Adhyaya 45
Inalala ni Markaṇḍeya ang isang naunang pagtatanong ni Haring Uttānapāda kay Maheśvara sa kapulungan ng mga ṛṣi at mga deva tungkol sa isang lubhang lihim at napakadakilang tīrtha, pati ang pinagmulan ng “Śūlabheda” at ang kadakilaan ng pook. Sumagot si Īśvara sa pamamagitan ng pagpapakilala sa daitya na si Andhaka—napakalakas, mapagmataas, at naghahari nang walang kalaban. Nagpasya si Andhaka na palugdan si Mahādeva kaya nagtungo siya sa pampang ng ilog Revā at nagsagawa ng apat na antas ng tapas na lalong tumitindi sa paglipas ng mga milenyo: pag-aayuno, pamumuhay sa tubig lamang, pag-inom/pagkain ng usok, at matagal na disiplina ng yoga, hanggang sa maging buto at balat na lamang. Ang tindi ng kanyang pag-austeridad ay umabot sa Kailāsa; nagtanong si Umā sa di-karaniwang higpit nito at nag-alinlangan sa pagbibigay ng biyaya nang napakabilis. Dumalaw sina Śiva at Umā sa ascetic, at inalok ni Śiva ang isang boon. Hiningi ni Andhaka ang tagumpay laban sa lahat ng deva; tumanggi si Śiva dahil hindi ito nararapat at hinimok siyang humiling ng iba. Bumagsak si Andhaka sa kawalan ng pag-asa; pinaalalahanan ni Umā na ang pagpapabaya sa isang deboto ay makasisira sa dangal ni Śiva bilang tagapangalaga ng bhakti. Kaya itinakda ang isang kompromisong biyaya: magagapi ni Andhaka ang mga deva maliban kay Viṣṇu, at hindi niya magagapi si Śiva. Naibalik ang lakas ni Andhaka at tinanggap niya ito; nagbalik si Śiva sa Kailāsa, at natapos ang aral na kaugnay ng tīrtha tungkol sa tapas, pagnanasa, at wastong hangganan ng mga biyaya.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एष एव पुरा प्रश्नः परिपृष्टो महेश्वरम् । राज्ञा चोत्तानपादेन ऋषिदेवसमागमे
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Ang tanong na ito rin ay minsang iniharap kay Maheśvara ni Haring Uttānapāda, sa dakilang pagtitipon ng mga ṛṣi at mga deva.
Verse 2
उत्तानपाद उवाच । इदं तीर्थं महापुण्यं सर्वदेवमयं परम् । गुह्याद्गुह्यतरं स्थानं न दृष्टं न श्रुतं हर
Sinabi ni Uttānapāda: Ang tīrtha na ito’y dakilang mapagpala, kataas-taasan, at puspos ng lahat ng mga deva. O Hara, higit itong lihim kaysa lihim—ni hindi ko nakita, ni narinig man lamang.
Verse 3
शूलभेदं कथं जातं केनैवोत्पादितं पुरा । माहात्म्यं तस्य तीर्थस्य विस्तराच्छंस मे प्रभो
Paano naganap ang Śūlabheda, at sino ang lumikha nito noong unang panahon? O Panginoon, isalaysay mo sa akin nang malawakan ang kadakilaan ng tīrtha na iyon.
Verse 4
ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । मर्त्ये न तादृशः कश्चिद्विक्रमेण बलेन वा
Sinabi ni Īśvara: Noong unang panahon ay may isang Daṇava na dakilang mandirigma, lasing sa lakas at kapalaluan. Sa mga mortal, wala ni isa ang katulad niya—sa tapang man o sa kapangyarihan.
Verse 5
सूनुर्ब्रह्मसुतस्यायमन्धको नाम दुर्मदः । निजस्थाने वसन् पापः कुर्वन् राज्यमकण्टकम्
Ang anak na ito ng anak ni Brahmā ay si Andhaka, mapagmataas at naliligaw. Naninirahan sa sariling kaharian, ang makasalanang iyon ay naghari nang walang hadlang.
Verse 6
हृष्टपुष्टो वसन्मर्त्ये स सुरैर्नाभिभूयते । भवनं तस्य पापस्य वह्नेरुपवनं यथा
Namumuhay sa daigdig ng mga mortal, masigla at matatag siya; ni ang mga deva’y di siya madaig. Ang tahanan ng makasalanang iyon ay parang kakahuyang pag-aari ng apoy—di malapitan at nakapanghihilakbot.
