Adhyaya 54
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 54

Adhyaya 54

Isinasalaysay ng kabanatang ito ang bigat ng sanhi at bunga sa dharma at ang pagwawasto sa pamamagitan ng banal na ritwal. Nagkasala nang mabigat si Haring Citraseṇa, na inihahambing sa brahmahatyā, sapagkat sa pagkalito habang nangangaso ay napatay niya si Ṛkṣaśṛṅga, anak ng ascetic na si Dīrghatapā. Nang siya’y lumapit upang magtapat, gumuho sa dalamhati ang sambahayan ng pantas: ang ina’y nagluluksa, nawalan ng malay at namatay; pati ang mga anak na lalaki at mga manugang ay namatay rin, na nagpapakita ng tindi ng karmang dulot ng karahasan laban sa buhay-tapas. Sa una’y kinondena ni Dīrghatapā ang hari, ngunit kalaunan ay nagbigay ng pagninilay: ang tao’y kumikilos sa udyok ng dating karma, subalit ang bunga ng gawa ay hindi maiiwasan. Itinakda niya ang tiyak na landas ng pag-ako at paglinis: dapat ipasunog ng hari ang mga labi ng buong pamilya at ilubog ang mga buto sa Śūlabheda tīrtha sa timog na pampang ng Ilog Narmadā, na kilala bilang tagapag-alis ng kasalanan at pagdurusa. Tinupad ni Citraseṇa ang paglalakbay na may pag-aayuno at pagpipigil—naglalakad, kaunti ang pagkain, paulit-ulit na pagligo—at humingi ng gabay sa mga rishi hanggang marating ang tīrtha na puspos ng pagsasagawa ng austeridad. Isang pangitain—isang nilalang na nabago dahil sa kapangyarihan ng tīrtha—ang nagpatunay sa bisa ng lugar. Inihain ng hari ang mga labi, naligo, nagsagawa ng tarpaṇa gamit ang tubig na may halong linga (sesame), at inilubog ang mga buto. Nagpakita ang mga yumao sa anyong makalangit na may mga sasakyang panglangit; si Dīrghatapā, na ngayo’y itinanghal, ay nagbasbas sa hari at nagpahayag na ang ritwal ay huwaran, nagdudulot ng kadalisayan at katuparan ng ninanais.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततश्चानन्तरं राजा जगामोद्वेगमुत्तमम् । कथं यामि गृहं त्वद्य वाराणस्यामहं पुनः

Sinabi ni Īśvara: Pagkaraan nito, ang hari ay nabalot ng matinding pagkabalisa: “Paano ako uuwi ngayon? Paano ako muling makababalik sa Vārāṇasī?”

Verse 2

ब्रह्महत्यासमाविष्टो जुहोम्यग्नौ कलेवरम् । अथवा तस्य वाक्येन तं गच्छाम्याश्रमं प्रति

“Sinapian ng kasalanang brahmahatyā, ihahandog ko ba ang aking katawan sa apoy? O sa halip, ayon sa kanyang salita, tutungo ba ako sa kanyang āśrama?”

Verse 3

कथयामि यथावृत्तं गत्वा तस्य महामुनेः । एवं संचिन्त्य राजासौ जगामाश्रमसन्निधौ

“Pupunta ako sa dakilang muni at isasalaysay ko ang tunay na nangyari.” Sa gayong pagninilay, ang hari ay lumapit sa āśrama.

Verse 4

ऋक्षशृङ्गस्य चास्थीनि गृहीत्वा स नृपोत्तमः । दृष्टिमार्गे स्थितस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः

Dala ang mga buto ni Ṛkṣaśṛṅga, ang marangal na hari ay tumindig sa abot-tanaw ng dakilang r̥ṣi na may pinagyamang at dalisay na loob.

Verse 5

दीर्घतपा उवाच । आगच्छ स्वागतं तेऽस्तु आसनेऽत्रोपविश्यताम् । अर्घं ददाम्यहं येन मधुपर्कं सविष्टरम्

Sinabi ni Dīrghatapā: “Halika—maligayang pagdating sa iyo. Maupo ka rito sa upuang ito. Mag-aalay ako ng arghya, at ng madhuparka, kasama ang nararapat na mga ritwal ng pagtanggap.”

