Adhyaya 6

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । पुनर्युगान्ते सम्प्राप्ते तृतीये नृपसत्तम । दादशार्कवपुर्भूत्वा भगवान्नीललोहितः

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Nang muling dumating ang ikatlong yugānta, O pinakamainam sa mga hari, ang Mapalad na Panginoong Nīlalohita ay nag-anyong nagniningas na tila labindalawang araw.

Verse 2

सप्तद्वीपसमुद्रान्तां सशैलवनकाननाम् । निर्दग्धां तु महीं कृत्स्नां कालो भूत्वा महेश्वरः

Nag-anyong Panahon mismo, sinunog ni Maheśvara ang buong daigdig—napaliligiran ng mga karagatan at pitong kontinente—kasama ang mga bundok, gubat, at kakahuyan, hanggang maging abo ang lahat.

Verse 3

ततो महाघनो भूत्वा प्लावयामास वारिणा । कृष्णं कृष्णवपुस्त्वेनां विद्युच्चन्द्रायुधाङ्किताम्

Pagkaraan, nag-anyong napakalaking ulap, nilunod niya ang lahat sa tubig—madilim, itim ang katawan, at may tatak ng kidlat at mga sagisag na tila buwan bilang maningning niyang mga sandata.

Verse 4

प्लावयित्वा जगत्सर्वं तस्मिन्नेकार्णवीकृते । सुष्वाप विमले तोये जगत्संक्षिप्य मायया

Nang malunod niya ang buong sansinukob at ang lahat ay naging iisang karagatan, natulog siya sa dalisay na tubig—iniurong sa sarili ang mga daigdig sa pamamagitan ng kanyang māyā.

Verse 5

ततोऽहं भ्रममास्तु तमोभूते महार्णवे । दिव्यं वर्षसहस्रं तु वायुभूते महेश्वरे

Pagkaraan, ako’y gumala sa kakilakilabot na dakilang karagatan na naging dilim; at sa loob ng isang libong banal na taon, si Maheśvara ay nanatiling tanging hangin.

Verse 6

। अध्याय

(Tanda ng kabanata: “Adhyāya” — Kabanata.)

Verse 7

तस्मिन्महार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । मयूरं स्वर्णपत्राढ्यमपश्यंसहसा जले । विचित्रचन्द्रकोपेतं नीलकंठं सुलोचनम्

Sa kakilakilabot na dakilang karagatan na yaon, nang mapuksa ang lahat ng nakatigil at gumagalaw na nilalang, bigla kong nakita sa tubig ang isang pabo na may gintong balahibo—bughaw ang lalamunan, maganda ang mga mata, at may kamangha-manghang tuktok na tila buwan.

Verse 8

ततो मयूरः स महार्णवान्ते विक्षोभयित्वा हि महास्वेण । चचार देवस्त्रिशिखी शिखण्डी त्रैलोक्यगोप्ता स महानुभावः

Pagkaraan, ang pabo na yaon, sa gilid ng dakilang karagatan, ay ginulo ang tubig sa isang makapangyarihang sigaw; at ang banal na may tatlong tuktok at balahibo—tagapangalaga ng tatlong daigdig—ay gumalaw, puspos ng dakilang karangalan.

Verse 9

शिवश्च रौद्रेण मयूररूपिणा विक्षोभ्यमाणे सलिलेऽपि तस्मिन् । सह भ्रमन्तीं च महार्णवान्ते सरिन्महौघां सुमहान्ददर्श

At si Śiva—mabangis sa anyo ng pabo—habang ginugulo ang mga tubig na yaon, ay nakita sa gilid ng karagatan ang isang napakalaking agos-baha ng ilog, umiikot at rumaragasa.

