Adhyaya 34
Sa kabanatang ito, isinasalaysay ni Mārkaṇḍeya ang isa pang pangyayari tungkol sa dakilang Āditya sa isang tīrtha sa pampang ng Ilog Narmadā. Namangha si Yudhiṣṭhira, at inilarawan ang diyos bilang sumasaklaw sa lahat at tagapagligtas ng mga nilalang. Isang brāhmaṇa na deboto mula sa angkang Kulika ang nagsagawa ng mahigpit na panata: mahabang paglalakbay na walang pagkain at kaunting tubig lamang. Nagpakita ang diyos sa panaginip at itinuro na dapat paghinay-hinayin ang panata, at ipinaliwanag ang aral na ang pagka-Diyos ay lumalaganap sa mundong gumagalaw at di-gumagalaw. Nang anyayahang humingi ng biyaya, hiniling ng deboto na manatili si Āditya magpakailanman sa hilagang pampang ng Narmadā, at na ang sinumang umaalaala o sumasamba sa Kanya—kahit mula sa malayo—pati ang may kapansanan sa katawan, ay tumanggap ng pagpapala at habag. Sumunod ang mga pahayag ng tīrtha-phala: ang banal na pagligo at mga handog ay nagdudulot ng meritong tulad ng Agniṣṭoma; ang ilang gawain sa huling sandali ng buhay sa tīrtha ay iniuugnay sa Agni-loka, Varuṇa-loka, o mahabang karangalan sa svarga; at ang araw-araw na pag-alaala kay Bhāskara sa bukang-liwayway ay sinasabing nag-aalis ng mga kasalanang nalikha sa buong buhay.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तत्रैव तु भवेदन्यदादित्यस्य महात्मनः । कीर्तयामि नरश्रेष्ठ यदि ते श्रवणे मतिः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Sa mismong pook na yaon ay may isa pang banal na salaysay tungkol sa dakilang-espiritung Āditya (Araw). Ipapahayag ko ito, O pinakamainam sa mga tao, kung ang iyong isip ay handang makinig.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । एतदाश्चर्यमतुलं श्रुत्वा तव मुखोद्गतम् । विस्मयाद्धृष्टरोमाहं जातोऽस्मि मुनिसत्तम
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Nang marinig ko ang walang kapantay na kababalaghang ito na nagmula sa iyong bibig, ako’y kinilabutan sa pagkamangha, O pinakadakila sa mga muni.”
Verse 3
सहस्रकिरणो देवो हर्ता कर्ता निरञ्जनः । अवतारेण लोकानामुद्धर्ता नर्मदातटे
Ang Diyos na may sanlibong sinag—dalisay, walang dungis, tagakuha at tagapaglikha—sa pamamagitan ng pagkakatawang-tao ay naging tagapagligtas ng mga daigdig sa pampang ng Narmadā.
Verse 4
पुरुषाकारो भगवानुताहो तपसः फलात् । कस्य गोत्रे समुत्पन्नः कस्य देवोऽभवद्वशी
Nag-anyong tao ba ang Mapagpalang Panginoon—marahil bilang bunga ng tapas (mahigpit na pagninilay)? Sa anong angkan siya isinilang, at sino ang nagpaamo sa diyos na yaon sa debosyon at pagpipigil?
Verse 5
श्रीमार्कण्डेय उवाच । कुलिकान्वयसम्भूतो ब्राह्मणो भक्तिमाञ्छुचिः । ईक्ष्यामीति रविं तत्र तीर्थे यात्राकृतोद्यमः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Isang dalisay na brāhmaṇa, puspos ng bhakti, isinilang sa angkan ng Kulikā, ay nagpasya, ‘Masasaksihan ko si Ravi (ang Araw),’ at sa banal na tīrtha roon ay taimtim na naghandang maglakbay-pananampalataya.”
Verse 6
योजनानां शतं साग्रं निराहारो गतोदकः । प्रस्थितो देवदेवेन स्वप्नान्ते वारितः किल
Naglakbay siya ng mahigit isang daang yojana, walang pagkain at naubos ang tubig; datapwat sinasabi na sa wakas ng isang panaginip ay pinigil at itinuwid siya ng Diyos ng mga diyos.
Verse 7
भोभो मुने महासत्त्व अलं ते व्रतमीदृशम् । सर्वं व्याप्य स्थितं पश्य स्थावरं जङ्गमं च माम्
“O muning dakilang-loob, sapat na ang ganitong pag-aayuno at pagpapakasakit. Masdan mo Ako: Ako’y lumalaganap sa lahat at nananahan sa lahat—sa di-gumagalaw at sa gumagalaw.”
Verse 8
तपाम्यहं ततो वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च । न मृ तं चैव मृत्युं च यः पश्यति स पश्यति
“Ako’y nagliliyab bilang init, at pagkaraan ay nagiging ulan; Ako rin ang pumipigil at Ako rin ang nagpapakawala. Ang tunay na nakakakita ay siyang nakakakita—na hindi na nakikita ang kamatayan ni ang patay na hiwalay sa Akin.”
Verse 9
वरं वरय भद्रं त्वमात्मनो यस्तवेप्सितम्
“Humiling ka ng isang biyaya—nawa’y maging mapalad para sa iyo—anumang ninanais mo para sa iyong sarili.”