Verse 6

चित्रसेन उवाच । अर्घस्यास्य न योग्योऽहं महर्षे नास्मि भाषणे । मृगमध्यस्थितो विप्रस्तव पुत्रो मया हतः

Sinabi ni Citrasena: “O dakilang rishi, hindi ako karapat-dapat sa arghya na ito; hindi rin ako marapat magsalita. Ang iyong anak, O brāhmaṇa, na nakatayo sa gitna ng mga usa, ay napatay ko.”

Verse 7

पुत्रघ्नं विद्धि मां विप्र तीव्रदण्डेन दण्डय । मृगभ्रान्त्या हतो विप्र ऋक्षशृङ्गो महातपाः

“Kilalanin mo ako, O brāhmaṇa, bilang pumatay ng anak; parusahan mo ako ng mabigat na kaparusahan. Sa pag-aakalang usa siya, O brāhmaṇa, napatay ko si Ṛkṣaśṛṅga, ang dakilang asceta.”

Verse 8

इति मत्वा मुनिश्रेष्ठ कुरु मे त्वं यथोचितम् । माता तद्वचनं श्रुत्वा गृहान्निष्क्रम्य विह्वला

“Kaya, O pinakadakila sa mga muni, gawin mo sa akin ang nararapat.” Nang marinig ang mga salitang iyon, ang ina, nanginginig sa dalamhati, ay lumabas mula sa bahay.

Verse 9

हा हतास्मीत्युवाचेदं पपात धरणीतले । विललाप सुदुःखार्ता पुत्रशोकेन पीडिता

Sumigaw siya, “Ay, ako’y pinatay!”, at bumagsak sa lupa. Pinahihirapan ng pagkawala ng anak, siya’y nanaghoy sa matinding pighati.

Verse 10

हा हता पुत्र पुत्रेति करुणं कुररी यथा । विललापातुरा माता क्व गतो मां विहाय वै । मुखं दर्शय चात्मीयं मातरं मां हि मानय

“Ay, patay na ako—anak ko, anak ko!” ang kaawa-awang sigaw niya, gaya ng ibong kurarī. Nanaghoy ang inang naghihirap: “Saan ka nagtungo, iniwan mo ako? Ipakita mo sa akin ang sarili mong mukha; igalang mo ako, sapagkat ako ang iyong ina.”

Verse 11

श्रुताध्ययनसम्पन्नं जपहोमपरायणम् । आगतं त्वां गृहद्वारे कदा द्रक्ष्यामि पुत्रक

Kailan kita muling masisilayan, anak ko—puspos sa banal na pag-aaral, tapat sa japa at sa paghahandog sa apoy—na dumarating sa pintuan ng ating tahanan?

Verse 12

लोकोक्त्या श्रूयते चैतच्चन्दनं किल शीतलम् । पुत्रगात्रपरिष्वङ्गश्चन्दनादपि शीतलः

Sabi ng karaniwang wika, malamig daw sa haplos ang sandal; ngunit ang yakap sa katawan ng anak ay higit pang malamig kaysa sandal.

Verse 13

किं चन्दनेन पीयूपबिन्दुना किं किमिन्दुना

Ano pa ang silbi ng sandal-paste? Ano ang silbi ng kahit patak ng amṛta? At ano pa sa akin ang buwan?

Verse 14

पुत्रगात्रपरिष्वङ्गपात्रं गात्रं भवेद्यदि

Kung ang katawang ito lamang sana’y maging sisidlang karapat-dapat upang mayakap ang mga bisig at katawan ng aking anak!

Verse 15

परिष्वजितुमिच्छामि त्वामहं पुत्र सुप्रिय । पञ्चत्वमनुयास्यामि त्वद्विहीनाद्य दुःखिता

Nais kitang mayakap, anak kong pinakamamahal. Ngayong wala ka at nilalamon ng dalamhati, susundan ko ang landas tungo sa kamatayan—sa pagbalik sa limang elemento.

