Adhyaya 32
Ang Adhyaya na ito ay nasa anyong diyalogo: tinanong ni Yudhiṣṭhira si Mārkaṇḍeya kung sino ang makapangyarihang siddha na kaugnay ng tīrtha na pumupuksa ng kasalanan na tinatawag na Patreśvara. Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya ang tungkol sa isang nilalang na maningning—anak ni Citr(a)/Citr(a)—na kilala bilang Patreśvara (tinatawag ding Jaya). Sa kapulungan ng mga diyos, nang sumayaw si Menakā, siya’y nabighani at nawalan ng pagpipigil sa sarili; nakita ito ni Indra at nagbitiw ng sumpa na magpapahaba ng kanyang pananatili sa mortal na buhay, bilang babala tungkol sa ajitendriyatā, ang hindi napagwawaging mga pandama. Upang maibsan ang sumpa, inutusan siyang magsagawa ng disiplinadong pagsasanay sa loob ng labindalawang taon sa pampang ng Ilog Narmadā (Revā). Siya’y naligo, nagjapa, sumamba kay Śaṅkara (Śiva), at nagsagawa ng matitinding austeridad, kabilang ang pañcāgni tapas. Nagpakita si Śiva at nag-alok ng biyaya; hiniling niya na manatili si Śiva sa tīrtha na iyon sa ilalim ng kanyang pangalan, kaya naitatag ang dambanang Patreśvara at sumikat sa tatlong daigdig. Sa phalaśruti, sinasabi na ang isang pagligo roon ay nag-aalis ng mga kasalanan; ang pagsamba roon ay nagbibigay ng dakilang gantimpala na tulad ng bunga ng Aśvamedha, kaligayahan sa langit, mapalad na muling pagsilang, mahabang buhay, at kalayaan sa sakit at dalamhati, habang nananatili ang alaala ng banal na tubig.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पत्त्रेश्वरं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । यत्र सिद्धो महाभागश्चित्रसेनसुतो बली
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, dapat magtungo sa Pattreśvara, ang tagapaglipol ng lahat ng kasalanan—doon nakamit ng marangal at makapangyarihang anak ni Citrasena ang siddhi.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ सिद्धस्तदा ब्रह्मंस्तस्मिंस्तीर्थे महातपाः । पुत्रः कस्य तु को हेतुरेतदिच्छामि वेदितुम्
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O kagalang-galang na brāhmaṇa, sino yaong ganap na siddha sa banal na tīrtha na iyon, na puspos ng dakilang tapas? Kaninong anak siya, at ano ang sanhi ng kanyang pagkakamit? Nais kong malaman ito.
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । चित्रोनाम महातेजा इन्द्रस्य दयितः पुरा । तस्य पुत्रो नृपश्रेष्ठ पत्त्रेश्वर इति श्रुतः
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Noong una ay may isang nagngangalang Citra, dakila ang ningning, at minamahal ni Indra. O pinakamainam sa mga hari, ang kanyang anak ay tanyag sa pangalang Pattreśvara.
Verse 4
रूपवान् सुभगश्चैव सर्वशत्रुभयंकरः । इन्द्रस्य दयितोऽत्यर्थं जय इत्येव चापरः
Siya’y may kagandahan at mapalad, nakapangingilabot sa lahat ng kaaway; labis na minamahal ni Indra, at kilala rin sa isa pang pangalan—Jaya.
Verse 5
स कदाचित्सभामध्ये सर्वदेवसमागमे । मेनकानृत्यगीतेन मोहितः सुचिरं किल
Minsan, sa gitna ng kapulungan sa pagtitipon ng lahat ng mga diyos, siya’y nabihag nang matagal ng sayaw at awit ni Menakā.
Verse 6
तिष्ठते गतमर्यादो गतप्राण इव क्षणात् । तावत्सुरपतिर्देवः शशापाथाजितेन्द्रियम्
Sa isang kisapmata, tumindig siyang waring walang buhay, nawalan ng wastong asal at hangganan; kaya’t ang panginoon ng mga sura, si Indra, ay isinumpa siya, sapagkat hindi niya napigil ang kanyang mga pandama.
