Adhyaya 230

Verse 1

सूत उवाच । इत्युक्त्वोपररामथ पाण्डोः पुत्राय वै मुनिः । मृकण्डतनयो धीमान्सप्तकल्पस्मरः पुरः

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi nito, tumahimik ang muni sa harap ng anak ni Pāṇḍu—ang marunong na si Mārkaṇḍeya, anak ni Mṛkaṇḍu, na nakaaalaala ng mga pangyayari sa pitong kalpa.

Verse 2

मार्कण्डमुनिना प्रोक्तं यथा पार्थाय सत्तमाः । तथा वः कथितं सर्वं रेवामाहात्म्यमुत्तमम्

O pinakamainam sa mga pantas, gaya ng itinuro ng muni na si Mārkaṇḍeya kay Pārtha, gayon ko rin sa inyo isinalaysay nang buo ang kataas-taasang kaluwalhatian ng Revā.

Verse 3

इयं पुण्या सरिच्छ्रेष्ठा रेवा विश्वैकपावनी । रुद्रदेहसमुद्भूता सर्वभूताभयप्रदा

Ang banal na Revā na ito—pinakadakila sa mga ilog, tanging tagapaglinis ng daigdig—isinilang mula sa mismong katawan ni Rudra, at nagbibigay ng kawalang-takot sa lahat ng nilalang.

Verse 4

ओङ्कारजलधिं यावदुवाच भृगुनन्दनः । तीर्थसङ्गमभेदान्वै धर्मपुत्राय पृच्छते

Hanggang sa dakilang sangandaan na tinatawag na Oṃkāra-jaladhi, nagsalita ang inapo ni Bhṛgu; at saka niya tinanong ang anak ni Dharma tungkol sa iba’t ibang uri ng mga tīrtha at mga sangandaan.

Verse 5

समासेनैव मुनयस्तथाहं कथयामि वः । सप्तषष्टिसहस्राणि षष्टिकोट्यस्तथैव च

O mga pantas, sa maikling sabi’y isasalaysay ko sa inyo: animnapu’t pitong libo, at gayundin animnapung krore—gayon kalawak ang bilang.

Verse 6

कथं केनात्र शक्यन्ते वक्तुं वर्षशतैरपि । तथाप्यत्र मुनिश्रेष्ठाः प्रोक्तं पार्थाय वै यथा

Paano at sino ang makapagsasalaysay nito rito—kahit sa loob ng daan-daang taon? Gayunman, O pinakadakilang mga pantas, sasabihin ko rito ayon sa itinuro kay Pārtha.

Verse 7

तीर्थमोंकारमारभ्य वक्ष्ये तीर्थावलिं शुभाम् । प्रोच्यमानां समासेन तां शृणुध्वं महर्षयः

Mula sa tīrtha ng Oṃkāra, isasalaysay ko ang mapalad na kuwintas ng mga tīrtha. Habang ito’y binibigkas nang maikli, makinig kayo, O dakilang mga rishi.

Verse 8

नत्वा सोमं महेशानं नत्वा ब्रह्माच्युतावुभौ । सरस्वतीं गणेशानं देव्यासाङ्घ्रिपञ्कजम्

Pagyukod kay Soma at kay Maheśāna, at pagyukod din kina Brahmā at Acyuta; (pagyukod) kay Sarasvatī, kay Gaṇeśa, at sa mga talampakang-loto ng Diyosa—

Verse 9

पूर्वाचार्यांस्तथा सर्वान्दृष्ट्वादृष्टार्थवेदिनः । प्रणम्य नर्मदां देवीं वक्ष्ये तीर्थावलिं त्विमाम्

Pagpupugay sa lahat ng sinaunang guro—mga nakaaalam ng kahulugang nakikita at di-nakikita—at pagyukod sa Diyosa Narmadā, ipahahayag ko ngayon ang kabanal-banalang kuwintas ng mga tīrtha na ito.

Verse 10

ॐ नमो विश्वरूपाय ओङ्कारायाखिलात्मने । यमारभ्ये प्रवक्ष्यामि रेवातीर्थावलिं द्विजाः

Oṁ—pagpupugay sa May Anyong Sansinukob, sa Oṅkāra, sa Sarili ng lahat. Sa Kanya nagsisimula, O mga dalawang-ulit na isinilang na pantas, ipahahayag ko ngayon ang banal na talaan ng mga tīrtha ng Revā (Narmadā).

Verse 11

अस्मिन्मार्कण्डगदिते रेवातीर्थक्रमे शुभे । पुराणसंहिताध्याया मार्कण्डाश्रमवर्णनम्

Sa mapalad na pagkakasunod ng mga tīrtha ng Revā, gaya ng winika ni Mārkaṇḍa, naroon ang kabanata ng Purāṇa—isang buod na naglalarawan sa āśrama ni Mārkaṇḍa.

Verse 12

ततः प्रश्नाधिकारश्च प्रशंसा नर्मदोद्भवा । तथा पञ्चदशानां च प्रवाहानां प्रकीर्तनम्

Pagkaraan nito ay dumarating ang bahagi ng mga katanungan, at ang pagpupuri sa pinagmulan ni Narmadā; gayundin ang pagsasalaysay tungkol sa kaniyang labinlimang agos at sangay ng pagdaloy.

Verse 13

नामनिर्वचनं तद्वत्तथा कल्पसमुद्भवाः । एकविंशतिकल्पानां तद्वन्नामानुकीर्तनम्

Gayundin, naroon ang pagpapaliwanag sa pinagmulan ng mga pangalan at ang salaysay ng kanilang paglitaw sa mga kalpa; at gayundin ang pagbigkas ng mga pangalan ng dalawampu’t isang kalpa.

Verse 14

मार्कण्डेयानुभूतानां सप्तानां लक्षणानि च । माहात्म्यं चैव रेवायाः शिवविष्ण्वोस्तथैव च

At ang mga katangian ng pitong pangitain na nasaksihan ni Mārkaṇḍeya; gayundin ang kadakilaan ng banal na Revā, at gayon din ang kadakilaan nina Śiva at Viṣṇu.

