Adhyaya 26

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । जालेश्वरेऽपि यत्प्रोक्तं त्वया पूर्वं द्विजोत्तम । तत्कथं तु भवेत्पुण्यमृषिसिद्धनिषेवितम्

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, yaong sinabi mo noon tungkol kay Jāleśvara—paano nagkakamit ng gayong kabanal na punya, na dinadalaw ng mga ṛṣi at mga siddha?

Verse 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । तस्योत्पत्तिं कथयतः शृणु त्वं पाण्डुनन्दन

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Walang tīrtha na hihigit sa Jāleśvara—ni noon, ni sa darating. Dinggin mo, O anak ni Pāṇḍu, habang isinasalaysay ko ang pinagmulan nito.

Verse 3

पुरा ऋषिगणाः सर्वे सेन्द्राश्चैव मरुद्गणाः । तापिता असुरैः सर्वैः क्षयं नीता ह्यनेकशः

Noong unang panahon, ang lahat ng pangkat ng mga ṛṣi—kasama si Indra at ang mga pulutong ng Marut—ay pinahirapan ng mga asura, at paulit-ulit na winasak sa maraming paraan.

Verse 4

बाणासुरप्रभृतिभिर्जम्भशुम्भपुरोगमैः । वध्यमाना ह्यनेकैश्च ब्रह्माणं शरणं गताः

Pinag-uusig at pinapatay ng marami—pinangungunahan ni Bāṇāsura at kasama sina Jambha at Śumbha—ang mga deva ay lumapit kay Brahmā bilang kanlungan.

Verse 5

विमानैः पर्वताकारैर्हयैश्चैव गजोपमैः । स्यन्दनैर्नगराकारैः सिंहशार्दूलयोजितैः

Dumating sila sakay ng mga vimāna na kasinglaki ng mga bundok, may mga kabayong tulad ng mga elepante, at mga karwaheng hugis-lungsod—nakapasan sa mga leon at tigre.

Verse 6

कच्छपैर्मकरैश्चान्ये जग्मुरन्ये पदातयः । प्राप्य ते परमं स्थानमशक्यं यदधार्मिकैः

Ang ilan ay sumakay sa mga pagong at sa mga makara; ang iba nama’y naglakad. Sa gayon ay narating nila ang kataas-taasang tahanan—na di maaabot ng mga di-matuwid.

Verse 7

दृष्ट्वा पद्मोद्भवं देवं सर्वलोकस्य शङ्करम् । ते सर्वे तत्र गत्वा तु स्तुतिं चक्रुः समाहिताः

Nang makita nila ang diyos na isinilang sa lotus, si Śaṅkara na tagapagpala ng lahat ng daigdig, silang lahat ay nagtungo roon at, sa payapang isip, naghandog ng mga himno ng papuri.

Verse 8

देवा ऊचुः । जयामेय जयाभेद जय सम्भूतिकारक । पद्मयोने सुरश्रेष्ठ त्वां वयं शरणं गताः

Sinabi ng mga diyos: “Tagumpay sa iyo, O di-matitinag—tagumpay, pinagmumulan ng lahat ng pagpapakita! O isinilang sa sinapupunan ng lotus, pinakamainam sa mga diyos, sa iyo kami dumulog bilang kanlungan.”

Verse 9

तच्छ्रुत्वा तु वचो देवो देवानां भावितात्मनाम् । मेघगम्भीरया वाचा प्रत्युवाच पितामहः

Nang marinig ng diyos ang mga salitang iyon ng mga diyos na may hinubog na kalooban, si Pitāmaha ay sumagot sa tinig na lalim ay gaya ng kulog sa ulap.

Verse 10

किं वो ह्यागमनं देवाः सर्वेषां च विवर्णता । केनावमानिताः सर्वे शीघ्रं कथयतामराः

“Bakit kayo naparito, O mga diyos, at bakit kayong lahat ay tila namumutla? Sino ang umalipusta sa inyo? Isalaysay ninyo agad, O mga walang-kamatayan.”

Verse 11

देवा ऊचुः । बाणो नाम महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । तेनास्माकं हृतं सर्वं धनरत्नैर्वियोजिताः

Sinabi ng mga diyos: “May isang dānava na ang pangalan ay Bāṇa, dakilang mandirigma, lasing sa pagmamataas ng lakas. Kinuha niya ang lahat ng amin, at kami’y inalisan ng yaman at mga hiyas.”

Verse 12

देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चिन्तयामास देवेशस्तस्य नाशाय या क्रिया

Nang marinig ni Brahmā, ang Lolo ng mga daigdig, ang salita ng mga deva, siya’y nagmuni-muni kung anong gawa ang makapapawi sa kanyang pagkapuksa.

Verse 13

अवध्यो दानवः पापः सर्वेषां वै दिवौकसाम् । मुक्त्वा तु शङ्करं देवं न मया न च विष्णुना

“Ang makasalanang dānava na yaon ay di-mapapatay ng lahat ng naninirahan sa langit; maliban kay Śaṅkara, hindi siya mapapatay—hindi ko, ni ni Viṣṇu.”

Verse 14

तत्रैव सर्वे गच्छामो यत्र देवो महेश्वरः । स गतिश्चैव सर्वेषां विद्यतेऽन्यो न कश्चन

“Doon tayo lahat pumaroon, sa kinaroroonan ng Panginoong Maheśvara. Siya lamang ang kanlungan at hantungan ng lahat; bukod sa Kanya, wala nang iba.”

Verse 15

एवमुक्त्वा सुरैः सर्वैर्ब्रह्मा वेदविदांवरः । ब्राह्मणैः सह विद्वद्भिरतो यत्र महेश्वरः

Sa gayong pananalita sa lahat ng mga deva, si Brahmā—pinakamataas sa mga nakakabatid ng Veda—ay umalis kasama ng mga pantas na Brāhmaṇa patungo sa kinaroroonan ni Maheśvara.

Verse 16

स्तुतिभिश्च सुपुष्टाभिस्तुष्टाव परमेश्वरम्

At sa mga himnong ganap at puspos ng lakas, kanilang pinuri si Parameśvara.

Verse 17

देवा ऊचुः । जय त्वं देवदेवेश जयोमार्धशरीरधृक् । वृषासन महाबाहो शशाङ्ककृतभूषण

Wika ng mga Deva: Tagumpay sa Iyo, Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos! Tagumpay sa Iyo na may Umā bilang kalahati ng Iyong katawan. O nakasakay sa toro, makapangyarihang bisig, na ang palamuti ay ang buwan!

Verse 18

नमः शूलाग्रहस्ताय नमः खट्वाङ्गधारिणे । जय भूतपते देव दक्षयज्ञविनाशन

Pagpupugay sa Kanya na may hawak na dulo ng trishula; pagpupugay sa tagapagdala ng khaṭvāṅga. Tagumpay sa Iyo, Panginoon ng mga nilalang—O Deva, tagawasak ng paghahandog ni Dakṣa!

Verse 19

पञ्चाक्षर नमो देव पञ्चभूतात्मविग्रह । पञ्चवक्त्रमयेशान वेदैस्त्वं तु प्रगीयसे

Pagpupugay sa Iyo sa pamamagitan ng limang-pantig na mantra, O Deva—Ikaw na ang anyo ay ang mismong sarili ng limang dakilang elemento. O Īśāna, nahahayag bilang Limang-Mukha, Ikaw ay inaawit nga sa mga Veda.

Verse 20

सृष्टिपालनसंहारांस्त्वं सदा कुरुषे नमः । अष्टमूर्ते स्मरहर स्मर सत्यं यथा स्तुतः

Pagpupugay sa Iyo na laging gumaganap ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw. O Walong-Anyo, tagapagwasak ni Kāma, alalahanin ang aming panalangin bilang totoo, gaya ng Iyong papuri.

Verse 21

पञ्चात्मिका तनुर्देव ब्राह्मणैस्ते प्रगीयते । सद्यो वामे तथाघोरे ईशो तत्पुरुषे तथा

O Deva, inaawit ng mga Brāhmaṇa na ang Iyong katawan ay limang-ugat ang diwa: Sadyojāta, Vāma, Aghora, Īśa, at gayundin Tatpuruṣa.

Verse 22

हेमजाले सुविस्तीर्णे हंसवत्कूजसे हर । एवं स्तुतो मुनिगणैर्ब्रह्माद्यैश्च सुरासुरैः

O Hara, sa malawak na ginintuang kalawakan, ikaw ay umaawit na tila hamsa. Kaya’t ikaw ay pinuri ng mga pangkat ng muni, ni Brahmā at ng iba pang mga diyos, at ng mga Deva at Asura kapwa.

