Adhyaya 37
Ang kabanatang ito ay isang teolohikong pag-uusap ng pantas na si Mārkaṇḍeya at ni Haring Yudhiṣṭhira tungkol sa pinagmulan at kahalagahang ritwal ng Devatīrtha, isang “walang kapantay” na tīrtha sa Ilog Narmadā (Revā). Nagsisimula ito sa tagubilin na dalawin ang Devatīrtha, sapagkat ang tatlumpu’t tatlong diyos ay nagkamit ng sukdulang tagumpay matapos maligo roon. Itinanong ni Yudhiṣṭhira kung paanong ang mga diyos, na minsang natalo ng mas malalakas na daitya, ay muling nagtagumpay sa pamamagitan lamang ng pagligo sa pook na iyon. Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya na si Indra at ang mga deva ay napaurong sa digmaan, nagdalamhati at nahiwalay sa kanilang mga pamilya, kaya’t humingi sila ng kanlungan kay Brahmā. Itinuro ni Brahmā na ang lunas laban sa daitya ay ang pagsasagawa ng tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno) sa pampang ng Narmadā; ang tapas ang pinakamataas na lakas, at walang mantra o gawa ang makapapantay sa kapangyarihang naglilinis ng tubig ng Revā na sumisira ng kasalanan. Pinangunahan ni Agni, nagtungo ang mga deva sa Narmadā at nagsagawa ng matinding tapas hanggang makamit ang siddhi; mula noon, kinilala sa tatlong daigdig ang pook bilang Devatīrtha, tagapuksa ng lahat ng kasalanan. Itinatakda rin ang wastong asal at bunga: ang taong may pagpipigil at naliligo roon nang may debosyon ay tumatanggap ng bungang “gaya ng perlas”; ang pagpapakain sa mga Brahmin ay nagpaparami ng kabutihang-loob; at ang presensya ng banal na bato (devaśilā) ay lalo pang nagpapataas ng puṇya. May binabanggit na ilang pagtalima kaugnay ng kamatayan (pagpanaw sa pagtalikod, pagpasok sa apoy) na inuugnay sa matagal o marangal na hantungan. Sa tīrtha na ito, ang pagligo, japa, homa, svādhyāya, at pagsamba ay nagiging “di-nasisira” ang bunga. Sa phalaśruti, ang bumibigkas o nakikinig sa salaysay na nag-aalis ng kasalanan ay lumalaya sa pagdurusa at tumutungo sa banal na daigdig.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत राजेन्द्र देवतीर्थमनुत्तमम् । येन देवास्त्रयस्त्रिंशत्स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O hari ng mga hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Devatīrtha—doon naligo ang tatlumpu’t tatlong diyos at nakamit ang pinakamataas na kasakdalan.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कथं तात सुराः सर्वे दानवैर्बलवत्तरैः । निर्जितास्तत्र तीर्थे च स्नात्वा सिद्धिं परां गताः
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Paano, mahal na ginoo, natalo ang lahat ng mga diyos ng mas makapangyarihang mga Dānava—ngunit sa pagligo sa mismong tīrtha na iyon ay nakamit nila ang kataas-taasang kasakdalan?”
Verse 3
मार्कण्डेय उवाच । पुरा दैत्यगणैरुग्रैर्युद्धेऽतिबलवत्तरैः । इन्द्रो देवगणैः सार्द्धं स्वराज्याच्च्यावितो नृप
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Noong unang panahon, O hari, sa digmaan laban sa mababangis na pangkat ng mga Daitya na lubhang makapangyarihan, si Indra—kasama ang mga hanay ng mga diyos—ay napaalis sa sarili niyang paghahari.”
Verse 4
हस्त्यश्वरथयानौघैर्मर्दयित्वा वरूथिनीम् । विध्वस्ता भेजिरे मार्गं प्रहारैर्जर्जरीकृताः
Dinurog ng rumaragasang hukbo ng mga elepante, kabayo, karwahe at mga sasakyan ang kanilang hanay; at sila, wasak at durog sa mga hampas, ay tumakas sa lansangan.
Verse 5
जम्भशुम्भैश्च कूष्माण्डकुहकादिभिः । वेपमानार्दिताः सर्वे ब्रह्माणमुपतस्थिरे
Dahil kina Jambha, Śumbha, at iba pa gaya nina Kūṣmāṇḍa at Kuhaka, silang lahat ay pinahirapan at nanginginig; kaya lumapit sila kay Brahmā upang humingi ng kanlungan at tulong.
Verse 6
प्रणम्य शिरसा देवं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् । तदा विज्ञापयामासुर्देवा वह्निपुरोगमाः
Yumukod sila, iniyuko ang ulo sa banal na si Brahmā, ang Parameṣṭhin; at ang mga diyos, na pinangungunahan ni Agni, ay nagsumamo noon.
Verse 7
पश्य पश्य महाभाग दानवैः शकलीकृताः । वियोजिताः पुत्रदारैस्त्वामेव शरणं गताः
“Masdan, masdan, O mapalad na dakila! Kami’y winasak ng mga Dānava; nawalay sa aming mga anak at asawa, sa iyo lamang kami lumapit bilang kanlungan.”
Verse 8
परित्रायस्व देवेश सर्वलोकपितामह । नान्या गतिः सुरेशान त्वां मुक्त्वा परमेश्वर
“Iligtas at ingatan mo kami, O Panginoon ng mga diyos, O lolo ng lahat ng daigdig! Wala nang ibang masisilungan, O hari ng mga deva—maliban sa iyo, O Kataas-taasang Panginoon.”