Verse 15

संहारलक्षणं तद्वदोङ्कारस्य च सम्भवः । तथैवौंकारमाहात्म्यममरकण्टकीर्तनम्

Gayundin, inilalarawan ang mga tanda ng pagkalusaw (saṃhāra), at ang pinagmulan ng Oṅkāra; at gayon din ang kaluwalhatian ng Oṅkāra at ang pagpapahayag ng Amarakāṇṭa.

Verse 16

अमरेश्वरतीर्थं च तथा दारुवनं महत् । दारुकेश्वरतीर्थं च तीर्थं वै चरुकेश्वरम्

At naroon ang tīrtha ni Amareśvara, at ang dakilang Dāruvana; gayundin ang tīrtha ni Dārukeśvara, at tunay ngang ang tīrthang tinatawag na Carukeśvara.

Verse 17

चरुकासङ्गमस्तद्व्यद्वतीपातेश्वरं तथा । पातालेश्वरतीर्थं च कोटियज्ञाह्वयं तथा

Gayundin, naroon ang tagpuan ng mga ilog na tinatawag na Carukā-saṅgama, at ang Vyadvatī-Pāteśvara; at ang tīrtha ni Pātāleśvara, at ang pook na kilala bilang Koṭiyajña.

Verse 18

वरुणेश्वरतीर्थं च लिङ्गान्यष्टोत्तरं शतम् । सिद्धेश्वरं यमेशं च ब्रह्मेश्वरमतः परम्

At naroon ang Varuṇeśvara Tīrtha, at ang isang daan at walong liṅga; saka ang Siddheśvara at Yameśa, at pagkaraan ay ang Brahmeśvara.

Verse 19

सारस्वतं चाष्टरुद्रं सावित्रं सोमसंज्ञितम् । शिवखातं महातीर्थं रुद्रावर्तं द्विजोत्तमाः

O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, naroon ang Sārasvata at Aṣṭarudra, ang Sāvitra at yaong tinatawag na Soma; gayundin ang dakilang tīrtha na Śivakhāta, at ang Rudrāvarta.

Verse 20

ब्रह्मावर्तं परं तीर्थं सूर्यावर्तमतः परम् । पिप्पलावर्ततीर्थं च पिप्पल्याश्चैव सङ्गमः

Naroon ang kataas-taasang banal na tawiran na tinatawag na Brahmāvarta; kasunod nito ang marangal na (tīrtha) na Sūryāvarta; gayundin ang banal na pook na Pippalāvarta, at ang tagpuan ng mga ilog ng Pippalī.

Verse 21

अमरकण्टमाहात्म्यं कपिलासङ्गमस्तथा । विशल्यासम्भवश्चापि भृगुतुङ्गाद्रिकीर्तनम्

Saka (isinasalaysay) ang kadakilaan ng Amarakaṇṭa; gayundin ang tagpuan ng Kapilā; pati ang salaysay ng pinagmulan ng Viśalyā; at ang pagpupuri (kīrtana) sa bundok na Bhṛgutuṅga.

Verse 22

विशल्यासङ्गमः पुण्यः करमर्दासमागमः । करमर्देश्वरं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम्

Ang tagpuan ng Viśalyā ay mapagkaloob ng kabanalan; gayundin ang pagsasanib sa Karamardā. Naroon ang tīrtha ng Karamardeśvara, at ang walang kapantay na banal na tawiran na tinatawag na Cakratīrtha.

Verse 23

सङ्गमो नीलगङ्गायाः विध्वंसस्त्रिपुरस्य च । कीर्तनं तीर्थदानानां मधुकतृतीयाव्रतम्

(Naroon) ang pagtatagpo ng Nīlagāṅgā, at ang salaysay ng pagwasak sa Tripura. (Naroon) ang pagbigkas ng mga kaloob na ukol sa mga tīrtha, at ang panatang Madhu-katṛtīyā.

Verse 24

अप्सरेश्वरतीर्थं च देहक्षेपे विधिस्ततः । तीर्थं ज्वालेश्वरं नाम ज्वालायाः सङ्गमस्तथा

At (naroon) ang tīrtha ni Apsareśvara; at pagkaraan nito, ang tuntunin hinggil sa pagpanaw at pag-aalay sa katawan. (Naroon) ang banal na pook na tinatawag na Jvāleśvara, at gayundin ang pagtatagpo ng Jvālā.

Verse 25

शक्रतीर्थं कुशावर्तं हंसतीर्थं तथैव च । अम्बरीषस्य तीर्थं च महाकालेश्वरं तथा

(Naroon) ang Śakratīrtha, ang Kuśāvarta, at gayundin ang Haṃsatīrtha; pati ang tīrtha ni (Haring) Ambarīṣa, at gayon din ang dambana ni Mahākāleśvara.

Verse 26

मातृकेश्वरतीर्थं च भृगुतुङ्गानुवर्णनम् । तत्र भैरवमाहात्म्यं चपलेश्वरकीर्तनम्

At (naroon) ang tīrtha ni Mātṛkeśvara, at ang paglalarawan ng Bhṛgutuṅga. Doon (matatagpuan) ang kadakilaan ni Bhairava, at ang pagbigkas ng papuri kay Capaleśvara.

Verse 27

चण्डपाणेश्च माहात्म्यं कावेरीसङ्गमस्तथा । कुबेरेश्वरतीर्थं च वाराहीसङ्गमस्तथा

(Naroon) ang kadakilaan ni Caṇḍapāṇi; gayundin ang pagtatagpo ng Kāverī. At (naroon) ang tīrtha ni Kubereśvara, at gayundin ang pagtatagpo ng Vārāhī.

Verse 28

सङ्गमश्चण्डवेगायास्तीर्थं चण्डेश्वरं तथा । एरण्डीसङ्गमः पुण्य एरण्डेश्वरमुत्तमम्

Naroon ang pagtatagpo ng ilog Caṇḍavegā, at gayundin ang banal na tīrtha ni Caṇḍeśvara. Ang pagtatagpo ng Eraṇḍī ay mapagkaloob ng dakilang puṇya, at si Eraṇḍeśvara ay lubhang marangal.