Verse 23

प्रहृष्टः सुमना भूत्वा सुरसङ्घानुवाच ह

Nagagalak at may kabutihang-loob sa puso, saka Siya nagsalita sa nagkakatipong mga pangkat ng mga Deva.

Verse 24

ईश्वर उवाच । स्वागतं देवविप्राणां सुप्रभाताद्य शर्वरी । किं कुर्मो वदत क्षिप्रं कोऽन्यः सेव्यः सुरासुरैः

Sinabi ni Īśvara: “Maligayang pagdating, O mga diyos at mga brahmin na rishi. Ang gabing ito’y nagbukas na sa mapalad na bukang-liwayway. Sabihin ninyo agad—ano ang dapat nating gawin? Sino pa ang karapat-dapat paglingkuran at hingan ng kanlungan ng mga Deva at Asura kapwa?”

Verse 25

किं दुःखं को नु सन्तापः कुतो वो भयमागतम् । कथयध्वं महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

“Anong dalamhati ito? Anong pighati ang sumapit? Saan nagmula ang inyong takot? Isalaysay ninyo, O mga pinagpala, ang sanhi na bumibigat sa inyong mga puso.”

Verse 26

एवमुक्तास्तु रुद्रेण प्रत्यवोचन्सुरर्षभाः । स्वान्स्वान्देहान्दर्शयन्तो लज्जमाना अधोमुखाः

Nang masabihan ni Rudra nang gayon, ang pinakamahuhusay sa mga diyos ay sumagot—ipinapakita ang kani-kanilang mga katawan, nahihiya, at nakayuko ang mga mukha.

Verse 27

अस्ति घोरो महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । बाणो नामेति विख्यातो यस्य तत्त्रिपुरं महत्

May isang kakila-kilabot at dakilang mandirigmang Dānava, lasing sa lakas at pagmamataas—si Bāṇa ang tanyag na pangalan. Sa kaniya ang malawak na lungsod na tinatawag na Tripura.

Verse 28

तेन वै सुतपस्तप्तं दशवर्षशतानि हि । तस्य तुष्टोऽभवद्ब्रह्मा नियमेन दमेन च

Siya ay nagsagawa ng matinding tapasya sa loob ng isang libong taon. Dahil sa kanyang mga panata at pagpipigil-sa-sarili, nalugod sa kanya si Brahmā.

Verse 29

पुराणि तान्यभेद्यानि ददौ कामगमानि वै । आयसं राजतं चैव सौवर्णं च तथापरम्

Ipinagkaloob niya ang mga lungsod na yaon—di-mababagbag at nakagagalaw ayon sa nais: isa’y bakal, isa’y pilak, at isa pa’y ginto.

Verse 30

त्रिपुरं ब्रह्मणा सृष्टं भ्रमत्तत्कामगामि च । तस्यैव तु बलोत्कृष्टास्त्रिपुरे दानवाः स्थिताः

Ang Tripura ay nilikha ni Brahmā—umiikot at gumagalaw ayon sa nais. Doon, sa loob ng Tripura, nanahan ang mga Dānava na sukdulan ang lakas, na kabilang sa kanya.

Verse 31

त्रैलोक्यं सकलं देव पीडयन्ति महासुराः । दण्डपाशासिशस्त्राणि अविकारे विकुर्वते । त्रिपुरं दानवैर्जुष्टं भ्रमत्तच्चक्रसंनिभम्

O Deva, ang mga dakilang asura ay pinahihirapan ang buong tatlong daigdig. Sa mga pamalo, panali, espada at sari-saring sandata, sila’y nagwawasak nang walang pagpipigil. Ang Tripura, punô ng mga Dānava, ay gumagala, wari’y isang umiikot na gulong.

Verse 32

क्वचिद्दृश्यमदृश्यं वा मृगतृष्णैव लक्ष्यते

Kung minsan ay nakikita, kung minsan nama’y di—gaya ng isang miraheng mapanlinlang.

Verse 33

यस्मिन्पतति तद्दिव्यं दृप्तस्य त्रिपुरं महत् । न तत्र ब्राह्मणा देवा गावो नैव तु जन्तवः

Saanman bumagsak ang kahanga-hanga at malawak na Tripura ng palalong iyon, wala roong brāhmaṇa, wala ring mga deva, wala ring mga baka—tunay, ni isang nilalang ay hindi na natitira.

Verse 34

न तत्र दृश्यते किंचित्पतेद्यत्र पुरत्रयम् । नद्यो ग्रामाश्च देशाश्च बहवो भस्मसात्कृताः

Walang anumang nakikitang natitira sa pook na binabagsakan ng Tatlong Lungsod (Tripura); maraming ilog, nayon, at buong lupain ang nagiging abo.

Verse 35

सुवर्णं रजतं चैव मणिमौक्तिकमेव च । स्त्रीरत्नं शोभनं यच्च तत्सर्वं कर्षते बलात्

Ginto at pilak, mga hiyas at perlas, at maging ang mahalagang yaman ng mga babae—anumang marilag—lahat ay hinihila niya palayo sa lakas ng dahas.

Verse 36

न शस्त्रेण न चास्त्रेण न दिवा निशि वा हर । शक्यते देवसङ्घैश्च निहन्तुं स कथंचन

Hindi sa sandata ng kamay, ni sa mga palasong pangdigma; hindi sa araw ni sa gabi, O Hara—hindi siya kayang patayin ng mga pulutong ng mga deva sa anumang paraan.

Verse 37

तद्दहस्व महादेव त्वं हि नः परमा गतिः । एवं प्रसादं देवेश सर्वेषां कर्तुमर्हसि

Kaya sunugin Mo ito, O Mahādeva, sapagkat Ikaw ang aming pinakamataas na kanlungan. O Panginoon ng mga diyos, nararapat Mong ipagkaloob ang gayong biyaya sa lahat.

Verse 38

येन देवाश्च गन्धर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । परां धृतिं समायान्ति तत्प्रभो कर्तुमर्हसि

O Panginoon, gawin Mo yaong bagay na sa pamamagitan nito ang mga diyos, ang mga Gandharva, at ang mga rishí na may yaman ng tapas ay muling makamtan ang pinakamataas na katatagan at tapang.

Verse 39

ईश्वर उवाच । एतत्सर्वं करिष्यामि मा विषादं गमिष्यथ । अचिरेणैव कालेन कुर्यां युष्मत्सुखावहम्

Sinabi ni Īśvara: “Gagawin Ko ang lahat ng ito—huwag kayong malugmok sa dalamhati. Sa di magtatagal, isasagawa Ko ang magdudulot ng inyong kapakanan at kaligayahan.”

Verse 40

आश्वासयित्वा तान्देवान्सर्वानिन्द्रपुरोगमान् । चिन्तयामास देवेशस्त्रिपुरस्य वधं प्रति

Matapos aliwin ang lahat ng mga diyos, na si Indra ang nangunguna, ang Panginoon ng mga diyos ay nagsimulang magnilay tungkol sa pagpatay kay Tripura.

Verse 41

कथं केन प्रकारेण हन्तव्यं त्रिपुरं मया । तमेकं नारदं मुक्त्वा नान्योपायो विधीयते

“Paano, at sa anong paraan, ko mapapatay ang Tripura? Maliban sa iisang iyon—si Nārada—wala nang ibang paraan na maitatag.”

Verse 42

एवं संस्तभ्य चात्मानं ततो ध्यातः स नारदः । तत्क्षणादेव सम्प्राप्तो वायुभूतो महातपाः

Kaya, pinatatag niya ang sarili; saka niya pinagmunihan si Nārada. At sa mismong sandaling iyon, dumating ang dakilang asceta—kasingbilis ng hangin.

Verse 43

कमण्डलुधरो देवस्त्रिदण्डी ज्ञानकोविदः । योगपट्टाक्षसूत्रेण छत्रेणैव विराजितः

Ang banal na pantas, may dalang kamandalu, tangan ang tatluhang tungkod, bihasa sa sagradong kaalaman; at pinalamutian ng sinturong-yoga, mala, at payong, ay nagningning nang marilag.

Verse 44

जटाजूटाबद्धशिरा ज्वलनार्कसमप्रभः । त्रिधा प्रदक्षिणीकृत्य दण्डवत्पतितो भुवि

Ang kanyang ulo’y nakatali sa buhol ng mga jatā; nagliliwanag na tila naglalagablab na apoy at araw. Pagkaraang umikot nang tatlong ulit sa kanan, siya’y bumagsak sa lupa sa ganap na pagpapatirapa.

