Adhyaya 232

Verse 1

सूत उवाच । इति वः कथितं विप्रा रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । यथोपदिष्टं पार्थाय मार्कण्डेयेन वै पुरा

Sinabi ni Suta: Kaya, O mga Brahmana, ang dakilang kaluwalhatian ng Reva ay naisalaysay na sa inyo, tulad ng itinuro noon ni Markandeya kay Partha.

Verse 2

तथा तीर्थकदम्बाश्च तेषु तीर्थविशेषतः । प्राधान्येन मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

Gayundin, sa gitna ng mga kumpol ng mga sagradong pook, ang mga natatanging tirtha ay ipinahayag ko ayon sa kanilang kahalagahan, sa tamang bilang at pagkakasunod-sunod.

Verse 3

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

Ang salaysay na ito ay lubos na dalisay at walang katulad; ito ang pinakadakilang tagapawi ng kasalanan. Ang banal na kwento ng Narmada ay binigkas ng mga pantas.

Verse 4

सप्तकल्पानुगो विप्रो नर्मदायां मुनीश्वराः । मृकण्डतनयो धीमान्परमार्थविदुत्तमः

O mga panginoon sa mga pantas, may isang Brahmana na nanatili sa loob ng pitong kalpa sa Narmada—ang anak ni Mrikanda, ang matalino, at pangunahin sa mga nakakaalam ng katotohanan.

Verse 5

संसेव्य सर्वतीर्थानि नदीः सर्वाश्च वै पुरा । बहुकल्पस्मरां रेवामालक्ष्य शिवदेहजाम्

Noong una’y dinalaw niya ang lahat ng tīrtha at ang lahat ng mga ilog; at nang makilala niya ang Revā—na inaalala sa maraming kalpa—bilang isinilang mula sa sariling katawan ni Śiva, doon niya ibinaling ang puso.

Verse 6

मे कलेति च शर्वोक्तां शरणं शर्वजां ययौ । अजराममरां देवीं दैत्यध्वंसकरीं पराम्

“Sa panahon ng Kali, siya’y akin,” wika ni Śarva (Śiva); kaya siya’y dumulog sa kanlungan ng Diyosa na isinilang kay Śiva—ang Kataas-taasang Devī, walang pagtanda at walang kamatayan, tagapagwasak ng mga daitya.

Verse 7

महाविभवसंयुक्तां भवघ्नीं भवजाह्नवीम् । तस्यामाबध्य सत्प्रेम जातः सोऽप्यजरामरः

Taglay ang dakilang karangalan at kapangyarihan, tagapuksa ng pag-iral sa sanlibutan, ang “Jāhnavī ni Bhava (Śiva)”—nang itali niya sa kanya ang tapat na pag-ibig, siya man ay naging walang pagtanda at walang kamatayan sa kaganapang espirituwal.

Verse 8

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यश्च सत्तमाः । व्यवस्थितानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे

Animnapung libong tīrtha at animnapung koti pa, O pinakamainam sa mga banal, ang nakatatag sa tabi ng Revā—sa magkabilang pampang, sa bawat hakbang.

Verse 9

सारितः परितः सन्ति सतीर्थास्तु सहस्रशः । न तुलां यान्ति रेवायास्ताश्च मन्ये मुनीश्वराः

May mga ilog sa lahat ng dako, na may libo-libong tīrtha; ngunit hindi nila naaabot ang kapantay ng Revā—ganyan ang aking palagay, O mga panginoon sa mga muni.

Verse 10

एतद्वः कथितं सर्वं यत्पृष्टमखिलं द्विजाः । यन्महेशमुखाच्छ्रुत्वा वायुराह ऋषीन्प्रति

Kaya, O mga dalawang-ulit na isinilang, ang lahat ng inyong itinanong—sa kabuuan—ay naipahayag na sa inyo: yaong sinabi ni Vāyu sa mga ṛṣi matapos marinig mula sa bibig ni Maheśa (Śiva).

Verse 11

तद्वन्मृकण्डतनयोऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

Gayon din, ang anak ni Mṛkaṇḍa, matapos maranasan mismo ang buong ilog kasama ang kanyang mga tīrtha, hakbang-hakbang, ay isinalaysay ang dalisay na iyon (Revā) sa isang anak ni Pāṇḍu.