Verse 16

एवं विलपती दीना पुत्रशोकेन पीडिता । मूर्छिता विह्वला दीना निपपात महीतले

Sa gayong pagdaing—aba at dinurog ng dalamhati sa anak—siya’y nawalan ng malay, nalito at walang magawa, at bumagsak sa lupa.

Verse 17

भार्यां च पतितां दृष्ट्वा पुत्रशोकेन पीडिताम् । चुकोप स मुनिस्तत्र चित्रसेनाय भूभृते

Nang makita ng muni ang kanyang asawa na nakabagsak, pinahihirapan ng dalamhati sa anak, siya’y nag-alab sa galit laban kay Haring Citrasena, ang pinuno ng lupain.

Verse 18

दीर्घतपा उवाच । याहि याहि महापाप मा मुखं दर्शयस्व मे । किं त्वया घातितो विप्रो ह्यकामाच्च सुतो मम

Sinabi ni Dīrghatapā: “Lumayo ka, lumayo ka, dakilang makasalanan—huwag mong ipakita sa akin ang iyong mukha! Bakit mo pinatay ang aking anak, isang brāhmaṇa, gayong wala siyang galit sa iyo?”

Verse 19

ब्रह्महत्या भविष्यन्ति बह्व्यस्ते वसुधाधिप । सकुटुम्बस्य मे त्वं हि मृत्युरेष उपस्थितः

O panginoon ng lupa, maraming kasalanang brahmahatyā ang babagsak sa iyo; sapagkat sa buong angkan ko, ikaw ay dumating dito na parang si Kamatayan mismo.

Verse 20

एवमुक्त्वा ततो विप्रो विचिन्त्य च पुनःपुनः । परित्यज्य तदा क्रोधं मुनिभावाज्जगाद ह

Pagkasabi nito, ang brāhmaṇa ay nagmuni-muni nang paulit-ulit; at saka, iniwan ang galit, muling nagsalita sa tunay na diwa ng isang muni.

Verse 21

दीर्घतपा उवाच । उद्वेगं त्यज भो वत्स दुरुक्तं गदितो मया । पुत्रशोकाभिभूतेन दुःखतप्तेन मानद

Sinabi ni Dīrghatapā: “Iwaglit mo ang iyong pagkabalisa, mahal kong anak. Ako’y nakapagsalita ng mabibigat na salita, sapagkat nilamon ako ng dalamhati sa aking anak at sinusunog ng pighati, O tagapagbigay-galang.”

Verse 22

किं करोति नरः प्राज्ञः प्रेर्यमाणः स्वकर्मभिः । प्रागेव हि मनुष्याणां बुद्धिः कर्मानुसारिणी

Ano nga ba ang magagawa ng isang marunong na tao kung siya’y itinutulak ng sarili niyang mga gawa? Sapagkat sa mga tao, ang isip at pag-unawa ay sumusunod sa landas ng karma.

Verse 23

अनेनैव विधानेन पञ्चत्वं विहितं मम । हत्यास्तव भविष्यन्ति पूर्वमुक्ता न संशयः

“Sa gayong kautusan ding ito, ang aking kamatayan ay itinakda. At para sa iyo, ang mga pagpaslang na sinabi ko noon ay tiyak na magaganap—walang alinlangan.”

Verse 24

ब्रह्मक्षत्रविशां मध्ये शूद्रचण्डालजातिषु । कस्त्वं कथय सत्यं मे कस्माच्च निहतो द्विजः

“Sa gitna ng mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, at Vaiśya—at sa mga Śūdra at mga pamayanang Caṇḍāla—sino ka? Sabihin mo sa akin ang katotohanan: bakit napatay ang dvija, ang dalawang-ulit na isinilang?”