Verse 7
एतस्मिन्नन्धकः काले चिन्तयामास भारत । तोषयामि महादेवं येन सानुग्रहो भवेत्
Noong panahong iyon, O Bhārata, nagmuni-muni si Andhaka: “Aking palulugdan si Mahādeva, upang siya’y maging mapagpala sa akin.”
Verse 8
प्रार्थयामि वरं दिव्यं यो मे मनसि वर्तते । परं स निश्चयं कृत्वा सोऽन्धको निर्गतो गृहात्
“Hihilingin ko ang banal na biyayang nasa aking isipan.” Sa matibay na pasyang iyon, si Andhaka’y lumisan mula sa kanyang tahanan.
Verse 9
रेवातटं समासाद्य दानवस्तपसि स्थितः । उग्रं तपश्चचारासौ दारुणं लोमहर्षणम्
Pagdating sa pampang ng Revā, ang Daṇava’y tumindig sa pag-aayuno at pagninilay. Isinagawa niya ang mabagsik na tapas—malupit at nakapangingilabot sa tindi.
Verse 10
दिव्यं वर्षसहस्रं स निराहारोऽभवत्ततः । द्वितीयं तु सहस्रं स न्यवसद्वारिभोजनः
Sa loob ng isang libong banal na taon, siya’y nanatiling walang pagkain. Pagkaraan, sa ikalawang libo, tubig lamang ang kanyang ikinabuhay.
Verse 11
तृतीयं तु सहस्रं स धूमपानरतोऽभवत् । चतुर्थं वर्षसाहस्रं योगाभ्यासेन संस्थितः
Sa ikatlong sanlibo, siya’y naging taimtim sa “pag-inom ng usok”; at sa ikaapat na sanlibong taon, nanatili siyang matatag sa disiplina ng pagsasanay sa yoga.
Verse 12
कोपीह नेदृश चक्रे तपः परमदारुणम् । अस्थिचर्मावशेषोऽसौ यावत्तिष्ठति भारत
Wala saanman ang gumawa ng gayong sukdulang kakila-kilabot na pag-aayuno at pagtitika. Siya’y naging buto at balat na lamang, habang siya’y nananatiling matatag—O Bhārata.
Verse 13
तस्य मूर्ध्नि ततो राजन् धूमवार्त्तिर्विनिःसृता । देवलोकमतीत्यासौ कैलासं व्याप्य संस्थिता
Pagkaraan, O Hari, mula sa tuktok ng kanyang ulo ay sumiklab ang umaalon na ulap ng usok; lumampas sa mga daigdig ng mga deva, kumalat ito sa Kailāsa at nanatili roon.
Verse 14
तावद्देवसमीपस्था उमा वचनमब्रवीत् । कोऽस्त्ययं मानुषे लोके तपसोग्रेण संस्थितः
Noon, nakatayo malapit sa Panginoon, nagsalita si Umā: “Sino itong nasa daigdig ng tao, na nakatatag sa gayong mabagsik na pagtitika?”
Verse 15
चतुर्वर्षसहस्राणि व्यतीयुः परमेश्वर । न केनापीदृशं तप्तं तपो दृष्टं श्रुतं तथा
“Apat na libong taon na ang lumipas, O Parameśvara; kailanman ay hindi nakita, ni narinig man, ang gayong pagtitika—na sinumang gumawa nang gayon kabagsik.”
Verse 16
अवज्ञां कुरुषे देव किमत्र नियमान्विते । सर्वस्य दत्से शीघ्रं त्वमल्पेन तपसा विभो
“O Diyos, bakit mo siya hinahamak dito, gayong matatag siya sa mga panata? O Makapangyarihan, sa kaunting pag-aayuno ay agad kang nagkakaloob ng biyaya sa lahat.”
Verse 17
नाक्षक्रीडां करिष्येऽद्य त्वया सह महेश्वर । यावन्नोत्थाप्यते ह्येष दानवो भक्तवत्सल
“O Maheśvara, hindi ako makikipaglaro ng sugal sa iyo ngayon, O mapagmahal sa mga deboto, hangga’t hindi mo itinataas at tinutugon ang Dānava na ito.”
Verse 18
ईश्वर उवाच । साधु साधु महादेवि सर्वलक्षणलक्षिते । अहं तं न विजानामि क्लिश्यन्तं दानवेश्वरम्
Sinabi ni Īśvara: “Mabuti, mabuti, O Mahādevī, ikaw na may lahat ng mapalad na tanda. Hindi ko pa nakikilala ang panginoon ng mga Dānava na nagdurusa nang gayon.”