Verse 12

एतच्च कथितं सर्वं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । नर्मदाचरितं पुण्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

Kaya, O pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang lahat ng ito’y naipahayag nang maikli—ang banal na kasaysayan ng Narmadā, isang mapagpalang kaluwalhatiang bihirang makamtan sa tatlong daigdig.

Verse 13

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस्तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

Ano pa ang saysay ng paglapit sa tubig ng ibang mga ilog, kahit libo-libo pang ulit, kung ang tubig ng Revā—tagapuksa ng kasalanan—ang pinaglilingkuran at iniinom nang may debosyon?

Verse 14

मेकलाजलसंसेवी मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम्

Ang taong may debosyon na lumalapit at naglilingkod sa tubig ng Mekalā ay nakakamtan ang walang-hanggang kalayaan (mokṣa).

Verse 15

यथा यथा भजेन्मर्त्यो यद्यदिच्छति तीर्थगः । तत्तदाप्नोति नियतं श्रद्धयाश्रद्धयापि च

Anuman ang paraan ng pagsamba ng isang mortal sa isang tīrtha, at anuman ang kanyang hiling doon—tiyak niyang matatamo ang gayong bunga, may pananampalataya man o kahit wala.

Verse 16

इदं ब्रह्मा हरिरिदमिदं साक्षात्परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्

Ito si Brahmā; ito si Hari; ito mismo ang Kataas-taasang Hara. Ito ang walang-anyong Brahman—ang tubig ng Narmadā ay mismong kalayaan (kaivalya).

Verse 17

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि नद्यो हृदयफलप्रदाः । यावन्न स्मर्यते रेवा सेवाहेवा कलौ नरैः

Hangga’t hindi naaalala ang Revā ng mga tao sa Kali-yuga—sa pamamagitan ng paglilingkod at pagbigkas—patuloy na umuugong ang ibang mga tīrtha at mga ilog, na wari’y nagbibigay ng nais ng puso.

Verse 18

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

Tunay na para sa kapakanan ng daigdig, si Śiva ay nagpaibabang mula sa sarili niyang katawan ang isang banal na Kapangyarihan, sa anyo ng ilog—ang Revā na ito.

Verse 19

तावद्गर्जन्ति यज्ञाश्च वनक्षेत्रादयो भृशम् । यावन्न नर्मदानामकीर्तनं क्रियते कलौ

Hangga’t hindi isinasagawa sa Kali-yuga ang pag-awit sa Pangalan ng Narmadā, patuloy na malakas na ipinahahayag ng mga handog na yajña at ng mga bantog na banal na pook—mga gubat, sagradong bukirin, at iba pa—ang kanilang kadakilaan.

Verse 20

गरिमा गाण्यते तावत्तपोदानव्रतादिषु । नरैर्वा प्राप्यते यावद्भुवि भर्गभवा धुनी

Inaawit ang kadakilaan ng pag-aayuno, pagkakawanggawa, mga panata at iba pa—hanggang sa sa lupa’y makamtan ng tao ang banal na agos na isinilang kay Bharga (Śiva).

Verse 21

ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्

Yaong naninirahan sa hilagang pampang ay tunay na mga tagapaglingkod ni Rudra; at yaong naninirahan sa timog na pampang ay napaparoon sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 22

धन्यास्ते देशवर्यास्ते येषु देशेषु नर्मदा । नरकान्तकरी शश्वत्संश्रिता शर्वनिर्मिता

Mapalad ang mga lupain na yaon—pinakamainam sa mga rehiyon—na dinadaluyan ng Narmadā: ang laging nananahan na ilog na nilikha ni Śarva (Śiva), na pumapatid sa kapalarang mala-impyerno.

Verse 23

कृतपुण्याश्च ते लोकाः शोकाय न भवन्ति ते । ये पिबन्ति जलं पुण्यं पार्वतीपतिसिन्धुजम्

May naipong kabutihan na ang mga taong yaon; hindi sila karapat-dapat sa dalamhati—yaong umiinom ng banal na tubig na isinilang mula sa ilog ng Panginoon ni Pārvatī (Śiva).

