Adhyaya 50

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । द्विजाश्च कीदृशाः पूज्या अपूज्याः कीदृशाः स्मृताः । श्राद्धे वैवाहिके कार्ये दाने चैव विशेषतः

Sinabi ni Uttānapāda: “Anong uri ng mga ‘dalawang-ulit na isinilang’ ang dapat parangalan, at anong uri ang itinuturing na di-dapat parangalan—lalo na sa śrāddha para sa mga ninuno, sa mga ritwal ng kasal, at higit sa lahat sa pagbibigay ng dāna?”

Verse 2

यदि श्रद्धा भवेद्दैवयोगाच्छ्राद्धादिके विधौ । एतदाख्याहि मे देव कस्य दानं न दीयते

“Kung sa bisa ng kalooban ng tadhana ay sumibol ang pananampalataya sa wastong pagsasagawa ng śrāddha at iba pang ritwal, ipahayag mo sa akin, O Panginoon: kanino hindi dapat ibigay ang handog?”

Verse 3

ईश्वर उवाच । यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । ब्राह्मणश्चानधीयानस्त्रयस्ते नामधारकाः

Sinabi ng Panginoon: “Gaya ng elepanteng yari sa kahoy, at gaya ng usang yari sa balat, gayon din ang Brahmanang hindi nag-aaral ng Veda—tatlo silang tagapagdala lamang ng pangalan.”

Verse 4

यथा षण्ढोऽफलः स्त्रीषु यथा गौर्गवि चाफला । यथा चाज्ञेऽफलं दानं तथा विप्रोऽनृचोऽफलः

“Gaya ng baog na lalaki na walang bunga sa mga babae, gaya ng bakang walang bunga sa kapwa baka, at gaya ng handog sa mangmang na walang kapakinabangan—gayon ang ‘Brahmana’ na walang pagbigkas ng mga taludtod ng Veda: walang bunga bilang tatanggap.”

Verse 5

यथाऽनृणे बीजमुप्त्वा वप्ता न लभते फलम् । तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्

“Gaya ng magsasakang nagtatanim ng binhi sa lupang tigang at hindi nakakamit ang bunga, gayon din, matapos maghandog ng havis sa taong walang mga taludtod ng Veda, hindi nakakamit ng nagbigay ang bunga.”

Verse 6

रोगी हीनातिरिक्ताङ्गः काणः पौनर्भवस्तथा । अवकीर्णी श्यावदन्तः सर्वाशी वृषलीपतिः

“Ang may karamdaman; ang kulang o labis ang mga sangkap ng katawan; ang may isang mata; ang muling nag-asawa sa kapintasan; ang lumabag sa brahmacarya; ang may nangingitim na ngipin; ang kumakain ng lahat nang walang pagpili; at ang may asawang babaeng śūdra—(sila’y ibinibilang na di-karapat-dapat).”

Verse 7

मित्रध्रुक्पिशुनः सोमविक्रयी परनिन्दकः । पितृमातृगुरुत्यागी नित्यं ब्राह्मणनिन्दकः

“Ang nagtataksil sa kaibigan; ang mapanirang-dila; ang nagtitinda ng soma; ang naninira sa kapwa; ang tumatalikod sa ama, ina, o guro; at ang laging lumalait sa mga Brahmana—(ang gayong mga tao’y di-karapat-dapat).”

Verse 8

शूद्रान्नं मन्त्रसंयुक्तं यो विप्रो भक्षयेन्नृप । सोऽस्पृश्यः कर्मचाण्डालः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

O Hari, kung ang isang brāhmaṇa ay kumain ng pagkaing mula sa śūdra na pinabanal ng mga mantra, siya’y nagiging marumi at di-dapat hipuin—isang “cāṇḍāla sa gawa”; at sinumang makahipo sa kanya ay magsagawa ng paglilinis na paliligo.

Verse 9

कुनखी वृषली स्तेयी वार्द्धुष्यः कुण्डगोलकौ । महादानरतो यश्च यश्चात्महनने रतः

Yaong may sirang mga kuko; ang vṛṣalī (babaeng may hamak na asal sa ganitong kalagayan); ang magnanakaw; ang mapagsamantala sa patubo; ang kuṇḍa at ang golaka (mga may di-wastong kapanganakan); ang nahuhumaling sa pagpapakitang “dakilang handog”; at ang nagbabalak ng sariling pagkapahamak—sila man ay ibinibilang sa di-karapat-dapat.