Verse 10

स तां महादेवमयूररूपो दृष्ट्वा भ्रमन्तीं सहसोर्मिजालैः । का त्वं शुभे शाश्वतदेहभूता क्षयं न यातासि महाक्षयान्ते

Nang makita niya siya—inaalun-alon ng di-mabilang na lambat ng mga alon—si Mahādeva na nasa anyong pabo ay nagtanong: “Sino ka, mapalad na babae, na may walang-kupas na katawan, at bakit hindi ka napaparam sa dakilang pagkalipol?”

Verse 11

देवासुरगणे नष्टे सरित्सरमहार्णवे । का त्वं भ्रमसि पद्माक्षि क्व गतासि च न क्षयम्

Nang mapuksa na ang mga pangkat ng mga deva at asura sa dakilang karagatang wari’y ilog at lawa, sinabi niya: “Sino ka, may matang-loto? Bakit ka gumagala rito, at paanong hindi ka inabot ng pagkalipol?”

Verse 12

नर्मदोवाच । तव प्रसादाद्देवेश मृत्युर्मम न विद्यते । सृज देव पुनर्विश्वं शर्वरी क्षयमागता

Wika ni Narmadā: “Sa iyong biyaya, O Panginoon ng mga deva, wala sa akin ang kamatayan. Kaya, O Diyos, likhain mong muli ang sansinukob—ang gabi ay dumating na sa wakas nito.”

Verse 13

एवमुक्तो महादेवो व्यधुनोत्पक्षपञ्जरम् । तावत्पञ्जरमध्यान्ते तस्य पक्षाद्विनिःसृताः

Nang masabi ito, niyugyog ni Mahādeva ang hawla ng mga pakpak. At sa sandaling yaon, mula sa loob ng hawla, sila’y sumambulat mula sa kaniyang mga pakpak.

Verse 14

तावन्तो देवदैत्येन्द्राः पक्षाभ्यां तस्य जज्ञिरे । तेषां मध्ये पुनः सा तु नर्मदा भ्रमते सरित्

Gayon karami ang mga panginoon ng mga deva at daitya na isinilang mula sa kaniyang dalawang pakpak. At muli, sa kanilang gitna, ang ilog na Narmadā ay gumagalaw at umaagos.

Verse 15

ततश्चान्यो महाशैलो दृश्यते भरतर्षभ । त्रिभिः कूटैः सुविस्तीर्णैः शृङ्गवानिव गोवृषः

Pagkaraan, may isa pang dakilang bundok na namalas, O toro sa mga Bharata—maluwang na nakalatag na may tatlong tuktok, na wari’y makapangyarihang toro na may mga sungay.

Verse 16

त्रिकूटस्तु इति ख्यातः सर्वरत्नैर्विभूषितः । ततस्तस्मात्त्रिकूटाच्च प्लावयन्ती महीं ययौ

Ito’y tanyag sa pangalang “Trikūṭa,” na pinalamutian ng lahat ng uri ng hiyas. Mula sa Trikūṭang yaon, siya’y lumabas, at binaha ang daigdig.

Verse 17

त्रिकूटी तेन विख्याता पितॄणां त्रायणी परा । द्वितीयाच्च ततो गङ्गा विस्तीर्णा धरणीतले

Kaya ito’y bantog bilang “Trikūṭī,” ang kataas-taasang tagapagligtas ng mga ninuno. At mula sa ikalawang tuktok, ang Gaṅgā ay lumaganap sa ibabaw ng lupa.

Verse 18

तृतीयं च ततः शृङ्गं सप्तधा खण्डशो गतम् । जम्बूद्वीपे तु संजाताः सप्त ते कुलपर्वताः

At mula roon, ang ikatlong tuktok ay nahati sa pitong bahagi. Sa Jambūdvīpa, mula rito’y sumibol yaong pitong bundok ng mga angkan (kulaparvata).

Verse 19

चन्द्रनक्षत्रसहिता ग्रहग्रामनदीनदाः । अण्डजं स्वेदजं जातमुद्भिज्जं च जरायुजम्

Kasama ang buwan at mga bituin, ang mga pangkat ng mga planeta, at ang mga ilog at batis—sumilang ang mga nilalang na mula sa itlog, mula sa pawis, mula sa usbong (mga halaman), at mula sa sinapupunan.

