Adhyaya 4

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽर्णवात्समुत्तीर्य त्रिकूटशिखरे स्थितम् । महाकनकवर्णाभे नानावर्णशिलाचिते

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pag-ahon mula sa karagatan, nasilayan ko Siya na nakatindig sa tuktok ng Trikūṭa—nagniningning na tila dalisay na ginto, at pinalamutian ng mga batong may sari-saring kulay.

Verse 2

महाशृङ्गे समासीनं रुद्रकोटिसमन्वितम् । महादेवं महात्मानमीशानमजमव्ययम्

(Nakita ko) si Mahādeva na nakaupo sa dakilang tuktok, napalilibutan ng mga koro-korong Rudra—ang Mahādeva, ang dakilang kaluluwa, ang Panginoong Īśāna, hindi isinilang at di-nasisira.

Verse 3

सर्वभूतमयं तात मनुना सह सुव्रत । भूयो ववन्दे चरणौ सर्वदेवनमस्कृतौ

O mahal na may marangal na panata, kasama si Manu ay muli kong sinamba ang mga paa ng Panginoong sumasaklaw sa lahat ng nilalang—mga paang iginagalang at pinupugayan ng lahat ng mga diyos.

Verse 4

। अध्याय

Tanda ng kabanata: simula ng Adhyāya.

Verse 5

युधिष्ठिर उवाच । एतच्छ्रुत्वा तु मे तात परं कौतूहलं हृदि । जातं तत्कथयस्वेति शृण्वतः सह बान्धवैः

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Nang marinig ko ito, O mahal na ginoo, sumiklab ang dakilang pananabik sa aking puso. Isalaysay mo iyon, habang kami’y nakikinig—kasama ang aking mga kamag-anak.

Verse 6

का सा पद्मपलाशाक्षी तमोभूते महार्णवे । योगिवद्भ्रमते नित्यं रुद्रजां स्वां च याब्रवीत्

Sino yaong dalagang may matang gaya ng talulot ng lotus, na sa dakilang karagatang nalugmok sa dilim ay laging gumagala na wari’y isang yogin—at nagsalaysay na siya’y isinilang mula kay Rudra?

Verse 7

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतमेव मया प्रश्नं पुरा पृष्टो मनुः स्वयम् । तदेव तेऽद्य वक्ष्यामि अबलायाः समुद्भवम्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Ang tanong na ito rin ay minsan ko nang itinanong kay Manu mismo. Yaon ding bagay ang sasabihin ko sa iyo ngayon—ang pinagmulan ng dalagang iyon.

Verse 8

व्यतीतायां निशायां तु ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । ततः प्रभाते विमले सृज्यमानेषु जन्तुषु

Nang lumipas na ang gabi ni Brahmā, ang Paramēṣṭhin, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang, saka sa dalisay at walang dungis na bukang-liwayway—habang nililikha ang mga nilalang—

Verse 9

मनुं प्रणम्य शिरसा पृच्छाम्येतद्युधिष्ठिर । केयं पद्मपलाशाक्षी श्यामा चंद्रनिभानना

Yumukod ako kay Manu na nakayuko ang ulo at nagtanong, O Yudhiṣṭhira: Sino ang maitim na ginang na ito, may matang gaya ng talulot ng lotus at mukhang tulad ng buwan?

Verse 10

एकार्णवे भ्रमत्येका रुद्रजास्मीति वादिनी । सावित्री वेदमाता च ह्यथवा सा सरस्वती

Mag-isa siyang gumagala sa iisang kosmikong karagatan, na nagsasabing, ‘Ako’y isinilang mula kay Rudra.’ Siya kaya si Sāvitrī, Ina ng mga Veda—o si Sarasvatī nga mismo?

Verse 11

मन्दाकिनी सरिच्छ्रेष्ठा लक्ष्मीर्वा किमथो उमा । कालरात्रिर्भवेत्साक्षात्प्रकृतिर्वा सुखोचिता

Siya ba’y si Mandākinī, pinakadakila sa mga ilog? O si Lakṣmī—o kaya si Umā? Siya ba mismo si Kālārātrī, o si Prakṛti, ang pinagmulan na angkop sa pagluwal ng kagalingan?