Verse 25

चित्रसेन उवाच । विज्ञापयामि विप्रर्षे क्षन्तव्यं ते ममोपरि । नाहं विप्रोऽस्मि वै तात न वैश्यो न च शूद्रजः

Sinabi ni Citrasena: “O pantas na brāhmaṇa, ipinaaabot ko ito sa iyo—patawarin mo sana ako. Tunay, ginoo, hindi ako brāhmaṇa, ni vaiśya, ni isinilang sa śūdra.”

Verse 26

न व्याधश्चान्त्यजातो वा क्षत्रियोऽहं महामुने । काशीराजो मृगान् हन्तुमागतो वनमुत्तमम्

“Hindi ako mangangaso ni isinilang sa hamak na angkan, O dakilang muni. Ako’y isang Kṣatriya—ang hari ng Kāśī—na naparito sa marangal na gubat na ito upang pumatay ng mga usa.”

Verse 27

भ्रान्त्या निपातितो ह्येष मृगरूपधरो मुनिः । इदानीं तव पादान्ते संश्रितः पातकान्वितः

“Sa pagkalito, napatumba ko ang muning ito na nag-anyong usa. Ngayon, pasan ang kasalanan, sumisilong ako sa iyong mga paa.”

Verse 28

किं कर्तव्यं मया विप्र उपायं कथयस्व मे

“O brāhmaṇa, ano ang nararapat kong gawin? Ipaalam mo sa akin ang paraan ng pag-aton.”

Verse 29

दीर्घतपा उवाच । ब्रह्महत्या न शक्येताप्येका निस्तरितुं प्रभो । दशैका च कथं शक्यास्ताः शृणुष्व नरेश्वर

Sinabi ni Dīrghatapā: “O panginoon, kahit isang brahmahatyā ay halos di malampasan. Paano pa kaya ang sampu? Makinig ka, O hari ng mga tao.”

Verse 30

चत्वारो मे सुता राजन् सभार्या मातृपूर्वकाः । मया सह न जीवन्ति ऋक्षशृङ्गस्य कारणे

“O hari, mayroon akong apat na anak—kasama ang kanilang mga asawa, at pati ang kanilang ina. Hindi sila naninirahan kasama ko, dahil sa bagay na may kinalaman kay Ṛkṣaśṛṅga.”

Verse 31

उपायं शोभनं तात कथयिष्ये शृणुष्व तम् । शक्रोऽपि यदि तं कर्तुं सुखोपायं नरेश्वर

Mahal ko, sasabihin ko sa iyo ang isang mahusay na lunas—pakinggan mo ito. Kahit si Śakra (Indra), kung gagawin niya ito, ay makikitang madali itong paraan, O hari.

Verse 32

सकुटुम्बं समस्तं मां दाहयित्वानले नृप । अस्थीनि नर्मदातोये शूलभेदे विनिक्षिप

O hari, sunugin mo ako—kasama ang aking buong sambahayan—sa apoy. Pagkatapos ay itapon mo ang aking mga buto sa tubig ng Narmadā, sa Śūlabheda.

Verse 33

नर्मदादक्षिणे कूले शूलभेदं हि विश्रुतम् । सर्वपापहरं तीर्थं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम्

Sa katimugang pampang ng Narmadā ay may tanyag na sagradong tawiran na tinatawag na Śūlabheda—isang mahusay na tīrtha na nag-aalis ng lahat ng kasalanan at pumapawi sa bawat pighati.

Verse 34

शुचिर्भूत्वा ममास्थीनि तत्र तीर्थे विनिक्षिप । मोक्ष्यसे सर्वपापैस्त्वं मम वाक्यान्न संशयः

Matapos maging dalisay, ilagay mo ang aking mga buto sa tīrtha na iyon. Sa aking salita, ikaw ay mapapalaya mula sa lahat ng kasalanan—walang duda tungkol dito.

Verse 35

राजोवाच । आदेशो दीयतां तात करिष्यामि न संशयः । समस्तं मेऽस्ति यत्किंचिद्राज्यं कोशः सुहृत्सुताः

Sinabi ng hari: “Ama, ibigay mo ang utos—gagawin ko ito nang walang pag-aalinlangan. Anuman ang ganap kong pag-aari—ang aking kaharian, ang aking kabang-yaman, ang aking mga kaibigan, at ang aking mga anak—(lahat ay nasa iyong kapasyahan).”