Verse 24

इदं पवित्रमतुलं रेवायाश्चरितं द्विजाः । शृणोति यः कीर्तयते मुच्यते सर्वपातकः

O mga dalawang-ulit na isinilang, ito ang walang kapantay at nagpapadalisay na salaysay ng Revā; sinumang nakikinig o bumibigkas nito ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 25

यत्फलं सर्ववेदैश्च सषडङ्गपदक्रमैः । श्रुतैश्च पठितैस्तस्मात्फलमष्टगुणं भवेत्

Anumang bunga ang nagmumula sa pakikinig at pag-aaral ng lahat ng Veda, kasama ang anim na sangay at ang wastong pagbigkas, ang bungang iyon ay nagiging walong ulit.

Verse 26

सत्रयाजी फलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । श्रुत्वा सकृच्च रेवायाश्चरितं तत्फलं लभेत्

Ang bungang natatamo ng nagsasagawa ng sattrayāga sa loob ng labindalawang taon—sa pakikinig kahit minsan sa salaysay ni Revā, yaon ding bunga ang matatamo.

Verse 27

सर्वतीर्थावगाहाच्च यत्फलं सागरादिषु । सकृच्छ्रुत्वा च माहात्म्यं रेवायास्तत्फलं लभेत्

Ang bungang nagmumula sa paglulubog sa lahat ng tīrtha—sa dagat at iba pang banal na tubig—sa pakikinig kahit minsan sa kadakilaan ni Revā, yaon ding bunga ang matatamo.

Verse 28

एतद्धर्म्यमुपाख्यानं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम् । देशे वा मण्डले वापि नगरे ग्राममध्यतः

Ang maka-dharmang banal na salaysay na ito, na walang kapantay sa lahat ng śāstra—maging sa isang lupain, lalawigan, lungsod, o sa gitna ng isang nayon—(kung saan ito naroroon, nagdudulot ito ng kabanalan).

Verse 29

गृहे वा तिष्ठते यस्य लिखितं सार्ववार्णिकम् । स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः

Sa tahanang kinaroroonan ng kasulatang ito—na isinulat para sa lahat ng uri ng tao—ang may-ari ay dapat igalang: siya ay si Brahmā; siya ay si Śiva mismo; at siya rin ang Panginoong Janārdana.

Verse 30

धर्मार्थकाममोक्षाणां मार्गेऽयं देवसेवितः । गुरूणां च गुरुः शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम्

Ito ang landas ng dharma, artha, kāma at mokṣa—na pinaglilingkuran ng mga deva. Ang śāstra na ito ang guro ng mga guro, ang kataas-taasang sanhi ng ganap na siddhi.

Verse 31

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं पुराणं देवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदवान्भूयात्क्षत्रियो विजयी भवेत्

At sinumang araw-araw na nakikinig sa Purāṇa na ito, na binigkas ng mga deva—ang brāhmaṇa ay muling nagkakamit ng karunungang Veda, at ang kṣatriya ay nagiging matagumpay sa digmaan.

Verse 32

धनाढ्यो जायते वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत्

Ang vaiśya ay isinisilang na may yaman; at maging ang śūdra ay nagiging may bahagi sa dharma, karapat-dapat sa gantimpalang banal.

Verse 33

सौभाग्यसन्ततिं नारी श्रुत्वैतत्समवाप्नुयात् । श्रियं सौख्यं स्वर्गवासं जन्म चैवोत्तमे कुले

Ang babae, sa pakikinig nito, ay nagkakamit ng mabuting kapalaran at marangal na supling; tinatamo niya ang kasaganaan at ligaya, paninirahan sa langit, at muling pagsilang sa dakilang angkan.