Verse 12

एतदाचक्ष्व भगवन्का सा ह्यमृतसंभवा । चरत्येकार्णवे घोरे प्रनष्टोरगराक्षसे

Ipahayag mo ito sa akin, O Mapalad: sino siya, na isinilang mula sa amṛta, na gumagala sa kakila-kilabot na iisang karagatan—doon sa napuksa na ang mga ahas at mga rākṣasa?

Verse 13

मनुरुवाच । शृणु वत्स यथान्यायमस्या वक्ष्यामि संभवम् । यया रुद्रसमुद्भूता या चेयं वरवर्णिनी

Sinabi ni Manu: Makinig ka, anak, ayon sa wastong pagkakasunod; ipaliliwanag ko ang kanyang pinagmulan—siya na sumibol mula kay Rudra, ang ginang na may pinakadakilang kagandahan.

Verse 14

पुरा शिवः शान्ततनुश्चचार विपुलं तपः । हितार्थं सर्वलोकानामुमया सह शंकरः

Noong unang panahon, si Śiva na may payapang anyo ay nagsagawa ng napakalawak na tapas; si Śaṅkara, kasama si Umā, ay nagsagawa ng pag-aayuno at pagninilay para sa kapakanan ng lahat ng mga daigdig.

Verse 15

ऋक्षशैलं समारुह्य तपस्तेपे सुदारुणम् । अदृश्यः सर्वभूतानां सर्वभूतात्मको वशी

Umakyat siya sa Ṛkṣaśaila at nagsagawa ng lubhang mabagsik na tapas; di-nakikita ng lahat ng nilalang, gayunma’y siya ang Sarili ng lahat ng nilalang—ang makapangyarihang Panginoon na may ganap na pagpipigil.

Verse 16

तपतस्तस्य देवस्य स्वेदः समभवत्किल । तं गिरिं प्लावयामास स स्वेदो रुद्रसंभवः

Habang ang Diyos ay nagsasagawa ng mahigpit na tapasya, tunay na lumitaw ang kanyang pawis; at ang pawis na yaon—isinilang kay Rudra—ay lumubog at bumaha sa bundok.

Verse 17

तस्मादासीत्समुद्भूता महापुण्या सरिद्वरा । या सा त्वयार्णवे दृष्टा पद्मपत्रायतेक्षणा

Mula roon ay sumibol ang isang lubhang banal at dakilang ilog, ang pinakamainam sa mga batis—yaong nakita mo sa karagatan, siya na ang mga mata’y mahaba na wari’y talulot ng lotus.

Verse 18

स्त्रीरूपं समवस्थाय रुद्रमाराधयत्पुरा । आद्ये कृतयुगे तस्मिन्समानामयुतं नृप

O Hari, sa unang Kṛta Yuga na yaon, minsan ay nag-anyong babae siya at sumamba kay Rudra; at ipinagpatuloy niya ang panatang iyon sa loob ng sampung libong taon.

Verse 19

ततस्तुष्टो महादेव उमया सह शंकरः । ब्रूहि त्वं तु महाभागे यत्ते मनसि वर्तते

Pagkaraan, si Śaṅkara—ang Mahādeva—na kasama si Umā, ay nalugod at nagsabi: “O pinagpala, magsalita; ano ang nananahan sa iyong isipan?”

Verse 20

सरिदुवाच । प्रलये समनुप्राप्ते नष्टे स्थावरजंगमे । प्रसादात्तव देवेश अक्षयाहं भवे प्रभो

Sinabi ng Ilog: “Kapag dumating ang pralaya at mapuksa ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, sa iyong biyaya, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y manatili akong di-nasisira, O Mahārāja.”

Verse 21

सरित्सु सागरेष्वेव पर्वतेषु क्षयिष्वपि । तव प्रसादाद्देवेश पुण्या क्षय्या भवे प्रभो

Kahit mangupas ang mga ilog, dagat, at maging ang mga bundok, sa iyong biyaya, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y manatili akong banal at makapagpahupa ng mga kasalanan, O Guro.

