Adhyaya 229
Sa adhyāya na ito, inihaharap ni Mārkaṇḍeya ang isang pangwakas na aral na teolohikal sa isang hari (rājan/bhūpāla), na nagsasabing ang salaysay na Purāṇiko—binigkas sa banal na kapulungan at nakalulugod kay Śiva—ay naipasa na ngayon sa maikling anyo. Itinatampok din na ang mga tīrtha ng ilog Narmadā (Revā) ay di-mabilang at laganap sa buong agos nito, mula simula, gitna, hanggang wakas. Sa phalaśruti, ipinapahayag na ang pakikinig sa Narmadā-carita ay nagdudulot ng dakilang puṇya na higit pa sa malawak na pagbigkas ng Veda at sa malalaking yajña, at katumbas ng pagligo sa maraming banal na pook. Inilalarawan ang bunga ng kaligtasan: pag-abot sa tirahan ni Śiva at pakikisama sa mga tagapaglingkod ni Rudra; at kahit ang pagtanaw, paghipo, pagpupuri, o pagdinig lamang tungkol sa mga tīrtha ay nakapapawi ng kasalanan. May aral ding panlipunan at etikal: itinatakda ang mga pakinabang para sa iba’t ibang varṇa, para sa kababaihan, at sinasabing kahit mabibigat na paglabag ay nalilinis sa pakikinig sa Narmadā-māhātmya. Sa wakas, inirerekomenda ang pagsamba na may mga handog, ang puṇya ng pagsulat at pag-aalay ng teksto sa isang dvija (dalawang ulit na isinilang), at nagtatapos sa panalangin para sa kapakanan ng lahat, pinupuri si Revā/Narmadā bilang tagapaglinis ng daigdig at tagapagkaloob ng dharma.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं ते कथितं राजन्पुराणं धर्मसंहितम् । शिवप्रीत्या यथा प्रोक्तं वायुना देवसंसदि
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O Hari, ganito ko sa iyo isinalaysay ang Purāṇa, ang kalipunan ng dharma—gaya ng ipinahayag ni Vāyu sa kapulungan ng mga deva, upang kalugdan ni Śiva.
Verse 2
षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिस्तथैव च । आदिमध्यावसानेषु नर्मदायां पदे पदे
Sa kahabaan ng Narmadā—sa simula, gitna, at wakas—sa bawat hakbang ay may animnapung libong tīrtha, at gayundin animnapung koṭi ng mga banal na presensiya.
Verse 3
मया द्वादशसाहस्री संहिता या श्रुता पुरा । देवदेवस्य गदतः साम्प्रतं कथिता तव
Ang labindalawang-libong-taludtod na saṃhitā na minsan kong napakinggan—na binigkas ng Deva ng mga deva—ay ngayo’y isinalaysay ko na sa iyo.
Verse 4
पृष्टस्त्वयाहं भूपाल पर्वतेऽमरकण्टके । स्थितः संक्षेपतः सर्वं मया तत्कथितं तव
O Hari, nang tanungin mo ako sa bundok na Amarakantaka, ako’y nanatili roon at sa maikling paraan ay isinalaysay ko sa iyo ang lahat.
Verse 5
नर्मदाचरितं पुण्यं शृणु तस्यास्ति यत्फलम् । यत्फलं सर्ववेदैः स्यात्सषडङ्गपदक्रमैः
Pakinggan ang banal na salaysay ng Narmadā at ang bungang dulot nito—yaong bunga ring nagmumula sa lahat ng Veda, kasama ang anim na aṅga at ang kanilang maayos na pagbigkas.
Verse 6
पठितैश्च श्रुतैर्वापि तस्माद्बहुतरं भवेत् । सत्रयाजी फलं यत्र लभते द्वादशाब्दिकम्
Basahin man o pakinggan, lalo pang dumarami ang bunga nito. Dito natatamo ang gantimpalang tulad ng sa nagsasagawa ng satra-yajña sa loob ng labindalawang taon.
