Adhyaya 225
Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya kay Yudhiṣṭhira ang isang krisis ng dharma na nakasentro sa isang tīrtha at ang pagwawakas nito. Si Alikā, isang Gandharvī na kaugnay sa angkan ni Citraseṇa, ay namuhay kasama ng ṛṣi na si Vidyānanda sa loob ng sampung taon; ngunit sa di-tiyak na pangyayari ay napatay niya ang kaniyang natutulog na asawa. Nang magsumbong siya sa ama niyang si Ratnavallabha, mariin siyang itinakwil ng mga magulang at pinalayas, tinawag na lumalabag—patighnī, garbhaghnī, brahmaghnī. Dahil sa matinding pagsisisi, nagtanong siya sa mga brāhmaṇa tungkol sa mga tīrtha ng prāyaścitta at nalaman ang pook na tagapawi ng kasalanan sa sanggama ng Revā at Sāgara. Doon ay nagsagawa siya ng mahahabang tapas: nirāhāra, mahigpit na vrata, at mga penansang kṛcchra/atikṛcchra at cāndrāyaṇa, kalakip ang dhyāna at pūjā kay Śiva. Sa pag-uudyok ni Pārvatī, nagpakita si Śiva, ipinahayag siyang dalisay, at nagkaloob ng vara: itatag niya roon ang Panginoon sa sariling pangalan at sa huli’y makakamit ang svarga. Naligo si Alikā, nagtatag kay Śaṅkara bilang Alikeśvara, nagbigay ng dāna sa mga brāhmaṇa, at muling nakipagkasundo sa pamilya bago sumakay sa dibyang vimāna patungo sa loka ni Gaurī. Nagtatapos ang adhyāya sa phalaśruti: ang pagligo at pagsamba kay Mahādeva kasama si Umā sa tīrthang ito’y nagpapalaya sa kasalanan ng isip, salita, at katawan; ang pagpapakain sa mga dvija at pag-aalay ng dīpa ay nagpapawi ng karamdaman; at ang mga handog tulad ng sisidlan ng insenso, munting anyo ng vimāna, kampana, at kalaśa ay nagdudulot ng dakilang gantimpalang makalangit.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे गच्छेदलिकातीर्थमुत्तमम् । अलिका नाम गान्धर्वी कुशीला कुटिलाशया
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, sa layong isang krośa, marapat na magtungo sa dakilang Alikā Tīrtha. May isang dalagang Gandharvī na nagngangalang Alikā—masamang asal at may baluktot na hangarin.
Verse 2
चित्रसेनस्य दौहित्री विद्यानन्दमृषिं गता । वव्रे ते स्वीकृता तेन दशवर्षाणि तं श्रिता
Siya ang apo ni Citrasena. Lumapit siya sa pantas na si Vidyānanda, pinili siya bilang asawa, at tinanggap siya nito; sa loob ng sampung taon ay nanahan siyang kasama niya.
Verse 3
पतिं जघान तं सुप्तं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । गत्वा निवेदयामास पितरं रत्नवल्लभम्
Sa kung anong dahilan, pinatay niya ang kanyang asawa habang ito’y natutulog. Pagkaraan ay nagtungo siya at isinumbong iyon sa kanyang ama na si Ratnavallabha.
Verse 4
पित्रा मात्रा च संत्यक्ता बहुभिर्भर्त्सिता नृप । गर्भघ्नी त्वं पतिघ्नी त्वमिति दर्शय मा मुखम्
O hari, itinakwil siya ng ama at ina at nilait ng marami: “Ikaw ay pumapatay ng nasa sinapupunan, ikaw ay pumapatay ng asawa!” At sinabi sa kanya, “Huwag mong ipakita ang iyong mukha.”
Verse 5
ब्रह्मघ्नी याहि पापिष्ठे परित्यक्ता गृहाद्व्रज
“Mamamatay-tao ng Brāhmaṇa! Lumayas ka, pinakamasama sa mga makasalanan; itinaboy ka—umalis ka sa bahay na ito!”
Verse 6
मार्कण्डेय उवाच । इति दुःखान्विता मूढा ताभ्यां निर्भर्त्सिता सती । तनुं त्यक्तुं मनश्चक्रे प्राप्य तीर्थान्तरं क्वचित्
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Kaya’t siya, nilugmok sa dalamhati at nalito, at mahigpit na pinagalitan ng dalawa, ay nagpasiyang iwan ang katawan; at nang marating niya ang ibang tīrtha sa kung saan,
Verse 7
संपृच्छ्यमाना तीर्थानि ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिर । श्रुत्वा पापहरं तीर्थं रेवासागरसङ्गमे
O Yudhiṣṭhira, nagtatanong siya sa mga Brāhmaṇa tungkol sa mga tīrtha; at nang marinig niya ang isang tīrthang pumapawi ng kasalanan sa tagpuan ng Revā (Narmadā) at ng karagatan,
Verse 8
तत्र पार्थ तपश्चक्रे निराहारा जितव्रता । कृच्छ्रातिकृच्छ्रपाराकमहासांतपनादिभिः
Doon, O anak ni Pṛthā, nagsagawa siya ng matitinding tapas—nag-aayuno, matatag sa mga panata—at isinagawa ang mabibigat na disiplina gaya ng Kṛcchra, Atikṛcchra, Pārāka, at Mahāsāntapana.
Verse 9
चान्द्रायणैर्ब्रह्मकूर्चैः कर्शयामास वै तनुम् । एवं वर्षशतं सार्द्धं व्यतीतं तपसा नृप
Sa pamamagitan ng mga panatang Cāndrāyaṇa at Brahmakūrca, tunay ngang pinanghina niya ang kanyang katawan. Sa gayon, O hari, lumipas ang isang daang taon na ganap sa tapas.
