Adhyaya 40
Ang kabanatang ito ay isang diyalogo: sinasagot ni Mārkaṇḍeya ang tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa isang dakilang siddha na kaugnay ng tīrtha na Karañjeśvara. Inilalagay ang salaysay sa sinaunang talaangkanan: sa Kṛta-yuga, ipinakikilala ang isip-na-ipinanganak na rishi na si Marīci, kasunod si Kaśyapa, at ang balangkas ng lahi sa pamamagitan ng mga anak na babae ni Dakṣa gaya nina Aditi, Diti, at Danu. Mula sa linya ni Danu isinilang ang isang daitya na si Karañja, inilarawang may mapalad na mga tanda at nagsagawa ng matinding tapas sa pampang ng Ilog Narmadā, na may mahabang pag-aayuno at disiplinadong pagkain. Nagpakita si Śiva (Tripurāntaka) kasama si Umā at nagkaloob ng biyaya; hiniling ni Karañja na ang kanyang mga inapo ay maging nakahilig sa dharma. Pag-alis ng Diyos, itinatag ni Karañja ang isang dambanang Śiva na may pangalang Karañjeśvara. Pagkaraan ay binibigkas ang phalaśruti: ang pagligo sa tīrtha ay nag-aalis ng kasalanan; ang handog sa mga ninuno ay nagdudulot ng gantimpalang tulad ng Agniṣṭoma; ang ilang austeridad (kabilang ang pag-aayuno) ay humahantong sa Rudra-loka; at ang pagkamatay sa apoy o tubig sa pook na iyon ay itinuturing na sanhi ng mahabang pananatili sa tahanan ni Śiva at mapalad na muling pagsilang na may karunungan, kalusugan, at kasaganaan. Nagtatapos ang kabanata sa pagpupuri sa pagbasa/pakikinig at sa pagbasa sa konteksto ng śrāddha bilang pinagmumulan ng di-nasisirang merit.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरमुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभागो दैत्यो लोकेषु विश्रुतः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O hari ng mga hari, marapat na magtungo sa dakilang Karañjeśvara, kung saan ang isang lubhang mapalad na Daitya—kilalá sa mga daigdig—ay nagkamit ng siddhi.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । योऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः । कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O lubhang mapalad, ang dakilang ascetic na naging siddha sa banal na tīrtha roon—kaninong anak siya? Paano niya natamo ang kasakdalan, at kailan ito naganap? Sabihin mo, O brāhmaṇa.”
Verse 3
मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Noong unang panahon, sa Kṛta Yuga, O Hari, may isang nagngangalang Marīci—anak na isinilang sa isip (mānasa) ni Brahmā—na nakaaalam ng tunay na diwa ng mga Veda at ng mga Vedāṅga.”
Verse 4
तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ । पुत्रोऽथ मानसो जातः साक्षाद्ब्रह्मेव चापरः
Mula sa kanyang napakalaking kayamanan ng tapas, sa paglipas ng mahabang panahon, O walang kasalanan, may isinilang na anak na mānasa—wari’y isa pang Brahmā, na hayag na nahayag.
Verse 5
क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचमथार्जवम् । मरीचेश्च गुणा ह्येते सन्ति तस्य च भारत
Pagpapatawad, pagpipigil-sa-sarili, habag, pagkakawanggawa, katotohanan, kalinisan, at katapatan ng loob—ito nga ang mga birtud ni Marīci; at taglay rin niya ang mga ito, O Bhārata.
Verse 6
एवं गुणगणाकीर्णं कश्यपं द्विजसत्तमम् । ज्ञात्वा प्रजापतिर्दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ
Nang makilala ni Prajāpati Dakṣa na si Kaśyapa—pinakamainam sa mga brāhmaṇa—ay puspos ng mga pangkat ng kabutihan, ibinigay niya ang sarili niyang anak na babae upang maging asawa nito.
Verse 7
अदितिर्दितिर्दनुश्चैव तथाप्येवं दशापराः । यासां पुत्राश्च संजाताः पौत्राश्च भरतर्षभ
Si Aditi, si Diti, at si Danu, gayundin ang sampu pang iba—O pinakadakila sa angkan ni Bharata—mula sa kanila ay isinilang ang mga anak at maging ang mga apo, mga dakilang lahi.
Verse 8
अदितिर्जनयामास पुत्रानिन्द्रपुरोगमान् । जातास्तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः
Si Aditi ay nagsilang ng mga anak na pinangungunahan ni Indra. Sila’y isinilang mula sa Prajāpati na si Kaśyapa, O makapangyarihang bisig.
Verse 9
यैस्तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत् । तथान्यस्य महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत
Sa pamamagitan nila ay napuspos ang tatlong daigdig—dakila, kasama ang lahat ng di-gumagalaw at gumagalaw. At gayundin, mula sa isa pang asawa ay isinilang ang isang lubhang mapalad na anak ni Danu.
Verse 10
सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः । बाल एव महाभाग चचार स महत्तपः
Taglay ang lahat ng mapalad na tanda, siya’y nakilala sa pangalang Karañja. Bagaman bata pa, O marangal, nagsagawa siya ng dakilang pagtitika.