Verse 9
ब्रह्मोवाच । दानवानां विघातार्थं नर्मदातटमास्थिताः । तपः कुरुध्वं स्वस्थाः स्थ तपो हि परमं बलम्
Wika ni Brahmā: “Upang mapuksa ang mga Dānava, manahan kayo sa pampang ng Narmadā. Magsagawa ng mahigpit na tapas; manatiling matatag—sapagkat ang tapas ang pinakadakilang lakas.”
Verse 10
नान्योपायो न वै मन्त्रो विद्यते न च मे क्रिया । विना रेवाजलं पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्
“Wala nang ibang paraan—walang mantra, at wala ring ritwal na magagawa ko—maliban sa banal na tubig ng Revā, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.”
Verse 11
दारिद्र्यव्याधिमरणबन्धनव्यसनानि च । एतानि चैव पापस्य फलानीति मतिर्मम
Kahirapan, karamdaman, kamatayan, pagkagapos, at sari-saring kapahamakan—ang mga ito nga ang bunga ng kasalanan; ito ang aking matibay na pagkaunawa.
Verse 12
एवं ज्ञात्वा ततश्चैव तपः कुरुत दुष्करम् । तथा चैव सुराः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
Kaya, pagkaalam nito, magsagawa kayo ng mahirap na tapas. At gayon nga ang ginawa ng lahat ng mga diyos, na pinangungunahan ni Agni.
Verse 13
तच्छ्रुत्वा वचनं तथ्यं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । नर्मदामागताः सर्वे देवा ह्यग्निपुरोगमाः
Nang marinig ang tapat na utos ni Brahmā, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin), ang lahat ng mga diyos—na pinangungunahan ni Agni—ay dumating sa Narmadā.
Verse 14
चेरुर्वै तत्र विपुलं तपः सिद्धिमवाप्नुवन् । तदाप्रभृति तत्तीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्
Doon sila nagsagawa ng saganang tapas at nakamit ang ganap na siddhi. Mula noon, ang tawirang yaon ay sumikat bilang ‘Devatīrtha’, ang walang kapantay na banal na pook ng pagligo.
Verse 15
गीयते त्रिषु लोकेषु सर्वपापक्षयंकरम् । तत्र गत्वा च यो मर्त्यो विधिना संयतेन्द्रियः
Inaawit at ipinupuri ito sa tatlong daigdig bilang tagapuksa ng lahat ng kasalanan. At sinumang mortal na pumaroon, na may pagpipigil sa mga pandama at sumusunod sa wastong ritwal—
Verse 16
स्नानं समाचरेद्भक्त्या स लभेन्मौक्तिकं फलम् । यस्तु भोजयते विप्रांस्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
Kung siya’y maligo roon nang may debosyon, matatamo niya ang ‘perlas na bunga’, ang pinakamahalagang gantimpala. At ang sinumang nagpapakain sa mga brāhmaṇa sa mismong tīrtha na iyon, O panginoon ng mga tao—
Verse 17
स लभेन्मुख्यविप्राणां फलं साहस्रिकं नृप । तत्र देवशिला रम्या महापुण्यविवर्धिनी
Makakamit niya, O hari, ang gantimpalang sanlibo ang ibinubunga, na katumbas ng (paglilingkod sa) mga pangunahing brāhmaṇa. Naroon din ang kaaya-ayang Deva-śilā, ang banal na batong makadiyos, na lubhang nagpaparami ng kabutihang-loob (puṇya).
Verse 18
संन्यासेन मृता ये तु तेषां स्यादक्षया गतिः । अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप
Ngunit yaong mga namamatay sa kalagayan ng pagtalikod (saṃnyāsa) ay nagkakamit ng di-nagmamaliw na hantungan. At ang sinumang papasok sa apoy sa tīrtha na iyon, O panginoon ng mga tao—
Verse 19
रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवम् । एवं स्नानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्
Mananahan siya sa daigdig ni Rudra hanggang sa pagkalusaw ng sansinukob. Kaya naroon ang banal na pagligo, pagbigkas ng mantra, paghahandog sa apoy, pag-aaral ng Veda, at pagsamba sa diyos—
Verse 20
सुकृतं दुष्कृतं वाऽपि तत्र तीर्थेऽक्षयं भवेत् । एष ते विधिरुद्दिष्ट उत्पत्तिश्चैव भारत
Mabuti man o masama, anumang gawin sa tīrtha roon ay nagiging di-naluluma ang bunga. Ito ang tuntuning ipinaliwanag sa iyo, O Bhārata, pati ang salaysay ng pinagmulan nito.
Verse 21
देवतीर्थस्य निखिला यथा वै शङ्कराच्छ्रुता । पठन्ति ये पापहरं सर्वदुःखविमोचनम्
Sinumang bumibigkas nang buo ng salaysay ng Devatīrtha—gaya ng narinig mula kay Śaṅkara—ang pagbigkas na iyon ay tagapuksa ng kasalanan at tagapagpalaya sa lahat ng dalamhati.
Verse 22
देवतीर्थस्य चरितं देवलोकं व्रजन्ति ते
Yaong mga nakikinig o bumibigkas ng banal na salaysay ng Devatīrtha ay nakaaabot sa daigdig ng mga diyos.
Verse 37
। अध्याय
“Kabanata” — palatandaan ng pagtatapos o pamagat ng adhyāya.