Verse 29

पितृतीर्थं च तत्रैव ओङ्कारस्य च सम्भवम् । माहात्म्यं पञ्चलिङ्गानामोङ्कारस्य मुनीश्वराः

At doon din naroroon ang Pitṛtīrtha, ang banal na tawiran para sa mga ninuno, at ang pinagmulan ng Oṅkāra. O mga dakilang muni, naroon ang kadakilaan ng limang liṅga, at gayundin ng Oṅkāra.

Verse 30

कोटितीर्थस्य माहात्म्यं तीर्थं काकह्रदं तथा । जम्बुकेश्वरतीर्थं च सारस्वतमतः परम्

Dito itinuturo ang kadakilaan ng Koṭitīrtha; gayundin ang banal na tawiran na tinatawag na Kākahrada; at ang Jambukeśvara-tīrtha; at pagkaraan nito, ang napakahusay na salaysay na kilala bilang tradisyong Sārasvata.

Verse 31

कपिलासङ्गमस्तद्वत्तीर्थं च कपिलेश्वरम् । दैत्यसूदनतीर्थं च चक्रतीर्थं च वामनम्

Naroon ang pagtatagpo ng Kapilā; at gayundin ang banal na pook na tinatawag na Kapileśvara; pati ang Daityasūdana-tīrtha; at ang Cakratīrtha; at ang dambana ni Vāmana.

Verse 32

तीर्थलक्षं विदुः पूर्वे कपिलायास्तु सङ्गमे । स्वर्गस्य नरकस्यापि लक्षणं मुनिभाषितम्

Ang mga sinauna ay nakabatid ng tanda at sukatan ng isang tīrtha sa pagtatagpo ng Kapilā; at ang mga katangian ng langit—at maging ng impiyerno—ay ipinahayag ng mga muni.

Verse 33

व्यवस्थानं शरीरस्य गोप्रदानानुवर्णनम् । अशोकवनिकातीर्थं मतङ्गाश्रमवर्णनम्

Dito’y isinasalaysay ang wastong pag-aayos ng katawan at asal, at ang paggunita sa dakilang kaloob na pag-aalay ng mga baka; gayundin ang tīrtha sa kakahuyang Aśoka, at ang paglalarawan sa āśrama ni Mataṅga.

Verse 34

अशोकेश्वरतीर्थं च मतङ्गेश्वरमुत्तमम् । तथा मृगवनं पुण्यं तत्र तीर्थं मनोरथम्

Naririto rin ang Aśokeśvara-tīrtha at ang pinakadakilang Mataṅgeśvara; gayundin ang banal na Mṛgavana, ang Gubat ng mga Usa, at doon ang tīrthang tinatawag na Manoratha, tagatupad ng mga ninanais.

Verse 35

सङ्गमोऽङ्गारगर्ताया अङ्गारेश्वरमुत्तमम् । तथा मेघवनं तीर्थं देव्या नामानुकीर्तनम्

Naroon ang pagsasanib ng Aṅgāragartā at ang pinakadakilang Aṅgāreśvara; gayundin ang tīrthang tinatawag na Meghavana, at ang debosyonal na pagbigkas ng mga pangalan ng Diyosa.

Verse 36

सङ्गमश्चापि कुब्जायास्तीर्थं कुब्जेश्वरं तथा । बिल्वाम्रकं तथा तीर्थं पूर्णद्वीपमतः परम्

At naroon din ang pagsasanib ng Kubjā; gayundin ang tīrthang Kubjeśvara; pati ang tīrthang tinatawag na Bilvāmraka; at pagkaraan nito ay ang Pūrṇadvīpa.

Verse 37

तथा हिरण्यगर्भायाः सङ्गमः पुण्यकीर्तनः । द्वीपेश्वरं नाम तीर्थं पुण्यं यज्ञेश्वरं तथा

Gayundin, ang pagsasanib ng Hiraṇyagarbhā—kilalá sa kabanalan at dakilang kapakinabangan; ang banal na tīrthang tinatawag na Dvīpeśvara; at gayundin ang sagradong dambanang Yajñeśvara.

Verse 38

माण्डव्याश्रमतीर्थं च विशोकासङ्गमस्तथा । वागीश्वरं नाम तीर्थं पुण्यो वै वागुसङ्गमः

Naroon din ang banal na tīrtha sa āśrama ni Māṇḍavya, gayundin ang tagpuan ng Viśokā; ang tīrthang tinatawag na Vāgīśvara; at ang pagsasanib ng Vāgu, tunay na bantog sa kabanalan.

Verse 39

सहस्रावर्तकं तत्र तीर्थं सौगन्धिकं तथा । सङ्गमश्च सरस्वत्या ईशानं तीर्थमुत्तमम्

Doon din naroon ang Sahasrāvartaka-tīrtha, gayundin ang Sauगandhika-tīrtha; at ang tagpuan sa Sarasvatī; at ang dakilang tīrthang tinatawag na Īśāna.

Verse 40

देवतात्रयतीर्थं च शूलखातं ततः परम् । ब्रह्मोदं शाङ्करं सौम्यं सारस्वतमतः परम्

Kasunod nito ang Devatā-traya Tīrtha, at pagkatapos ay ang Śūlakhāta. Higit pa rito ang Brahmoda, ang Śāṅkara, ang maamong Saumya, at saka ang Sārasvata Tīrtha.

Verse 41

सहस्रयज्ञतीर्थं च कपालमोचनं तथा । आग्नेयमदितीशं च वाराहं तीर्थमुत्तमम्

At naroon ang Sahasra-yajña Tīrtha, gayundin ang Kapāla-mocana. Pagkaraan ay ang Āgneya at Aditīśa, at ang napakahusay na Vārāha Tīrtha.

Verse 42

तथा देवपथं तीर्थं तीर्थं यज्ञसहस्रकम् । शुक्लतीर्थं दीप्तिकेशं विष्णुतीर्थं च योधनम्

Gayundin naroon ang Devapatha Tīrtha, at ang tīrthang tinatawag na Yajña-sahasraka. Pagkaraan ay ang Śukla Tīrtha, ang Dīptikeśa, at ang Viṣṇu Tīrtha na tinatawag na Yodhana.