Verse 10
ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव देयो यदि वरो मम । उत्तरे नर्मदाकूले सदा संनिहितो भव
Sinabi ng brāhmaṇa: Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Panginoon, at kung may biyayang igagawad sa akin—manahan ka nawa magpakailanman sa hilagang pampang ng Narmadā.
Verse 11
ये भक्त्या परया देव योजनानां शते स्थिताः । स्मरिष्यन्ति जितात्मानस्तेषां त्वं वरदो भव
O Panginoon, kahit yaong naninirahan sa layong sandaang yojana, kung ikaw ay kanilang alalahanin nang may sukdulang debosyon—na may pagpipigil-sa-sarili—maging tagapagkaloob ka ng biyaya sa kanila.
Verse 12
कुब्जान्धबधिरा मूका ये केचिद्विकलेन्द्रियाः । तव पादौ नमस्यन्ति तेषां त्वं वरदो भव
Yaong kuba, bulag, bingi, pipi—sinumang may kapansanan sa mga pandama—kung sila’y yumuyukod sa iyong mga paa, maging tagapagkaloob ka ng biyaya sa kanila.
Verse 13
शीर्णघ्राणा गतधियो ह्यस्थिचर्मावशेषिताः । तेषां त्वं करुणां देव अचिरेण कुरुष्व ह
Maging yaong nanghina ang pang-amoy, humihina ang isip, at halos buto’t balat na lamang—ipamalas mo sa kanila ang habag, O Panginoon, at gawin mo ito nang madali.
Verse 14
येऽपि त्वां नर्मदातोये स्नात्वा तत्र दिने दिने । अर्चयन्ति जगन्नाथ तेषां त्वं वरदो भव
At yaong mga naliligo sa tubig ng Narmadā araw-araw at doon ay sumasamba sa iyo, O Jagannātha, Panginoon ng sanlibutan—maging tagapagkaloob ka ng biyaya sa kanila.
Verse 15
प्रभाते ये स्तविष्यन्ति स्तवैर्वैदिकलौकिकैः । अभिप्रेतं वरं देव तेषां त्वं दद भोच्युत
Yaong sa bukang-liwayway ay pupuri sa Iyo sa mga himno—Vedic man o pangkaraniwan—ipagkaloob Mo, O Panginoon, ang minimithing biyaya; O Acyuta.
Verse 16
तवाग्रे वपनं देव कारयन्ति नरा भुवि । स्वामिंस्तेषां वरो देय एष मे परमो वरः
O Diyos, yaong mga tao sa lupa na nagpapagupit (tonsure) sa harap Mo—O Panginoon at Guro—ipagkaloob Mo sa kanila ang biyaya. Ito ang aking pinakadakilang hiling.
Verse 17
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा मुनिं करुणया पुनः । शतभागेन राजेन्द्र स्थित्वा चादर्शनं गतः
Pagkasabi ng, “Mangyari nawa,” kinausap niyang muli ang muni nang may habag; O hari, nanatili siya roon sa ikasandaan lamang na bahagi, at saka naglaho sa paningin.
Verse 18
तत्र तीर्थे नरो भक्त्या गत्वा स्नानं समाचरेत् । तर्पयेत्पितृदेवांश्च सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
Sa banal na tawiran na yaon, ang tao’y dapat pumunta nang may debosyon at magsagawa ng paliligo; at maghandog ng tubig-alay sa mga ninuno at sa mga diyos—sa gayon ay matatamo niya ang bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.
Verse 19
अग्निप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । द्योतयन्वै दिशः सर्वा अग्निलोकं स गच्छति
Sinumang pumasok sa apoy sa banal na tawiran na yaon, O pinuno ng mga tao—na nagpapaliwanag sa lahat ng dako—siya’y tutungo sa daigdig ni Agni.
Verse 20
यस्तत्तीर्थं समासाद्य त्यजतीह कलेवरम् । स गतो वारुणं लोकमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
Sinumang makarating sa banal na tawiran na yaon at doon iwan ang katawan, siya’y tutungo sa daigdig ni Varuṇa. Ganito nagsalita si Śaṅkara.
Verse 21
तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्संन्यासेन तनुं त्यजेत् । षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
Ngunit sa banal na tawirang iyon, sinumang magtalikod sa daigdig (saṃnyāsa) at doon iwan ang katawan, ay pararangalan sa langit sa loob ng animnapung libong taon.
Verse 22
अप्सरोगणसंकीर्णे दिव्यशब्दानुनादिते । उषित्वायाति मर्त्ये वै वेदवेदाङ्गविद्भवेत्
Matapos manahan doon sa gitna ng mga pangkat ng apsara at sa alingawngaw ng makalangit na tinig, siya’y babalik nga sa daigdig ng mga mortal at magiging dalubhasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga.
Verse 23
व्याधिशोकविनिर्मुक्तो धनकोटिपतिर्भवेत् । पुत्रदारसमोपेतो जीवेच्च शरदः शतम्
Malaya sa karamdaman at dalamhati, siya’y magiging panginoon ng kayamanang di-mabilang na krore; may mga anak at kabiyak, mabubuhay siya ng sandaang taglagas—isang ganap na siglo.
Verse 24
प्रातरुत्थाय यस्तत्र स्मरते भास्करं तदा । आजन्मजनितात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः
Sinumang bumangon sa bukang-liwayway doon at saka gunitain si Bhāskara, ang Araw, ay mapapalaya sa mga kasalanang naipon mula pa sa kapanganakan—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 34
। अध्याय
Kabanata (tanda ng pagtatapos ng bahagi).