Verse 20

एवं जगदिदं सर्वं मयूरादभवत्पुरा । समस्तं नरशार्दूल महादेवसमुद्भवम्

Kaya noong unang panahon, ang buong sanlibutan ay lumitaw mula sa Pabo. Lahat nito, O tigre sa mga tao, ay nagmula kay Mahādeva.

Verse 21

ततो नदीः समुद्रांश्च संविभज्य पृथक्पृथक् । नर्मदामाह देवेशो गच्छ त्वं दक्षिणां दिशम्

Pagkaraan, matapos italaga ang mga ilog at mga dagat sa kani-kanilang nasasakupan, sinabi ng Panginoon ng mga diyos kay Narmadā: “Humayo ka sa timog na dako.”

Verse 22

एवं सा दक्षिणा गंगा महापातकनाशिनी । उत्तरे जाह्नवी देशे पुण्या त्वं दक्षिणे शुभा

Kaya ikaw ang Timog na Gaṅgā, tagapuksa ng malalaking kasalanan. Sa hilaga, ang Jāhnavī (Gaṅgā) ay banal; sa timog, ikaw ay mapalad at sagrado.

Verse 23

यथा गंगा महापुण्या मम मस्तकसंभवा । तद्विशिष्टा महाभागे त्वं चैवेति न संशयः

Kung paanong ang Gaṅgā ay lubhang banal, na isinilang mula sa aking sariling ulo, gayon din, O lubhang pinagpala, ikaw ay may gayong kadakilaan; dito’y walang pag-aalinlangan.

Verse 24

त्वया सह भविष्यामि एकेनांशेन सुव्रते । महापातकयुक्तानामौषधं त्वं भविष्यसि

O ikaw na may mararangal na panata, mananatili ako sa iyo sa pamamagitan ng isang bahagi ng aking sarili. Sa mga nabibigatan ng malalaking kasalanan, ikaw ang magiging lunas.

Verse 25

एवमुक्ता तु देवेन महापातकनाशिनी । दक्षिणं दिग्विभागं तु सा जगामाशु विक्रमा

Nang siya’y kausapin ng Diyos, siya—tagapuksa ng malalaking kasalanan—ay dagling tumungo sa dakong timog, taglay ang makapangyarihang lakas.

Verse 26

ऋक्षशैलेन्द्रमासाद्य चन्द्रमौलेरनुग्रहात् । वार्यौघैः प्रस्थिता यस्मान्महादेवप्रणोदिता

Nang marating niya ang panginoong Bundok Ṛkṣa, sa biyaya ng Panginoong may gasuklay na buwan (Śiva), siya’y umagos at lumunsad sa naglalakihang daluyong ng tubig, udyok ni Mahādeva.

Verse 27

महता चापि वेगेन यस्मादेषा समुच्छ्रिता । महती तेन सा प्रोक्ता महादेवान्महीपते

Sapagkat siya’y sumiklab at umangat na may napakalakas na bugso, kaya siya tinawag na “Mahatī.” Ganito ang ipinahayag ni Mahādeva, O hari.

Verse 28

तपतस्तस्य देवस्य शूलाग्राद्बिन्दवोऽपतन् । तेनैषा शोणसंज्ञा तु दश सप्त च ताः स्मृताः

Habang ang Diyos na iyon ay nagsasagawa ng matinding tapas, mga patak ang nahulog mula sa dulo ng kaniyang trident. Kaya siya tinawag na “Śoṇā”; at ang mga patak na iyon ay inaalala bilang labimpito.

Verse 29

सर्वेषां नर्मदा पुण्या रुद्रदेहाद्विनिःसृता । सर्वाभ्यश्च सरिद्भ्यश्च वरदानान्महात्मनः

Sa lahat ng mga ilog, banal ang Narmadā—sapagkat lumitaw siya mula sa mismong katawan ni Rudra. Sa kapangyarihang nagbibigay-biyaya ng dakilang Panginoon, siya’y nakahihigit sa lahat ng ibang batis.