Verse 45

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा नारदो भगवान्मुनिः । स्तोत्रेण महता शर्वः स्तुतो भक्त्या महामनाः

Pagkatapos, ang pinagpalang pantas na si Nārada, na magkasalikop ang mga palad sa paggalang, ay pumuri kay Śarva (Śiva) sa isang dakilang himno, puspos ng debosyon ang kanyang puso.

Verse 46

नारद उवाच । जय शम्भो विरूपाक्ष जय देव त्रिलोचन । जय शङ्कर ईशान रुद्रेश्वर नमोऽस्तु ते

Sinabi ni Nārada: Tagumpay sa iyo, Śambhu, ang may kakaibang mata; tagumpay sa iyo, banal na Tatlong-Mata. Tagumpay sa iyo, Śaṅkara, Īśāna, Rudreśvara—pagpupugay sa iyo!

Verse 47

त्वं पतिस्त्वं जगत्कर्ता त्वमेव लयकृद्विभो । त्वमेव जगतां नाथो दुष्टातकनिषूदनः

Ikaw ang Panginoon; ikaw ang lumikha ng sanlibutan, at ikaw lamang ang nagwawakas nito, O Lubos na Lumalaganap. Ikaw lamang ang Natha ng lahat ng nilalang, tagapuksa ng masasama at ng kasalanan.

Verse 48

त्वं नः पाहि सुरेशान त्रयीमूर्ते सनातन । भवमूर्ते भवारे त्वं भजतामभयो भव

Ingatan mo kami, O Panginoon ng mga deva, O Walang-hanggan na may anyong Tatlong Veda. O Bhava, na ang anyo ay pag-iral at pumapawi sa pag-ikot ng pagiging-makamundo—pagkalooban mo ng walang-takot ang mga sumasamba sa iyo.

Verse 49

भवभावविनाशार्थं भव त्वां शरणं भजे । किमर्थं चिन्तितो देव आज्ञा मे दीयतां प्रभो

Upang mapuksa ang pag-ikot ng pagiging-makamundo, O Bhava, sa iyo ako kumakalinga. Sa anong layon ka naalaala, O Deva? Ipagkaloob mo sa akin ang iyong utos, O Panginoon.

Verse 50

कस्य संक्षोभये चित्तं को वाद्य पततु क्षितौ । कमद्य कलहेनाहं योजये जयतांवर

Kanino ko guguluhin ang isip? Sino ang ibabagsak sa lupa? Sino ngayon ang aking isasangkot sa alitan sa pamamagitan ng pagtatalo, O pinakadakila sa mga nagwawagi?

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवदेवो महेश्वरः । उत्फुल्लनयनो भूत्वा इदं वचनमब्रवीत्

Nang marinig ang mga salita ni Nārada, ang Mahēśvara—Diyos ng mga diyos—na may mga matang nagniningning sa galak, ay nagsalita ng ganitong pananalita.

Verse 52

स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सदैव कलहप्रिय । वीणावादनतत्त्वज्ञ ब्रह्मपुत्र सनातन

Maligayang pagdating sa iyo, pinakadakila sa mga muni—laging mahilig sa pagtatalo; tunay na dalubhasa sa sining ng pagtugtog ng vīṇā; walang-hanggang anak ni Brahmā.

Verse 53

गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र तत्त्रिपुरं महत् । बाणस्य दानवेन्द्रस्य सर्वलोकभयावहम्

Humayo ka, Nārada, nang madali, sa kinaroroonan ng dakilang Tripura—na pag-aari ni Bāṇa, panginoon ng mga Dānava—na nagdudulot ng pangamba sa lahat ng daigdig.

Verse 54

भर्तारो देवतातुल्याः स्त्रियस्तत्राप्सरःसमाः । तासां वै तेजसा चैव भ्रमते त्रिपुरं महत्

Sa lungsod na yaon, ang mga asawa’y tulad ng mga diyos, at ang mga babae’y kapantay ng mga makalangit na apsarā. Tunay, sa ningning ng mga babaeng iyon, wari’y umiikot at kumikislap ang dakilang Tripura.

Verse 55

न शक्यते कथं भेत्तुं सर्वोपायैर्द्विजोत्तम । गत्वा त्वं मोहय क्षिप्रं पृथग्धर्मैरनेकधा

Hindi ito mababasag sa anumang paraan, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang. Kaya humayo ka—agad silang lituhin, paghiwa-hiwalayin sila sa maraming paraan sa pamamagitan ng magkakaibang mga batas ng dharma.

Verse 56

नारद उवाच । तव वाक्येन देवेश भेदयामि पुरोत्तमम् । अभेद्यं बहुधोपायैर्यत्तु देवैः सवासवैः

Sinabi ni Nārada: “Sa iyong salita, O Panginoon ng mga Deva, paghihiwalayin ko ang pinakamataas na lungsod na yaon—na itinuring na di-mababasag, kahit ng mga diyos kasama si Indra, sa kabila ng maraming paraan.”

Verse 57

एवमुक्त्वा गतो भूप शतयोजनमायतम् । बाणस्य तत्पुरश्रेष्ठमृद्धिवृद्धिसमायुतम्

Pagkasabi nito, O hari, siya’y nagtungo sa lungsod ni Bāṇa—na umaabot sa sandaang yojana—isang dakilang kabiserang puspos ng kasaganaan at lalong lumalawak na karilagan.

Verse 58

कृतकौतुकसम्बाधं नानाधातुविचित्रितम् । अनेकहर्म्यसंछन्नमनेकायतनोज्ज्वलम्

Siksik iyon sa mga hinubog na kababalaghan, sari-saring kinang ng iba’t ibang mineral at metal; natatabingan ng di-mabilang na palasyo, at nagniningning sa maraming dambana at bulwagan.

Verse 59

द्वारतोरणसंयुक्तं कपाटार्गलभूषितम् । बहुयन्त्रसमोपेतं प्राकारपरिखोज्ज्वलम्

May mga tarangkahan at torana ang lungsod, pinalamutian ng mga pinto at mga kandado; may maraming kasangkapang-mekanismo, at maningning sa mga pader-kuta at mga moat.

Verse 60

वापीकृपतडागैश्च देवतायतनैर्युतम् । हंसकारण्डवाकीर्णं पद्मिनीखण्डमण्डितम्

Pinagandahan ito ng mga balon, lawa at mga tangke, at sinamahan ng mga templo at santuwaryo. Puno ito ng mga sisne at mga ibong kāraṇḍava, at pinalamutian ng malalawak na taniman ng lotus.

Verse 61

अनेकवनशोभाढ्यं नानाविहगमण्डितम् । एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य पुरमुत्तमम्

Sagana sa ganda ng maraming kagubatan at pinalamutian ng sari-saring ibon—ganyan ang marilag na lungsod ni Bāṇa, umaapaw sa napakaraming mabubuting katangian.

Verse 62

तस्य मध्ये महाकायं सप्तकक्षं सुशोभितम् । बाणस्य भवनं दिव्यं सर्वं काञ्चनभूषितम्

Sa gitna nito ay nakatindig ang banal na palasyo ni Bāṇa—malawak ang anyo, marikit na inayos na may pitong silid, at lubos na pinalamutian ng ginto.

Verse 63

मौक्तिकादामशोभाढ्यं वज्रवैडूर्यभूषितम् । रुक्मपट्टतलाकीर्णं रत्नभूम्या सुशोभितम्

Nagniningning ito sa kariktan ng mga kuwintas na perlas, at pinalamutian ng diyamante at mga batong vaidūrya. Ang mga sahig ay inukitan ng mga gintong panel, at ang lupa’y kumikislap sa mga batong-hiyas.

Verse 64

मत्तमातङ्गनिःश्वासैः स्यन्दनैः संकुलीकृतम् । हयहेषितशब्दैश्च नारीणां नूपुरस्वनैः

Siksik ito sa mga karwahe, at napupuno ng mainit na hininga ng mga elepanteng naglalandi; umaalingawngaw sa hiyaw ng mga kabayo at sa kalansing ng mga nupur ng mga babae.

Verse 65

खड्गतोमरहस्तैश्च वज्राङ्कुशशरायुधैः । रक्षितं घोररूपैश्च दानवैर्बलदर्पितैः

Binabantayan ito ng mga nakatatakot na Dānava, palalo sa kanilang lakas, may hawak na mga tabak at sibat; at may sandatang kulog, pang-udyok, at mga palaso.

Verse 66

एवं गुणगणाकीर्णं बाणस्य भवनोत्तमम् । कैलासशिखरप्रख्यं महेन्द्रभवनोपमम्

Gayon ang pinakadakilang palasyo ni Bāṇa, punô ng mga maringal na katangian—kawangis ng tuktok ng Kailāsa, at maihahambing sa tahanan ni Mahendra (Indra).