Verse 34

रसभेदी कृतघ्नश्च स्वामिध्रुङ्मित्रवञ्चकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

Kahit yaong sumisira ng tiwala, walang utang-na-loob, nanlilinlang sa panginoon at kaibigan, pumapatay ng baka, naglalason, o nakikipagkalakalan sa pagbebenta ng isang dalaga—

Verse 35

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । नर्मदाचरितं शृण्वंस्तामब्दं योऽभिषेवते

Kahit ang pumatay ng brāhmaṇa, ang umiinom ng alak, ang magnanakaw, o ang nagkasala sa higaan ng guru—sinumang, habang nakikinig sa salaysay ng Narmadā, ay tumutupad nito sa loob ng isang buong taon—

Verse 36

सर्वपापविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । पाकभेदी वृथापाकी देवब्राह्मणनिन्दकः

—siya’y isisilang na malaya sa lahat ng kasalanan; walang pag-aalinlangan dito. Maging ang sumisira sa luto ng iba, ang nagluluto nang walang saysay (nagsasayang ng pagkain), o ang lumalait sa mga deva at sa mga brāhmaṇa—

Verse 37

परीवादी गुरोः पित्रोः साधूनां नृपतेस्तथा । तेऽपि श्रुत्वा च पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः

Maging ang naninirang-puri sa guru, sa ama, sa mga banal na tao, at gayundin sa hari—sa pagdinig nito, sila man ay napapalaya sa mga kasalanan; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 38

ये पुनर्भावितात्मानः शस्त्रं शृण्वन्ति नित्यशः । पूजयन्ति च तच्छास्त्रं नार्मदं वस्त्रभूषणैः

Ngunit yaong may pinadalisay na kalooban—na araw-araw nakikinig sa banal na aral na ito, at sumasamba sa Narmadā-śāstra na iyon sa pamamagitan ng mga kasuotan at palamuti—

Verse 39

पुष्पैः फलैश्चन्दनाद्यैर्भोजनैर्विविधैरपि । शास्त्रेऽस्मिन्पूजिते देवाः पूजिता गुरवस्तथा

Sa mga bulaklak, mga prutas, sandal at iba pa, at maging sa iba’t ibang pagkain—kapag ang kasulatang ito’y sinasamba, ang mga deva ay sinasamba, at gayundin ang mga guru ay sinasamba.

Verse 40

इह लोके परे चैव नात्र कार्या विचारणा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धवस्त्रादिभूषणैः

Sa mundong ito at sa kabilang buhay man, hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pagninilay pa. Kaya, sa buong pagsisikap, na may mga pabango, kasuotan, at mga palamuti—

Verse 41

पूजयेत्परया भक्त्या वाचकं शास्त्रमेव च । वेदपाठैश्च यत्पुण्यमग्निहोत्रैश्च पालितैः

—dapat sambahin nang may sukdulang debosyon ang tagapagbigkas at ang banal na kasulatan mismo. Anumang kabutihang-bunga na nagmumula sa pagbigkas ng Veda at sa wastong pinananatiling mga ritong agnihotra—

Verse 42

तत्फलं समवाप्नोति नर्मदाचरिते शुभे । कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करे तथा

—yaon ding bunga ang nakakamit sa mapalad na salaysay ng Narmadā. Katumbas ito ng banal na kabutihang nakukuha sa Kurukṣetra, sa Prabhāsa, at gayundin sa Puṣkara.

Verse 43

रुद्रावर्ते गयायां च वाराणस्यां विशेषतः । गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे

—sa Rudrāvarta, sa Gayā, at lalo na sa Vārāṇasī; sa Gaṅgādvāra (Haridvāra), sa Prayāga, at sa tagpuan ng Gaṅgā at ng karagatan (Gaṅgā-sāgara).

Verse 44

एवमादिषु तीर्थेषु यत्पुण्यं जायते नृणाम् । नर्मदाचरितं श्रुत्वा तत्पुण्यं सकलं लभेत्

Anumang kabutihang-bunga ang sumisilang sa mga tao sa gayon at iba pang mga banal na tīrtha—sa pakikinig sa sagradong salaysay ng Narmadā, natatamo niya ang lahat ng kabutihang iyon nang ganap.

Verse 45

आदिमध्यावसानेषु नर्मदाचरितं शुभम् । यः शृणोति नरो भक्त्या शृणुध्वं तत्फलं महत्

Ang mapalad na salaysay ng Narmadā—sa simula, gitna, at wakas—sinumang makinig nang may debosyon, pakinggan ninyo ngayon ang dakilang bunga nito.