Verse 7
चरिते तु श्रुते देव्या लभते तादृशं फलम् । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं स्नात्वा सागरमादितः
Ngunit kapag ang banal na salaysay ng Diyosa ay napakinggan, natatamo ang gayong bunga—kapantay ng meritong nakukuha sa pagligo sa lahat ng tīrtha, simula sa karagatan.
Verse 8
सकृत्स्नात्वा तथा श्रुत्वा नर्मदायां फलं हि तत् । आदिमध्यावसानेन नर्मदाचरितं शुभम्
Ang bungang nakukuha sa minsang pagligo sa Narmadā ay gayundin ang natatamo sa pakikinig sa kanyang kaluwalhatian. Ang mapalad na salaysay ng Narmadā—kapag narinig mula simula, gitna, hanggang wakas—ay nagkakaloob ng gayong merit.
Verse 9
यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु । स प्राप्य शिवसंस्थानं रुद्रकन्यासमावृतः
Ang taong nakikinig nang may debosyon—pakinggan ang banal na gantimpala niya: mararating niya ang tahanan ni Śiva, at sasalubungin at papalibutan siya ng mga dalagang anak ni Rudra.
Verse 10
रुद्रस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते । एतद्धर्ममुपाख्यानं सर्वशास्त्रेषु सत्तमम्
Naging tagapaglingkod ni Rudra, nagagalak siya sa piling niya. Ang salaysay na ito ng dharma ay ipinahahayag na pinakadakila sa lahat ng mga śāstra.
Verse 11
देशे वा मण्डले वापि वा ग्रामे नगरेऽपि वा । गृहे वा तिष्ठते यस्य चातुर्वर्ण्यस्य भारत
O Bhārata, maging sa isang lupain, lalawigan, nayon, lungsod, o maging sa loob ng tahanan—kung saan nananatiling maayos na naitatag ang apat na varṇa…
Verse 12
स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः । त्रिविधं कारणं लोके धर्मपन्थानमुत्तमम्
Siya ang Brahmā; siya ang Śiva sa katotohanan; siya rin ang Panginoong Janārdana. Ito sa daigdig ang tatluhang saligan—ang pinakamataas na landas ng dharma.
Verse 13
देवतानां गुरुं शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम् । श्रुत्वेश्वरमुखात्पार्थ मयापि तव कीर्तितम्
Ang śāstra na ito ang guro ng mga diyos at ang pinakamataas na sanhi ng ganap na siddhi. Nang marinig ko ito mula sa bibig ni Īśvara, O Pārtha, ipinahayag ko rin ito sa iyo.
Verse 14
दक्षिणे चोत्तरे कूले यानि तीर्थानि कानिचित् । प्रधानतः सुपुण्यानि कथितानि विशेषतः
Anumang mga tīrtha na naroon sa timog at hilagang pampang, ang mga pangunahing banal na pook—labis na mapagkaloob ng kabutihang-gawa—ay isinalaysay nang natatangi.
Verse 15
स्पर्शनाद्दर्शनात्तेषां कीर्तनाच्छ्रवणात्तथा । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
Sa paghipo sa kanila, sa pagtanaw sa kanila, at gayundin sa pag-awit ng kanilang papuri at sa pakikinig (sa kanilang kaluwalhatian), napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan at napapasa-kaharian ni Rudra.
Verse 16
इदं यः शृणुयान्नित्यं पुराणं शिवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदविद्यावान् क्षत्रियो विजयी भवेत्
Sinumang araw-araw na nakikinig sa Purāṇang ito na binigkas ni Śiva: ang brāhmaṇa’y nagiging bihasa sa kaalamang Veda, at ang kṣatriya’y nagiging matagumpay sa digmaan.
Verse 17
धनभागी भवेद्वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत् । सौभाग्यं सन्ततिं स्वर्गं नारी श्रुत्वाप्नुयाद्धनम्
Ang vaiśya’y nagiging masagana sa yaman; ang śūdra nama’y nagiging kabahagi sa dharma. Ang babae, sa pakikinig, ay nagkakamit ng suwerte, supling, langit, at kayamanan.