Verse 43

नर्मदेश्वरतीर्थं च वरुणेशं च मारुतम् । योगेशं रोहिणीतीर्थं दारुतीर्थं च सत्तमाः

At naroon ang Narmadeśvara Tīrtha, si Varuṇeśa at si Māruta; gayundin si Yogeśa, ang Rohiṇī Tīrtha, at ang Dāru Tīrtha—O pinakadakila sa mga banal.

Verse 44

ब्रह्मावर्तं च पत्त्रेशं वाह्नं सौरं च कीर्त्यते । मेघनादं दारुतीर्थं देवतीर्थं गुहाश्रयम्

Pinupuri rin ang Brahmāvarta, si Pattreśa, si Vāhna, at si Saura; gayundin si Meghanāda, ang Dāru Tīrtha, at ang Devatīrtha—yaong nananahan sa yungib.

Verse 45

नर्मदेश्वरसंज्ञं तत्कपिलातीर्थमुत्तमम् । करञ्जेशं कुण्डलेशं पिप्पलादमतः परम्

Ang kataas-taasang Kapilā Tīrtha ay kilala sa pangalang Narmadeśvara. Sa ibayo nito ay Karañjeśa, Kuṇḍaleśa, at saka Pippalāda.

Verse 46

विमलेश्वरतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः । प्रशंसा शूलभेदस्य तत्रैवान्धकविक्रमः

Naroon din ang Vimaleśvara Tīrtha at ang pagtatagpo sa banal na lawa (Puṣkariṇī). Doon nagsisimula ang papuri kay Śūlabheda, at doon din isinasalaysay ang kagitingan ni Andhaka.

Verse 47

देवाश्वासनदानं च तथैवान्धकनिग्रहः । शूलभेदस्य चोत्पत्तिस्तथा पात्रपरीक्षणम्

At (naroon ang salaysay ng) handog na nagbigay-ginhawa sa mga diyos, at gayundin ang pagsupil kay Andhaka; pati ang pinagmulan ni Śūlabheda, at ang pagsubok sa karapat-dapat na tatanggap.

Verse 48

प्रशंसा दानधर्मस्य ऋषिशृङ्गानुभावनम् । स्वर्गतिं दीर्घतपसो भानुमत्यास्तथेङ्गितम्

Naririto ang pagpupuri sa dharma ng pagkakawanggawa, ang salaysay ng espirituwal na kapangyarihan ni Ṛṣiśṛṅga, ang pag-abot sa langit na bunga ng mahabang pag-aayuno at pagninilay, at gayundin ang pangyayari tungkol kay Bhānumatī.

Verse 49

शबरस्वर्गगमनं माहात्म्यं शूलभेदजम् । कपिलेश्वरतीर्थं च मोक्षतीर्थमतः परम्

Isinasalaysay ang pag-akyat ng Śabara sa langit bilang isang kadakilaang isinilang mula sa Śūlabheda. Naroon din ang Kapileśvara Tīrtha; at lampas doon ay ang Mokṣa Tīrtha.

Verse 50

सङ्गमो मोक्षनद्याश्च तीर्थं च विमलेश्वरम् । तथैवोलूकतीर्थं च पुष्करिण्याश्च सङ्गमः

Naroon ang pagtatagpo sa Ilog Mokṣa-nadī, at ang banal na tīrtha ni Vimaleśvara; gayundin ang Olūka-tīrtha, at ang pagtatagpo sa Puṣkariṇī, ang sagradong lawa o batis.

Verse 51

आदित्येश्वरतीर्थं च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम् । सङ्गमो भीमकुल्यायास्तीर्थं भीमेश्वरं शुभम्

Naroon ang Ādityeśvara Tīrtha, at ang banal na pook ni Saṅgameśvara. Naroon ang pagtatagpo sa Bhīmakulyā, at ang mapalad na tīrtha ni Bhīmeśvara.

Verse 52

मार्कण्डेश्वरतीर्थं च तथा वै पिप्पलेश्वरम् । करोटीश्वरतीर्थं च तीर्थमिन्द्रेश्वरं शुभम्

Naroon ang tīrtha ni Mārkaṇḍeśvara, at gayundin ang dambana ni Pippaleśvara; naroon din ang Karōṭīśvara tīrtha, at ang mapalad na tīrtha ni Indreśvara.

Verse 53

अगस्त्येशं कुमारेशं व्यासेश्वरमनुत्तमम् । वैद्यनाथं च केदारमानन्देश्वरसंज्ञितम्

Si Agastyeśa, si Kumāreśa, at ang walang kapantay na Vyāseśvara; gayundin si Vaidyanātha, si Kedāra, at yaong tinatawag na Ānandeśvara.

Verse 54

मातृतीर्थं च मुण्डेशं चौरं कामेश्वरं तथा । सङ्गमश्चानुदुह्या वै तीर्थे भीमार्जुनाह्वये । तीर्थं धर्मेश्वरं नाम लुङ्केश्वरमतः परम्

Naroon ang Mātṛ-tīrtha at si Muṇḍeśa; si Caura, at gayundin si Kāmeśvara. Naroon din ang pagsasanib ng Anuduhyā sa tīrthang tinatawag na Bhīmārjuna. Pagkaraan nito ang tīrthang nagngangalang Dharmeśvara, at saka ang Luṅkeśvara.

Verse 55

ततो धनदतीर्थं च जटेशं मङ्गलेश्वरम् । कपिलेश्वरतीर्थं च गोपारेश्वरमुत्तमम्

Pagkatapos ay dumarating ang Dhanada-tīrtha, si Jaṭeśa, at si Maṅgaleśvara; gayundin ang Kapileśvara-tīrtha, at ang dakilang Gopāreśvara.

Verse 56

मणिनागेश्वरं नाम मणिनद्याश्च सङ्गमः । तिलकेश्वरतीर्थं च गौतमेशमतः परम्

Naroon ang dambanang tinatawag na Maṇināgeśvara, at ang pagsasanib sa Ilog Maṇi; gayundin ang Tilakeśvara-tīrtha, at pagkaraan nito si Gautameśa.