Verse 30

शंकरानुप्रहाद्देवी महापातकनाशिनी । यस्मान्महार्णवे घोरे दृश्यते महती च सा

Sa biyaya ni Śaṅkara, ang Diyosa—tagapuksa ng malalaking kasalanan—ay nagpapakita na napakalawak at makapangyarihan kahit sa kakilakilabot na dakilang karagatan; kaya siya’y tunay na nakikilala bilang “Mahatī.”

Verse 31

सुव्यक्ताङ्गी महाकाया महती तेन सा स्मृता । तस्माद्विक्षोभ्यमाणा हि दिग्गजैरम्बुदोपमैः

Maliwanag ang kanyang mga sangkap at napakalaki ng kanyang katawan; kaya siya’y inaalala bilang “Mahatī.” Kaya nga siya’y nayayanig at napapaikot ng mga elepanteng tagapag-ingat ng mga dako, na tulad ng naglalakihang ulap.

Verse 32

कलुषत्वं नयत्येव रसेन सुरसा तथा । कृपां करोति सा यस्माल्लोकानामभयप्रदा

Sa kanyang banal na katas ay tiyak na inaalis niya ang karumihan, kaya siya’y “Surasā” (mabango at maka-diyos ang lasa). Sapagkat ibinubuhos niya ang habag sa mga daigdig at nagbibigay ng kawalang-takot, siya’y inaalala bilang “Kṛpā” (Habag).

Verse 33

संसारार्णवमग्नानां तेन चैषा कृपा स्मृता । पुरा कृतयुगे पुण्ये दिव्यमन्दारभूषिता

Sapagkat siya’y nahahabag sa mga nalulubog sa karagatang walang-hanggan ng pag-iral sa sanlibutan, kaya siya’y inaalala bilang “Kṛpā.” Noong unang panahon, sa banal na Kṛta-yuga, siya’y nagningning na pinalamutian ng makalangit na mga bulaklak na mandāra.

Verse 34

कल्पवृक्षसमाकीर्णा रोहीतकसमाकुला । वहत्येषा च मन्देन तेन मन्दाकिनी स्मृता

Hitik sa mga punong tumutupad ng hangarin at siksik sa mga punong rohītaka, siya’y dumadaloy nang marahan; kaya siya’y inaalala bilang “Mandākinī” (ang marahang dumadaloy, mala-langit na ilog).

Verse 35

भित्त्वा महार्णवं क्षिप्रं यस्माल्लोकमिहागता । पूज्या सुरैश्च सिद्धैश्च तस्मादेषा महार्णवा

Sapagkat mabilis niyang binutas ang dakilang karagatan at dumating sa mundong ito, at sapagkat sinasamba siya ng mga deva at ng mga siddha, kaya siya tinatawag na “Mahārṇavā,” ang May Dakilang Karagatan.

Verse 36

विचित्रोत्पलसंघातैरृक्षद्विपसमाकुला

Sa kaniyang pampang ay nagsisiksikan ang mga kumpol ng sari-saring kulay na mga lotus, at napupuno ng mga oso at mga elepante.

Verse 37

भित्त्वा शैलं च विपुलं प्रयात्येवं महार्णवम् । भ्रामयन्ती दिशः सर्वा रवेण महता पुरा

Matapos biyakin ang isang malawak na bundok, siya’y umusad nang gayon patungo sa dakilang karagatan; at noong unang panahon, sa kaniyang napakalakas na ugong ay pinaalingawngaw at pinaikot niya ang lahat ng dako.