Verse 11
नर्मदातटमाश्रित्य चातिघोरमनुत्तमम् । दिव्यं वर्षसहस्रं च कृच्छ्रचान्द्रायणं नृप
Nanahan sa pampang ng Narmadā, O Hari, isinagawa niya ang walang kapantay at lubhang mabagsik na disiplina—ang panatang kṛcchra-cāndrāyaṇa—sa loob ng isang libong banal na taon.
Verse 12
शाकमूलफलाहारः स्नानहोमपरायणः । ततस्तुष्टो महादेव उमया सहितः किल
Gulay, ugat, at bunga ang kanyang pagkain; sa mga paliligo-ritwal at paghahandog sa apoy siya nakatuon. Pagkaraan, wika nga, nalugod si Mahādeva, kasama si Umā.
Verse 13
वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः । भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ
Ang Panginoon, ang Tagapagwasak ng Tripura, ay nagnasang pagpalain siya ng isang biyaya: “O Karañja, dakilang-loob, O walang dungis—nalulugod Ako sa iyo.”
Verse 14
वरं वृणीष्व ते दद्मि ह्यमरत्वमृते मम
“Humiling ka ng biyaya; ipagkakaloob Ko ito sa iyo—maliban sa kawalang-kamatayan, sapagkat yaon ay hindi Ko ipinagkakaloob.”
Verse 15
करञ्ज उवाच । यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम । तर्हि पुत्राश्च पौत्राश्च सन्तु मे धर्मवत्सलाः
Sinabi ni Karañja: “Kung ikaw ay nalulugod, O Mahādeva, at kung may biyayang ipagkakaloob sa akin, nawa’y ang aking mga anak at mga apo ay maging mapagmahal at tapat sa dharma.”
Verse 16
तथेत्युक्त्वा महादेव उमया सहितस्तदा । वृषारूढो गणैः सार्द्धं तत्रैवान्तरधीयत
Pagkasabi ng “Gayon nga,” si Mahādeva, kasama si Umā, ay sumakay sa Toro; at kasama ang kaniyang mga gaṇa, siya’y naglaho roon din.
Verse 17
गते चादर्शनं देवे सोऽपि दैत्यो मुदान्वितः । स्वनाम्नात्र महादेवं स्थापयित्वा ययौ गृहम्
Nang mawala sa paningin ang Deva, ang daitya na iyon, punô ng galak, ay itinatag doon si Mahādeva sa sariling pangalan, at saka umuwi.
Verse 18
तदाप्रभृति तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् । स्नानमात्रानरस्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः
Mula noon, ang tīrtha na iyon ay naging walang kapantay sa lahat ng mga banal na tawiran. Sa pagligo roon lamang, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 19
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्
Ang sinumang maligo sa tīrtha na iyon at pagkatapos ay maghandog ng tarpaṇa sa mga Pitṛ at sa mga diyos, ay tiyak na makakamtan ang bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.
Verse 20
अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति
O hari, ang sinumang magsagawa ng banal na pag-aayuno sa tīrtha na iyon ay magkakamit ng landasing di na maibabalik; siya’y tutungo sa daigdig ni Rudra.
Verse 21
अथवाग्निजले प्राणान्यस्त्यजेद्धर्मनन्दन । अयुतद्वितयं वस्ते वर्षाणां शिवमन्दिरे
O kagalakan ng dharma, o kung ialay niya ang hininga sa apoy o sa tubig, mananahan siya sa tahanan ni Śiva sa loob ng dalawampung libong taon.
Verse 22
ततश्चैव क्षये जाते जायते विमले कुले । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः
At kapag natapos na ang dating bunga, siya’y isisilang sa dalisay at walang dungis na angkan—batid ang tunay na diwa ng mga Veda at Vedāṅga, at bihasa sa lahat ng śāstra.
Verse 23
राजा वा राजतुल्यो वा जीवेच्च शरदः शतम् । पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः
Siya’y magiging hari, o kapantay ng hari, at mabubuhay ng sandaang taglagas; may mga anak at apo, at malaya sa lahat ng karamdaman.
Verse 24
एवं ते सर्वमाख्यातं पृष्टं यद्यत्त्वयानघ । तीर्थस्य तु फलं तस्य स्नानदानेषु भारत
Kaya, O walang kasalanan, naipahayag ko sa iyo ang lahat ng iyong itinanong. At ngayon, O Bhārata, pakinggan ang bunga ng tīrtha na iyon hinggil sa pagligo at sa pagbibigay-kawanggawa.
Verse 25
एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्
Ang dakilang tīrtha-māhātmya na ito ay mapagpala, pumapawi ng kasalanan, nagdudulot ng auspicious na biyaya, at sumisira ng masasamang panaginip—sa mga bumibigkas at sa mga nakikinig.
Verse 26
यस्तु श्रावयते श्राद्धे पठेत्पितृपरायणः । अक्षयं जायते पुण्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
Ngunit sinumang, nakatuon sa mga Pitṛ, ay magpaparinig nito sa śrāddha o babasahin ito—sumisilang ang di-nauubos na punyá. Ganito ang sinabi ni Śaṅkara (Śiva).
Verse 40
। अध्याय
Dito nagtatapos ang kabanata.