Verse 57

तत्रैव मातृतीर्थं च मुनिनोक्तं मुनीश्वराः । शङ्खचूडं च केदारं पाराशरमतः परम्

Doon din naroon ang Mātṛ-tīrtha, na binanggit ng mga pantas, O mga panginoon sa mga pantas. Naroon din ang pook na Śaṅkhacūḍa, at ang Kedāra; at pagkaraan nito, ang dambanang Pārāśara.

Verse 58

भीमेश्वरं च चन्द्रेशमश्ववत्याश्च सङ्गमः । बह्वीश्वरं नारदेशं वैद्यनाथं कपीश्वरम्

(Naroon) si Bhīmeśvara at si Candreśa; at ang banal na tagpuan ng mga ilog sa Aśvavatī. Gayundin si Bahvīśvara, Nāradeśa, Vaidyanātha, at Kapīśvara.

Verse 59

कुम्भेश्वरं च मार्कण्डं रामेशं लक्ष्मणेश्वरम् । मेघेश्वरं मत्स्यकेशमप्सराह्रदसंज्ञकम्

(Naroon) si Kumbheśvara at ang pook ni Mārkaṇḍa; si Rāmeśa at si Lakṣmaṇeśvara; si Meghēśvara at si Matsyakeśa; at ang pook na tinatawag na Apsarā-hrada, ang ‘Lawa ng mga Apsarā’.

Verse 60

दधिस्कन्दं मधुस्कन्दं नन्दिकेशं च वारुणम् । पावकेश्वरतीर्थं च तथैव कपिलेश्वरम्

“(Naroon) ang mga banal na pook na tinatawag na Dadhiskanda at Madhuskanda; at gayundin si Nandikeśa at Vāruṇa; gayundin ang banal na tawiran ni Pāvakeśvara, at si Kapileśvara.”

Verse 61

नारायणाह्वयं तीर्थं चक्रतीर्थमनुत्तमम् । चण्डादित्यं परं तीर्थं चण्डिकातीर्थमुत्तमम्

“(Naroon) ang tīrtha na tinatawag na Nārāyaṇa, at ang walang kapantay na Cakra-tīrtha; ang kataas-taasang banal na pook ni Caṇḍāditya, at ang dakilang Caṇḍikā-tīrtha.”

Verse 62

यमहासाह्वयं तीर्थं तथा गङ्गेश्वरं शुभम् । नन्दिकेश्वरसंज्ञं च नरनारायणाह्वयम्

“(Naroon) ang tīrtha na kilala bilang Yamahāsa, at ang mapalad na Gaṅgeśvara; ang pook na tinatawag na Nandikeśvara, at yaong pinangalanang Nara-Nārāyaṇa.”

Verse 63

नलेश्वरं च मार्कण्डं शुक्लतीर्थमतः परम् । व्यासेश्वरं परं तीर्थं तत्र सिद्धेश्वरं तथा

At naroon ang Naleśvara at Mārkaṇḍa; at lampas pa roon ang Śukla-tīrtha. Naroon ang kataas-taasang tīrtha ni Vyāseśvara, at naroon din si Siddheśvara.

Verse 64

कोटितीर्थं प्रभातीर्थं वासुकीश्वरमुत्तमम् । सङ्गमश्च करञ्जाया मार्कण्डेश्वरमुत्तमम्

Naroon ang Koṭi-tīrtha, Prabhā-tīrtha, at ang dakilang Vāsukīśvara; gayundin ang pagtatagpo ng mga tubig sa Karañjā, at ang dakilang Mārkaṇḍeśvara.

Verse 65

तीर्थं कोटीश्वरं नाम तथा संकर्षणाह्वयम् । कनकेशं मन्मथेशं तीर्थं चैवानसूयकम्

Naroon ang tīrtha na tinatawag na Koṭīśvara, at gayundin ang tinatawag na Saṃkarṣaṇa; naroon ang Kanakeśa at Manmatheśa, at gayon din ang Anasūyā-tīrtha.

Verse 66

एरण्डीसङ्गमः पुण्यो मातृतीर्थं च शोभनम् । तीर्थं स्वर्णशलाकाख्यं तथा चैवाम्बिकेश्वरम्

Ang banal na pagtatagpo ng mga tubig sa Eraṇḍī ay mapagkaloob ng kabutihan; at ang marikit na Mātṛ-tīrtha. Naroon ang tīrtha na tinatawag na Svarṇaśalākā, at gayundin ang Ambikeśvara.

Verse 67

करञ्जेशं भारतेशं नागेशं मुकुटेश्वरम् । सौभाग्यसुन्दरी तीर्थं धनदेश्वरमुत्तमम्

Naroon ang Karañjeśa, Bhārateśa, Nāgeśa, at Mukuṭeśvara; ang tīrtha ni Saubhāgyasundarī, at ang dakilang Dhanadeśvara.

Verse 68

रोहिण्यं चक्रतीर्थं च उत्तरेश्वरसंज्ञितम् । भोगेश्वरं च केदारं निष्कलङ्कमतः परम्

(Naroon) ang Rohiṇī, ang Cakra-tīrtha, at ang pook na tinatawag na Uttareśvara; gayundin ang Bhogeśvara at Kedāra; at lampas sa mga ito, ang Niṣkalaṅka.

Verse 69

मार्कण्डं धौतपापं च तीर्थमाङ्गिरसेश्वरम् । कोटवीसङ्गमः पुण्यं कोटितीर्थं च तत्र वै

(Naroon) ang Mārkaṇḍa at ang Dhauta-pāpa, at ang tīrtha ni Āṅgiraseśvara. Banal ang tagpuan ng Koṭavī; at naroon din, tunay nga, ang Koṭi-tīrtha.

Verse 70

अयोनिजं परं तीर्थमङ्गारेश्वरमुत्तमम् । स्कान्दं च नार्मदं ब्राह्मं वाल्मीकेश्वरसंज्ञितम्

Ang kataas-taasang banal na tawiran ay ang sariling nahayag, di-isinilang na Aṅgāreśvara, ang pinakadakila. (Naroon din) ang Skānda-tīrtha, ang Nārmada-tīrtha, ang Brāhma-tīrtha, at yaong tinatawag na Vālmīkeśvara.