Verse 22

पापोपपातकैर्युक्ता महापातकिनोऽपि ये । मुच्यन्ते सर्वपापेभ्यो भक्त्या स्नात्वा तु शंकर

Kahit yaong nabibigatan ng kasalanan at maliliit na paglabag—maging ang dakilang makasalanan—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan, O Śaṅkara, kapag naliligo nang may debosyon.

Verse 23

उत्तरे जाह्नवीदेशे महापातकनाशिनी । भवामि दक्षिणे मार्गे यद्येवं सुरपूजिता

Sa hilagang lupain ng Jāhnavī (Gaṅgā), siya’y tanyag bilang tagapuksa ng malalaking kasalanan; gayon din, nawa’y maging gayon ako sa timog na landas, kung sa ganitong paraan ako’y sinasamba ng mga diyos.

Verse 24

स्वर्गादागम्य गंगेति यथा ख्याता क्षितौ विभो । तथा दक्षिणगङ्गेति भवेयं त्रिदशेश्वर

Kung paanong siya, bumaba mula sa langit, ay kilala sa lupa bilang ‘Gaṅgā’, O Panginoon; gayon din, nawa’y makilala ako bilang ‘Timog na Gaṅgā’, O hari ng mga diyos.

Verse 25

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा यल्लभते फलम् । तत्फलं लभते मर्त्यो भक्त्या स्नात्वा महेश्वर

Anumang bunga ang nakukuha ng tao sa pagligo sa lahat ng mga tīrtha sa daigdig—yaon ding bunga ang matatamo ng mortal sa pagligo rito nang may debosyon, O Maheśvara.

Verse 26

ब्रह्महत्यादिकं पापं यदास्ते संचितं क्वचित् । मासमात्रेण तद्देव क्षयं यात्ववगाहनात्

Anumang kasalanan—mula sa brahma-hatyā—na naipon saanman, O Panginoon, sa paglulubog (dito) ay napapawi at nalilipol sa loob lamang ng isang buwan.

Verse 27

यत्फलं सर्ववेदेषु सर्वयज्ञेषु शंकर । अवगाहेन तत्सर्वं भवत्विति मतिर्मम

Anumang bunga na nasa lahat ng Veda at sa lahat ng mga yajña, O Śaṅkara—nawa’y makamtan ang lahat ng iyon sa pamamagitan ng paglulubog (dito); ito ang aking matibay na pasiya.

Verse 28

सर्वदानोपवासेषु सर्वतीर्थावगाहने । तत्फलं मम तोयेन जायतामिति शंकर

Sa lahat ng pag-aalay at pag-aayuno, at sa paglulubog sa lahat ng mga banal na tīrtha—O Śaṅkara, nawa’y ang mismong bunga niyon ay sumibol sa pamamagitan ng aking mga tubig.

Verse 29

मम तीरे नरा ये तु अर्चयन्ति महेश्वरम् । ते गतास्तव लोकं स्युरेतदेव भवेच्छिव

O Śiva, yaong mga taong sumasamba kay Maheśvara sa aking pampang—pagpanaw nila, nawa’y marating nila ang Iyong daigdig; nawa’y ito nga ang mangyari.

Verse 30

मम कूले महेशान उमया सह दैवतैः । वस नित्यं जगन्नाथ एष एव वरो मम

O Maheśāna, manahan ka magpakailanman sa aking pampang, kasama si Umā at ang mga diyos. O Jagannātha, ito lamang ang aking hinihiling na biyaya.

Verse 31

सुकर्मा वा विकर्मा वा शान्तो दान्तो जितेन्द्रियः । मृतो जन्तुर्मम जले गच्छतादमरावतीम्

Maging mabuti man o masama ang gawa—maging payapa, mapagpigil, at nagwagi sa mga pandama—sinumang nilalang na mamatay sa aking mga tubig, nawa’y makarating sa Amarāvatī.

Verse 32

त्रिषु लोकेषु विख्याता महापातकनाशिनी । भवामि देवदेवेश प्रसन्नो यदि मन्यसे

Sa tatlong daigdig ay nawa’y makilala ako bilang tagapaglipol ng malalaking kasalanan, O Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos, kung ito’y iyong mamarapatin at ikalulugod.