Verse 36

तवाधीनं महाविप्र प्रयच्छामि प्रसीद मे । परस्परं विवदतोर्विप्र राज्ञोस्तदा नृप

“O dakilang brāhmaṇa, inilalagak ko ang aking sarili sa iyong kapamahalaan—maawa ka sa akin.” At noon, O hari, habang nagtatalo sa isa’t isa ang brāhmaṇa at ang hari…

Verse 37

स्फुटित्वा हृदयं शीघ्रं मुनिभार्या मृता तदा । पुत्रशोकसमाविष्टा निर्जीवा पतिता क्षितौ

Pagkaraan, ang asawa ng muni—nilamon ng pighati sa anak—ay biglang namatay; pumutok ang kanyang puso at siya’y bumagsak na walang buhay sa lupa.

Verse 38

पुत्राश्च मातृशोकेन सर्वे पञ्चत्वमागताः । स्नुषाश्चैव तदा सर्वा मृताश्च सह भर्तृभिः

At ang mga anak na lalaki rin, dahil sa dalamhati sa kanilang ina, ay pawang namatay. Gayundin noon, ang lahat ng mga manugang na babae ay namatay, kasama ang kanilang mga asawa.

Verse 39

पञ्चत्वं च गताः सर्वे मुनिमुख्या नृपोत्तम । विप्रानाह्वापयामास ये तत्राश्रमवासिनः

O pinakamainam sa mga hari, nang ang lahat ay pumanaw na, ang pinakadakila sa mga muni ay nagpatawag sa mga brāhmaṇa na naninirahan sa ashram na yaon.

Verse 40

तेभ्यो निवेदयामास यथावृत्तं नृपोत्तमः । स तैस्तदाभ्यनुज्ञातः काष्ठान्यादाय यत्नतः

Ang pinakamainam sa mga hari ay ipinaalam sa kanila ang lahat ng naganap. Sa kanilang pahintulot, maingat niyang tinipon ang mga panggatong, buong pagsisikap.

Verse 41

दाहं संचयनं चक्रे चित्रसेनो महीपतिः । ऋक्षशृङ्गादिसर्वेषां गृहीत्वास्थीनि यत्नतः

Isinagawa ni Haring Citrasena ang pagsusunog at ang pagtipon ng mga labi; at maingat niyang kinuha ang mga buto ng lahat—mula kina Ṛkṣaśṛṅga at iba pa—nang buong pagsisikap.

Verse 42

याम्याशां प्रस्थितो राजा पादचारी महीपते । न शक्नोति यदा गन्तुं छायामाश्रित्य तिष्ठति

O panginoon ng lupa, naglakad ang hari patungo sa dakong timog. Nang hindi na siya makapagpatuloy, tumigil siya at nagpahinga sa lilim.

Verse 43

विश्रम्य च पुनर्गच्छेद्भाराक्रान्तो महीपतिः । सचैलं कुरुते स्नानं मुक्त्वास्थीनि पदे पदे

Pagkapahinga, muling nagpatuloy ang hari, nabibigatan sa bigat ng pagod at pagtitika. Nakasuot pa rin ng kasuotan, nagsagawa siya ng banal na paliligo, at sa bawat hakbang ay inihuhulog ang mga buto.

Verse 44

पिबेज्जलं निराहारः स गच्छन् दक्षिणामुखः । अचिरेणैव कालेन संगतो नर्मदातटम्

Walang kinakain, tubig lamang ang kanyang iniinom habang naglalakbay na nakaharap sa timog. Sa di nagtagal, narating niya ang pampang ng Narmadā.

Verse 45

आश्रमस्थान् द्विजान् दृष्ट्वा पप्रच्छ पृथिवीपतिः

Nang makita ng hari ang mga dvija na naninirahan sa isang āśrama, sila’y kanyang tinanong.