Verse 7
यस्मात्त्वं स्वर्गसंस्थोऽपि मर्त्यधर्ममुपेयिवान् । तस्मान्मर्त्ये चिरं कालं क्षपयिष्यस्यसंशयम्
Sapagkat ikaw, bagaman nananahan sa langit, ay tumahak sa gawi ng mga mortal; kaya, walang alinlangan, magpapalipas ka ng mahabang panahon sa daigdig ng tao.
Verse 8
एवमुक्तः सुरेन्द्रेण चित्रसेनसुतो युवा । वेपमानः सुरश्रेष्ठः कृताञ्जलिरुवाच ह
Nang sa gayon ay masabihan ng Hari ng mga diyos, ang binatang anak ni Citrasena—nanginginig, ngunit pinakadakila sa mga makalangit—ay nagsalita na nakatiklop ang mga palad sa paggalang.
Verse 9
पत्त्रेश्वर उवाच । मया पापेन मूढेन अजितेन्द्रियचेतसा । प्राप्तं वै यत्फलं तस्य प्रसादं कर्तुमर्हसि
Sinabi ni Pattreśvara: “Ako, makasalanan at nalinlang, na di napigil ang mga pandama, ay tunay na tumanggap ng bunga ng sarili kong gawa. Gayunman, maging mahabagin ka at ipagkaloob sa akin ang iyong pagpapala.”
Verse 10
शक्र उवाच । नर्मदातटमाश्रित्य द्वादशाब्दं जितेन्द्रियः । आराधय शिवं शान्तं पुनः प्राप्स्यसि सद्गतिम्
Sinabi ni Śakra: “Manirahan sa pampang ng Narmadā, at sa loob ng labindalawang taon ay supilin ang mga pandama; sambahin mo ang mapayapang Panginoong Śiva. Sa gayon, muli mong mararating ang tunay at mapalad na landas.”
Verse 11
सत्यशौचरतानां च धर्मिष्ठानां जितात्मनाम् । लोकोऽयं पापिनां नैव इति शास्त्रस्य निश्चयः
Ang mundong ito ay para sa mga namumuhay sa katotohanan at kalinisan—matuwid at may pagpipigil-sa-sarili. Hindi ito para sa mga makasalanan; ito ang tiyak na pasya ng banal na aral.
Verse 12
एवमुक्ते महाराज सहस्राक्षेण धीमता । गन्धर्वतनयो धीमान्प्रणम्यागात्तु भूतलम्
O dakilang hari, nang masabi na ito ng marunong na Sanlibong-Mata (Indra), ang matalinong anak ng Gandharva ay yumukod at saka nagtungo sa lupa.
Verse 13
रेवाया विमले तोये ब्रह्मावर्तसमीपतः । स्नात्वा जप्त्वा विधानेन अर्चयित्वा च शङ्करम्
Malapit sa Brahmāvarta, sa dalisay na tubig ng Revā, siya’y naligo, nag-japa ayon sa tuntunin, at sumamba kay Śaṅkara.
Verse 14
वाय्वम्बुपिण्याकफलैश्च पुष्पैः पर्णैश्च मूलाशनयावकेन । तताप पञ्चाग्नितपोभिरुग्रैस्ततश्च तोषं समगात्स देवः
Nabubuhay sa hangin, tubig, pinigaang latak ng langis, mga bunga, bulaklak, dahon, ugat, at lugaw na sebada, nagsagawa siya ng mabagsik na tapasya sa limang apoy; at noon ay nalugod ang Diyos (Śiva).
Verse 15
पिनाकपाणिं वरदं त्रिशूलिनमुमापतिं ह्यन्धकनाशनं च । चन्द्रार्धमौलिं गजकृत्तिवाससं दृष्ट्वा पपाताग्रगतं समीक्ष्य
Nang makita niya ang Panginoon na may Pināka sa kamay—ang nagbibigay ng biyaya, may trishula, asawa ni Umā, tagapagpuksa ni Andhaka—na may putong na kalahating buwan at nakasuot ng balat ng elepante, minasdan niya Siyang nakatayo sa harap at siya’y bumagsak sa pagpupugay.
