Adhyaya 226
Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya ang isang mapagpala at makapangyarihang tīrtha na tinatawag na Vimaleśvara, nasa loob ng saklaw na isang krośa, bilang paraang ritwal at etikal para sa paglilinis at pagtupad ng mga ninanais. Pinatibay ang bisa nito sa sunod-sunod na halimbawa: nalinis si Indra matapos mapatay si Triśiras, anak ni Tvaṣṭṛ; ang isang asetang brāhmaṇa ay naging maningning at walang dungis sa pamamagitan ng tapas; gumaling si Bhānu sa nakapangit na karamdaman dahil sa pag-aayuno at biyaya ni Śiva; at ang anak ni Vibhaṇḍaka ay nakamit ang “vaimalya” nang makilala ang dumi na dulot ng pagkakasangkot sa lipunan, at magsagawa ng labindalawang taong disiplina kasama ang asawang si Śāntā sa tagpuan ng Revā at dagat, kabilang ang mga panatang kṛcchra at cāndrāyaṇa upang kalugdan si Tryambaka. Kasama rin ang salaysay sa Daruvana: si Śiva, sa udyok ni Śarvāṇī, ay nagtatag ng isang dalisay na pook sa pagtagpo ng Narmadā at karagatan, at ipinaliwanag ang pangalang Vimaleśvara bilang mapagkalingang presensiyang nagtataguyod sa daigdig. Ang kaguluhang moral matapos likhain ni Brahmā si Tilottamā ay napawi sa pamamagitan ng katahimikan, tatlong ulit na pagligo, pag-alaala kay Śiva, at pagsamba sa tagpuan, hanggang maibalik ang kadalisayan. Sa wakas, nagbigay ang kabanata ng mga tuntunin: ang pagligo at pagsamba kay Śiva ay nag-aalis ng kasalanan at nag-aangat sa Brahmaloka; ang pag-aayuno at darśana sa aṣṭamī, caturdaśī at mga araw ng pista ay nagpapawi ng matagal nang naipong pāpa at nagbubukas ng daan sa tahanan ni Śiva; ang śrāddha na ayon sa patakaran ay nagpapagaan ng utang sa mga ninuno. Inirerekomenda rin ang mga handog—ginto, butil, kasuotan, payong, sapin sa paa, kamaṇḍalu—at mga sining ng debosyon tulad ng awit, sayaw, at pagbigkas, pati ang pagtatayo ng templo bilang dakilang kabutihang panghari.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पुण्यं तीर्थं तद्विमलेश्वरम् । यत्र स्नानेन दानेन जपहोमार्चनादिभिः
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Pagkaraan nito, sa layong isang krośa, naroon ang banal na tīrtha na tinatawag na Vimaleśvara—kung saan, sa pagligo, pag-aalay ng kawanggawa, at sa mga gawain tulad ng japa, homa, at pagsamba,
Verse 2
विमलेश्वरमाराध्य यो यदिच्छेत्स तल्लभेत् । स्वर्गलाभादिकं वापि पार्थिवं वा यथेप्सितम्
Kapag sinamba at pinasaya ang Vimaleśvara, anumang naisin ng tao—iyon ay kanyang matatamo: maging pagkamit ng langit at iba pa, o mga layuning makamundo, ayon sa ninanais.
Verse 3
पुरा त्रिशिरसं हत्वा त्वष्टुः पुत्रं शतक्रतुः । यस्य तीर्थस्य माहात्म्याद्वैमल्यं परमं गतः
Noong unang panahon, matapos patayin ni Śatakratu (Indra) si Triśiras, ang anak ni Tvaṣṭṛ, sa bisa ng kadakilaan ng tīrthang ito ay nakamit niya ang sukdulang kadalisayan.
Verse 4
यत्र वेदनिधिर्विप्रो महत्तप्त्वा तपः पुरा । नानाकर्ममलैः क्षीणैर्विमलोऽभवदर्कवत्
Doon, ang isang brāhmaṇa—isang “taguan ng mga Veda”—noon ay nagsagawa ng dakilang tapas; at nang mapawi ang mga dungis ng sari-saring gawa, siya’y naging dalisay, nagniningning na parang araw.