Verse 71

कोटितीर्थं कपालेशं पाण्डुतीर्थं त्रिलोचनम् । कपिलेशं कम्बुकेशं प्रभासं कोहनेश्वरम्

(Ito ang mga banal na pook:) Koṭitīrtha; Kapāleśa; Pāṇḍutīrtha; Trilocana, ang Panginoong Tatlong-Mata; Kapileśa; Kambukeśa; Prabhāsa; at Kohaneśvara.

Verse 72

इन्द्रेशं वालुकेशं च देवेशं शक्रमेव च । नागेश्वरं गौतमेशमहल्यातीर्थमुत्तमम्

(Naroon) ang Indreśa at Vālukeśa; ang Deveśa at gayundin si Śakra (Indra). (Naroon) ang Nāgeśvara at Gautameśa, at ang napakahusay na Ahalyātīrtha rin.

Verse 73

रामेश्वरं मोक्षतीर्थं तथा कुशलवेश्वरौ । नर्मदेशं कपर्दीशं सागरेशमतः परम्

Naroon ang Rāmeśvara, ang Mokṣatīrtha; gayundin ang Kuśaleśvara at Laveśvara. Naroon ang Narmadeśa, Kapardīśa, at higit pa roon, ang Sāgareśa.

Verse 74

धौरादित्यं परं तीर्थं तीर्थं चापरयोनिजम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थ च भृग्वीश्वरमनुत्तमम्

Naroon ang Dhaurāditya, ang kataas-taasang tīrtha; at isa pang tīrthang kusang nahayag. Naroon ang Piṅgaleśvara-tīrtha, at ang di-mapapantayang Bhṛgvīśvara.

Verse 75

दशाश्वमेधिकं तीर्थं कोटितीर्थं च सत्तमाः । मार्कण्डं ब्रह्मतीर्थं च आदिवाराहमुत्तमम्

O pinakamabuti sa mga banal, naroon ang Daśāśvamedhika-tīrtha at ang Koṭitīrtha; naroon ang Mārkaṇḍa-tīrtha, ang Brahmatīrtha, at ang dakilang pook ni Ādivārāha.

Verse 76

आशापूराभिधं तीर्थं कौबेरं मारुतं तथा । वरुणेशं यमेशं च रामेशं कर्कटेश्वरम्

Naroon ang tīrthang tinatawag na Āśāpūrā; gayundin ang Kaubera at Māruta. Naroon ang Varuṇeśa at Yameśa, at ang Rāmeśa at Karkaṭeśvara.

Verse 77

शक्रेशं सोमतीर्थं च नन्दाह्रदमनुत्तमम् । वैष्णवं चक्रतीर्थं च रामकेशवसंज्ञितम्

Naroon ang Śakreśa at ang Somatīrtha, at ang di-mapapantayang Nandā-hrada na lawa. Naroon ang Vaiṣṇava Cakratīrtha, na kilala sa pangalang Rāma-Keśava.

Verse 78

तथैव रुक्मिणीतीर्थं शिवतीर्थमनुत्तमम् । जयवाराहर्तीर्थं च तीर्थमस्माहकाह्वयम्

Gayundin, naroon ang Rukmiṇī-tīrtha at ang walang kapantay na Śiva-tīrtha; naroon din ang Jaya-Vārāha-tīrtha at ang tīrthang tinatawag na Asmāhaka.

Verse 79

अङ्गारेशं च सिद्धेशं तपेश्वरमतः परम् । पुनः सिद्धेश्वरं नामतीर्थं च वरुणेश्वरम्

Naroon ang Aṅgāreśa at Siddheśa, at pagkaraan ay ang Tapeśvara. Muli, naroon ang tīrthang tinatawag na Siddheśvara, at gayundin ang Varuṇeśvara.

Verse 80

पराशरेश्वरं पुण्यं कुसुमेशमनुत्तमम् । कुण्डलेश्वरतीर्थं च तथा कलकलेश्वरम्

Naroon din ang banal na Parāśareśvara; ang walang kapantay na Kusumeśa; ang sagradong tawiran ng Kuṇḍaleśvara; at gayundin ang Kalakaleśvara.

Verse 81

न्यङ्कुवाराहसंज्ञं च अङ्कोलं तीर्थमुत्तमम् । श्वेतवाराहतीर्थं च भार्गलं सौरमुत्तमम्

At naroon ang pook na kilala bilang Nyaṅkuvārāha; ang napakahusay na Aṅkola tīrtha; ang Śvetavārāha tīrtha; at ang lubhang mapalad na santuwaryong solar na tinatawag na Bhārgala.

Verse 82

हुङ्कारस्वामितीर्थं च शुक्लतीर्थं च शोभनम् । सङ्गमो मधुमत्याश्च तीर्थं वै सङ्गमेश्वरम्

At naroon ang Huṅkārasvāmin tīrtha at ang marikit na Śukla-tīrtha; gayundin ang pagtatagpo ng ilog Madhumatī—tunay ngang ang tīrtha (na pinamumunuan ni) Saṅgameśvara.

Verse 83

नर्मदेश्वरसंज्ञं च नदीत्रितयसङ्गमः । अनेकेश्वरतीर्थं च शर्भेशं मोक्षसंज्ञितम्

At naroon ang dambanang tinatawag na Narmadeśvara; ang tagpuan ng tatlong ilog; ang tīrtha ni Anekeśvara; at si Śarbheśa, bantog bilang tagapagkaloob ng mokṣa.

Verse 84

कावेरीसङ्गमः पुण्यस्तीर्थं गोपेश्वराह्वयम् । मार्कण्डेशं च नागेशमुदम्बर्याश्च सङ्गमः

Ang pakikipagtagpo sa Kāverī ay mapagpala—ang tīrthang tinatawag na Gopeśvara; gayundin si Mārkaṇḍeśa at si Nāgeśa; at ang tagpuan din sa Udambarī.

Verse 85

साम्बादित्याह्वयं तीर्थमुदम्बर्याश्च सङ्गमः । सिद्धेश्वरं च मार्कण्डं तथा सिद्धेश्वरीकृतम्

Ang tīrthang tinatawag na Sāmbāditya; ang tagpuan sa Udambarī; si Siddheśvara; si Mārkaṇḍa; at ang pook na pinabanal din ni Siddheśvarī.