Verse 19
योगाभ्यासे स्थितो भद्रे ध्यायंस्तत्परमं पदम् । तत्रागच्छ मया सार्द्धं यत्र तप्यत्यसौ तपः
“O mabait na giliw, ako’y nananatili sa pagsasanay ng yoga, nagmumuni sa kataas-taasang kalagayan. Halika kang kasama ko roon—sa pook na pinagtitiyagaan niya ang kanyang tapas.”
Verse 20
उमया सहितो देवो गतस्तत्र महेश्वरः । अस्थिचर्मावशेषस्तु दृष्टो देवेन शम्भुना
Pagkaraan, ang Panginoong Maheśvara, na kasama si Umā, ay nagtungo roon; at nakita ni Śambhu ang isang nilalang na halos buto at balat na lamang ang natira.
Verse 21
प्रत्युवाच प्रसन्नोऽसौ देवदेवो महेश्वरः । भोभोः कष्टं कृतं भीमं दारुणं लोमहर्षणम्
Nang siya’y nalugod, ang Diyos ng mga diyos—si Mahēśvara—ay sumagot: “Ay, ay! Isinagawa mo ang isang paghihirap na kakila-kilabot, mabagsik, at nakapangingilabot sa balahibo.”
Verse 22
ईदृशं च तपो घोरं कस्माद्वत्स त्वया कृतम् । वरं दास्याम्यहं वत्स यस्ते मनसि वर्तते
“Bakit, mahal na anak, isinagawa mo ang gayong kakila-kilabot na pagtitika? Sabihin mo—anumang biyayang nasa iyong isipan, yaon ang ipagkakaloob ko sa iyo.”
Verse 23
अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरदो यदि शङ्कर । सुरान् सर्वान् विजेष्यामि त्वत्प्रसादान्महेश्वर
Si Andhaka ay nagsabi: “O Diyos—kung ikaw ay nalugod sa akin, kung ikaw nga ang Tagapagkaloob ng mga biyaya, O Śaṅkara—kung gayon, sa iyong grasya, O Mahēśvara, malulupig ko ang lahat ng mga diyos.”
Verse 24
ईश्वर उवाच । स्वप्नेऽपि त्रिदशाः सर्वे न योद्धव्याः कदाचन । असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसो यन्न रोचते
Sinabi ni Īśvara: “Huwag kailanman—kahit sa panaginip—dapat makipagdigma sa lahat ng tatlumpu’t tatlong diyos. Huwag bigkasin ang di-mangyayari, ni magsalita ng hindi sinasang-ayunan ng sariling isip.”
Verse 25
अन्यं किमपि याचस्व यस्ते मनसि वर्तते । स्वर्गे वा यदि वा मर्त्ये पातालेषु च संस्थितान्
“Humingi ka ng iba pa—anumang nasa iyong isipan—maging yaong ukol sa mga nananahan sa langit, o sa lupa ng mga tao, o sa mga daigdig sa ilalim.”
Verse 26
मर्त्येषु विविधान् भोगान् भोक्ष्यसि त्वं यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं स्वर्गे देवपतिर्यथा
Sa piling ng mga mortal, tatamasahin mo ang sari-saring ligaya ayon sa iyong ninanais. Itatag mo ang isang kahariang walang tinik—gaya ng Panginoon ng mga deva sa langit.
Verse 27
देवस्य वचनं श्रुत्वा सोऽन्धको विमनाः स्थितः । वृथा क्लेशश्च मे जातो न किंचित्साधितं मया
Nang marinig ang salita ng Diyos, si Andhaka ay tumigil na lugmok ang loob: “Walang saysay ang aking pagdurusa; wala akong natamo ni anuman.”
Verse 28
निश्वासं परमं मुक्त्वा निपपात धरातले । मूलच्छिन्नो यथा वृक्षो निरुच्छ्वासस्तदाभवत्
Pagkaraan ay nagbuga siya ng malalim na buntong-hininga at bumagsak sa lupa. Gaya ng punong naputol sa ugat, siya’y nawalan ng hininga at nanigas.
Verse 29
मूर्च्छापन्नं ततो दृष्ट्वा देवी वचनमब्रवीत् । यं कामं कामयत्येष तमस्मै देहि शङ्कर
Nang makita siyang nahimatay, nagsalita ang Diyosa: “O Śaṅkara, ipagkaloob mo sa kanya ang minimithi niyang hangarin.”
Verse 30
भक्तानुपेक्षमाणस्य तवाकीर्तिर्भविष्यति
Kung pababayaan mo ang isang deboto, darating sa iyo ang masamang pangalan at kahihiyan.