Verse 10

भृतकाध्यापकः क्लीबः कन्यादूष्यभिशस्तकः । एते विप्राः सदा त्याज्याः परिभाव्य प्रयत्नतः

Ang brāhmaṇang nagtuturo kapalit ng upa, ang kliyba (walang lakas sa tungkuling itinakda), at ang naparatangang dumungis sa isang dalaga—ang gayong mga “vipra” ay laging dapat iwasan, matapos pagnilayan nang maingat at magsikap nang wasto.

Verse 11

प्रतिग्रहं गृहीत्वा तु वाणिज्यं यस्तु कारयेत् । तस्य दानं न दातव्यं वृथा भवति तस्य तत्

Ngunit yaong tumanggap muna ng mga handog at saka nagnenegosyo—huwag siyang bigyan ng kawanggawa; sapagkat ang anumang ibigay sa kanya ay nauuwi sa wala, walang bunga.

Verse 12

श्रुताध्ययनसम्पन्ना ये द्विजा वृत्ततत्पराः । तेषां यद्दीयते दानं सर्वमक्षयतां व्रजेत्

Yaong mga dalawang-ulit-na-ipinanganak na ganap sa śruti at pag-aaral, at masigasig sa matuwid na pamumuhay—ang anumang dāna na ibinibigay sa kanila ay nagiging di-nauubos, walang kupas na gantimpala.

Verse 13

दरिद्रान्भर भूपाल मा समृद्धान् कदाचन । व्याधितस्यौषधं पथ्यं नीरुजस्य किमौषधैः

Alalayan mo ang mga dukha, O hari—huwag kailanman ang mga mayaman lamang. Ang gamot at wastong pagkain ay para sa maysakit; ano pa ang kailangan ng malusog sa mga gamot?

Verse 14

उत्तानपाद उवाच । कीदृशोऽथ विधिस्तत्र तीर्थश्राद्धस्य का क्रिया । दानं च दीयते यद्वत्तन्ममाख्याहि शङ्कर

Sinabi ni Uttānapāda: “Ano nga ba roon ang wastong pamamaraan? Ano ang ritwal ng śrāddha sa banal na tawiran? At paano dapat ibigay ang mga handog? Ipaliwanag mo sa akin iyan, O Śaṅkara.”

Verse 15

ईश्वर उवाच । श्राद्धं कृत्वा गृहे भक्त्या शुचिश्चापि जितेन्द्रियः । गुरुं प्रदक्षिणीकृत्य भोज्य सीमान्तके ततः

Sinabi ni Īśvara: “Matapos isagawa ang śrāddha sa bahay nang may debosyon—na malinis at may pagpipigil sa sarili—dapat ikutin nang pakanan ang guro, at saka pakainin (ang inanyayahang mga Brāhmaṇa) sa hangganan ng pamayanan.”

Verse 16

वाग्यतः प्रव्रजेत्तावद्यावत्सीमां न लङ्घयेत् । शूलभेदं ततो गत्वा स्नानं कुर्याद्यथाविधि

Nanatiling tahimik, maglakad hanggang hindi nalalampasan ang hangganan. Pagkaraan, pagpunta sa Śūlabheda, maligo ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 17

पञ्चस्थानेषु च श्राद्धं हव्यकव्यादिभिः क्रमात् । पिण्डदानं च यः कुर्यात्पायसैर्मधुसर्पिषा

At sa limang pook, isagawa ang śrāddha nang sunod-sunod sa pamamagitan ng mga handog na havya at kavya at iba pa; at sinumang mag-alay ng mga piṇḍa na yari sa pāyasa, pulot, at ghee—

Verse 18

पितरस्तस्य तृप्यन्ति द्वादशाब्दानि पञ्च च । अक्षतैर्बदरैर्बिल्वैर्गुदमधुसर्पिषा

Nalulugod at nabubusog ang kanyang mga ninuno sa loob ng labindalawang taon at dagdag pang lima, kapag inihandog ang buo at di-nabasag na bigas, mga bungang badara at bilva, gud (jaggery), pulot, at ghee.

