Adhyaya 33

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र अग्नितीर्थमनुत्तमम् । यत्र संनिहितो ह्यग्निर्गतः कामेन मोहितः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, magtungo sa walang kapantay na Agnitīrtha, kung saan naroroon si Agni mismo—na minsang dumating doon, nalito at nabighani ng pagnanasa.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता कामेन कलुषीकृतः । कथं च नित्यदा वास एकस्थानेषु जायते

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Paano ang diyos, tagapagtaguyod ng sanlibutan, ay nadungisan ng pagnanasa? At paano nagkakaroon ng palagiang paninirahan sa iisang pook?

Verse 3

एतत्त्वाश्चर्यमतुलं सर्वलोकेष्वनुत्तमम् । कथयस्व महाभाग परं कौतूहलं मम

Ito’y isang kababalaghan na walang kapantay, walang hihigit sa lahat ng daigdig. O mapalad na dakila, isalaysay mo sa akin, sapagkat malalim ang aking pananabik na malaman.

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ पृष्टः प्रश्नस्त्वयानघ । कथयामि यथापूर्वं श्रुतमेतन्महेश्वरात्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Mabuti, mabuti, O lubhang marunong at walang dungis—ang tanong mo’y angkop. Isasalaysay ko ito ayon sa dati kong narinig mula kay Maheśvara (Śiva).

Verse 5

आसीत्कृतयुगे राजा नाम्ना दुर्योधनो महान् । हस्त्यश्वरथसम्पूर्णो मेदिनीपरिपालकः

Noong Kṛta Yuga, may isang dakilang hari na ang pangalan ay Duryodhana; taglay niya ang hukbong hitik sa mga elepante, kabayo, at mga karwahe, at siya ang tagapangalaga ng daigdig.

Verse 6

रूपयौवनसम्पन्नं दृष्ट्वा तं पृथिवीपतिम् । दिव्योपभोगसम्पन्नं प्रार्थयामास नर्मदा

Nang makita ni Narmadā ang panginoon ng lupa na hitik sa ganda at kabataan, at pinagpala ng makalangit na kaligayahan at kasaganaan, siya’y lumapit at nagmakaawa na maging kabiyak niya.

Verse 7

स तु तां चकमे कन्यां त्यक्त्वाऽन्यं प्रमदाजनम् । मुदा परमया युक्तो माहिष्मत्याः पतिर्नृप

Ang hari—panginoon ng Māhiṣmatī—ay umibig sa dalagang iyon; tinalikuran niya ang ibang kababaihan at napuspos ng sukdulang kagalakan.

Verse 8

रमते स तया सार्द्धं काले वै नृपसत्तम । नर्मदा जनयामास कन्यां पद्मदलेक्षणाम्

Sa paglipas ng panahon, O pinakamainam sa mga hari, siya’y nagalak na kasama niya; at si Narmadā ay nagsilang ng isang anak na babae na ang mga mata’y tulad ng talulot ng lotus.

Verse 9

अङ्गप्रत्यङ्गसम्पन्ना यस्माल्लोकेषु विश्रुता । तस्यां पिता च माता च चक्रतुः प्रेमबन्धनम्

Dahil siya’y ganap sa bawat sangkap at anyo, siya’y naging bantog sa mga daigdig; at ang ama at ina niya’y nagbuklod ng malalim na pag-ibig sa kanya.

Verse 10

कालेनातिसुदीर्घेण यौवनस्था वराङ्गना । प्रार्थ्यमानापि राजन्वै नात्मानं दातुमिच्छति

Pagkaraan ng napakahabang panahon, nang ang marangal na dalaga’y sumapit sa kabataan, bagaman maraming nanliligaw, O hari, hindi niya ibig ibigay ang sarili sa pag-aasawa.

Verse 11

ततोऽन्यदिवसे वह्निर्द्विजरूपो महातपाः । राजानं प्रार्थयामास रहो गत्वा शनैः शनैः

Nang sumunod na araw, si Vahni, ang Diyos ng Apoy, dakilang mapagpakasakit, na nag-anyong brāhmaṇa, ay lumapit sa hari at marahang nagmakaawa nang palihim.

Verse 12

भोभो रघुकुलश्रेष्ठ द्विजोऽहं मन्दसन्ततिः । दरिद्रो ह्यसहायश्च भार्यार्थे वरयामि ताम्

“O, O pinakadakila sa angkan ni Raghu! Ako’y isang brāhmaṇa na hamak ang lahi—dukha at walang masasandalan. Para sa isang asawa, hinihingi ko ang kanyang kamay.”