Verse 10
तस्या विशुद्धिमिच्छन्त्याः शिवध्यानार्चनादिभिः । ततः कतिपयाहोभिस्तस्या ज्ञात्वा हठं परम् । परितुष्टः शिवः प्राह पार्वत्या परिचोदितः
Nagnanais ng kadalisayan, siya’y nagsikap sa pagninilay kay Śiva, sa pagsamba at iba pang gawain. Pagkaraan ng ilang araw, si Śiva—nalalaman ang sukdulang tigas ng kanyang panata at tapas—ay nalugod at nagsalita, sa pag-uudyok ni Pārvatī.
Verse 11
ईश्वर उवाच । पुत्रि मा साहसं कार्षीः शुद्धदेहासि साम्प्रतम् । तुष्टोऽहं तपसा तेऽद्य वरं वरय वाञ्छितम्
Sinabi ni Īśvara: "Anak, huwag mong gawin ang ganyang kalabisan. Ang iyong katawan ay dalisay na ngayon. Ako ay nalulugod sa iyong penitensya—piliin mo ang biyaya na iyong ninanais."
Verse 12
अलिकोवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वरार्हा यद्यहं मता । नानापापाग्नितप्ताया देहि शुद्धिं परां मम
Sinabi ni Alikā: "Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung itinuturing mo akong karapat-dapat sa isang biyaya, ipagkaloob mo sa akin ang pinakamataas na pagdadalisay—ako na tinupok ng apoy ng maraming kasalanan."
Verse 13
त्वं मे नाथो ह्यनाथायास्त्वमेव जगतां गुरुः । दीनानाथसमुद्धर्ता शरण्यः सर्वदेहिनाम्
"Ikaw ang aking tagapagtanggol, sapagkat ako ay walang masisilungan; ikaw lamang ang guro ng mga daigdig—ang taga-angat ng mga walang-kaya at mahihirap, ang tiyak na kanlungan ng lahat ng nilalang."
Verse 14
ईश्वर उवाच । त्वं भद्रे शुद्धदेहासि मा किंचिदनुशोचिथाः । स्वनाम्ना स्थापयित्वेह मां ततः स्वर्गमेष्यसि
Sinabi ni Īśvara: "O pinagpala, ang iyong katawan ay dalisay na; huwag ka nang magdalamhati. Itatag mo ako rito sa ilalim ng iyong sariling pangalan, at pagkatapos ay makakamtan mo ang langit."
Verse 15
इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवान्तरधीयत । अलिकापि ततो भक्त्या स्नात्वा संस्थाप्य शङ्करम्
Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos ay naglaho na roon. Pagkatapos, si Alikā rin, na may debosyon, ay naligo at iniluklok si Śaṅkara.
Verse 16
दत्त्वा दानं च विप्रेभ्यो लोकमाप महोत्कटम् । पितरं च समासाद्य मातरं च युधिष्ठिर
Pagkaloob niya ng mga handog sa mga brāhmaṇa, narating niya ang maringal at dakilang daigdig; at doon niya muling nakatagpo ang kanyang ama at ina, O Yudhiṣṭhira.
Verse 17
तैश्च संमानिता प्रीत्या बन्धुभिः सालिका ततः । विमानवरमारूढा दिव्यमालान्विता नृप
Pinarangalan siya nang may pag-ibig ng mga kamag-anak na yaon; saka si Sālikā ay sumakay sa napakainam na makalangit na sasakyan, na may mga banal na kuwintas ng bulaklak, O hari.
Verse 18
गौरीलोकमनुप्राप्तसखित्वेऽद्यापि मोदते । ततः प्रभृति तत्पार्थ विख्यातमलिकेश्वरम्
Hanggang ngayon, sa pagkamit ng pakikipagkaibigan sa kaharian ni Gaurī, siya’y nagagalak. Kaya mula noon, O anak ni Pṛthā, ang dambanang ito’y sumikat bilang Alikeśvara.
Verse 19
तत्र तीर्थे तु या नारी पुरुषो वा युधिष्ठिर । स्नात्वा सम्पूजयेद्भक्त्या महादेवमुमायुतम्
Sa banal na tīrtha roon, O Yudhiṣṭhira, babae man o lalaki—pagkaligo—ay dapat sumamba nang may debosyon kay Mahādeva, na kasama si Umā.
Verse 20
स पापैर्विविधैर्मुक्तो लोकमाप्नोति शांकरम् । मानसं वाचिकं पापं कायिकं यत्पुरा कृतम्
Siya’y napapalaya sa sari-saring kasalanan at nararating ang daigdig ni Śaṅkara. Anumang kasalanang nagawa noon—sa isip, sa salita, o sa gawa ng katawan—
Verse 21
सर्वं तद्विलयं याति भोजयित्वा द्विजान्सदा । दीपं दत्त्वा च देवाग्रे न रोगैः परिभूयते
Nalulusaw ang lahat ng (kasalanan) sa patuloy na pagpapakain sa mga dvija. At sa pag-aalay ng ilawan sa harap ng Diyos, hindi siya dinadaig ng mga karamdaman.
Verse 22
धूपपात्रं विमानं च घण्टां कलशमेव च । दत्त्वा देवाय राजेन्द्र शाक्रं लोकमवाप्नुयात्
Sa pag-aalay sa Diyos ng sisidlan ng insenso, ng isang (modelong) vimāna, ng kampana, at ng kalashang banga, O pinakamainam sa mga hari, matatamo ang daigdig ni Śakra (Indra).