Verse 67

नारदो गगने शीघ्रमगमत्पुरसंमुखः । द्वारदेशं समासाद्य क्षत्तारं वाक्यमब्रवीत्

Mabilis na lumipad si Nārada sa himpapawid patungo sa lungsod. Pagdating sa may tarangkahan, nagsalita siya sa tagapagbantay ng pinto.

Verse 68

भोभोः क्षत्तर्महाबुद्धे राजकार्यविशारद । शीघ्रं बाणाय चाचक्ष्व नारदो द्वारि तिष्ठति

“Hoy, hoy! O tagapagbantay, dakilang-isip at bihasa sa gawaing panghari—madali, ipabatid kay Bāṇa na si Nārada’y nasa tarangkahan.”

Verse 69

स वन्दयित्वा चरणौ नारदस्य त्वरान्वितः । सभामध्यगतं बाणं विज्ञप्तुमुपचक्रमे

Sumamba siya sa mga paa ni Nārada; at sa pagmamadali, sinimulan niyang ipabatid kay Bāṇa, na nasa gitna ng bulwagan ng kapulungan.

Verse 70

वेपमानाङ्गयष्टिस्तु करेणापिहिताननः । शृण्वतां सर्वयोधानामिदं वचनमब्रवीत्

Nanginginig ang kanyang katawan; tinakpan niya ng kamay ang mukha, at sa harap ng lahat ng mandirigmang nakikinig, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 71

वन्दितो देवगन्धर्वैर्यक्षकिन्नरदानवैः । कलिप्रियो दुराराध्यो नारदो द्वारि तिष्ठति

“Si Nārada—na sinasamba ng mga Deva at Gandharva, ng mga Yakṣa, Kinnara, at Dānava—mahilig magpasiklab ng alitan at mahirap payapain, ay nakatayo sa tarangkahan.”

Verse 72

द्वारपालस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा बाणस्त्वरान्वितः । द्वाःस्थमाह महादैत्यः सविस्मयमिदं तदा

Nang marinig ang mga salita ng bantay‑pinto, si Bāṇa ay nagmadaling nagsalita; at noon din, ang dakilang Daitya, na may pagkamangha, ay nagsabi sa tagapagbukas ng pinto.

Verse 73

बाण उवाच । ब्रह्मपुत्रं सतेजस्कं दुःसहं दुरतिक्रमम् । प्रवेशय महाभागं किमर्थं वारितो बहिः

Sinabi ni Bāṇa: “Papasukin mo ang anak ni Brahmā—nagniningning, kakila‑kilabot, at di dapat hadlangan. O mapalad, bakit siya pinaghihintay sa labas?”

Verse 74

श्रुत्वा प्रभोर्वचस्तस्य प्रावेशयदुदीरितम् । गत्वा वेगेन महता नारदं गृहमागतम्

Nang marinig ang utos ng kanyang panginoon na papasukin ang panauhin, siya’y nagmadaling tumakbo at, sa malaking bilis, dinala si Nārada sa loob ng palasyo.

Verse 75

दृष्ट्वा देवर्षिमायान्तं नारदं सुरपूजितम् । साहसोत्थाय संहृष्टो ववन्दे चरणौ मुनेः

Nang makita niyang dumarating ang Devarṣi Nārada—na iginagalang maging ng mga diyos—siya’y biglang tumindig sa galak at yumukod sa mga paa ng pantas.

Verse 76

ददौ चासनमर्घ्यं च पाद्यं पूजां यथाविधि । न्यवेदयच्च तद्राज्यमात्मानं बान्धवैः सह

Naghandog siya ng upuan, ng arghya, ng tubig sa paghuhugas ng paa, at ng pagsamba ayon sa wastong tuntunin; at inialay rin niya sa pantas ang kanyang kaharian—at ang sarili, kasama ang kanyang mga kamag‑anak.

Verse 77

पप्रच्छ कुशलं चापि मुनिं बाणासुरः स्वयम्

Pagkaraan, si Bāṇāsura mismo ay nagtanong sa muni tungkol sa kanyang kalagayang mabuti.

Verse 78

नारद उवाच । साधु साधु महाबाहो दनोर्वंशविवर्द्धन । कोऽन्यस्त्रिभुवने श्लाघ्यस्त्वां मुक्त्वा दनुपुंगव

Sinabi ni Nārada: “Mabuti, mabuti, O makapangyarihang bisig, tagapagpalago ng angkan ni Danu! Sino pa sa tatlong daigdig ang karapat-dapat purihin, maliban sa iyo, O pinuno ng mga Dānava?”

Verse 79

पूजितोऽहं दनुश्रेष्ठ धनरत्नैः सुशोभनैः । राज्येन चात्मना वापि ह्येवं कः पूजयेत्परः

“O pinakamainam sa lahi ni Danu, pinarangalan mo ako ng mariringal na yaman at hiyas—maging ng iyong kaharian at ng iyong sarili. Sino pa ang magpaparangal sa iba nang gayon?”

Verse 80

न मे कार्यं हि भोगेन भुङ्क्ष्व राज्यमनामयम् । त्वद्दर्शनोत्सुकः प्राप्तो दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्

“Wala akong kailangan sa mga kalayawan; maghari ka sa iyong kaharian nang walang karamdaman at may kapayapaan. Sa pananabik na makita ka, naparito ako—matapos masilayan ang Panginoon, si Maheśvara.”

Verse 81

भ्रमते त्रिपुरं लोके स्त्रीसतीत्वान्मया श्रुतम् । तान्द्रष्टुकामः सम्प्राप्तस्त्वद्दारान्दानवेश्वर

“Narinig ko na sa daigdig na si Tripurā ay gumagala dahil sa kanyang wagas na katapatan bilang asawa. Kaya, sa pagnanais na makita sila, naparito ako sa iyong mga asawa, O panginoon ng mga Dānava.”

Verse 82

मन्यसे यदि मे शीघ्रं दर्शयस्व च माचिरम् । नारदस्य वचः श्रुत्वा कञ्चुकिं समुदीक्ष्य वै

“Kung ibig mo, ipakita mo sa akin agad—huwag magtagal.” Nang marinig ang mga salita ni Nārada, tumingin ang hari sa kancukī, ang tagapamahala ng silid.

Verse 83

अन्तःपुरचरं वृद्धं दण्डपाणिं गुणान्वितम् । उवाच राजा हृष्टात्मा शब्देनापूरयन्दिशः

Ang hari, puspos ng galak, ay nagsalita sa matandang marangal na nakikilos sa loob ng antahpura, may tungkod sa kamay, at ang tinig niya’y pumuno sa lahat ng dako.

Verse 84

नारदाय महादेवीं दर्शयस्वेह कञ्चुकिन् । अन्तःपुरचरैः सर्वैः समेतामविशङ्कितः

“O kancukīn, ipakita mo rito kay Nārada ang Mahādevī, ang dakilang Reyna. Papuntahin mo siyang kasama ang lahat ng tagapaglingkod ng antahpura, walang takot at walang pag-aalinlangan.”

Verse 85

नाथस्याज्ञां पुरस्कृत्य गृहीत्वा नारदं करे । प्रविश्याकथयद्देव्यै नारदोऽयं समागतः

Iginagalang ang utos ng Panginoon, hinawakan ng kancukī ang kamay ni Nārada, pumasok sa loob, at ipinaalam sa Reyna: “Si Nārada ito—dumating na siya.”

Verse 86

दृष्ट्वा देवी मुनिश्रेष्ठं कृत्वा पादाभिवन्दनम् । आसनं काञ्चनं शुभ्रमर्घ्यपाद्यादिकं ददौ

Nang makita ng Reyna ang pinakadakilang muni, yumukod siya at sumamba sa kaniyang mga paa; saka naghandog ng dalisay na gintong upuan, at ng arghya, tubig sa paa, at iba pang pagbatì at pagsalubong.

Verse 87

तस्यै स भगवांस्तुष्टो ह्याशीर्वादमदात्परम् । नान्या देवि त्रिलोकेऽपि त्वत्समा दृश्यतेऽङ्गना

Nalugod sa kanya, ang pinagpalang pantas ay nagkaloob ng pinakamataas na pagpapala: “O Devī, sa tatlong daigdig ay walang ibang babae na makapapantay sa iyo.”