Verse 46

चित्रसेन उवाच । कथ्यतां शूलभेदस्य मार्गं मे द्विजसत्तमाः । येन यामि महाभागाः स्वकार्यार्थस्य सिद्धये

Wika ni Citrasena: “O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, isalaysay ninyo sa akin ang landas patungo sa Śūlabheda. Saang daan ako makararating, O mga mapapalad, upang maganap ang aking sariling layon?”

Verse 47

मुनय ऊचुः । इतः क्रोशान्तरादर्वाक्तीर्थं परमशोभनम् । नर्मदादक्षिणे कूले ततो द्रक्ष्यसि नान्यथा

Sumagot ang mga muni: “Mula rito, sa loob ng isang krośa, naroon ang lubhang marilag na banal na tawiran na tinatawag na Arvāk-tīrtha. Sa timog na pampang ng Narmadā mo iyon makikita—hindi ka magkakamali.”

Verse 48

ऋषिवाक्येन राजासौ शीघ्रं गत्वा नरेश्वरः । स ददर्श ततः शीघ्रं बहुद्विजसमाकुलम्

Ayon sa salita ng mga rishi, ang haring iyon—panginoon sa mga tao—ay nagmadaling lumakad; at di naglaon ay nakita niya ang pook na siksik sa maraming dalawang-ulit-na-ipinanganak.

Verse 49

बहुद्रुमलताकीर्णं बहुपुष्पोपशोभितम् । ऋक्षसिंहसमाकीर्णं नानाव्रतधरैः शुभैः

Hitik iyon sa maraming punò at baging, at pinalamutian ng saganang mga bulaklak; dinadalaw ng mga oso at leon, at ng mga banal na ascetic na may sari-saring panata.

Verse 50

एकपादास्थिताः केचिदपरे सूर्यदृष्टयः । एकाङ्गुष्ठ स्थिताः केचिदूर्ध्वबाहुस्थिताः परे

May ilan na nakatayo sa isang paa; ang iba’y nakatitig sa araw. May ilan na nakabalanse sa iisang daliri ng paa; ang iba nama’y nakatindig na nakataas ang mga bisig.

Verse 51

दिनैकभोजनाः केचित्केचित्कन्दफलाशनाः । त्रिरात्रभोजनाः केचित्पराकव्रतिनोऽपरे

May ilan na minsan lamang kumakain sa maghapon; may ilan na nabubuhay sa ugat at bunga. May ilan na kumakain tuwing ikatlong gabi, at ang iba nama’y tumutupad sa banal na panatang Parāka.

Verse 52

चान्द्रायणरताः केचित्केचित्पक्षोपवासिनः । मासोपवासिनः केचित्केचिदृत्वन्तपारणाः

May ilan na taimtim sa pagtalima sa Cāndrāyaṇa; may ilan na nag-aayuno sa loob ng kalahating buwan. May ilan na nag-aayuno sa buong buwan, at may ilan na tanging sa pagtatapos ng isang panahon lamang nagbabasag ng ayuno.

Verse 53

योगाभ्यासरताः केचित्केचिद्ध्यायन्ति तत्पदम् । शीर्णपर्णाशिनः केचित्केचिच्च कटुकाशनाः

May ilan na lubos na nalulubog sa walang patid na pagsasanay ng yoga; may ilan na nagmumuni sa yaong Kataas-taasang Tahanan. May ilan na nabubuhay sa tuyong dahon, at ang iba’y sa mapait na pagkain—sa gayon ay nananahan sa mahigpit na tapasya sa banal na lupain.

Verse 54

। अध्याय

“Adhyāya” — tanda ng kabanata, hudyat ng pagtatapos o paglipat sa kasulatan.

Verse 55

एवंविधान् द्विजान् दृष्ट्वा जानुभ्यामवनिं गतः । प्रणम्य शिरसा राजन्राजा वचनमब्रवीत्

Nang makita ang gayong mga brāhmaṇa, lumuhod ang hari at sumayad sa lupa. Yumukod siya nang ulo’y nakayuko; at pagkaraan, O Hari, ay nagsalita ang hari ng mga salitang ito.