Verse 19

सापि तत्फलमाप्नोति तीर्थेऽस्मिन्नात्र संशयः । उपानहौ च यो दद्याद्ब्राह्मणेभ्यः प्रयत्नतः

Siya man ay nakakamit ang gayunding bunga sa banal na tawiran na ito—walang pag-aalinlangan. At sinumang may pagsisikap na maghandog ng panyapak sa mga Brāhmaṇa—

Verse 20

सोऽपि स्वर्गमवाप्नोति हयारूढो न संशयः । शय्यामश्वं च यो दद्याच्छत्त्रिकां वा विशेषतः

Siya man ay nakakamit ang langit—nakasakay sa kabayo—walang pag-aalinlangan; lalo na yaong nagkakaloob ng higaan, ng kabayo, o higit sa lahat, ng payong-parasol.

Verse 21

गच्छेद्विमानमारूढः सोऽप्सरोवृन्दवेष्टितः । उत्तमं यो गृहं दद्यात्सप्तधान्यसमन्वितम्

Siya’y umaalis na nakasakay sa makalangit na sasakyang panghimpapawid, napalilibutan ng mga pangkat ng Apsaras—yaong nagkakaloob ng marangal na bahay na may pitong uri ng butil.

Verse 22

स्वेच्छया मे वसेल्लोके काञ्चने भवने हि सः । तिलधेनुं च यो दद्यात्सवत्सां वस्त्रसंप्लुताम्

Tunay ngang nananahan siya sa aking daigdig ayon sa kanyang nais, sa isang ginintuang tahanan—yaong nagkakaloob ng ‘tila-dhenu,’ ang ‘baka ng linga,’ kasama ang guya, na maringal na pinalamutian at nababalutan ng kasuotan.

Verse 23

नाकपृष्ठे वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम् । गृहे वा यदि वारण्ये तीर्थवर्त्मनि वा नृप

Mananahan siya sa kaitaasan ng langit hangga’t di dumarating ang pagkalusaw ng sansinukob—maging sa tahanan, sa gubat, o sa landas ng paglalakbay sa mga tīrtha, O hari.

Verse 24

तोयमन्नं च यो दद्याद्यमलोकं स नेक्षते । सर्वदानानि दीयन्ते तेषां फलमवाप्यते

Ang sinumang nagbibigay ng tubig at pagkain ay hindi makakakita sa kaharian ni Yama. Kapag naibibigay ang lahat ng anyo ng kawanggawa, natatamo ang kani-kaniyang bunga.

Verse 25

उदकं चात्र दानं च दद्यादभयमेव च । अन्नदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति

Dito’y magbigay ng tubig, at mga handog, at tunay na magbigay rin ng walang-takot (abhaya). Higit sa pag-aalay ng pagkain ay wala nang mas dakilang kawanggawa—hindi pa noon, at hindi rin sa hinaharap.

Verse 26

कन्यादानं तु यः कुर्याद्वृषं वा यः समुत्सृजेत् । तस्य वासो भवेत्तत्र यत्राहमिति नान्यथा

Ngunit ang sinumang magsagawa ng kanyā-dāna (pag-aalay ng dalaga), o ang sinumang magpalaya ng toro (vṛṣotsarga), para sa kanya’y may paninirahan doon mismo kung saan Ako naroroon—gayon nga, at hindi iba.

Verse 27

उत्तानपाद उवाच । कन्यादानं कथं स्वामिन् कर्तव्यं धार्मिकैः सदा । परिग्रहो यथा पोष्यः कन्योद्वाहस्तथैव च

Sinabi ni Uttānapāda: “O Panginoon, paano dapat laging isagawa ng mga matuwid ang kanyā-dāna? Paano tatanggapin at aalagaan ang lalaking mapapangasawa, at paano rin isasagawa ang pag-aasawa ng dalaga?”

