Adhyaya 46
Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya na ang Daitya na si Andhaka, na pinalakas ng biyaya ni Śambhu (Śiva), ay nagbalik sa sariling lungsod at sinalubong ng bayan sa masiglang pagdiriwang: pinalamutian ang mga liwasan, inayos ang mga hardin at tangke ng tubig, pinarangalan ang mga templo, binigkas ang mga Veda at mga mapalad na awit, namigay ng handog, at nagsaya ang pamayanan. Namuhay siya sa kasaganaan at kapangyarihan. Nang malaman ng mga Deva na dahil sa biyaya ay halos di siya matalo, sama-sama silang lumapit kay Vāsava (Indra) upang humingi ng kanlungan. Habang sila’y nagbabalak, si Andhaka na lalong mapangahas ay umakyat mag-isa sa mahirap na tuktok ng Meru at pumasok sa pinatibay na kaharian ni Indra na parang kanya. Natakot si Indra at hindi makakita ng tagapagtanggol ng Svarga, kaya’t tinanggap niya si Andhaka at ipinakita ang mga kayamanang makalangit ayon sa hiling nito: si Airāvata, Uccaiḥśravas, si Urvaśī at iba pang apsara, mga bulaklak na Pārijāta, at musika. Sa gitna ng pagtatanghal, napako ang tingin ni Andhaka kay Śacī; dinukot niya ang asawa ni Indra at lumisan, kaya sumiklab ang labanan. Ipinakita ng digmaan na napaurong ang mga Deva sa nag-iisang lakas ni Andhaka, at na ang kaayusan ng sansinukob ay nayayanig kapag ang kapangyarihang dulot ng biyaya ay sinabayan ng di-mapigil na pagnanasa at pamimilit.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । स दानवो वरं लब्ध्वा जगाम स्वपुरं प्रति । ददर्श स्वपुरं राजञ्छोभितं चित्रचत्वरैः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nang matamo ng Dānava ang biyaya, tumungo siya sa sariling lungsod. O Hari, nakita niya ang kanyang bayan na pinalamutian ng mariringal na liwasan at sangandaan.
Verse 2
उद्यानैश्चैव विविधैः कदलीखण्डमण्डितैः । पनसैर्बकुलैश्चैवाम्रातैराम्रैश्च चम्पकैः
Pinagandahan ito ng sari-saring hardin, pinalamutian ng mga kumpol ng saging; hitik sa langka at bakula, sa mga mangga at mga punong-mangga, at sa mga bulaklak ng campaka.
Verse 3
अशोकैर्नालिकेरैश्च मातुलिङ्गैः सदाडिमैः । नानावृक्षैश्च शोभाढ्यं तडागैरुपशोभितम्
Hitik ito sa ganda dahil sa mga aśoka at mga niyog, sa citron at granada; pinalamutian ng iba’t ibang punò, at lalo pang pinaganda ng mga lawa at imbakan ng tubig.
Verse 4
देवतायतनैर्दिव्यैर्ध्वजमालासुशोभितैः । वेदाध्ययननिर्घोषैर्मङ्गलाद्यैर्विनादितम्
Umalingawngaw iyon sa mapalad na tunog ng pagbigkas ng mga Veda at mga ritong pagpapala; at nagningning sa mga banal na templo ng mga diyos, marikit na pinalamutian ng hanay ng mga watawat at bandila.
Verse 5
प्राविशद्भवने दिव्ये काञ्चने रुक्ममालिनि । अपश्यत्स सुतान् भार्याममात्यान् दासभृत्यकान्
Pumasok siya sa kaniyang maringal na tahanang ginto, na nababalutan ng mga kuwintas ng gintong palamuti; at doon ay nakita niya ang kaniyang mga anak, ang asawa, ang mga ministro, at ang mga alipin at mga tagapaglingkod.
Verse 6
ततो जयप्रदान् सर्वानितश्चेतश्च धावतः । हृच्छोभां च प्रकुर्वाणान् वै जयन्तीभिरुच्चकैः
Pagkaraan, nakita niya ang lahat na nagmamadaling paroo’t parito, nagkakaloob ng sigaw ng tagumpay—nagpapasiklab ng ligaya sa puso habang malakas nilang ipinahahayag ang mga pagbubunyi.
