Adhyaya 228

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । परार्थं तीर्थयात्रायां गच्छतः कस्य किं फलम् । कियन्मात्रं मुनिश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि कृपानिधे

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: Kapag ang isang tao’y naglalakbay sa tīrtha bilang pag-aalay para sa kapakanan ng iba, kanino napupunta ang kapala-palad, at ano ang bunga? O pinakadakila sa mga muni, karagatan ng habag, ipaliwanag mo sa akin nang tiyak.

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । परार्थं गच्छतस्तन्मे वदतः शृणु पार्थिव । यथा यावत्फलं तस्य यात्रादिविहितं भवेत्

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: O hari, makinig habang ipinapaliwanag ko. Para sa taong naglalakbay alang-alang sa iba, kung paano at hanggang saan itinatakda ang bunga ng gayong paglalakbay sa tīrtha at ng mga kaugnay na ritwal.

Verse 3

उत्तमेनेह वर्णेन द्रव्यलोभादिना नृप । नाधमस्य क्वचित्कार्यं तीर्थयात्रादिसेवनम्

O hari, ang paglalakbay sa tīrtha at mga katulad na pagsasagawa ay nararapat gawin dito ng taong may marangal na pagkatao; hindi ng taong hamak ang likas at inuudyukan ng kasakiman sa yaman at iba pa. Sa gayong tao, ang paglilingkod sa tīrtha ay hindi angkop saanman.

Verse 4

धर्मकर्म महाराज स्वयं विद्वान्समाचरेत् । शरीरस्याथवा शक्त्या अन्यद्वा कार्ययोगतः

O dakilang hari, ang marunong ay dapat mismong magsagawa ng mga gawaing dharma—ayon sa lakas ng katawan; o kung hindi, ipatupad ito sa angkop na paraan.

Verse 5

धर्मकर्म सदा प्रायः सवर्णेनैव कारयेत् । पुत्रपौत्रादिकैर्वापि ज्ञातिभिर्गोत्रसम्भवैः

Karaniwan, ang mga gawaing dharma ay dapat isagawa ng kapantay na varṇa; o maaari ring gawin ng mga anak, apo, at iba pa, o ng mga kamag-anak na mula sa iisang gotra.

Verse 6

श्रेष्ठं हि विहितं प्राहुर्धर्मकर्म युधिष्ठिर । तैरेव कारयेत्तस्मान्नोत्तमैर्नाधमैरपि

O Yudhiṣṭhira, sinasabi ng marurunong na ang ritwal na dharmiko ay pinakamainam kapag isinagawa ayon sa itinakda. Kaya ipagawa ito sa mga karapat-dapat—hindi sa labis na mataas, ni sa di-karapat-dapat.

Verse 7

अधमेन कृतं सम्यङ्न भवेदिति मे मतिः । उत्तमश्चाधमार्थे वै कुर्वन्दुर्गतिमाप्नुयात्

Sa aking palagay, ang gawa ng di-karapat-dapat ay hindi nagiging ganap na wasto; at maging ang ‘nakahihigit,’ kung kikilos para sa hamak na layon, ay maaaring mahulog sa kapahamakan.

Verse 8

न शूद्राय मतिं दद्यान्नोच्छिष्टं न हविष्कृतम् । न चास्योपदिशेद्धर्मं न चास्य व्रतमादिशेत्

Hindi dapat magbigay ng payo sa isang Śūdra; ni ibigay sa kanya ang tira-tirang pagkain, ni ang handog na inihandang havis. Ni siya turuan ng dharma, ni siya atasan ng mga panata.

Verse 9

जपस्तपस्तीर्थयात्रा प्रव्रज्या मन्त्रसाधनम् । देवताराधनं दीक्षा स्त्रीशूद्रपतनानि षट्

Ang japa, pag-aayuno at pagtitiis, paglalakbay sa mga banal na tawiran (tīrtha), pagtalikod sa daigdig, pagsasagawa ng mantra, pagsamba sa mga diyos, at pagtanggap ng dīkṣā—ang mga ito ang anim na itinuturing na sanhi ng pagbagsak para sa kababaihan at mga Śūdra.

Verse 10

पतिवत्नी पतत्येव विधवा सर्वमाचरेत् । सभर्तृकाशके पत्यौ सर्वं कुर्यादनुज्ञया

Ang asawang tapat sa asawa ay nagkakasala kung kikilos nang mag-isa; datapwat ang balo ay maaaring magsagawa ng lahat ng mga pagtalima. Habang naroroon ang asawa, gawin niya ang lahat ayon lamang sa pahintulot nito.