Verse 46

समाप्य शिवसंस्थानं देवकन्यासमावृतः । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा शिवेन सह मोदते

Pagkarating sa tahanan at kalagayan ni Śiva, napalilibutan ng mga dalagang makalangit, siya’y nagiging tagapaglingkod ni Rudra at nagagalak na kasama ni Śiva.

Verse 47

धर्माख्यानमिदं पुण्यं सर्वाख्यानेष्वनुत्तमम् । गृहेऽपि पठ्यते यस्य चतुर्वर्णस्य सत्तमाः

Ang banal na salaysay ng dharma na ito ay pinakadakila sa lahat ng mga kuwento. Sa tahanang binibigkas ito, naroroon at pinagpapala ang pinakamahuhusay sa apat na varṇa.

Verse 48

धन्यं तस्य गृहं मन्ये गृहस्थं चापि तत्कुलम् । पुस्तकं पूजयेद्यस्तु नर्मदाचरितस्य तु

Mapalad, sa aking palagay, ang bahay na iyon—mapalad din ang pamumuhay bilang maybahay at ang buong angkan—ng sinumang sumasamba sa aklat ng banal na salaysay ni Narmadā.

Verse 49

नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः । वाचके पूजिते तद्वद्देवाश्च ऋषयोऽर्चिताः

Sa kanya, sinasamba ang Narmadā, at gayundin ang Mapalad na Dakilang Panginoon, si Maheśvara. Kapag pinararangalan ang tagapagbigkas, gayon din ang mga deva at mga ṛṣi ay sinasamba.

Verse 50

लेखयित्वा च सकलं रेवाचरितमुत्तमम् । भूषणं सर्वशास्त्राणां यो ददाति द्विजन्मने

At ang sinumang magpapasulat ng buong dakilang Revā-carita, at iaalay ito sa isang dvija (dalawang-ulit na isinilang)—hiyas sa lahat ng śāstra—

Verse 51

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

Anumang bunga ang nakukuha sa pagligo at pag-aalay ng dāna sa lahat ng tīrtha ng Narmadā—yaon ding bunga ang kanyang matatamo; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 52

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्त्तिवर्धनम्

Ang Purāṇa na ito, na ipinahayag ni Rudra, ay nagbibigay ng bunga ng dakilang puṇya. Nagkakaloob ito ng langit, ng supling, ng pagpapala; nagbibigay ng katanyagan at nagpapalago ng kīrti.

Verse 53

धर्म्यमायुष्यमतुलं दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वकामार्थसिद्धिदम्

Ito’y maka-dharma, nagpapahaba ng buhay, at walang kapantay; winawasak nito ang dalamhati at masasamang panaginip. Sa nagbabasa at nakikinig, ipinagkakaloob nito ang katuparan ng lahat ng ninanais na layon.

Verse 54

यत्प्रदत्तमिदं पुण्यं पुराणं वाच्यते द्विजैः । शिवलोके स्थितिस्तस्य पुराणाक्षरवत्सरी

Kapag ang banal na Purāṇa na ito ay iniaalay bilang kaloob at binibigkas ng mga dvija, ang nagkaloob ay nagkakamit ng pananatili sa mundo ni Śiva—sa loob ng kasingdaming taon ng mga pantig sa Purāṇa.

Verse 55

इति निगदितमेतन्नर्मदायाश्चरित्रं पवनगदितमग्र्यं शर्ववक्त्रादवाप्य । त्रिभुवनजनवन्द्यं त्वेतदादौ मुनीनां कुलपतिपुरतस्तत्सूतमुख्येन साधु

Ganito ipinahayag ang marangal na salaysay ng Narmadā—unang winika ni Pavana, at tinanggap mula sa bibig ni Śarva (Śiva). Sinasamba ng mga nilalang sa tatlong daigdig, ito’y wastong ipinahayag sa pasimula sa harap ng mga muni, sa harap ng kanilang punò, ng pinakadakilang sūta.