Verse 13

कन्या सुदर्शना नाम रूपेणाप्रतिमा भुवि । तां ददस्व महाभाग वर्धते तव मन्दिरे

May isang dalagang nagngangalang Sudarśanā, na walang kapantay ang ganda sa lupa. O mapalad na hari, ipagkaloob mo siya sa akin sa pag-aasawa—siya’y lumalaki sa iyong palasyo.

Verse 14

ब्रह्मचर्येण निर्विण्ण एकाकी कामपीडितः । याचमानस्य मे तात प्रसादं कर्तुमर्हसि

Nanghihina na ako sa brahmacarya, nag-iisa at pinahihirapan ng pagnanasa. O mahal na ginoo, nararapat mong pagpalain ako na ngayo’y nagsusumamo.

Verse 15

राजोवाच । नाहं द्रव्यविहीनस्य असवर्णस्य कर्हिचित् । दास्यामि स्वां सुतां शुभ्रां गम्यतां द्विजपुंगव

Sumagot ang hari: “Hindi ko kailanman ibibigay ang aking maputing anak na babae sa isang salat sa yaman at hindi kauri. Lumisan ka, O pinakadakila sa mga dvija.”

Verse 16

एवमुक्तस्तदा वह्निः परां पीडामुपागतः । न किंचिदुक्त्वा राजानं तत्रैवान्तरधीयत

Nang masambit iyon, si Vahni (Agni) ay sinakmal ng matinding dalamhati. Walang sinabi sa hari, naglaho siya roon mismo.

Verse 17

गते चादर्शनं विप्रे राजा मन्त्रिपुरोहितैः । मन्त्रयित्वाथ काले तु तुष्टो मखमुखे स्थितः

Nang mawala sa paningin ang brāhmaṇa, nakipagsangguni ang hari sa kanyang mga ministro at mga pari; at sa takdang oras, nasiyahan, tumindig siya sa bungad ng paghahandog.

Verse 18

यजतश्च मखे भक्त्या ब्राह्मणैः सह भारत । ततश्चादर्शनं वह्निः सर्वेषां पश्यतामगात्

Habang isinasagawa niya ang paghahandog nang may debosyon kasama ng mga brāhmaṇa, O Bhārata, noon si Vahni (Agni) ay naglaho sa paningin—sa harap ng lahat.

Verse 19

विप्रा दुर्मनसो भूत्वा गता राज्ञो हि मन्दिरम् । वह्निनाशं विमनसो राजानमिदमब्रुवन्

Nalumbay ang mga brāhmaṇa at nagtungo sa palasyo ng hari. Nabagabag sa pagkawala ng banal na apoy, sinabi nila ito sa hari.

Verse 20

ब्राह्मणा ऊचुः । दुर्योधन महाराज श्रूयतां महदद्भुतम् । न श्रुतं न च दृष्टं वा कौतुकं नृपपुंगव

Sinabi ng mga brāhmaṇa: “O Mahārāja Duryodhana, dinggin ang isang dakilang kababalaghan—isang pangyayaring di pa narinig ni nakita, O toro sa mga hari.”

Verse 21

अग्निकार्यप्रवृत्तानां सर्वेषां विधिवन्नृप । केनापि हेतुना वह्निर्दृश्यते न ज्वलत्युत

O hari, bagaman lahat ay nagsagawa ng handog-sa-apoy ayon sa tuntunin, sa di-mabatid na dahilan ay nakikita si Agni, ngunit hindi siya nagliliyab.

Verse 22

तच्छ्रुत्वा विप्रियं घोरं राजा विप्रमुखाच्च्युतम् । आसनात्पतितो भूमौ छिन्नमूल इव द्रुमः

Nang marinig ang kakila-kilabot at di-kanais-nais na balitang iyon mula sa bibig ng brāhmaṇa, ang hari’y nahulog mula sa luklukan sa lupa, na parang punong naputol sa ugat.

Verse 23

आश्वस्य च मुहूर्तेन उन्मत्त इव संस्तदा । निरीक्ष्य च दिशः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

Matapos magpahinga sandali, tumindig siya na wari’y nalilito. Tumingin sa lahat ng dako, saka niya binigkas ang mga salitang ito.