Verse 28

अन्यत्पृच्छामि देवेश कस्य कन्या न दीयते । दातव्यं कुत्र तद्देव कस्मै दत्तमथाक्षयम्

May isa pa akong itatanong, O Panginoon ng mga diyos: kanino hindi dapat ibigay ang isang dalaga? Saan siya dapat ibigay, O Diyos—at kanino, kapag ibinigay, ito ay magiging walang-hanggang kabutihan?

Verse 29

उत्तमं मध्यमं वापि कनीयः स्यात्कथं विभो । राजसं तामसं वापि निःश्रेयसमथापि वा

Paano, O Makapangyarihang Panginoon, ito maituturing na nakahihigit, katamtaman, o mababa? Paano ito nagiging rājasa o tāmasa—o paano ito nagiging niḥśreyasa (daan sa pinakamataas na kabutihan)?

Verse 30

ईश्वर उवाच । सर्वेषामेव दानानां कन्यादानं विशिष्यते । यो दद्यात्परया भक्त्याभिगम्य तनयां निजाम्

Sinabi ni Īśvara: Sa lahat ng uri ng pagkakawanggawa, ang pagkakaloob ng dalaga sa kasal (kanyādāna) ang pinakamahalaga. Sinumang magbigay ng kanyang sariling anak na babae nang may lubos na debosyon ay magtatamo ng pinakamataas na biyaya.

Verse 31

कुलीनाय सुरूपाय गुणज्ञाय मनीषिणे । सुलग्ने सुमुहूर्ते च दद्यात्कन्यामलंकृताम्

Dapat ibigay ang napapalamutiang dalaga sa isang lalaking may mabuting angkan, kaaya-ayang anyo, marunong kumilala ng kabutihan, at may karunungan—sa isang mapalad na sandali ng kasal at paborableng muhūrta.

Verse 32

अश्वान्ना गांश्च वासांसि योऽत्र दद्यात्स्वशक्तितः । तस्य वासो भवेत्तत्र पदं यत्र निरामयम्

Sinumang magbigay dito—ayon sa kanyang kakayahan—ng mga kabayo, pagkain, baka, at kasuotan, ay magkakaroon ng tahanan sa kahariang iyon: isang lugar kung saan walang sakit at pagdurusa.

Verse 33

येनात्र दुहिता दत्ता प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । तेन सर्वमिदं दत्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Ang sinumang nagkaloob dito ng anak na babae—na higit pang mahal kaysa hininga—sa kanya, wari’y naipagkaloob na ang buong tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 34

यः कन्यार्थं ततो लब्ध्वा भिक्षते चैव तद्धनम् । स भवेत्कर्मचण्डालः काष्ठकीलो भवेन्मृतः

Sinumang, matapos makakuha ng yaman sa dahilan na “para sa anak na babae,” ay saka mamamalimos at gagastusin ang mismong salaping iyon, nagiging caṇḍāla sa gawa; at sa kamatayan, nagiging gaya ng tulos na kahoy—walang mapalad na paglalakbay.

Verse 35

गृहेऽपि तस्य योऽश्नीयाज्जिह्वालौल्यात्कथंचन । चान्द्रायणेन शुध्येत तप्तकृच्छ्रेण वा पुनः

Kahit ang sinumang kumain sa bahay ng gayong tao—kahit paano, dahil lamang sa kasakiman ng dila—ay dapat magpakalinis sa panatang Cāndrāyaṇa, o muli sa pagtitika na Tapta-Kṛcchra.

Verse 36

उत्तानपाद उवाच । वित्तं न विद्यते यस्य कन्यैवास्ति च यद्गृहे । कथं चोद्वाहनं तस्य न याञ्चां कुरुते यदि

Sinabi ni Uttānapāda: Kung ang isang lalaki’y walang yaman, ngunit anak na babae lamang ang nasa kanyang tahanan, paano niya maihahanda ang pag-aasawa nito kung hindi siya hihingi ng tulong?

Verse 37

ईश्वर उवाच । अवितेनैव कर्तव्यं कन्योद्वहनकं नृप । कन्यानाम समुच्चार्य न दोषाय कदाचन

Sinabi ni Īśvara: O Hari, ang pag-aasawa ng dalaga ay dapat isagawa kahit walang yaman. Kapag ang pangalan ng dalaga ay wastong binibigkas sa ritwal, hindi iyon kailanman nagiging kasalanan.