Verse 18
ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः । माहात्म्यं नर्मदायास्तु श्रुत्वा पापबहिष्कृताः
Kahit ang pumatay ng brāhmaṇa, ang umiinom ng nakalalasing, ang magnanakaw, at ang lumalapastangan sa higaan ng guro—sa pagdinig lamang sa kadakilaan ng Narmadā, napapalayas ang kanilang mga kasalanan.
Verse 19
पापभेदी कृतघ्नश्च स्वामिविश्वासघातकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः
Gayundin: ang sumisira sa dharma, ang walang utang-na-loob, ang nagtataksil sa tiwala ng panginoon, ang pumapatay ng baka, ang naglalason, at maging ang nagbebenta ng dalaga kapalit ng halaga sa pag-aasawa.
Verse 20
एते श्रुत्वैव पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः । ये पुनर्भावितात्मानः शृण्वन्ति सततं नृप
Ang mga ito, sa pagdinig lamang, ay napapalaya sa mga kasalanan—walang pag-aalinlangan dito. At yaong may dalisay na loob, O hari, na patuloy na nakikinig…
Verse 21
पूजयन्त इदं देवाः पूजिता गुरवश्च तैः । नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः
Sa paggalang sa (banal na aral na) ito, pinararangalan ang mga deva; sa pamamagitan nito, pinararangalan din ang mga guro. Sa gayon, sinasamba ang Narmadā—at ang Mapalad na Panginoong Maheśvara (Śiva) rin.
Verse 22
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धपुष्पविभूषणैः । पूजितं परया भक्त्या शास्त्रमेतत्फलप्रदम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap—sa pabango, mga bulaklak, at mga palamuti—dapat sambahin ang kasulatang ito nang may sukdulang debosyon, sapagkat ito’y nagkakaloob ng mga bunga nito.
Verse 23
लेखापयित्वा सकलं नर्मदाचरितं शुभम् । उत्तमं सर्वशास्त्रेभ्यो यो ददाति द्विजन्मने
Sinumang magpapasulat ng buo ang mapalad na salaysay ng Narmadā, at yaon—na pinakamataas sa lahat ng mga kasulatan—ay ipagkaloob sa isang dalawang-ulit-na-isinilang (brāhmaṇa)…
Verse 24
नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नाने दाने च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः
Anumang bunga na nakukuha sa pagligo at pagbibigay-kawanggawa sa lahat ng mga tīrtha ng Narmadā—yaon ding bunga ang kanyang matatamo; walang pag-aalinlangan dito.
Verse 25
एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्तिवर्धनम्
Ang Purāṇa na ito, na ipinahayag ni Rudra, ay nagkakaloob ng mga bunga ng dakilang kabanalan—nagbibigay ng langit, nagbibigay ng supling, nagdudulot ng pagpapala, ng katanyagan, at ng pagdami ng mabuting puri.
Verse 26
सर्वपापहरं पार्थ दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां राजन् सर्वकामार्थसिद्धिदम्
O Pārtha, ito’y pumapawi ng lahat ng kasalanan at sumisira sa dalamhati at masasamang panaginip. Sa nagbabasa at nakikinig, O hari, ipinagkakaloob nito ang katuparan ng lahat ng minimithing layon.
Verse 27
शान्तिरस्तु शिवं चास्तु लोकाः सन्तु निरामयाः । गोब्राह्मणेभ्यः स्वस्त्यस्तु धर्मं धर्मात्मजाश्रयः
Nawa’y magkaroon ng kapayapaan; nawa’y magkaroon ng pagpapala. Nawa’y maging malaya sa karamdaman ang mga daigdig. Nawa’y maging mapagpala ang mga baka at mga brāhmaṇa. Nawa’y manaig ang Dharma, kanlungan ng mga matuwid.
Verse 28
नरकान्तकरी रेवा सतीर्था विश्वपावनी । नर्मदा धर्मदा चास्तु शर्मदा पार्थ ते सदा
Nawa’y ang Revā—tagapuksa ng impiyerno, may mga banal na tawiran, tagapaglinis ng buong daigdig—ay laging mapasaiyo, O Pārtha, bilang Narmadā: tagapagkaloob ng dharma at tagapagbigay ng kapayapaan at kaginhawahan.