Verse 24

किमेतदाश्चर्यपरमिति भोभो द्विजोत्तमाः । कथ्यतां कारणं सर्वं शास्त्रदृष्ट्या विभाव्य च

“Ano ito—pinakamataas na kababalaghan? O mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, ipahayag ninyo ang buong sanhi, na sinisiyasat ayon sa pananaw ng mga śāstra.”

Verse 25

मम वा दुष्कृतं किंचिदुताहो भवतामिह । येन नष्टोऽग्निशालायां हुतभुक्केन हेतुना

“May nagawa ba akong kasalanan—o kayo ba rito—kaya naglaho sa agniśālā ang Diyos ng Apoy? Sa anong dahilan nangyari ito?”

Verse 26

मन्त्रच्छिद्रमथान्यद्वा नैव किंचिददक्षिणम् । क्रियाहीनं कृतं वाथ केन वह्निर्न दृश्यते

May kapintasan ba sa mga mantra—o iba pa kaya? May nagawa bang walang wastong dakṣiṇā, o naisagawa bang kulang sa mga itinakdang ritwal? Sa anong dahilan hindi nakikita ang banal na apoy?

Verse 27

अन्नहीनो दहेद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दातारं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः

Ang yajña na salat sa pagkain ay makapagsusunog ng isang kaharian; ang ṛtvij na salat sa mga mantra ay sumisira sa ritwal; at kapag kulang ang dakṣiṇā, napipinsala ang nagtataguyod. Walang kaaway na hihigit sa yajñang may kapintasan.

Verse 28

ब्राह्मणा ऊचुः । न मन्त्रहीना हि वयं न च राजन्व्रतैस्तथा । द्रव्येण च न हीनस्त्वमन्यत्पापं विचिन्त्यताम्

Wika ng mga brāhmaṇa: “Hindi kami salat sa mga mantra, O Hari, ni sa mga panatang pagtalima. At ikaw man ay hindi kapos sa mga handog at yaman. Kaya ibang kasalanan (pāpa) ang pag-isipan bilang sanhi.”

Verse 29

राजोवाच । तथापि यूयं सहिता उपायं चिन्तयन्त्विति । येन श्रेयो भवेन्नित्यमिह लोके परत्र च

Wika ng hari: “Gayunman, kayong lahat na magkakasama ay magmuni ng isang paraan—na magbubunga ng walang humpay na kabutihan, dito sa daigdig at sa kabilang buhay.”

Verse 30

एवमुक्तास्ततः सर्वे ब्राह्मणाः कृतनिश्चयाः । निराहाराः स्थिताः शर्वे यत्र नष्टो हुताशनः

Sa gayong pananalita, ang lahat ng brāhmaṇa, matibay ang pasya, ay tumindig doon na nag-aayuno—sa mismong pook kung saan naglaho ang handog na apoy.

Verse 31

ततः स्वप्ने महातेजा हुतभुग्ब्राह्मणांस्तदा । उवाच श्रूयतां सर्वैर्मम नाशस्य कारणम्

Pagkatapos, sa panaginip, nagsalita ang maningning na Hutabhuk (Agni) sa mga brāhmaṇa: “Makinig kayong lahat sa sanhi ng aking paglalaho.”

Verse 32

प्रार्थितोऽयं मया राजा सुतां दातुं न चेच्छति । तेन नष्टोऽग्निशरणादहं भो द्विजसत्तमाः

“Nakiusap ako sa haring ito na ibigay ang kaniyang anak na babae, ngunit hindi siya pumapayag. Kaya ako’y umurong mula sa kanlungan ng banal na apoy, O pinakamainam na mga brāhmaṇa.”

Verse 33

। अध्याय

Kabanata (Adhyāya).

Verse 34

तच्छ्रुत्वा वचनं विप्रा वैश्वानरमुखोद्गतम् । विस्मयोत्फुल्लनयना राजानमिदमब्रुवन्

Nang marinig ng mga vipra ang salitang yaong lumabas sa bibig ni Vaiśvānara (Agni), namangha sila—lumaki ang mga mata—at nagsalita sa hari ng ganito.

Verse 35

भवतो मतमाज्ञाय सर्वे गत्वाग्निमन्दिरम् । निराहाराः स्थिता रात्रौ पश्यामो जातवेदसम्

Batid ang iyong pasiya, kaming lahat ay tutungo sa templo ni Agni; mag-aayuno at mananatili roon sa magdamag, upang masilayan si Jātavedas, ang Diyos ng Apoy.