Verse 88

पतिव्रता शुभाचारा सत्यशौचसमन्विता । यस्याः प्रभावात्त्रिपुरं भ्रमते चक्रवत्सदा

“Isang tapat na maybahay, marangal ang asal, puspos ng katotohanan at kalinisan—sa bisa ng kanyang espirituwal na kapangyarihan, ang Tripura mismo ay laging umiikot na parang gulong.”

Verse 89

तच्छ्रुत्वा वचनं देवी नारदस्य सुदान्वितम् । पर्यपृच्छदृषिं भक्त्या धर्मं धर्मभृतांवरा

Pagkarinig sa mabiyayang salita ni Nārada, ang Reyna—pinakamataas sa mga tagapangalaga ng dharma—ay magalang na nagtanong sa pantas, taglay ang debosyon, tungkol sa matuwid na tungkulin.

Verse 90

राज्ञ्युवाच । भगवन्मानुषे लोके देवास्तुष्यन्ति कैर्व्रतैः । कानि दानानि दीयन्ते येषां च स्यान्महत्फलम्

Sinabi ng Reyna: “O kagalang-galang, sa daigdig ng tao, sa anong mga panata nalulugod ang mga diyos? At anong mga kawanggawa ang dapat ibigay—yaong nagbubunga ng dakilang gantimpala?”

Verse 91

उपवासाश्च ये केचित्स्त्रीधर्मे कथिता बुधैः । यैः कृतैः स्वर्गमायान्ति सुकृतिन्यः स्त्रियो यथा

“At ang anumang mga pag-aayuno na itinuro ng mga pantas bilang bahagi ng dharma ng kababaihan—na sa pagsasagawa nito ay nakaaabot sa langit ang mga mabubuting babae—ipahayag mo rin sa akin.”

Verse 92

यत्तत्सर्वं महाभाग कथयस्व यथातथम् । श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वं कथयस्वाविशङ्कितः

O dakila, isalaysay mo ang lahat nang tumpak, ayon sa tunay na kalagayan. Nais kong marinig ang lahat—magsalita ka nang walang pag-aalinlangan.

Verse 93

नारद उवाच । साधु साधु महाभागे प्रश्नोऽयं वेदितस्त्वया । यं श्रुत्वा सर्वनारीणां धर्मवृद्धिस्तु जायते

Sinabi ni Nārada: “Mabuti, mabuti, O marangal na ginang. Ang tanong na ito’y wasto mong naunawaan at naitanong; sa pagdinig ng sagot, tunay na lumalago ang dharma sa lahat ng kababaihan.”

Verse 94

उपवासैश्च दानैश्च पतिपुत्रौ वशानुगौ । बान्धवैः पूज्यते नित्यं यैः कृतैः कथयामि ते

Sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagbibigay-dāna, ang asawa at mga anak na lalaki ay nagiging tapat at masunurin; at pinararangalan araw-araw ng mga kamag-anak. Sasabihin ko sa iyo ang mga ritwal na kapag isinagawa, nagbubunga ng mga ito.

Verse 95

दुर्भगा सुभगा यैस्तु सुभगा दुर्भगा भवेत् । पुत्रिणी पुत्ररहिता ह्यपुत्रा पुत्रिणी तथा

Sa mga ito (na ritwal), ang kapus-palad ay nagiging mapalad; at maging ang mapalad ay nagiging kapus-palad kapag napabayaan. Ang may mga anak ay maaaring mawalan ng mga anak na lalaki, at ang walang anak ay maaari ring magkamit ng mga anak.

Verse 96

भर्तारं लभते कन्या तथान्या भर्तृवर्जिता । कृताकृतैश्च जायन्ते तन्निबोधस्व सुन्दरि

Ang isang dalaga ay nagkakamit ng asawa, samantalang ang iba’y nananatiling walang asawa. Ang gayong bunga’y nagmumula sa mga gawaing nagawa at hindi nagawa—unawain mo itong mabuti, O marikit.

Verse 97

तिलधेनुं सुवर्णं च रूप्यं गा वाससी तथा । पानीयं भूमिदानं च गन्धधूपानुलेपनम्

Ang pag-aalay ng “baking linga” na yari sa linga, ginto at pilak, mga baka at kasuotan; gayundin ang kaloob na inuming tubig at lupain, at mga handog na pabango, insenso, at mga pamahid—ito ang mga dakilang kawanggawa na pinupuri.

Verse 98

पादुकोपानहौ छत्रं पुण्यानि व्यञ्जनानि च । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं स्नानं शय्यासनानि च

Mga sandalyas at sapatos, payong, at mga pagkaing nakabubuti; pagmamasahe ng mga paa at ulo, pagligo, at mga kaloob na higaan at upuan—ang mga ito man ay mapagkaloob na may dakilang bisa.

Verse 99

एतानि ये प्रयच्छन्ति नोपसर्पन्ति ते यमम् । मधु माषं पयः सर्पिर्लवणं गुडमौषधम्

Ang mga nagbibigay ng mga handog na ito ay hindi lalapit kay Yama, ang panginoon ng kamatayan. Kabilang pa sa pinupuring kaloob ang pulot, itim na munggo, gatas, ghee, asin, jaggery, at mga gamot.

Verse 100

पानीयं भूमिदानं च शालीनिक्षुरसांस्तथा । आरक्तवाससी श्लक्ष्णे दम्पत्योर्ललितादिने

Ang kaloob na inuming tubig at lupain, gayundin ang bigas at katas ng tubo; at malalambot na mapulang kasuotan—ito ang ihahandog sa mag-asawa sa mapalad na araw ni Lalitā.

Verse 101

सौभाग्यं जायते चैव इह लोके परत्र च । ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने सुरूपे च गुणान्विते

Mula rito’y sumisilang ang kaginhawahan at magandang kapalaran, sa mundong ito at sa kabilang-buhay—lalo na kung ang handog ay iniaalay sa isang brāhmaṇa na may mabuting asal, kaaya-ayang anyo, at puspos ng mga birtud.

Verse 102

तिथौ यस्यामिदं देयं तत्ते राज्ञि वदाम्यहम् । प्रतिपत्सु च या नारी पूर्वाह्णे च शुचिव्रता

Sasabihin ko sa iyo, O reyna, saang tithi ito dapat ihandog. Sa Pratipat, ang babaeng sa umaga’y nagsasagawa ng dalisay na panata…

Verse 103

इन्धनं ब्राह्मणे दद्यात्प्रीयतां मे हुताशनः । तस्या जन्मानि षट्त्रिंशदङ्गप्रत्यङ्गसन्धिषु

Magbigay siya ng panggatong sa isang brāhmaṇa, na iniisip, “Nawa’y malugod sa akin si Agni.” Para sa kanya, may tatlumpu’t anim na (bunga) sa mga kasukasuan ng malalaki at maliliit na sangkap ng katawan…

Verse 104

न रजो नैव सन्तापो जायते राजवल्लभे । द्वितीयायां तु या नारी नवनीतमुदान्विता

O minamahal ng hari, sa babaeng iyon ay hindi sumisibol ang pagdurusang panregla ni ang init ng katawan. Tunay, ang babaeng sa Dvitīyā (ikalawang tithi) ay nagkakaloob ng sariwang mantikilya ay nagtatamo ng gayong kabutihan.

Verse 105

ददाति द्विजमुख्याय सुकुमारतनुर्भवेत् । लवणं विप्रवर्याय तृतीयायां प्रयच्छति

Sa pag-aalay sa pinakamarangal na brāhmaṇa, nagiging maselan at marikit ang katawan. At siya na sa Tṛtīyā (ikatlong tithi) ay nagkakaloob ng asin sa isang dakilang brāhmaṇa, nagkakamit ng gayong gantimpala.

Verse 106

गौरी मे प्रीयतां देवी तस्याः पुण्यफलं शृणु । कौमारिका पतिं प्राप्य तेन सार्द्धमुमा यथा

“Nawa’y malugod sa akin ang diyosang Gaurī.” Pakinggan ang banal na bunga ng panatang iyon: ang isang dalaga’y nagkakamit ng asawa at, tulad ni Umā, ay namumuhay na kasama niya sa mapalad na pagsasama.

Verse 107

क्रीडत्यविधवा चापि लभते सा महद्यशः । नक्तं कृत्वा चतुर्थ्यां वै दद्याद्विप्राय मोदकान्

Namumuhay siya sa ligaya at hindi nabibiyuda; nagkakamit din siya ng dakilang karangalan. Pagkatapos magsagawa ng nakta (pag-aayuno sa gabi), sa ikaapat na tithi (Caturthī) ay maghandog ng matatamis na modaka sa isang Brāhmaṇa.