Verse 33

एतांश्चान्यान्वरान्दिव्यान्प्रार्थितो नृपसत्तम । नर्मदया ततः प्राह प्रसन्नो वृषवाहनः

O pinakadakila sa mga hari, nang hingin ni Narmadā ang mga ito at iba pang makalangit na biyaya, si Vṛṣavāhana (Śiva), na nalugod, ay nagsalita noon.

Verse 34

श्रीमहेश उवाच । एवं भवतु कल्याणि यत्त्वयोक्तमनिन्दिते । नान्या वरार्हा लोकेषु मुक्त्वा त्वां कमलेक्षणे

Sinabi ni Śrī Maheśa: “Mangyari nawa, O mapalad—gaya ng iyong sinabi, O walang kapintasan. Sa mga daigdig, wala nang ibang karapat-dapat sa biyaya kundi ikaw, O matang-lotus.”

Verse 35

यदैव मम देहात्त्वं समुद्भूता वरानने । तदैव सर्वपापानां मोचिनी त्वं न संशयः

Mula sa sandaling ikaw ay sumibol mula sa aking katawan, O marikit ang mukha, mula noon ikaw na ang tagapagpalaya sa lahat ng kasalanan—walang alinlangan dito.

Verse 36

कल्पक्षयकरे काले काले घोरे विशेषतः । उत्तरं कूलमाश्रित्य निवसन्ति च ये नराः

Sa panahong nagdadala ng pagwawakas ng isang yuga—lalo na sa kakila-kilabot na mga panahon—yaong mga taong kumakalinga sa hilagang pampang at nananahan doon…

Verse 37

अपि कीटपतङ्गाश्च वृक्षगुल्मलतादयः । आ देहपतनाद्देवि तेऽपि यास्यन्ति सद्गतिम्

Maging ang mga uod at kulisap, at ang mga ibon; maging ang mga punò, palumpong, baging at iba pa—O Diyosa—hanggang sa pagbagsak ng katawan, sila man ay makakamtan ang mabuting hantungan.

Verse 38

दक्षिणं कूलमाश्रित्य ये द्विजा धर्मवत्सलाः । आ मृत्योर्निवसिष्यन्ति ते गताः पितृमन्दिरे

Yaong mga dalawang-ulit na isinilang na mapagmahal sa dharma, na kumakalinga sa timog na pampang, ay mananahan doon hanggang kamatayan; pagkaraan niyon, tutungo sila sa tahanan ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 39

अहं हि तव वाक्येन कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । त्वत्तीरे निवसिष्यामि सदैव ह्युमया समम्

Tunay nga, sa iyong salita—at dahil sa isang natatanging banal na layunin—mananahan ako sa iyong pampang, magpakailanman na kasama si Umā.

Verse 40

एवं देवि महादेवि एवमेव न संशयः । ब्रह्मेन्द्रचन्द्रवरुणैः साध्यैश्च सह विष्णुना

Ganyan nga, O Diyosa, O Dakilang Diyosa—ganyan na ganyan, walang pag-aalinlangan—kasama sina Brahmā, Indra, Candra, Varuṇa, ang mga Sādhya, at gayundin si Viṣṇu.

Verse 41

उत्तरे देवि ते कूले वसिष्यन्ति ममाज्ञया । दक्षिणे पितृभिः सार्द्धं तथान्ये सुरसुन्दरि

Sa hilagang pampang mo, O Diyosa, maninirahan sila ayon sa Aking utos; sa timog na pampang naman, kasama ng mga Pitṛ, at gayundin ang iba pa, O kagandahang makalangit.

Verse 42

वसिष्यन्ति मया सार्द्धमेष ते वर उत्तमः । गच्छ गच्छ महाभागे मर्त्यान्पापाद्विमोचय

Maninirahan sila na kasama Ko—ito ang iyong pinakadakilang biyaya. Humayo, humayo, O mapalad na dakila, at palayain ang mga mortal sa kasalanan.

Verse 43

सहिता ऋषिसंघैश्च तथा सिद्धसुरासुरैः । एवमुक्ता महादेव उमया सहितो विभुः

Kasama ang mga pangkat ng mga Ṛṣi, gayundin ang mga Siddha, mga Deva at mga Asura—sa gayong pananalita—si Mahādeva, ang makapangyarihang Panginoon, ay kasama si Umā.