Verse 16
ईश्वर उवाच । वरं वृणीष्व भद्रं ते वरदोऽहं तवानघ । यमिच्छसि ददाम्यद्य नात्र कार्या विचारणा
Sinabi ni Īśvara: “Humiling ka ng biyaya—nawa’y mapasa iyo ang pagpapala. O walang kasalanan, ako ang tagapagkaloob mo. Anumang nais mo, ibinibigay ko ngayon; dito’y di na kailangan ang pag-aalinlangan.”
Verse 17
पत्त्रेश्वर उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । अत्र त्वं सततं तीर्थे मम नाम्ना भव प्रभो
Sinabi ni Pattreśvara: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung may biyayang ipagkakaloob sa akin—dito sa banal na tīrtha, manahan Ka magpakailanman, O Mahapánginoon, na taglay ang aking pangalan.”
Verse 18
एतच्छ्रुत्वा महादेवो हर्षगद्गदया गिरा । तथेत्युक्त्वा ययौ हृष्ट उमया सह शङ्करः
Nang marinig ito, si Mahādeva—ang tinig ay nabubulol sa galak—ay nagsabi, “Gayon nga,” at si Śaṅkara, na nagagalak, ay lumisan kasama si Umā.
Verse 19
सोऽपि तत्तीर्थमाप्लुत्य गते देवे दिवं प्रति । स्नात्वा जाप्यविधानेन तर्पयित्वा पितॄन् पुनः
Siya man ay lumusong sa banal na tīrtha; at nang ang Diyos ay umakyat na sa langit, siya’y naligo ayon sa tuntunin ng japa at muling naghandog ng tubig na alay sa mga Pitṛ (mga ninuno).
Verse 20
स्थापयामास देवेशं तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । पत्त्रेश्वरं तु विख्यातं त्रिषु लोकेषु भारत
O Bhārata, pagkatapos ay ayon sa wastong ritwal, itinatag niya sa tīrthang iyon ang Panginoon ng mga diyos; at yaong (liṅga/deidad) ay sumikat bilang Pattreśvara sa tatlong daigdig.
Verse 21
इन्द्रलोकं गतः शापान्मुक्तः सोऽपि नरेश्वर । हृष्टः प्रमुदितो रम्यं जयशब्दादिमङ्गलैः
O panginoon ng mga tao, siya man ay nagtungo sa daigdig ni Indra, napalaya sa sumpa; masaya at nagagalak, tinamasa niya ang mga mapalad na pagdiriwang na pinangungunahan ng sigaw na “Tagumpay!”
Verse 22
एष ते कथितः प्रश्नः पृष्टो यो वै युधिष्ठिर । तत्र स्नानेन चैकेन सर्वपापैः प्रमुच्यते
O Yudhiṣṭhira, nasagot na ang iyong tanong: sa iisang banal na pagligo roon, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.
Verse 23
यस्त्वर्चयेन्महादेवं तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर । स्नात्वाभ्यर्च्य पित्ःन् देवान् सोऽश्वमेधफलं लभेत्
Ngunit sinumang sumamba kay Mahādeva sa tīrtha na iyon, O Yudhiṣṭhira—pagkaligo, saka sambahin ang mga Pitṛ at ang mga diyos—tatamo ng bunga na kapantay ng Aśvamedha.
Verse 24
मृतो वर्षशतं साग्रं क्रीडित्वा च शिवे पुरे । राजा वा राजतुल्यो वा पश्चान्मर्त्येषु जायते
Pagkamatay, matapos magtamasa nang ganap na sandaang taon sa lungsod ni Śiva, muling isisilang sa mga mortal bilang hari—o kasingtulad ng hari.
Verse 25
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जीवेच्च शरदः शतम् । व्याधिशोकविनिर्मुक्तः पुनः स्मरति तज्जलम्
Magiging batid niya ang katotohanan ng mga Veda at ng mga Vedāṅga; mabubuhay siya ng sandaang taglagas, malaya sa sakit at dalamhati, at muling maaalala ang banal na tubig na iyon.
Verse 32
। अध्याय
Kabanata—tanda ng pagtatapos o paglipat ng adhyāya.