Verse 11

गत्वा परार्थं तीर्थादौ षोडशांशफलं लभेत् । गच्छतश्च प्रसङ्गेन तीर्थमर्द्धफलं स्मृतम्

Kung ang isang tao’y pumunta sa tīrtha at iba pa na pangunahing para sa kapakanan ng iba, isang panlabing-anim na bahagi lamang ng bunga ang matatamo. At yaong pumupunta dahil lamang sa pagkakataong nakisama, sinasabing kalahati lamang ang ibinibigay na bunga ng tīrtha.

Verse 12

अनुसङ्गेन तीर्थस्य स्नाने स्नानफलं विदुः । नैव यात्राफलं तज्ज्ञाः शास्त्रोक्तं कल्मषापहम्

Sinasabi ng mga nakaaalam na kung sa tīrtha ay maliligo lamang dahil sa pagkakataong nakisama, ang matatamo ay bunga ng pagligo lamang—hindi ang ganap na bunga ng paglalakbay-pananampalataya, na ayon sa śāstra ay nag-aalis ng kasalanan.

Verse 13

पित्रर्थं च पितृव्यस्य मातुर्मातामहस्य च । मातुलस्य तथा भ्रातुः श्वशुरस्य सुतस्य च

Para sa kapakanan ng ama; gayundin ng tiyuhing kapatid ng ama; ng ina at ng lolo sa ina; at gayon din ng tiyuhin sa ina, ng kapatid na lalaki, ng biyenan, at ng anak—(maaaring isagawa ang pagligo o ritwal sa tīrtha).

Verse 14

पोषकार्थादयोश्चापि मातामह्या गुरोस्तथा । स्वसुर्मातृष्वसुः पैत्र्या आचार्याध्यापकस्य च

Gayundin, para sa nagkaloob ng kabutihan at sa iba pa; para sa lola sa ina; gayon din para sa sariling guru; para sa kapatid na babae, kapatid ng ina, tiyahin sa ama, at para sa ācārya at guro—maaaring ihandog ang gawaing tīrtha.

Verse 15

इत्याद्यर्थे नरः स्नात्वा स्वयमष्टांशमाप्नुयात् । साक्षात्पित्रोः प्रकुर्वाणश्चतुर्थांशमवाप्नुयात्

Sa gayong layunin at iba pa, kapag ang lalaki’y naligo sa tīrtha, siya mismo’y tumatanggap ng ikawalong bahagi ng bisa. Ngunit kung tuwirang ginagawa niya ito para sa kanyang mga magulang, nakakamit niya ang ikaapat na bahagi.

Verse 16

पतिपत्न्योर्मिथश्चार्द्धं फलं प्राहुर्मनीषिणः । भागिनेयस्य शिष्यस्य भ्रातृव्यस्य सुतस्य च । षट्त्रिपञ्चचतुर्भागान्फलमाप्नोति वै नरः

Sinasabi ng marurunong na ang mag-asawa’y nagbabahagi ng kalahati ng bunga ng kabanalan ng isa’t isa. Ang pamangkin sa kapatid na babae, ang alagad, ang kamag-anak sa iisang angkan, at ang anak ay tumatanggap din ng bahagi—ang bunga’y nakakamit sa hatian gaya ng ika-anim, ika-ikatlo, ika-lima, o ika-apat, ayon sa ugnayan.

Verse 17

इति ते कथितं पार्थ पारम्पर्यक्रमागतम् । कर्तव्यं ज्ञातिवर्गस्य परार्थे धर्मसाधनम्

Kaya, O Pārtha, sinabi ko sa iyo ang minana sa sunod-sunod na daloy ng tradisyon. Tungkulin ng lipon ng mga kamag-anak na isagawa ang dharma bilang pagsasakatuparan para sa kapakanan ng iba rin.

Verse 18

वर्षाऋतुसमायोगे सर्वा नद्यो रजस्वलाः । मुक्त्वा सरस्वतीं गङ्गां नर्मदां यमुनानदीम्

Sa pagdating ng panahon ng tag-ulan, ang lahat ng ilog ay itinuturing na ‘nasa karumihan’—maliban sa Sarasvatī, Gaṅgā, Narmadā, at sa ilog na Yamunā.