Verse 56

चित्रसेन उवाच । कस्मिन्देशे च तत्तीर्थं सत्यं कथयत द्विजाः । येनाभिवाञ्छिता सिद्धिः सफला मे भविष्यति

Wika ni Citrasena: “Saang lupain naroon ang banal na tawiran? Ipagpahayag ninyo sa akin ang katotohanan, O mga brāhmaṇa—upang ang minimithi kong kaganapan ay magbunga.”

Verse 57

ऋषय ऊचुः । धन्वन्तरशतं गच्छ भृगुतुङ्गस्य मूर्धनि । कुण्डं द्रक्ष्यसि तत्पूर्णं विस्तीर्णं पयसा शिवम्

Wika ng mga ṛṣi: “Maglakbay ka ng sandaang dhanvantara hanggang sa tuktok ng Bhṛgutunga. Doon ay makikita mo ang isang banal na lawa—puspos, malawak, at mapalad—na umaapaw sa sagradong tubig.”

Verse 58

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा गतः कुण्डस्य सन्निधौ । दृष्ट्वा चैव तु तत्तीर्थं भ्रान्तिर्जाता नृपस्य वै

Nang marinig ang kanilang salita, nagtungo siya sa tabi ng lawa. Ngunit nang makita ng hari ang banal na tīrtha, tunay ngang sumapit sa kanya ang pagkalito.

Verse 59

ततो विस्मयमापन्नश्चिन्तयन्वै मुहुर्मुहुः । आकाशस्थं ददर्शासौ सामिषं कुररं नृपः

Pagkaraan, nabalot siya ng pagkamangha at paulit-ulit na nagmuni-muni. Sa himpapawid ay nakita ng hari ang isang kurara, may dalang laman, na lumilipad.

Verse 60

भ्रममाणं गृहीताहिं वध्यमानं निरामिषैः । परस्परं च युयुधुः सर्वेऽप्यामिषकाङ्क्षया

Habang paikot-ikot itong lumilipad na may hawak na ahas, ito’y hinahampas ng iba pang mga ibon na walang laman. At silang lahat ay naglalaban-laban sa isa’t isa, udyok ng pagnanasa sa karne.

Verse 61

हतश्चञ्चुप्रहारेण स ततः पतितोऽंभसि । शूलेन शूलिना यत्र भूभागो भेदितः पुरा

Tinamaan ng hampas ng tuka, siya’y bumagsak sa mga tubig—sa mismong pook na noong unang panahon ay tinusok at hinati ni Śiva, ang Maytaglay ng Trisula, ang lupain sa Kanyang trisula.

Verse 62

तत्तीर्थस्य प्रभावेण स सद्यः पुरुषोऽभवत् । विमानस्थं ददर्शासौ पुमांसं दिव्यरूपिणम्

Sa bisa ng banal na tīrtha na iyon, siya’y agad na naging tao. At nakita ng hari ang isang lalaki na nakaluklok sa isang makalangit na vimāna, may anyong banal at maningning.

Verse 63

गन्धर्वाप्सरसो यक्षास्तं यान्तं तुष्टुवुर्दिवि । अप्सरोगीयमाने तु गते सूर्यस्य मूर्धनि । चित्रसेनस्ततस्तस्मिन्नाश्चर्यं परमं गतः

Habang siya’y papaalis, pinuri siya sa langit ng mga Gandharva, Apsaras, at Yakṣa. Nang umaawit ang mga Apsaras at ang araw ay nasa tuktok ng langit, si Haring Citrasena ay napuno ng sukdulang pagkamangha sa kanyang nasaksihan.

Verse 64

ऋषिणा कथितं यद्वत्तद्वत्तीर्थं न संशयः । हृष्टरोमाभवद्दृष्ट्वा प्रभावं तीर्थसम्भवम्

“Gaya ng sinabi ng ṛṣi, gayon nga ang banal na tīrtha na ito—walang pag-aalinlangan.” Nang makita niya ang dakilang bisa na nagmumula sa tīrtha, siya’y kinilabutan sa tuwa, at tumindig ang balahibo sa kanyang katawan.

