Adhyaya 36
Ang kabanatang ito ay nasa anyong diyalogong nagtuturo. Sinasagot ni Mārkaṇḍeya ang tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa Darutīrtha, isang dakilang tīrtha sa Ilog Narmadā. Sa unang bahagi, ibinibigay ang pinagmulan: si Mātali—ang karwaheng tagapagmaneho na kaugnay ni Indra—ay minsang nagsumpa sa kanyang anak, kaya ang napinsala ay naghanap ng kanlungan kay Indra. Inutusan ni Indra ang mahabang paninirahang may tapas sa pampang ng Narmadā, na may debosyon kay Maheśvara (Śiva), at ipinahayag na siya’y muling isisilang bilang bantog na ascetic na si Dāruka; at magpapaunlad din ng bhakti sa Kataas-taasang Diyos na inilalarawan sa mga pangalang Vaiṣṇava bilang “may hawak ng śaṅkha-cakra-gadā,” upang makamtan ang siddhi at mabuting hantungan pagpanaw. Sa ikalawang bahagi, itinatakda ang paraan ng paglalakbay-dambana at ang mga bunga nito. Ang pilgrim na malinis na naliligo, nagsasagawa ng sandhyā, sumasamba kay Śiva, at nag-aaral ng Veda ay nagkakamit ng dakilang meritong inihahambing sa Aśvamedha. Ang pagpapakain sa mga brāhmaṇa ay may mataas na gantimpala; at ang pagligo, pagbibigay, japa, homa, svādhyāya, at pagsamba sa diyos ay nagiging ganap na mabisa kapag ginagawa nang may dalisay na layon.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Pagkaraan nito, O hari ng mga hari, marapat na magtungo sa walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Dārutīrtha—doon kung saan si Dāruka, na dating minamahal ni Indra, ay nagkamit ng ganap na katuparan.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ । विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Paano, mahal na ginoo—O sinauna at walang dungis—naisagawa ni Dāruka ang pag-aayunong-tapas noon? Nais kong marinig mula sa iyo ang wastong paraan, O pinakadakila sa mga dalawang-beses na isinilang.”
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । हन्त ते कथयिष्यामि विचित्रं यत्पुरातनम् । वृत्तं स्वर्गसभामध्ये ऋषीणां भावितात्मनाम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Halina, isasalaysay ko sa iyo ang isang kamangha-manghang sinaunang pangyayari—na naganap sa bulwagan ng kapulungan sa Svarga, sa gitna ng mga ṛṣi na may pinagyamang kaluluwa.”
Verse 4
सूतो वज्रधरस्येष्टो मातलिर्नाम नामतः । स पुत्रं शप्तवान्पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
May isang karwaheng-tagapagmaneho na minamahal ni Vajradhara (Indra), na ang pangalan ay Mātali. Sa isang pagkakataon, dahil sa isang dahilan, minsan niyang isinumpa ang sarili niyang anak.
Verse 5
शापाहतो वेपमान इन्द्रस्य चरणौ शुभौ । प्रपीड्य मूर्ध्ना देवेशं विज्ञापयति भारत
Tinamaan ng sumpa at nanginginig, idinantay niya ang ulo sa mapalad na mga paa ni Indra, at nagsumamo sa Panginoon ng mga deva, O Bhārata.
Verse 6
तमुवाचाभिशप्तं चाप्यनाथं च सुरेश्वरः । कर्मणा केन शापस्य घोरस्यान्तो भविष्यति
Sa kanya—na isinumpa at walang masandalan—nagsalita ang Panginoon ng mga deva: “Sa anong gawa magwawakas ang kakila-kilabot na sumpang ito?”
Verse 7
नर्मदातटमाश्रित्य तोषयन्वै महेश्वरम् । तिष्ठ यावद्युगस्यान्तं पुनर्जन्म ह्यवाप्स्यसि
Manahan ka sa pampang ng Narmadā, at tunay na palugdan si Maheśvara (Śiva). Manatili roon hanggang sa wakas ng yugá; saka mo matatamo ang muling pagsilang.