Verse 7
केचित्तोरणमाबध्य केचित्पुष्पाण्यवाकिरन् । मातुलिङ्गकराश्चान्ये धावन्ति ह्यन्धकं प्रति
May ilan na nagkabit ng mga torana (palamuting tarangkahan), may ilan na nagwisik ng mga bulaklak; at ang iba, may hawak na mga citron sa kamay, ay tumatakbong mabilis patungo kay Andhaka.
Verse 8
पुरे जनाश्च दृश्यन्ते भाजनैरन्नपूरितैः । पूर्णहस्ताः प्रदृश्यन्ते तत्रैव बहवो जनाः
Sa lungsod, nakita ang mga tao na may dalang mga sisidlang punô ng pagkain; at marami roon ang nakita ring punô ang mga kamay (ng mga handog), nagtitipon sa napakaraming bilang.
Verse 9
साक्षतैर्भाजनैस्तत्र शतसाहस्रयोषितः । मन्त्रान् पठन्ति विप्राश्च मङ्गलान्यपि योषितः
Doon, daan-daang libong kababaihan ang may hawak na mga sisidlang may akṣata, ang bigas na buo. Ang mga Brāhmaṇa’y bumibigkas ng mga mantra, at ang mga babae nama’y nag-aawit ng mga mapalad na pagbabasbas.
Verse 10
अमात्याश्चैव भृत्याश्च गजांश्चाढौकयन्ति च । वर्धापयन्ति ते सर्वे ये केचित्पुरवासिनः
Ang mga amātya (mga ministro) at mga lingkod ay inilapit din ang mga elepante. At ang lahat ng naninirahan sa lungsod—sinuman sila—ay nagsagawa ng vardhāpana, mga pagdiriwang at pagpapalago ng kabutihang-palad.
Verse 11
हृष्टस्तुष्टोऽवसत्तत्र सचिवैः सह सोऽन्धकः । ददर्श स जगत्सर्वं तुरङ्गांश्च पदातिकान्
Doon nanatili si Andhaka, masaya at lubos na nasiyahan, kasama ang kaniyang mga tagapayo. Namalas niya ang buong kaharian—ang mga kawal na nakasakay sa kabayo at ang mga kawal na naglalakad.
Verse 12
तथैव विविधान् कोशांस्तत्र काञ्चनपूरितान् । महिषीर्गा वृषांश्चैवापश्यच्छत्राण्यनेकधा
Gayundin, nakita niya roon ang sari-saring kabang-yaman na punô ng ginto. Namalas din niya ang mga kalabaw na baka, ang mga baka at mga toro, at ang maraming uri ng maharlikang payong (chatra).
Verse 13
स एवमन्धकस्तत्र कियन्तं कालमावसत् । हृष्टस्तुष्टो वसन्मर्त्ये स सुरैर्नाभ्यभूयत
Sa gayon, si Andhaka ay nanahan doon sa mahabang panahon, namumuhay sa daigdig ng mga mortal na may galak at kasiyahan; at hindi siya nagawang daigin ng mga deva.
Verse 14
वरं लब्धं तु तं ज्ञात्वा शङ्किताः स्वर्गवासिनः । एकीभूताश्च ते सर्वे वासवं शरणं गताः
Nang malaman nilang nakamtan niya ang isang biyaya, nabalisa ang mga naninirahan sa langit. Nagkaisa silang lahat at lumapit kay Vāsava (Indra) bilang kanlungan.
Verse 15
शक्र उवाच । कथमागमनं वोऽत्र सर्वेषामपि नाकिनाम् । कस्माद्वो भयमुत्पन्नमागताः शरणं कथम्
Sinabi ni Śakra (Indra): “Paano kayo—lahat ng taga-langit—naparito nang magkakasama? Saan nagmula ang inyong takot, at bakit kayo dumulog upang magkanlong?”
Verse 16
ततस्ते ह्यमराः सर्वे शक्रमेतद्वचोऽब्रुवन्
Pagkaraan, ang lahat ng mga amara (walang-kamatayan) ay nagsalita ng ganitong mga salita kay Śakra (Indra).
Verse 17
देवा ऊचुः । सुरनाथान्धको नाम दैत्यः शम्भुवरोर्जितः । अजेयः सर्वदेवानां किं नु कार्यमतः परम्
Sinabi ng mga deva: “O panginoon ng mga diyos, may isang daitya na nagngangalang Andhaka, pinalakas ng biyaya ni Śambhu (Śiva). Hindi siya magagapi ng lahat ng mga diyos—ano, kung gayon, ang dapat gawin?”