Verse 36

तेनोक्ताः स्वसुतां चेत्तु राजा मे दातुमिच्छति । ततोऽस्य भूयोऽपि गृहे ज्वलेऽहं नान्यथा द्विजाः

Sinabi niya sa kanila: ‘Kung tunay na nais ng hari na ibigay sa akin ang kanyang sariling anak na babae, muli akong magliliyab sa kanyang tahanan—kung hindi ay hindi, O mga brāhmaṇa.’

Verse 37

एवं ज्ञात्वा महाराज स्वसुतां दातुमर्हसि

Sa pagkaalam nito, O dakilang hari, nararapat mong ibigay ang iyong sariling anak na babae sa kasal.

Verse 38

राजोवाच । भवतां तस्य वा कार्यं देवस्य वचनं हृदि । समयं कर्तुमिच्छामि कन्यादाने ह्यनुत्तमम्

Sinabi ng hari: ‘Maging ito man ay tungkol sa inyo o sa kanya, ang salita ng diyos ay dapat itago sa puso. Nais kong magtakda ng isang taimtim na kasunduan tungkol sa pinakamahusay na gawaing ito ng kanyādāna.’

Verse 39

मम संनिहितो नित्यं गृहे तिष्ठतु पावकः । ददामि रुचिरापाङ्गीं नान्यथा करवाणि वै

‘Hayaang manatili si Pāvaka (Agni) na laging naroroon sa aking tahanan. Ibibigay ko ang dalagang may magagandang sulyap; hindi ko ito gagawin sa ibang paraan.’

Verse 40

एवं ते ब्राह्मणाः श्रुत्वा तथाग्निं प्राप्य सत्वरम् । कथयित्वा विवाहेन योजयामासुराशु वै

Pagkarinig nito, ang mga brāhmaṇa ay mabilis na lumapit kay Agni; matapos iparating ang bagay na ito, agad nilang inayos ang kasal.

Verse 41

सुदर्शनाया लाभेन परितुष्टो हुताशनः । ज्वलते सन्निधौ नित्यं माहिष्मत्यां युधिष्ठिर

Nalugod si Hutāśana (Agni) sa pagkamit kay Sudarśanā; kaya’t siya’y laging nagliliyab sa malapit na pook sa Māhiṣmatī, O Yudhiṣṭhira.

Verse 42

ततः प्रभृति तत्तीर्थमग्नितीर्थं प्रचक्षते । ये तत्र पक्षसन्धौ तु स्नानदानैस्तु भाविताः

Mula noon, ang banal na tawiran ay tinawag na Agnitīrtha. Yaong sa pagsasanib ng dalawang pakṣa (kalahating buwan) ay nagsasagawa roon ng paliligo at pagkakaloob ng limos ay napapadalisay at napapabanal ng mga gawaing iyon.

Verse 43

तर्पयन्ति पितॄन् देवांस्तेऽश्वमेधफलैर्युताः । सुवर्णं ये प्रयच्छन्ति तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

O hari, yaong sa banal na tawirang iyon ay nagbibigay-kasiyahan sa mga Pitṛ at sa mga diyos sa pamamagitan ng mga handog—at yaong nagkakaloob ng ginto roon—ay nagtatamo ng kabutihang-kasinghalaga ng bunga ng Aśvamedha.

Verse 44

पृथ्वीदानफलं तत्र जायते नात्र संशयः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप

O hari, doon ay tunay na sumisibol ang bunga ng pag-aalay ng mismong lupa; walang pag-aalinlangan dito. At sinumang magsagawa ng panatang anāśaka sa tīrthang iyon—ang mahigpit na pag-aayuno—ay nagkakamit din ng dakilang kabutihan.

Verse 45

स मृतो ह्यग्निलोके तु क्रीडते सुरपूजितः । एष ते ह्यग्नितीर्थस्य सम्भवः कथितो मया

Pagkamatay niya, siya’y naglalaro sa daigdig ni Agni, pinararangalan ng mga diyos. Ganito, O hari, ang pinagmulan ng Agnitīrtha na aking isinalaysay sa iyo.

Verse 46

सर्वपापहरः पुण्यः श्रुतमात्रो नरोत्तम । धन्यः पापहरो नित्यमित्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

“Ito’y banal at pumapawi ng lahat ng kasalanan, O pinakamainam sa mga tao—kahit sa pagdinig lamang. Tunay na pinagpala, sapagkat lagi nitong winawasak ang kasalanan”: gayon nagsalita si Śaṅkara (Śiva).