Verse 108

प्रीयतां मम देवेशो गणनाथो विनायकः । तस्यास्तेन फलेनाशु सर्वकर्मसु भामिनि

“Nawa’y malugod ang aking Panginoon ng mga diyos—si Gaṇanātha, si Vināyaka.” Sa bisa ng gayong kabutihang-loob, O marikit na ginang, mabilis siyang nagtatagumpay sa lahat ng gawain.

Verse 109

विघ्नं न जायते क्वापि एवमाह पितामहः । पञ्चमीं तु ततः प्राप्य ब्राह्मणे तिलदा तु या

Walang balakid na lilitaw saanman—ganito ang sinabi ni Pitāmaha (Brahmā). Pagdating naman ng ikalimang tithi (Pañcamī), yaong nagbibigay ng linga (sesame) sa isang Brāhmaṇa ay nagkakamit ng nasabing gantimpala.

Verse 110

सा भवेद्रूपसम्पन्ना यथा चैव तिलोत्तमा । षष्ठ्यां तु या मधूकस्य फलदा तु भवेत्सदा

Siya’y nagiging ganap sa kagandahan, gaya ni Tilottamā mismo. At yaong sa ikaanim na tithi (Ṣaṣṭhī) ay nag-aalay ng bunga ng punong madhūka, ay laging pinagkakalooban ng mabubungang biyaya at kasaganaan.

Verse 111

उद्दिश्य चाग्निजं देवं ब्राह्मणे वेदपारगे । तस्याः पुत्रो यथा स्कन्दो देवसङ्घेषु चोत्तमः

Iniaalay ang handog sa diyos na isinilang sa apoy—ang anak ni Agni—at ibinibigay sa isang Brāhmaṇa na dalubhasa sa mga Veda; ang kanyang anak ay nagiging tulad ni Skanda, ang pinakadakila sa mga pangkat ng mga diyos.

Verse 112

उत्पद्यते महाराजः सर्वलोकेषु पूजितः । सप्तम्यां या द्विजश्रेष्ठं सुवर्णेन प्रपूजयेत्

Isinilang ang isang dakilang hari, pinararangalan sa lahat ng daigdig. Siya na sa Saptamī (ikapitong araw ng buwan) ay taimtim na nagpaparangal sa pinakadakilang Brāhmaṇa sa pamamagitan ng ginto, nagkakamit ng gayong kabutihang-bunga.

Verse 113

उद्दिश्य जगतो नाथं देवदेवं दिवाकरम् । तस्य पुण्यफलं यद्वै कथितं द्विजसत्तमैः

Iniaalay ang gawa sa Panginoon ng sanlibutan—sa Diyos ng mga diyos, ang Araw na si Divākara—ang mabungang gantimpala nito ay tunay na ipinahayag ng pinakadakilang mga Brāhmaṇa.

Verse 114

तत्ते राज्ञि प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः सति । दद्रूचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका

O reyna, ipaliliwanag ko ito sa iyo; makinig kang may iisang diwa, O banal na ginang: buni, batik-batik na ketong, mga sakit sa balat na nagiging mga bilog na mantsa, at galis (ay napapawi sa itinakdang banal na pagtalima at mga handog).

Verse 115

न भवन्तीह चाङ्गेषु पूर्वकर्मार्जितान्यपि । कृष्णां धेनुं तथाष्टम्यां या प्रयच्छति भामिनी

Kahit ang mga karamdamang bunga ng dating karma ay hindi lilitaw sa kanyang katawan dito, O marangal na babae—siya na sa Aṣṭamī (ikawalong araw ng buwan) ay nagkakaloob ng isang itim na baka bilang kawanggawa.

Verse 116

ब्राह्मणे वृत्तसम्पन्ने प्रीयतां मे महेश्वरः । तस्या जन्मार्जितं पापं नश्यते विभवान्विता

Kapag inihandog sa isang Brāhmaṇa na may ganap na wastong asal, nawa’y malugod ang aking Mahēśvara. Sa babaeng iyon—na pinagkalooban ng kasaganaan—napapawi ang kasalanang naipon sa maraming kapanganakan.

Verse 117

जायते नात्र सन्देहो यस्माद्दानमनुत्तमम् । गन्धधूपं तु या नारी भक्त्या विप्राय दापयेत्

Walang alinlangan dito, sapagkat ang handog na ito’y walang kapantay: ang babaeng may debosyon na nagpapahandog ng pabango at insenso sa isang Brāhmaṇa bilang paggalang.

Verse 118

कात्यायनीं समुद्दिश्य नवम्यां शृणु यत्फलम् । तस्या भ्राता पिता पुत्रः पतिर्वा रणमुत्तमम्

Pakinggan mo ang bunga ng ritong isinasagawa sa Navamī, na iniaalay kay Kātyāyanī: ang kanyang kapatid na lalaki, ama, anak, o asawa ay nagkakamit ng kadakilaan sa labanan.

Verse 119

प्राप्यते नैव सीदन्ति तेन दानेन रक्षिताः । इक्षुदण्डरसं देवि दशम्यां या प्रयच्छति

Nakakamit nila ang layon at hindi nalulugmok sa dalamhati, sapagkat pinangangalagaan sila ng gayong handog. O Diyosa, yaong nagbibigay ng katas ng tubo sa Daśamī—

Verse 120

लोकपालान्समुद्दिश्य ब्राह्मणे व्यङ्गवर्जिते । तेन दानेन सा नित्यं सर्वलोकस्य वल्लभा

Iniaalay sa mga Tagapangalaga ng mga Daigdig, at ibinibigay sa isang Brāhmaṇa na walang kapansanan sa katawan; sa gayong kawanggawa, siya’y laging minamahal ng lahat ng tao.

Verse 121

जायते नात्र सन्देह इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । एकादश्यामुपोष्याथ द्वादश्यामुदकप्रदा

“Tunay na mangyayari ito—walang alinlangan,” wika ni Śaṅkara. “Mag-ayuno sa Ekādaśī, at sa Dvādaśī nama’y magbigay ng tubig bilang handog—”

Verse 122

नारायणं समुद्दिश्य ब्राह्मणे विष्णुतत्परे । सा सदा स्पर्शसम्भाषैर्द्रावयेद्भावयेज्जनम्

Iniaalay kay Nārāyaṇa, at inihahandog sa isang Brāhmaṇa na tapat kay Viṣṇu; lagi niyang napapapayapa at nahihikayat ang mga tao—sa kanyang haplos at sa kanyang pananalita.

Verse 123

यस्माद्दानं महर्लोके ह्यनन्तमुदके भवेत् । पादाभ्यङ्गं शिरोऽभ्यङ्गं काममुद्दिश्य वै द्विजे

Sapagkat ang pag-aalay ng tubig ay nagiging walang-hanggan ang bunga, umaabot hanggang Maharloka. Gayundin, ang pagmamasahe ng paa at pagpapahid sa ulo, kapag inihandog sa isang dvija na may wastong layon, ay nagbubunga ng dakila.

Verse 124

ददाति च त्रयोदश्यां भक्त्या परमयाङ्गना । यस्यां यस्यां मृता जायेद्भूयो योन्यां तु जन्मनि

Ang debotong babae ay dapat magbigay ng kawanggawa sa ikalabintatlong araw ng tithi, taglay ang sukdulang pananampalataya. Sa alinmang sinapupunan siya mamatay, sa yaon ding sinapupunan siya muling isisilang sa susunod na kapanganakan.

Verse 125

तस्यां तस्यां तु सा भर्तुर्न वियुज्येत कर्हिचित् । तथाप्येवं चतुर्दश्यां दद्यात्पात्रमुपानहौ

Sa bawat gayong kapanganakan, hindi siya kailanman mahihiwalay sa kanyang asawa. Gayon pa man, sa ikaapatnapung araw ng tithi, dapat magbigay sa kawanggawa ng isang sisidlan at isang pares ng sandalyas.

Verse 126

ब्रह्मणे धर्ममुद्दिश्य तस्या लोका ह्यनामयाः । एवं च पक्षपक्षान्ते श्राद्धे तर्पेद्द्विजोत्तमान्

Iniaalay ang gawa kay Brahman at kay Dharma, ang kanyang mga daigdig ay nagiging walang karamdaman at walang pighati. Gayundin, sa pagtatapos ng bawat kalahating-buwan, sa śrāddha ay maghandog ng tarpaṇa sa pinakamahuhusay na dvija.

Verse 127

अव्युच्छिन्ना सदा राज्ञि सन्ततिर्जायते भुवि । एवं ते तिथिमाहात्म्यं दानयोगेन भाषितम्

O Reyna, sa daigdig ay laging isinisilang ang di-napapatid na lahi ng mga supling. Gayon ko sa iyo ipinaliwanag ang kadakilaan ng mga tithi sa pamamagitan ng disiplina ng pagkakawanggawa.