Verse 86

गोपेशं कपिलेशं च वैद्यनाथमनुत्तमम् । पिङ्गलेश्वरतीर्थं च सैन्धवायतनं महत्

Si Gopeśa at si Kapileśa; ang walang kapantay na Vaidyanātha; ang tīrtha ni Piṅgaleśvara; at ang dakilang santuwaryong tinatawag na Saindhavāyatana.

Verse 87

भूतीश्वराह्वयं तीर्थं गङ्गावाहमतः परम् । गौतमेश्वरतीर्थं च दशाश्वमेधिकं तथा

Ang tīrthang tinatawag na Bhūtīśvara; at pagkaraan, sa ibayo nito, ang Gaṅgāvāha; gayundin ang tīrtha ni Gautameśvara; at ang pook na bantog sa (gantimpalang) katumbas ng sampung Aśvamedha.

Verse 88

भृगुतीर्थं तथा पुण्यं ख्याता सौभाग्यसुन्दरी । वृषखातं च तत्रैव केदारं धूतपातकम्

Naroon din ang banal na Bhṛgu-tīrtha; ang tanyag na Saubhāgyasundarī; at doon din ang Vṛṣakhāta, at ang Kedāra na naghuhugas ng mga kasalanan.

Verse 89

तीर्थं धूतेश्वरीसङ्गमेरण्डीसंज्ञकं तथा । तीर्थं च कनकेश्वर्या ज्वालेश्वरं ततः परम्

At naroon ang tīrtha sa tagpuan ng Dhūteśvarī, na tinatawag na Eraṇḍī; at ang tīrtha ni Kanakeśvarī; at lampas pa roon, ang Jvāleśvara.

Verse 90

शालग्रामाह्वयं तीर्थं सोमनाथमनुत्तमम् । तथैवोदीर्णवाराहं तीर्थं चन्द्रप्रभासकम्

Naroon ang banal na tawiran na tinatawag na Śālagrāma, at ang walang kapantay na dambana ni Somanātha; gayundin ang banal na pook na Udīrṇa-vārāha, at ang tīrtha na kilala bilang Candraprabhāsaka.

Verse 91

द्वादशादित्यतीर्थं च तथा सिद्धेश्वराभिधम् । कपिलेश्वरतीर्थं च तथा त्रैविक्रमं शुभम्

Naroon din ang Dwādaśāditya-tīrtha, at ang pook na kilala bilang Siddheśvara; gayundin ang Kapileśvara-tīrtha, at ang mapalad na pook na tinatawag na Traivikrama.

Verse 92

विश्वरूपाह्वयं तीर्थं नारायणकृतं तथा । मूलश्रीपतितीर्थं च चौलश्रीपतिसंज्ञकम्

Naroon ang tīrtha na tinatawag na Viśvarūpa, na itinatag ni Nārāyaṇa; at ang Mūla-Śrīpati-tīrtha, gayundin ang pook na kilala bilang Caula-Śrīpati.

Verse 93

देवतीर्थं हंसतीर्थ प्रभासं तीर्थमुत्तमम् । मूलस्थानं च कण्ठेशमट्टहासमतः परम्

Naroon ang Deva-tīrtha, Haṃsa-tīrtha, at ang dakilang Prabhāsa-tīrtha; naroon din ang Mūlasthāna, ang Kaṇṭheśa, at saka ang kataas-taasang pook na tinatawag na Aṭṭahāsa.

Verse 94

भूर्भुवेश्वरतीर्थं च ख्याता शूलेश्वरी तथा । सारस्वतं दारुकेशमश्विनोस्तीर्थमुत्तमम्

Naroon din ang Bhūrbhuveśvara-tīrtha, at ang bantog na Śūleśvarī; ang Sārasvata-tīrtha, ang Dārukeśa, at ang napakahusay na Aśvinos-tīrtha.

Verse 95

सावित्रीतीर्थमतुलं वालखिल्येश्वरं तथा । नर्मदेशं मातृतीर्थं देवतीर्थमनुत्तमम्

Naroon ang di-mapapantayang Sāvitrī-tīrtha, at gayundin ang Vālakhilyeśvara; (naroon din) ang Narmadeśa, ang Mātṛ-tīrtha, at ang walang kapantay na Deva-tīrtha.

Verse 96

मच्छकेश्वरतीर्थं च शिखितीर्थं च शोभनम् । कोटितीर्थं मुनिश्रेष्ठास्तत्र कोटीश्वरी मृडा

Naroon din ang Macchakeśvara-tīrtha at ang marilag na Śikhi-tīrtha; at ang Koṭi-tīrtha, O pinakamainam sa mga muni—doon ay naroroon si Koṭīśvarī, ang mapagpalang Diyosa.

Verse 97

तीर्थं पैतामहं नाम माण्डव्ये श्वरसंज्ञितम् । तत्र नारायणेशं च अक्रूरेशमतः परम्

Naroon ang isang tīrtha na tinatawag na Paitāmaha, na kilala rin bilang Māṇḍavyeśvara; doon din naroon si Nārāyaṇeśa, at pagkaraan ay ang dambanang tinatawag na Akrūreśa.

Verse 98

देवखातं सिद्धरुद्रं वैद्यनाथमनुत्तमम् । तथैव मातृतीर्थं च उत्तरेशमतः परम्

Naroon ang Deva-khāta, si Siddharudra, at ang walang kapantay na Vaidyanātha; gayundin ang Mātṛ-tīrtha, at pagkaraan nito ang Uttareśa.

Verse 99

तथैव नर्मदेशां च मातृतीर्थं तथा पुनः । तथा च कुररीतीर्थं ढौण्ढेशं दशकन्यकम्

Gayundin naroon ang Narmadeśā, at muli ang Mātṛ-tīrtha; naroon din ang Kurarī-tīrtha, si Ḍhauṇḍheśa, at ang dambana ni Daśakanyakā.

Verse 100

सुवर्णबिन्दुतीर्थं च ऋणपापप्रमोचनम् । भारभूतेश्वरं तीर्थं तथा मुण्डीश्वरं विदुः

Kinikilala nila rito ang Suvarṇabindu-tīrtha, ang banal na pook na nagpapalaya sa kasalanan ng pagkakautang; ang tīrtha ni Bhārabhūteśvara; at gayundin ang tīrtha ni Muṇḍīśvara.