Verse 8
पुनर्भूत्वा तु पूतस्त्वं दारुको नाम विश्रुतः । संसेव्य परमं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्
At muling isisilang ka, dalisay na, at kikilalanin sa pangalang Dāruka; at sa tapat na paglilingkod sa Kataas-taasang Diyos—sa may hawak ng kabibe, diskos, at pamalo—ikaw ay uunlad pa.
Verse 9
मानुषं भावमापन्नस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि । एवमुक्तस्तु देवेन सहस्राक्षेण धीमता
Pag natamo mo ang kalagayang-tao, saka mo makakamtan ang ganap na tagumpay. Gayon siya kinausap ng marunong na diyos na si Sahasrākṣa (Indra).
Verse 10
प्रणम्य शिरसा भूमिमागतोऽसौ ह्यचेतनः । नर्मदातटमाश्रित्य कर्षयन्निजविग्रहम्
Yumukod na ang ulo’y idinampi sa lupa, dumating siya roon na wari’y walang malay; sumilong sa pampang ng Narmadā, kinaladkad niya ang sarili niyang katawan.
Verse 11
व्रतोपवाससंखिन्नो जपहोमरतः सदा । महादेवं महात्मानं वरदं शूलपाणिनम्
Nanghihina sa mga panata at pag-aayuno, ngunit laging masigasig sa japa at homa, sinamba niya si Mahādeva—ang dakilang Panginoon, mapagkaloob ng biyaya, ang may hawak ng trident.
Verse 12
भक्त्या तु परया राजन्यावदाभूतसम्प्लवम् । अंशावतरणाद्विष्णोः सूतो भूत्वा महामतिः
O Hari, sa sukdulang debosyon—hanggang sa wakas ng kosmikong pagkalusaw—sa bahagyang pagbaba ni Viṣṇu, ang dakilang-isip na iyon ay naging sūta, ang tagapagsalaysay at karwahero.
Verse 13
तोषयन् वै जगन्नाथं ततो यातो हि सद्गतिम्
Matapos tunay na mapasaya si Jagannātha, siya nga’y tumungo at nagkamit ng mabuti at pinagpalang hantungan.
Verse 14
एष तत्सम्भवस्तात दारुतीर्थस्य सुव्रत । कथितोऽयं मया पूर्वं यथा मे शङ्करोऽब्रवीत्
Minamahal na anak, O matatag sa mabubuting panata, ito mismo ang pinagmulan ng Dārutīrtha; isinalaysay ko ito gaya ng sinabi sa akin noon ni Śaṅkara.
Verse 15
ततो युधिष्ठिरः श्रुत्वा विस्मयं परमं गतः । भ्रात्ःन् विलोकयामास हृष्टरोमा मुहुर्मुहुः
Nang marinig ito, si Yudhiṣṭhira ay napuno ng sukdulang pagkamangha; nakatindig ang balahibo, paulit-ulit niyang tinitigan ang kanyang mga kapatid.
Verse 16
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिपूर्वं नरेश्वर । उपास्य संध्यां देवेशमर्चयेद्यश्च शङ्करम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O panginoon ng mga tao, sa tīrtha na yaon, matapos maligo ayon sa wastong tuntunin, isagawa ang pagsamba sa sandhyā at saka sambahin si Śaṅkara, ang Panginoon ng mga diyos.
Verse 17
वेदाभ्यासं तु तत्रैव यः करोति समाहितः । सोऽश्वमेधफलं राजंल्लभते नात्र संशयः
Ngunit sinumang may nakatuong isipan na nagsasagawa roon mismo ng pag-aaral ng mga Veda, O Hari, ay nagkakamit ng bunga ng Aśvamedha—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 18
तस्मिंस्तीर्थे तु यो भक्त्या भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । स तु विप्रसहस्रस्य लभते फलमुत्तमम्
Sa banal na tīrtha na yaon, ang sinumang dalisay at may debosyon na magpakain sa mga brāhmaṇa ay nagkakamit ng kataas-taasang gantimpala, na katumbas ng pagpapakain sa sanlibong pantas na pari.
Verse 19
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । यत्कृतं शुद्धभावेन तत्सर्वं सफलं भवेत्
Ang pagligo, pagkakaloob, japa, homa, banal na pag-aaral, at pagsamba sa diyos—anumang gawin nang may dalisay na damdamin, ang lahat ay nagiging tunay na mabunga.