Verse 128

तथा वनस्पतीनां तु आराधनविधिं शृणु । जम्बूं निम्बतरुं चैव तिन्दुकं मधुकं तथा

Ngayon ay pakinggan mo rin ang paraan ng pagsamba sa mga banal na punò: ang jambū, ang punòng nimba (neem), gayundin ang tinduka at ang madhūka.

Verse 129

आम्रं चामलकं चैव शाल्मलिं वटपिप्पलौ । शमीबिल्वामलीवृक्षं कदलीं पाटलीं तथा

Gayundin ang mangga at ang āmalaka, ang śālmali, ang banyan at ang pippala; ang śamī, bilva, at āmalī na punò; at gayon din ang saging at ang pāṭalī.

Verse 130

अन्यान्पुण्यतमान्वृक्षानुपेत्य स्वर्गमाप्नुयात्

Sa paglapit at paggalang din sa iba pang mga punòng lubhang mapagpala, nakakamtan ng tao ang langit.

Verse 131

नारद उवाच । चैत्रे मासे तु या नारी कुर्याद्व्रतमनुत्तमम् । तस्य व्रतस्य चान्यानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Sinabi ni Nārada: Sa buwan ng Caitra, ang sinumang babae na magsagawa ng walang kapantay na panata—walang ibang pagsasagawa ang makapapantay kahit sa ikalabing-anim na bahagi ng bunga ng panatang iyon.

Verse 132

श्रुतेन येन सुभगे दुर्भगत्वं न पश्यति । यथा हिमं रविं प्राप्य विलयं याति भूतले

O mapalad, sa pakikinig nito’y hindi na nakikita ang kamalasan—gaya ng hamog na nagyelo na pagdapo sa araw ay natutunaw sa lupa.

Verse 133

तथा दुःखं च दौर्भाग्यं व्रतादस्माद्विलीयते । मधुकाख्यां तु ललितामाराधयति येन वै

Gayon din, ang dalamhati at masamang kapalaran ay natutunaw dahil sa panatang ito—sa pamamagitan nito’y sinasamba si Lalitā na tinatawag na “Madhukā.”

Verse 134

विधिं तं शृणु सुभगे कथ्यमानं सुखावहम् । चैत्रे शुक्लतृतीयायां सुस्नाता शुद्धमानसा

O mapalad na ginang, pakinggan mo ang paraang itinuturo ngayon, na nagdudulot ng kagalingan at ligaya. Sa maliwanag na ikatlong tithi ng Caitra, matapos maligo nang maigi at dalisay ang isip, simulan ang pagtalima.

Verse 135

प्रतिमां मधुवृक्षस्य शाङ्करीमुमया सह । कारयित्वा द्विजवरैः प्रतिष्ठाप्य यथाविधि

Pagawa ng banal na larawan—ni Śaṅkara kasama si Umā, na iniuugnay sa punong madhūka—at ipalagay ito sa mga dakilang brāhmaṇa, ayon sa wastong ritwal.

Verse 136

सुगन्धिकुसुमैर्धूपैस्तथा कर्पूरकुङ्कुमैः । पूजयेद्विधिना देवं मन्त्रयुक्तेन भामिनी

Sa mababangong bulaklak, insenso, gayundin sa kampor at kunkuma, O marikit na ginang, sambahin ang Panginoon ayon sa ritwal, kalakip ang angkop na mga mantra.

Verse 137

पादौ नमः शिवायेति मेढ्रे वै मन्मथाय च । कालोदरायेत्युदरं नीलकंठाय कण्ठकम्

Sambahin ang mga paa sa mantra na “Namaḥ Śivāya”; ang sangkap ng pag-aanak sa “(Pagpupugay) kay Manmatha”; ang tiyan sa “(Pagpupugay) kay Kālodara”; at ang lalamunan sa “(Pagpupugay) kay Nīlakaṇṭha.”

Verse 138

शिरः सर्वात्मने पूज्य उमां पश्चात्प्रपूजयेत् । क्षामोदरायैह्युदरं सुकण्ठायै च कण्ठकम्

Matapos sambahin ang ulo sa (pagpupugay) sa “Sarvātman,” ang “Kaluluwang Lahat,” saka nararapat na taimtim na sambahin si Umā—(tinuturing) ang kaniyang tiyan bilang “Kṣāmodarā” at ang kaniyang lalamunan bilang “Sukaṇṭhā.”

Verse 139

शिरः सौभाग्यदायिन्यै पश्चादर्घ्यं प्रदापयेत्

Sa ulo, (sambahin siya) bilang “Tagapagkaloob ng mabuting kapalaran”; at pagkaraan ay maghandog ng arghya.

Verse 140

नमस्ते देवदेवेश उमावर जगत्पते । अर्घ्येणानेन मे सर्वं दौर्भाग्यं नाशय प्रभो । इति अर्घ्यमन्त्रः

Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng mga diyos, O Kabiyak ni Umā, O May-ari ng mga daigdig. Sa arghyang ito, O Panginoon, pawiin Mo ang lahat ng aking kamalasan—ito ang arghya-mantra.

Verse 141

अर्घ्यं दत्त्वा ततः पश्चात्करकं वारिपूरितम् । मधूकपात्रोपभृतं सहिरण्यं तु शक्तितः

Pagkatapos maghandog ng arghya, saka (ihandog) ang karakang sisidlang puno ng tubig, inilagay sa lalagyang kahoy na madhūka, at—ayon sa makakaya—kasama ang ginto.

Verse 142

करकं वारिसम्पूर्णं सौभाग्येन तु संयुतम् । दत्तं तु ललिते तुभ्यं सौभाग्यादिविवर्धनम् । इति करकदानमन्त्रः

“Ang karakang ito, na puspos ng tubig at pinagkalooban ng mapalad na kapalaran, ay inihahandog ko sa iyo, O Lalitā, upang lumago ang suwerte at iba pang biyaya”—ito ang mantra ng karaka-dāna.

Verse 143

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्यात्करकमुत्तमम् । लवणं वर्जयेच्छुक्लां यावदन्यां तृतीयिकाम्

Sa pamamagitan ng mantrang ito, dapat ibigay sa isang brāhmaṇa ang pinakamainam na karaka. Iwasan ang asin sa buong maliwanag na kalahati ng buwan hanggang sa susunod na ikatlong araw (tṛtīyā).

Verse 144

क्षमाप्य देवीं देवेशां नक्तमद्यात्स्वयं हविः । अनेन विधिना सार्धं मासि मासि ह्यपक्रमेत्

Matapos humingi ng kapatawaran sa Diyosa, ang Kataas-taasang Ginang ng mga diyos, kumain lamang sa gabi, at ang kainin ay payak na handog na pagkain (havis). Sa ganitong paraan, ipagpatuloy ang pagtalima buwan-buwan ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 145

फाल्गुनस्य तृतीयायां शुक्लायां तु समाप्यते । वैशाखे लवणं देयं ज्येष्ठे चाज्यं प्रदीयते

Ito ay nagwawakas sa ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng Phālguna. Sa Vaiśākha, dapat magbigay ng asin bilang kawanggawa; at sa Jyeṣṭha, ang ghee (clarified butter) ay dapat ihandog bilang kaloob.

Verse 146

आषाढे मासि निष्पावाः पयो देयं तु श्रावणे । मुद्गा देया नभस्ये तु शालिमाश्वयुजे तथा

Sa buwan ng Āṣāḍha, dapat magbigay ng niṣpāva na beans; sa Śrāvaṇa, gatas ang dapat ihandog. Sa Nabhasya (Bhādrapada), munggo ang ibinibigay; at gayundin sa Āśvayuja, bigas na śāli ang dapat ihandog.

Verse 147

कार्त्तिके शर्करापात्रं करकं रससंभृतम् । मार्गशीर्षे तु कार्पासं करकं घृतसंयुतम्

Sa buwan ng Kārttika, maghandog ng sisidlang may asukal at isang banga na punô ng matamis na katas. Sa Mārgaśīrṣa naman, maghandog ng bangang may bulak at may kasamang ghee.

Verse 148

पौषे तु कुङ्कुमं देयं माघे पात्रं तिलैर्भृतम् । फाल्गुने मासि सम्प्राप्ते पात्रं मोदकसंभृतम्

Sa Pauṣa, dapat ihandog ang kuṅkuma. Sa Māgha, maghandog ng sisidlang punô ng linga. Pagdating ng Phālguna, maghandog ng sisidlang punô ng mga modaka, matatamis na alay.