Verse 101

एकशालं डिण्डिपाणिं तीर्थं चाप्सरसं परम् । मुन्यालयं च मार्कण्डं गणितादेवताह्वयम्

Binabanggit din nila ang Ekaśāla, si Ḍiṇḍipāṇi, at ang kataas-taasang Apsarasa-tīrtha; ang Munyālaya at Mārkaṇḍa; at ang pook na tanyag sa pangalang Gaṇitādevatā.

Verse 102

आमलेश्वरतीर्थं च तीर्थं कन्थेश्वरं तथा । आषाढीतीर्थमित्याहुः शृङ्गीतीर्थं तथैव च

At naroon ang Āmaleśvara-tīrtha, at gayundin ang tīrtha ni Kantheśvara. Tinatawag din nilang Āṣāḍhī-tīrtha ang isang pook, at gayon din ang Śṛṅgī-tīrtha.

Verse 103

बकेश्वरतीर्थं च कपालेशं तथैव च । मार्कण्डं कपिलेशं च एरण्डीसङ्गमस्तथा

At naroon ang Bakeśvara-tīrtha, gayundin ang Kapāleśa; gayon din ang Mārkaṇḍa at Kapileśa; at gayundin ang tagpuan ng mga ilog na tinatawag na Eraṇḍī-saṅgama.

Verse 104

एरण्डीदेवतातीर्थं रामतीर्थमतःपरम् । जमदग्नेः परं तीर्थं रेवासागरसङ्गमः

Sumunod ang Eraṇḍīdevatā-tīrtha, at pagkaraan nito ang Rāma-tīrtha. Higit pa roon ang tīrtha ni Jamadagni; at saka ang tagpuan ng Revā at ng karagatan.

Verse 105

लोटनेश्वरतीर्थ तल्लुङ्केशनामकं तथा । वृषरखातं तत्र कुण्डं तथैव ऋषिसत्तमाः

Naroon ang tīrtha ni Loṭaneśvara, na kilala rin sa pangalang Talluṅkeśa. Naroon din ang isang lawa na tinatawag na Vṛṣarakhāta—gaya ng itinuturo, O pinakadakila sa mga pantas.

Verse 106

तथा हंसेश्वरंनाम तिलादं वासवेश्वरम् । तथा कोटीश्वरं तीर्थमलिकातीर्थमुत्तमम् । विमलेश्वरतीर्थं च रेवासागरसङ्गमे

Gayundin naroon ang Haṃseśvara, Tilāda, at Vāsaveśvara; gayundin ang tīrtha ni Koṭīśvara; ang dakilang Alikā-tīrtha; at ang Vimaleśvara-tīrtha sa tagpuan ng Revā at ng karagatan.

Verse 107

एवं तीर्थावलिः पुण्या मया प्रोक्ता महर्षयः । तीर्थसुक्तावलिः पुण्या ग्रथिता तटरज्जुना

Sa ganitong paraan, O mga dakilang rishi, ang mapagpalang kuwintas ng mga tīrtha ay aking isinalaysay; ang mapagpalang kuwintas ng mga taludtod tungkol sa tīrtha ay aking pinagdugtong-dugtong na wari’y panaling nasa pampang ng ilog.

Verse 108

नर्मदानीरनिर्णिक्ता मार्कण्डेयविनिर्मिता । मण्डनायेह साधूनां सर्वलोकहिताय च

Hinugasan ng mga tubig ng Narmadā at hinubog ni Mārkaṇḍeya, ito’y naririto bilang palamuti ng mga banal at para sa kapakanan ng lahat ng daigdig.

Verse 109

दरितध्वान्तशमनीधार्या धर्मार्थिभिः सदा । अहोरात्रकृतं पापं सकृज्जप्त्वाशु नाशयेत्

Dapat itong laging ingatan ng mga naghahangad ng dharma, sapagkat pinapawi nito ang nagkadurug-durog na dilim; sa minsang pagbigkas lamang, mabilis na nawawasak ang kasalanang nagawa sa maghapon at magdamag.

Verse 110

त्रिकालं जप्त्वा मासोत्थं शिवाग्रे च त्रिमासिकम् । मासं जप्त्वाथ वर्षोत्थं वर्षं जप्त्वा शताब्दिकम्

Kapag inusal ito sa tatlong sandali ng araw, nakakamit ang kabutihang bunga ng isang buwang pagsasanay; at kung inusal sa harap ni Śiva sa loob ng tatlong buwan, nakakamit ang bunga ng tatlong-buwang panata. Kung inusal sa loob ng isang buwan, matatamo ang bunga ng isang taon; at kung inusal sa loob ng isang taon, matatamo ang bunga ng isang sandaang-taóng ritwal.

Verse 111

श्राद्धकाले च विप्राणां भुञ्जतां पुरतः स्थितः । पठंस्तीर्थावलिं पुण्यां गयाश्राद्धप्रदो भवेत्

Sa oras ng śrāddha, nakatayo sa harap ng mga brāhmaṇa habang sila’y kumakain, ang nagbabasa ng banal na ‘tala ng mga tīrtha’ ay nagiging tagapagkaloob ng bunga ng Gayā-śrāddha.

Verse 112

पूजाकाले च देवानां श्रद्धया पुरतः पठन् । प्रीणयेत्सर्वदेवांश्च पुनाति सकलं कुलम्

At sa oras ng pagsamba sa mga diyos, kung babasahin ito nang may pananampalataya sa kanilang harapan, napalulugod ang lahat ng mga deva at nalilinis ang buong angkan.

Verse 113

एवं तीर्थावलिः पुण्या रेवातीरद्वयाश्रिता । मया प्रोक्ता मुनिश्रेष्ठास्तथैवशृणुतानघाः

Ganito ko ipinahayag ang banal at mapagpalang talaan ng mga tīrtha, na nakasalalay sa magkabilang pampang ng Revā. O pinakadakila sa mga muni—o mga walang kasalanan—makinig pa kayo sa gayunding paraan.