Verse 38

प्लावयन्ती विराजन्ती तेन रेवा इति स्मृता । भार्यापुत्रसुदुःखाढ्यान्नराञ्छापैः समावृतान्

Sapagkat siya’y nagpapatawid at nagniningning, kaya siya’y inaalala bilang “Revā.” Tinutulungan niya ang mga taong nababalot ng mga sumpa at nabibigatan ng matitinding dalamhati tungkol sa asawa at mga anak.

Verse 39

विपापान्कुरुते यस्माद्विपापा तेन सा स्मृता । विण्मूत्रनिचयां घोरां पांशुशोणितकर्दमाम्

Sapagkat inaalis niya ang kasalanan, kaya siya’y tinatawag na “Vipāpā,” ang tagapuksa ng sala. Inaalis niya ang nakapangingilabot na naipong dumi—mga bunton ng dumi at ihi—pati ang putik na halong alikabok at dugo.

Verse 40

पाशैर्नित्यं तु सम्बाधां यस्मान्मोचयते भृशम् । विपाशेति च सा प्रोक्ता संसारार्णवतारिणी

Sapagkat makapangyarihan niyang pinalalaya ang mga nilalang mula sa palagiang pagsikil ng mga tanikala, kaya siya’y tinawag na “Vipāśā,” ang Tagapagpalaya sa gapos, na tumatawid sa mga nilalang sa karagatan ng saṃsāra.

Verse 41

नर्मदा विमलाम्भा च विमलेन्दुशुभानना । तमोभूते महाघोरे यस्मादेषा महाप्रभा

Siya ang “Narmadā,” ang “Vimalāmbhā” na may dalisay na tubig, at ang “Vimalendu-śubhānanā,” na ang marikit na mukha’y tulad ng walang dungis na buwan. Sapagkat sa kakila-kilabot na dilim siya’y nagniningning sa dakilang liwanag, siya’y “Mahāprabhā,” ang may makapangyarihang ningning.

Verse 42

विमला तेन सा प्रोक्ता विद्वद्भिर्नृपसत्तम । करैरिन्दुकरप्रख्यैः सूर्यरश्मिसमप्रभा

Kaya’t ipinahahayag ng mga pantas, O pinakamainam sa mga hari, na siya’y tinatawag na “Vimalā”: ang kaniyang mga sinag ay tulad ng liwanag ng buwan, at ang kaniyang ningning ay tulad ng mga sinag ng araw.

Verse 43

क्षरन्ती मोदते विश्वं करभा तेन चोच्यते । यस्माद्रञ्जयते लोकान्दर्शनादेव भारत

Sa kaniyang pagdaloy, nagagalak ang buong daigdig; kaya siya’y tinatawag ding “Karabhā.” Sapagkat sa pagtanaw pa lamang sa kaniya ay napapasaya at naaakit niya ang mga tao, O Bhārata.

Verse 44

रञ्जनाद्रञ्जना प्रोक्ता धात्वर्थे राजसत्तम । तृणवीरुधगुल्माद्यास्तिर्यञ्चः पक्षिणस्तथा । तानुद्भूतान्नयेत्स्वर्गं तेनोक्ता वायुवाहिनी

Mula sa “rañjana,” ang pagpapasaya at pagpapakulay, siya’y tinawag na “Rañjanā,” ayon sa kahulugang-ugat, O pinakamainam sa mga hari. Ang mga damo, baging, palumpong at iba pa—gayundin ang mga hayop at mga ibon—kapag sila’y sumibol sa kaniyang saklaw, dinadala niya sila patungong langit; kaya siya’y tinawag na “Vāyuvāhinī,” ang dinadala ng hangin / ang nagdadala sa pamamagitan ng hangin.

Verse 45

एवं यो वेत्ति नामानि निर्गमं च विशेषतः । स याति पापविर्मुक्तो रुद्रलोकं न संशयः

Kaya ang sinumang tunay na nakakabatid sa mga pangalang ito—at lalo na sa kanilang pinagmulan—ay lumalakad na malaya sa kasalanan patungo sa daigdig ni Rudra; walang alinlangan.