na banal na salaysay at ng pag-aaral ng mga Veda.

Verse 75

ऋग्वेदं वा यजुर्वेदं सामवेदमथर्वणम् । ऋचमेकां जपेद्यस्तु स वेदफलमाप्नुयात्

Maging Ṛgveda man, Yajurveda, Sāmaveda, o Atharvaveda—sinumang bumibigkas kahit ng iisang ṛc (taludtod na Vedic) ay nakakamit ang bunga ng mga Veda.

Verse 76

गायत्र्या च चतुर्वेदफलमाप्नोति मानवः । प्रभाते पूजयेद्विप्रानन्नदानहिरण्यतः

Sa pagbigkas (japa) ng Gāyatrī, nakakamit ng tao ang bunga ng apat na Veda. Sa bukang-liwayway, dapat parangalan ang mga brāhmaṇa sa pamamagitan ng handog na pagkain at ginto.

Verse 77

भूमिदानेन वस्त्रेण अन्नदानेन शक्तितः । छत्रोपानहशय्यादिगृहदानेन पाण्डव

Sa pag-aalay ng lupa, ng kasuotan, at ng pagkain ayon sa sariling kakayahan—at sa pagbibigay ng payong, panyapak, higaan, at maging mga bahay—O Pāṇḍava, nagkakamit ng dakilang kabutihang-loob (puṇya).

Verse 78

ग्रामधूर्वहदानेन गजकन्याहयेन च । विद्याशकटदानेन सर्वेषामभयं भवेत्

Sa pag-aalay ng mga nayon at mga hayop na tagapasan, gayundin ng mga elepante, mga aliping babae, at mga kabayo; at sa pagbibigay ng mga sasakyan (kariton) at mga kasangkapan ng pag-aaral—sumisibol ang kawalang-takot para sa lahat.

Verse 79

शत्रुश्च मित्रतां याति विषं चैवामृतं भवेत् । ग्रहा भवन्ति सुप्रीताः प्रीतस्तस्य दिवाकरः

Maging ang kaaway ay napapawi at nagiging kaibigan, at ang lason man ay nagiging tila nektar. Ang mga planeta’y lubhang nagiging mapagpala; nalulugod sa kanya ang Araw, si Divākara.

Verse 80

एतत्ते सर्वमाख्यातं रवितीर्थफलं नृप । ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या रवितीर्थफलं शुभम्

Kaya’t ganap kong naipahayag sa iyo, O hari, ang bunga ng Ravitīrtha. Yaong mga taong nakikinig nang may debosyon sa mapalad na salaysay ng kabanalan ng Ravitīrtha—

Verse 81

तेऽपि पापविनिर्मुक्ता रविलोके वसन्ति हि । गोदानेन च यत्पुण्यं यत्पुण्यं भृगुदर्शने

Sila man ay napalaya rin sa kasalanan, tunay na nananahan sa daigdig ng Araw. Anumang kabanalang dulot ng pag-aalay ng baka, at anumang kabanalang dulot ng pagtanaw kay Bhṛgu—

Verse 82

केदार उदकं पीत्वा तत्पुण्यं जायते नृणाम् । अब्दमश्वत्थसेवायां तिलपात्रप्रदो भवेत्

Sa pag-inom ng tubig sa Kedāra, yaong mismong kabanalan ay sumisilang sa mga tao. At sa paglilingkod sa punong aśvattha sa loob ng isang taon, nagiging tagapagkaloob siya ng sisidlang puno ng linga (sesame) bilang banal na handog.

Verse 83

तत्फलं समवाप्नोति आदित्येश्वरकीर्तनात् । श्रुते यस्य प्रभावे न जायते यन्नृपात्मज

O prinsipe, sa pagpupuri at pag-awit ng Ādityeśvara, tiyak na nakakamit ang gayong bunga. Sa pagdinig ng Kanyang kapangyarihan, ang bungang iyon ay hindi nananatiling di-nahahayag; tunay itong nalilikha.

Verse 84

तत्सर्वं कथयिष्यामि भक्त्या तव महीपते । पापानि च प्रलीयन्ते भिन्नपात्रे यथा जलम्

O panginoon ng lupa, isasalaysay ko sa iyo ang lahat ng iyon nang may debosyon. At ang mga kasalanan ay nalulusaw—gaya ng tubig sa basag na sisidlan na hindi mapipigil.

Verse 85

तीर्थस्याभिमुखो नित्यं जायते नात्र संशयः । गुह्याद्गुह्यतरं तीर्थं कथितं तव पाण्डव

Siya ay laging nagiging nakaharap sa tīrtha; dito’y walang pag-aalinlangan. O Pāṇḍava, isang pook-paglalakbay na higit pang lihim kaysa lihim ang naipahayag na sa iyo.

Verse 86

पापिष्ठानां कृतघ्नानां स्वामिमित्रावघातिनाम् । तीर्थाख्यानं शुभं तेषां गोपितव्यं सदा बुधैः

Mula sa pinakamasasama—sa mga walang utang-na-loob at sa mga nagtataksil sa kanilang panginoon o kaibigan—ang mapalad na salaysay ng tīrtha ay laging dapat itago ng mga pantas.