Verse 38

अभिगम्योत्तमं दानं यच्च दानमयाचितम् । भविष्यति युगस्यान्तस्तस्यान्तो नैव विद्यते

Ang handog na ibinibigay sa paglapit mismo sa tatanggap ang pinakadakila; at ang handog na ibinibigay nang hindi hinihingi ay lubhang pinupuri. Maaaring magwakas ang yugá, ngunit ang wakas ng gayong kabutihang-loob ay hindi nasusumpungan.

Verse 39

अभिगम्योत्तमं दानं स्मृतमाहूय मध्यमम् । याच्यमानं कनीयः स्याद्देहि देहीति चाधमम्

Ang kawanggawang ibinibigay sa paglapit mismo ay inaalaala bilang pinakadakila; ang ibinibigay kapag inanyayahan ay katamtaman. Ang ibinibigay lamang kapag hinihingi ay mababa; at yaong napipiga sa paulit-ulit na “Magbigay, magbigay!” ang pinakahamak.

Verse 40

यथैवाश्माश्मनाबद्धो निक्षिप्तो वारिमध्यतः । द्वावेतौ निधनं यातस्तद्वदन्नमपात्रके

Gaya ng batong itinali sa isa pang bato at inihagis sa gitna ng tubig—kapwa silang lumulubog sa kapahamakan—gayon din ang pagkaing ibinigay sa di-karapat-dapat na tatanggap.

Verse 41

असमर्थे ततो दानं न प्रदेयं कदाचन । दातारं नयतेऽधस्तादात्मानं च विशेषतः

Kaya ang handog ay hindi kailanman dapat ibigay sa di-karapat-dapat. Ibinabagsak nito ang nagkakaloob—at lalo pang ibinabagsak ang mismong tumatanggap.

Verse 42

समर्थस्तारयेद्द्वौ तु काष्ठं शुष्कं यथा जले । यथा नौश्च तथा विद्वान्प्रापयेदपरं तटम्

Ngunit ang karapat-dapat at may kakayahan ay makapagtatawid ng dalawa—gaya ng tuyong kahoy na lumulutang sa tubig. Gaya ng bangka, ang marunong ay nakapaghahatid sa iba sa kabilang pampang.

Verse 43

आहिताग्निश्च गृह्णाति यः शूद्राणां प्रतिग्रहम् । इह जन्मनि शूद्रोऽसौ मृतः श्वा चोपजायते

Kahit yaong nag-aalaga ng mga banal na apoy, kapag tumanggap ng handog mula sa mga Śūdra, sa buhay na ito’y nagiging Śūdra; at pagpanaw, isisilang siyang aso.

Verse 44

वृथा क्लेशश्च जायेत ब्राह्मणे ह्यग्निहोत्रिणि । असत्प्रतिग्रहं कुर्वन्गुप्तं नीचस्य गर्हितम्

Sa isang Brāhmaṇa na agnihotrin, ang pagdurusa’y dumarating nang walang saysay kapag gumagawa siya ng lihim na pagtanggap ng di-wastong handog—hamak at kapintasan ng mababa.

Verse 45

अभोज्यः स भवेन्मर्त्यो दह्यते कारिषाग्निना । कटकारो भवेत्पश्चात्सप्त जन्म न संशयः

Ang gayong tao’y nagiging di-karapat-dapat pakainin; sinusunog siya ng apoy ng dumi—isang kahiyahiyang kapalaran. Pagkaraan, sa pitong kapanganakan, siya’y nagiging tagagawa ng banig o basket—walang alinlangan.

Verse 46

लज्जादाक्षिण्यलोभाच्च यद्दानं चोपरोधजम् । भृत्येभ्यश्च तु यद्दानं तद्वृथा निष्फलं भवेत्

Ang handog na ibinibigay dahil sa hiya, pakitang-galang na kabaitan, kasakiman, o pamimilit—gayundin ang handog na ibinibigay sa mga alipin bilang napipilitang alay—ay nagiging walang saysay at walang bunga.

Verse 50

। अध्याय

Wakas ng kabanata (adhyāya).