Verse 149

पश्चात्तृतीयादेयं यत्तत्पूर्वस्यां विवर्जयेत् । विधानमासां सर्वासां सामान्यं मनसः प्रिये

Ang anumang itinakdang ihandog matapos ang ikatlong araw ay huwag ihandog sa naunang araw. Ito ang pangkalahatang tuntunin ng mga buwan, O minamahal ng aking puso.

Verse 150

प्रतिमां मधुवृक्षस्य तामेव प्रतिपूजयेत् । तस्मै सर्वं तु विप्राय आचार्याय प्रदीयते

Gumawa ng isang anyo ng punong Madhu at sambahin ang mismong anyong iyon nang may nararapat na paggalang. Pagkaraan, ang lahat ay ipagkaloob sa isang brāhmaṇa—sa sariling ācārya—bilang pangwakas na handog.

Verse 151

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

Pagkaraan, sa pagtatapos ng isang taon, pakinggan ang paraan ng udyāpana, ang pangwakas na ritwal. Pagkatapos, lumapit sa punong Madhu, na may saganang mga gamit sa pagsamba.

Verse 152

निखनेत्प्रतिमां मध्ये माधूकीं मधुकस्य च । तत्रस्थं पूजयेत्सर्वमुमादेहार्द्धधारिणम्

Sa gitna ng pook, ilagak ang isang larawan ng Mādhūkī (Madhūka) at ng punong Madhu. Doon sambahin, sa ganap na mga ritwal, ang Panginoong may kalahating katawan ni Umā—si Śiva sa anyong Ardhanārī.

Verse 153

पूजोपहारैर्विपुलैः कुङ्कुमेन पुनःपुनः । श्लक्ष्णाभिः पुष्पमालाभिः कौसुम्भैः केसरेण च

Sa saganang handog ng pagsamba—paulit-ulit na may kuṅkuma—palamutian Siya ng malalambot na kuwintas ng bulaklak, ng mga bulaklak na kusumbha, at ng mga hibla ng kesara (saffron).

Verse 154

कौसुम्भे वाससी शुभ्रे अतसीपुष्पसन्निभे । परिधाप्य तां प्रतिमां दम्पती रविसंख्यया

Bihisan ang banal na larawan ng mapalad at maningning na kasuotang kausumbha, na wari’y bulaklak ng atasi (flax). Sa itinakdang bilang ayon sa kaugalian, ang mag-asawa’y marapat na magpalamuti sa imahen.

Verse 155

उपानद्युगलैश्छत्रैः कण्ठसूत्रैः सकण्ठिकैः । कटकैरङ्गुलीयैश्च शयनीयैः शुभास्तृतैः

Maghandog ng pares na panyapak, mga payong, mga sinulid sa leeg na may palawit, mga pulseras at mga singsing, at mga higaan na may mapalad na sapin—sa gayong mga alay parangalan ang banal na anyo ng magkaparis.

Verse 156

कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गौ बहुपुष्पैश्च पूजितौ । भोजयेद्विविधै रत्नैर्मधूकावासके स्थितौ

Pahiran ng kuṅkuma ang kanilang mga katawan at sambahin sa maraming bulaklak; saka sila pakainin at alayan ng sari-saring mahalagang hiyas, habang isinasagawa ang ritwal sa dambanang tahanan ng madhūka.

Verse 157

भुक्तोत्थितौ तु विश्राम्य शय्यासु च क्षमापयेत् । गुरुमूलं यतः सर्वं गुरुर्ज्ञेयो महेश्वरः

Pagkatapos nilang kumain at tumindig, pahingahin sila sa higaan at humingi ng tawad; sapagkat ang lahat ng dharma ay nag-uugat sa guru—ang guru ay dapat makilalang si Maheśvara mismo.

Verse 158

प्रीते गुरौ ततः सर्वं जगत्प्रीतं सुरासुरम् । यद्यदिष्टतमं लोके यत्किंचिद्दयितं गृहे

Kapag nalugod ang guru, nalulugod ang buong daigdig—maging mga deva at asura. Anuman ang pinakaminamahal sa mundo, at anumang mahal na pag-aari sa tahanan—

Verse 159

तत्सर्वं गुरवे देयमात्मनः श्रेय इच्छता । इदं तु धनिभिर्देयमन्यैर्देयं यथोच्यते

Ang lahat ng iyon ay dapat ihandog sa guru ng nagnanais ng pinakamataas na kabutihan para sa sarili. Ngunit ito’y para sa mayayaman; sa iba, ang pag-aalay ay gawin ayon sa nararapat at ayon sa itinakda.

Verse 160

दाम्पत्यमेकं विधिवत्प्रतिपूज्य शुभव्रतैः । द्वितीयं गुरुदाम्पत्यं वित्तशाठ्यं विवर्जयेत्

Matapos sambahin nang wasto ang isang banal na ‘mag-asawa’ ayon sa tuntunin sa pamamagitan ng mapagpalang panata, sambahin naman bilang ikalawa ang ‘mag-asawang guru’; at iwasan ang panlilinlang o pagkakuripot sa yaman sa mga handog na ito.

Verse 161

ततः क्षमापयेद्देवीं देवं च ब्राह्मणं गुरुम् । यथा त्वं देवि ललिते न वियुक्तासि शम्भुना

Pagkaraan, humingi ng tawad sa Diyosa, sa Diyos, at sa brāhmaṇa-guru, na nananalangin: “O Diyosang Lalitā, kung paanong hindi ka kailanman nahihiwalay kay Śambhu—”

Verse 162

तथा मे पतिपुत्राणामवियोगः प्रदीयताम् । अनेन विधिना कृत्वा तृतीयां मधुसंज्ञिकाम्

“Gayundin, nawa’y ipagkaloob sa akin ang di-pagkakahiwalay sa aking asawa at mga anak na lalaki.” Sa ganitong paraan, matapos isagawa ang ikatlong pagtalima na tinatawag na “Madhu”—

Verse 163

इन्द्राणी चेन्द्रपत्नीत्वमवाप सुतमुत्तमम् । सौभाग्यं सर्वलोकेषु सर्वर्द्धिसुखमुत्तमम्

Si Indrāṇī ay nagkamit ng pagiging maybahay ni Indra at nagkaroon ng isang dakilang anak—kasama ang pagpapala sa lahat ng daigdig at ang sukdulang ligayang bunga ng ganap na kasaganaan.

Verse 164

अनेन विधिना या तु कुमारी व्रतमाचरेत् । शोभनं पतिमाप्नोति यथेन्द्राण्या शतक्रतुः

Ang isang dalagang tumutupad ng panatang ito ayon sa ganitong paraan ay nakakamit ng isang marangal na asawa—gaya ni Indrāṇī na nakamit si Śatakratu (Indra).

Verse 165

दुर्भगा सुभगत्वं च सुभगा पुत्रिणी भवेत् । पुत्रिण्यक्षयमाप्नोति न शोकं पश्यति क्वचित्

Ang kapus-palad ay nagiging mapalad, at ang mapalad ay pinagpapala ng mga anak. Ang ina ay nakakamit ng di-nauubos na kasaganaan at hindi nakakakita ng dalamhati saanman.

Verse 166

अनेकजन्मजनितं दौर्भाग्यं नश्यति ध्रुवम् । मृता तु त्रिदिवं प्राप्य उमया सह मोदते

Ang kamalasan na naipon mula sa maraming kapanganakan ay tiyak na nawawasak. At pagpanaw niya, mararating niya ang langit at magagalak na kasama si Umā.

Verse 167

कल्पकोटिशतं साग्रं भुक्त्वा भोगान् यथेप्सितान् । पुनस्तु सम्भवे लोके पार्थिवं पतिमाप्नुयात्

Matapos tamasahin ang ninanasang kaluguran sa mahigit sandaang koti ng mga kalpa, muli siyang isisilang sa daigdig at magkakamit ng asawang hari.

Verse 168

सुभगा रूपसम्पन्ना पार्थिवं जनयेत्सुतम्

Siya’y magiging mapalad at ganap sa kagandahan, at magsisilang ng isang maharlikang anak na lalaki.

Verse 169

एतत्ते कथितं सर्वं व्रतानामुत्तमं व्रतम् । अन्यत्पृच्छस्व सुभगे वाञ्छितं यद्धृदि स्थितम्

Ito ang lahat ng aking naipahayag sa iyo—ang panatang ito ang pinakadakila sa mga panata. Ngayon, O mapalad na ginang, magtanong ka pa ng iba, ng anumang nasa puso mong ninanais.