Verse 5
महादेवप्रसादेन सोमवत्प्रियदर्शनः । पुरा भानुमतीं भानुः सुतां स्मरशरार्दितः
Sa biyaya ni Mahādeva, siya’y naging kaaya-ayang pagmasdan, gaya ng Buwan. Noong una, si Bhānu—sinugatan ng mga palaso ni Kāma—ay nanabik kay Bhānumatī, ang anak na babae.
Verse 6
चकमे तेन दोषेण कुष्ठरोगार्दितोऽभवत् । स चाप्यत्र तपस्तप्त्वा विमलत्वमुपागतः
Dahil sa gayong pagkukulang, siya’y tinamaan ng ketong. Ngunit dito, matapos magsagawa ng tapas, muli niyang natamo ang kadalisayan at kawalang-dungis.
Verse 7
महादेवेन तुष्टेन स्वस्थानं मुदितोऽभजत् । तथैव च पुरा पार्थ विभाण्डकसुतो मुनिः
Nang masiyahan si Mahādeva, siya’y nagbalik na may galak sa sariling tahanan. Gayundin, O Pārtha, noong unang panahon, ang muni na anak ni Vibhāṇḍaka ay nakaranas din ng gayong biyaya.
Verse 8
योगिसङ्गं वने प्राप्य पुरे च नृपतेस्तथा । राजसंसर्गदोषाद्वै मालिन्यं परमात्मनः
Sa gubat, natamo niya ang pakikisama sa mga yogin; at sa lungsod nama’y nakasalamuha niya ang isang hari. Ngunit dahil sa kapintasan ng pakikihalubilo sa kapangyarihang panghari, kahit ang dakilang kaluluwa ay nadadapuan ng karumihan.
Verse 9
विचारयन्नभ्युपेत्य रेवासागरसङ्गमम् । शान्तया भार्यया सार्द्धं तप्त्वा द्वादशवत्सरान्
Sa malalim na nagmuni-muni, lumapit siya sa tagpuan ng Revā at ng karagatan; at kasama ang kanyang asawang si Śāntā, nagsagawa siya ng mahigpit na tapasya sa loob ng labindalawang taon.
Verse 10
कृच्छ्रचान्द्रायणैर्देवं तोषयंस्त्र्यम्बकं मुनिः । महादेवेन तुष्टेन सोऽपि वैमल्यमाप्तवान्
Sa pamamagitan ng mahihigpit na panatang Kṛcchra at Cāndrāyaṇa, kinalugdan ng pantas si Tryambaka. Nang masiyahan si Mahādeva, siya man ay nagkamit ng ganap na kadalisayan.
Verse 11
शर्वाण्या प्रेरितः शर्वः पुरा दारुवने नृप । मोहनान्मुनिपत्नीनां स्वं दीक्ष्य विमलं किल
Sa udyok ni Śarvāṇī, si Śarva ay minsang nagtungo sa gubat ng Dāru, O hari. Matapos akitin ang mga asawa ng mga muni, tunay ngang ginawa niyang banal na ‘dīkṣā’ at walang dungis ang kanyang sariling anyo.
Verse 12
विचार्य परमस्थानं नर्मदोदधिसङ्गमम् । तत्र स्थित्वा महाराज तपस्तप्त्वा सहोमया
Matapos pagnilayan ang kataas-taasang pook—ang tagpuan ng Narmadā at ng karagatan—nanatili siya roon, O dakilang hari, at nagsagawa ng tapasya kasama si Homā.
Verse 13
विमलोऽसौ यतो जातस्तेनासौ विमलेश्वरः । तेन नाम्ना स्वयं तस्थौ लोकानां हितकाम्यया
Sapagkat doon siya naging ‘vimala’—walang dungis—kaya siya tinawag na Vimaleśvara. Taglay ang pangalang yaon, siya mismo’y nananahan doon, sa habag at pagnanais ng kapakanan ng mga daigdig.
Verse 14
ततस्तिलोत्तमां सृष्ट्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रजानाथोऽपि तां सृष्ट्वा दृष्ट्वाग्रे सुमनोहराम्
Pagkaraan, nilikha ni Brahmā, ang lolo ng mga daigdig, si Tilottamā; at ang Panginoon ng mga nilalang, matapos siyang likhain, ay minasdan sa harap niya ang kanyang lubhang kaakit-akit na kagandahan.