Verse 31
ईश्वर उवाच । यदि दास्ये वरं देवि इच्छाभूतं कदाचन । ततो न मंस्यते विष्णुं न ब्रह्माणं न मामपि
Wika ni Īśvara: “O Diyosa, kung sakaling ipagkaloob ko ang isang biyayang pawang ayon lamang sa kanyang pita, pagkaraan niyon ay hindi na niya igagalang si Viṣṇu, ni si Brahmā, ni maging ako man.”
Verse 32
उच्चत्वमाप्तो देवेशि अन्यानपि सुरासुरान्
“O Reyna ng mga diyos, sa pag-abot niya sa kataas-taasang kapangyarihan, mamaliitin niya maging ang iba pang mga deva at asura.”
Verse 33
देव्युवाच । कमप्युपायमाश्रित्य उत्थापय महेश्वर । विष्णुवर्जं सुरान्सर्वाञ्जयस्वेति वरं वद
Wika ni Devī: “O Maheśvara, sa pag-asa sa isang angkop na paraan, ibangon mo siya (ibalik). Ipagkaloob mo ang biyayang ito: ‘Mapagtagumpayan mo ang lahat ng mga diyos—maliban kay Viṣṇu.’”
Verse 34
ईश्वर उवाच । उपायः शोभनो देवि यो मे मनसि वर्तते । तमेवास्मै प्रदास्यामि यस्त्वया कथितो वरः
Wika ni Īśvara: “O Devī, may isang marangal na paraan na sumibol sa aking isipan. Ipagkakaloob ko sa kanya ang mismong biyayang iyong sinabi.”
Verse 35
ततोऽमृतेन संसिक्तः स्वस्थोऽभूत्तत्क्षणादयम् । तथा पुनर्नवो जातः सर्वावयवशोभितः
Pagkaraan, nang siya’y wisikan ng amṛta, gumaling siya sa mismong sandaling iyon. Tunay, wari’y muli siyang isinilang—pinagningning ng kagandahan ng bawat sangkap ng kanyang katawan.
Verse 36
शृणुष्वैकमना भूत्वा गृहाण वरमुत्तमम् । विष्णुवर्जं प्रदास्यामि यत्तवाभिमतं प्रियम्
Makinig kang may iisang-tutok na isip at tanggapin ang dakilang biyayang ito. Maliban kay Viṣṇu, ipagkakaloob ko sa iyo ang minamahal at ninanais mo.
Verse 37
सर्वं च सफलं तुभ्यं मा धर्मस्तेऽन्यथा भवेत् । ददामीति वरं तुभ्यं मन्यसे यदि चासुर
At maging mabunga sa iyo ang lahat; nawa’y ang iyong dharma ay hindi lumihis sa nararapat na landas. Kung gayon ang iyong pagpayag, O Asura, ipinagkakaloob ko sa iyo ang biyayang ito.
Verse 38
विष्णुवर्जं सुरान् सर्वाञ्जेष्यसि त्वं च मां विना
Maliban kay Viṣṇu, iyong malulupig ang lahat ng mga deva—at iyon ay kahit wala na ang aking karagdagang tulong.
Verse 39
अन्धक उवाच । भवत्वेवमिति प्राह बलमास्थाय केवलम् । विष्णुवर्जं विजेष्येऽहं स्वबलेन महेश्वर
Sinabi ni Andhaka: “Mangyari nawa,” at tanging sa sariling lakas umasa, kanyang ipinahayag: “O Maheśvara, maliban kay Viṣṇu, lulupigin ko ang lahat sa aking sariling kapangyarihan.”
Verse 40
कृतार्थोऽहं हि संजात इत्युक्त्वा प्रणतिं गतः । गच्छ देवोमयासार्द्धं कैलासशिखरं वरम्
Pagkasabi, “Tunay, natamo ko na ang aking layon,” siya’y yumukod sa pagpupugay. (At sinabi ng Panginoon:) “Halika, O may likas na pagka-diyos; sumama ka sa akin sa marangal na tuktok ng Kailāsa.”
Verse 41
वृषपुंगवमारुह्य देवोऽसावुमया सह । वरं दत्त्वा स तस्यैवं तत्रैवान्तरधीयत
Sumakay sa dakilang toro ang Panginoon, kasama si Umā; matapos ipagkaloob ang biyaya, doon din Siya naglaho.
Verse 45
। अध्याय
“Kabanata”—isang panandang pangwakas o pamagat ng bahagi.