Verse 18
तत्त्वं चिन्तय देवेश क उपायो विधीयताम् । इत्थं वदन्ति ते देवाः शक्राग्रे मन्त्रणोद्यताः
“Pag-isipan mo ang tunay na kalagayan, O Devēśa, at magtakda ng isang paraan.” Sa gayon nagsalita ang mga diyos sa harap ni Śakra, handang magpayo at magpulong.
Verse 19
मन्त्रयन्ति च यावद्वै तावच्चारमुखेरितम् । ज्ञात्वा तत्र स देवौघं दानवो निर्गतो गृहात्
Habang sila’y nagbabalak pa, may ulat na lumabas sa bibig ng espiya. Nang malaman niyang naroon ang pulutong ng mga deva, lumabas ang dānava mula sa kanyang tahanan.
Verse 20
एकाकी स्यन्दनारूढ आयुर्धैबहुभिर्वृतः । दुर्गमं मेरुपृष्ठं स लीलयैव गतो नृप
Mag-isa, nakasakay sa kanyang karwahe at napaliligiran ng maraming sandata, siya’y nagtungo—O hari—na wari’y naglalaro lamang, sa mahirap marating na mga dalisdis ng Bundok Meru.
Verse 21
स्वर्णप्राकारसंयुक्तं शोभितं विविधाश्रमैः । दुर्गमं शत्रुवर्गस्य तदा पार्थिवसत्तम
O pinakamainam sa mga hari, yaong kuta sa langit ay napalilibutan ng gintong pader at pinaganda ng sari-saring mga āśrama; sa pulutong ng mga kaaway, noon ay lubhang di-malapitan.
Verse 22
प्रविवेशासुरस्तत्र लीलया स्वगृहे यथा । वृत्रहा भयमापन्नः स्वकीयं चासनं ददौ
Doon pumasok ang Asura na wari’y naglalaro, na parang pumapasok lamang sa sariling bahay. Si Vṛtrahā (Indra), sinakmal ng takot, ay inialay pa sa kanya ang sarili niyang luklukan.
Verse 23
उपविष्टोऽन्धकस्तत्र शक्रस्यैवासने शुभे । आस्थानं कलयामास सर्वतस्त्रिदशावृतम्
At si Andhaka ay naupo roon sa mapalad na luklukan ni Śakra. Sinimulan niyang pagmasdan ang bulwagan ng kapangyarihan, na napaliligiran sa lahat ng dako ng Tatlumpung mga deva.
Verse 24
शक्र उवाच । किं तवागमनं चात्र किं कार्यं कथयस्व मे । यदस्मदीयं वित्तं हि तत्ते दास्यामि दानव
Wika ni Śakra: “Bakit ka naparito, at ano ang iyong pakay? Ipaalam mo sa akin. Anumang yaman na amin, iyon ay ibibigay ko sa iyo, O Dānava.”
Verse 25
अन्धक उवाच । नाहं वै कामये कोशं न गजांश्च सुरेश्वर । स्वकीयं दर्शयस्वाद्य स्वर्गशृङ्गारभूषितम्
Wika ni Andhaka: “O panginoon ng mga diyos, hindi ko ninanais ang iyong kabang-yaman, ni ang iyong mga elepante. Ipakita mo sa akin ngayon ang iyong sariling karilagan—ang Svarga na pinalamutian ng mga palamuti ng langit.”
Verse 26
ऐरावतं महानागं तं चैवोच्चैःश्रवोहयम् । उर्वश्यादीनि रत्नानि मम दर्शय गोपते
“Ipakita mo sa akin si Airāvata, ang dakilang elepante; at gayundin ang kabayong si Uccaiḥśravas. At ang mahahalagang hiyas, mula kay Urvaśī pataas—ipakita mo sa akin, O panginoong tagapag-ingat.”
Verse 27
पारिजातकपुष्पाणि वृक्षजातीननेकशः । वादित्राणि च सर्वाणि दर्शयस्व शचीपते
“Ipakita mo sa akin ang mga bulaklak ng Pārijāta, ang sari-saring punong makalangit na napakarami, at ang lahat ng mga kasangkapang pangmusika rin, O panginoon ni Śacī.”