Verse 15
भावियोगबलाक्रान्तः स तस्यामभिकोऽभवत् । तेन वीक्ष्य सदोषत्वं रेवातीरद्वयं श्रितः
Nadaig ng lakas ng nalalapit na tadhana (at pagnanasa), siya’y napalapit at naakit sa kanya. Dahil sa pagkakabit na iyon, napagtanto niya ang sariling dungis, kaya sumilong siya sa magkabilang pampang ng Revā upang maghanap ng paglilinis.
Verse 16
तीर्थान्यनुसरन्मौनी त्रिस्नायी संस्मरञ्छिवम् । रेवार्णवसमायोगे स्नात्वा सम्पूज्य शङ्करम् । कालेनाल्पेन राजर्षे ब्रह्माप्यमलतां गतः
O maharlikang rishi, tahimik niyang sinundan ang mga banal na tawiran, naligo nang tatlong ulit at inalaala si Śiva. Pagkaligo sa tagpuan ng Revā at ng dagat at matapos sambahin nang wasto si Śaṅkara, sa maikling panahon maging si Brahmā ay nagkamit ng walang-dungis na kadalisayan.
Verse 17
एवमन्येऽपि बहुशो देवर्षिनृपसत्तमाः । त्यक्त्वा दोषमलं तत्र विमला बहवोऽभवन्
Gayon din, sa maraming pagkakataon, ang iba pang mga banal na rishi at pinakadakilang mga hari—iniwaksi roon ang dumi ng mga pagkukulang—ay naging dalisay at walang-bahid sa napakaraming bilang.
Verse 18
तथा त्वमपि राजेन्द्र तत्र स्नात्वा शिवार्चनात् । अमलोऽपि विशेषेण वैमल्यं प्राप्स्यसे परम्
Gayundin, O hari ng mga hari, sa pagligo mo roon at pagsamba kay Śiva, kahit ikaw ay dalisay na, higit pang makakamtan mo ang sukdulang walang-bahid na kadalisayan.
Verse 19
तत्र स्नात्वा नरो नारी पूजयित्वा महेश्वरम् । पापदोषविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते
Ang lalaki o babae na maliligo roon at sasamba kay Maheśvara ay mapapalaya sa kasalanan at dungis, at pararangalan sa daigdig ni Brahmā.
Verse 20
तत्रोपवासं यः कृत्वा पश्येत विमलेश्वरम् । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां सर्वपर्वसु पार्थिव
O hari, sinumang mag-ayuno roon at masilayan si Vimaleśvara—sa ikawalong tithi, sa ika-labing-apat, at sa lahat ng kapistahan—ay nagkakamit ng dakilang punya.
Verse 21
सप्तजन्मकृतं पापं हित्वा याति शिवालयम् । श्राद्धं कृत्वा विधानेन पित्ःणामनृणी भवेत् । ब्राह्मणान् भोजयेच्छक्त्या तेभ्यो दद्याच्च दक्षिणाम्
Itinatakwil ang mga kasalanang naipon sa pitong kapanganakan, ang tao’y tutungo sa tahanan ni Śiva. Sa pagsasagawa ng śrāddha ayon sa wastong tuntunin, napapawi ang pagkakautang sa mga ninuno; pakainin ang mga brāhmaṇa ayon sa kaya at bigyan sila ng dakṣiṇā.
Verse 22
यद्यदिष्टतमं लोके यच्चैवात्महितं गृहे । तत्तद्गुणवते देयं तत्रैवाक्षयमिच्छता । स्वर्णधान्यानि वासांसि छत्रोपानत्कमण्डलुम्
Anumang pinakamamahal sa daigdig at anumang kapaki-pakinabang sa tahanan—yaon ay ipagkaloob sa karapat-dapat, ng nagnanais ng di-nauubos na bunga roon. Kabilang dito ang ginto, mga butil, kasuotan, payong, panyapak, at kamandalu (banga ng tubig).
Verse 23
गृहं देवस्य वै शक्त्या कृत्वा स्याद्भुवि भूपतिः । गीतनृत्यकथाभिश्च तोषयेत्परमेश्वरम्
Sa pagtatayo, ayon sa kaya, ng tahanan (templo) para sa Panginoon, ang tao’y nagiging pinuno sa lupa; at sa pamamagitan ng awit, sayaw, at mga banal na salaysay, dapat niyang pasayahin si Parameśvara.