Adhyaya 219
Inilalahad ng kabanatang ito ang teolohikong paliwanag ni Mārkaṇḍeya tungkol sa Koṭīśvara, isang pangunahing tīrtha sa timog na pampang ng Ilog Narmadā. Ang diwa nito ay ang bisa ng ritwal: ang pagligo (snāna), pagbibigay-dāna (dāna), at anumang gawaing isinasagawa sa tīrthang ito—mabuti man o masama—ay sinasabing nagiging “koṭi-guṇa,” ibig sabihin ay napaparami nang isang koṭi, isang crore. Pinatatatag ang kapangyarihan ng Koṭitīrtha sa pamamagitan ng mga naunang halimbawa: ang mga deva, gandharva, at mga nalinis na ṛṣi ay sinasabing nagkamit ng bihirang siddhi sa lugar na ito. Inuugnay rin ang pook sa isang sentrong Śaiva: si Mahādeva ay itinatag doon bilang Koṭīśvara, at ang simpleng darśana sa “deva-deveśa” ay itinuturing na daan tungo sa walang kapantay na kaganapan. Sa huli, ipinakikilala ang isang heograpiyang ritwal ayon sa direksiyon: ang mga ascetic sa timog na ruta ay iniuugnay sa pitṛloka, samantalang ang mga huwarang pantas sa hilagang pampang ng Narmadā ay iniuugnay sa devaloka, bilang pasya ng śāstra. Sa ganitong paraan, pinagsasama ng kabanata ang pagpupuri sa banal na pook, ang etika ng gawaing nakatali sa lugar, at ang kosmolohiyang nakaayos ayon sa magkabilang pampang ng ilog.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च सर्वं कोटिगुणं भवेत्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Sa timog na pampang ng Narmadā ay naroon ang kataas-taasang tīrtha na tinatawag na Koṭīśvara. Doon, ang pagligo at pagkakawanggawa—oo, bawat gawa—ay nagiging milyong ulit ang gantimpala.
Verse 2
तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयो ये तथामलाः । कोटितीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ता भुवि दुर्लभाम्
Doon, ang mga diyos kasama ang mga Gandharva, at ang mga ṛṣi na gayundin ay walang dungis, ay nakamit sa Koṭitīrtha ang pinakamataas na kasakdalan—na bihirang makamtan sa daigdig.
Verse 3
स्थापितश्च महादेवस्तत्र कोटीश्वरो नृप । तं दृष्ट्वा देवदेवेशं सिद्धिं प्राप्नोत्यनुत्तमाम्
O Hari, doon ay itinatag ni Mahādeva bilang Koṭīśvara. Sa pagtanaw sa Devadeveśa, nakakamtan ang walang kapantay na siddhi.
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते तन्नृपश्रेष्ठ सर्वं कोटिगुणं भवेत्
Sa banal na tīrtha roon, O pinakadakilang hari, anumang gawin—mabuti man o masama—ang bunga ay nagiging koṭi, isang milyong ulit.
Verse 5
तत्र दक्षिणमार्गस्था ये केचिन्मुनिसत्तमाः । सिद्धा मृताः पदं यान्ति पितृलोकं ध्रुवं हि ते
Doon, ang ilang pinakadakilang muni na nasa dakṣiṇa-mārga, mga ganap na siddha—pagpanaw sa katawan, tiyak na mararating ang Pitṛloka, ang daigdig ng mga Ninuno.
Verse 6
उत्तरं नर्मदाकूलं ये श्रेष्ठा मुनिपुंगवाः । देवलोकं गताः पूर्वमिति शास्त्रस्य निश्चयः
Ang mga pinakamararangal na munipungava na nananahan sa hilagang pampang ng Narmadā, unang nakararating sa Devaloka—ito ang tiyak na pasya ng śāstra.