Verse 28
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शक्रश्चिन्तितवानिदम् । योऽमुं निहन्ति पाप्मानं न तं पश्यामि कर्हिचित्
Nang marinig ang kanyang mga salita, nagmuni-muni si Śakra: “Wala akong nakikitang sinuman, kailanman, na makapapatay sa masamang ito.”
Verse 29
नास्ति रक्षाप्रदः कश्चित्स्वर्गलोकस्य दुःखिनः । भयत्रस्तो ददावन्यद्वादित्राद्यप्सरोगणैः
“Sa nagdurusang Svarga, wala ni isa mang makapagkakaloob ng pag-iingat.” Kaya, sa sindak ng takot, naghandog pa siya ng iba—mga kasangkapang pangtugtog at iba pa—kasama ang mga pangkat ng mga Apsaras.
Verse 30
रङ्गभूमावुपाविश्य कारयामास ताण्डवम् । उपविष्टाः सुराः सर्वे यममारुतकिन्नराः
Umupo siya sa tanghalan ng pagtatanghal at ipinagawa ang isang tāṇḍava. Nakaupo roon ang lahat ng mga deva, pati sina Yama, ang mga Marut, at ang mga Kinnara.
Verse 31
उर्वश्याद्या अप्सरसो गीतवादित्रयोगतः । ननृतुः पुरतस्तस्य सर्वा एकैकशो नृप
O hari, si Urvaśī at ang iba pang mga Apsaras—na sinasabayan ng awit at tugtugin—ay nagsayaw sa harap niya; bawat isa’y lumalapit at sumasayaw nang salit-salitan.
Verse 32
न व्यश्राम्यत तच्चित्तं दृष्ट्वा चाप्सरसस्तदा । शचीं प्रति मनस्तस्य सकाममभवन्नृप
O hari, nang makita niya noon ang mga Apsaras, hindi mapanatag ang kanyang isip; at ang kanyang puso’y napalingon na may pagnanasa kay Śacī.
Verse 33
गृहीत्वा शक्रभार्यां स प्रस्थितः स्वपुरं प्रति । ततः प्रववृते युद्धमन्धकस्य सुरैः सह
Dinakip niya ang asawa ni Śakra at naglakbay patungo sa sarili niyang lungsod. Pagkaraan nito, sumiklab ang digmaan ni Andhaka laban sa mga deva.
Verse 34
तेन देवगणाः सर्वे ध्वस्ताः पार्थिवसत्तम । संग्रामे विविधैः शस्त्रैश्चक्रवज्रादिभिर्घनैः
O pinakadakila sa mga hari, sa kanya’y nadurog sa digmaan ang lahat ng pangkat ng mga deva, tinamaan ng sari-saring mabibigat na sandata—cakra, vajra, at iba pa.
Verse 35
संतापिताः सुराः सर्वे क्षयं नीता ह्यनेकशः । सर्वेऽपि मरुतस्तेन भग्नाः संग्राममूर्धनि
Pinahirapan ang lahat ng mga sura at paulit-ulit na dinala sa kapahamakan; maging ang lahat ng Marut ay nabasag niya sa tuktok mismo ng labanan.
Verse 36
यथा सिंहोगजान् सर्वान् विचित्य विचरेद्वनम् । तद्वदेकेन ते देवा जिताः सर्वे पराङ्मुखाः
Gaya ng leon na, matapos pangalatin ang lahat ng elepante, malayang gumagala sa gubat—gayon din, sa iisa lamang, natalo ang mga deva at lahat ay tumalikod sa pagtakbo.
Verse 37
बालोऽधिपो यथा ग्रामे स्वेच्छया पीडयेज्जनान् । स्वैरमाक्रम्य गृह्णाति कोशवासांसि चासकृत्
Kung paanong ang isang musmos na pinuno sa nayon ay sa sariling kapritso’y nagpapahirap sa mga tao—palalo siyang lumalakad at paulit-ulit na inaagaw ang yaman ng kabang-yaman at ang mga kasuotan—gayon siya kumilos.
Verse 38
गतं न पश्यत्यात्मानं प्रजासंतापनेन च । गृहीत्वा शक्रभार्यां स गतो वै दानवोत्तमः
Sa pagbulag ng pagpapahirap niya sa mga mamamayan, hindi niya nakita ang sariling pagbagsak. Nang maagaw niya ang asawa ni Śakra, ang pinakadakila sa mga Dānava ay tunay ngang lumisan.
Verse 46
। अध्याय
Ang Banal na Kabanata