Verse 44

वन्द्यमानोऽथ मनुना मया चादर्शनं गतः । तेन चैषा महापुण्या महापातकनाशिनी

Pagkaraan, nang siya’y pinarangalan at pinuri nang may pagsamba nina Manu at ko rin, siya’y naglaho sa paningin. Dahil doon, ang ilog na ito’y naging lubhang banal, tagapuksa ng pinakadakilang kasalanan.

Verse 45

कथिता पृच्छ्यते या ते मा ते भवतु विस्मयः । एषा गंगा महापुण्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता

Bagaman naisalaysay na siya, muli mo pa ring itinatanong—huwag kang magtaka roon. Ito ang Gaṅgā, lubhang banal at tanyag sa tatlong daigdig.

Verse 46

दशाभिः पञ्चभिः स्रोतैः प्लावयन्ती दिशो दश । शोणो महानदश्चैव नर्मदा सुरसा कृता

Sa labinlimang batis, binabaha niya ang sampung dako. Ang Śoṇa, ang Mahānadā, at ang Narmadā man ay ginawang “Surasā”—banal na pinapaging-diyos.

Verse 47

मन्दाकिनी दशार्णा च चित्रकूटा तथैव च । तमसा विदिशा चैव करभा यमुना तथा

Mandākinī, Daśārṇā, at gayundin ang Citrakūṭā; at ang Tamasā, Vidiśā, Karabhā, at gayundin ang Yamunā.

Verse 48

चित्रोत्पला विपाशा च रञ्जना वालुवाहिनी । ऋक्षपादप्रसूतास्ताः सर्वा वै रुद्रसंभवाः

Citrotpalā, Vipāśā, Raṅjanā, at Vāluvāvāhinī—ang mga ilog na ito, isinilang mula kay Ṛkṣapāda, ay pawang mga pagpapakita na nagmumula kay Rudra.

Verse 49

सर्वपापहराः पुण्याः सर्वमंगलदाः शिवाः । इत्येतैर्नामभिर्दिव्यैः स्तूयते वेदपारगैः

Sila’y banal, tagapuksa ng lahat ng kasalanan, tagapagkaloob ng bawat pagpapala, at tunay na may likas ni Śiva; sa gayong mga pangalang dibino siya’y pinupuri ng mga dalubhasa sa Veda.

Verse 50

पुराणज्ञैर्महाभागैराज्यपैः सोमपैस्तथा । इत्येतत्सर्वमाख्यातं महाभाग्यं नरोत्तम

Sa gayon, ang lahat ng dakilang kapalarang ito ay naisalaysay—ng mararangal na nakaaalam ng Purāṇa, ng mga nag-aalay ng ghee, at ng mga umiinom ng Soma rin, O pinakamainam sa mga tao.

Verse 51

मनुनोक्तं पुरा मह्यममृतायाः समुद्भवम् । पुण्यं पवित्रमतुलं रुद्रोद्गीतमिदं शुभम्

Noong una, sinabi sa akin ni Manu ang pinagmulan niya mula kay Amṛtā—isang banal, nagpapadalisay, di-mapapantay at mapalad na salaysay, na inawit ni Rudra.

Verse 52

ये नराः कीर्तयिष्यन्ति भक्त्या शृण्वन्ति येऽपि च । प्रातरुत्थाय नामानि दश पञ्च च भारत

Yaong mga taong aawit o bibigkas nito nang may debosyon—at yaong nakikinig man—pagbangon sa bukang-liwayway, (bigkasin) ang labinlimang pangalan, O Bhārata.

Verse 53

ते नराः सकलं पुण्यं लभिष्यन्त्यवगाहजम् । विमानेनार्कवर्णेन घण्टाशतनिनादिना

Ang mga taong iyon ay tatanggap ng ganap na kabutihang-loob na bunga ng banal na paglulublob; at (aalis) sakay ng makalangit na sasakyang kasingliwanag ng araw, na umuugong na tila sandaang kampana.

Verse 54

त्यक्त्वा मानुष्यकं भावं यास्यन्ति परमां गतिम्

Pagkatapos iwaksi ang kalagayang pantao, mararating nila ang kataas-taasang hantungan.