Verse 65

ममाद्य दिवसो धन्यो यस्मादत्र समागतः । अस्थीनि भूमौ निक्षिप्य स्नानं कृत्वा यथाविधि

“Mapalad ang araw na ito para sa akin, sapagkat ako’y nakarating dito.” Inilapag niya ang mga buto sa lupa at, ayon sa itinakdang ritwal, nagsagawa ng banal na paliligo.

Verse 66

तिलमिश्रेण तोयेनातर्पयत्पितृदेवताः । गृह्यास्थीनि ततो राजा चिक्षेपान्तर्जले तदा

Sa tubig na hinaluan ng linga, naghandog siya ng tarpaṇa at pinasiyahan ang mga Pitṛ-devatā. Pagkaraan, kinuha ng hari ang mga buto at inihagis sa loob ng mga tubig.

Verse 67

क्षणमेकं ततो वीक्ष्य राजोर्द्ध्ववदनः स्थितः । तान् ददर्श पुनः सर्वान् दिव्यरूपधराञ्छुभान्

Pagkaraan ng isang saglit na pagmasid, tumindig ang hari na nakataas ang mukha. Muli niyang nakita silang lahat—nagniningning at may anyong dibino, mapalad at marilag.

Verse 68

दिव्यवस्त्रैश्च संवीतान् दिव्याभरणभूषितान् । विमानैर्विविधैर्दिव्यैरप्सरोगणसेवितैः

Sila’y nababalutan ng mga kasuotang makalangit at pinalalamutian ng mga hiyas na panglangit. Nakaupo sila sa sari-saring dibinong vimāna, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng Apsaras.

Verse 69

पृथग्भूतांश्च तान् सर्वान् विमानेषु व्यवस्थितान् । उत्पत्तिवत्समालोक्य राजा संहर्षी सोऽभवत्

Nakita ng hari silang lahat na magkakahiwalay at nakapuwesto sa kani-kanilang vimāna. Sa pagtanaw na wari’y bagong nahayag, napuno siya ng galak at masidhing tuwa.

Verse 70

ऋषिर्विमानमारूढश्चित्रसेनमथाब्रवीत् । भोभोः साधो महाराज चित्रसेन महीपते

Pagkatapos, ang ṛṣi, na sumakay sa vimāna, ay nagsalita kay Citrasena: “O marangal! O dakilang hari, Citrasena, panginoon ng lupa!”

Verse 71

त्वत्प्रसादान्नृपश्रेष्ठ गतिर्दिव्या ममेदृषी । जातेयं यत्त्वया कार्यं कृतं परमशोभनम्

“O pinakadakila sa mga hari, sa iyong biyaya ay dumating sa akin ang gayong makalangit na landas. Ang gawang iyong ginawa ay lubhang marikit at karapat-dapat.”

Verse 72

स्वसुतोऽपि न शक्नोति पित्ःणां कर्तुमीदृशम् । मदीयवचनात्तात निष्पापस्त्वं भविष्यसि

“Kahit ang sariling anak ay hindi makagagawa ng ganitong paglilingkod para sa mga ninuno. Ngunit sa aking salita, mahal kong anak, ikaw ay magiging walang kasalanan.”

Verse 73

फलं प्राप्स्यसि राजेन्द्र कामिकं मनसेप्सितम् । आशीर्वादांस्ततो दत्त्वा चित्रसेनाय धीमते । स्वर्गं जगाम ससुतस्ततो दीर्घतपा मुनिः

“O pinakadakila sa mga hari, matatamo mo ang bunga na ninanais—yaong minimithi ng iyong puso. Pagkaloob ng mga pagpapala sa marunong na si Citrasena, ang mahabang nagtiyagang muni, kasama ang kanyang anak, ay nagtungo sa langit.”