Adhyaya 214
Ang kabanatang ito ay isinalaysay ni Mārkaṇḍeya bilang paliwanag-teolohikal sa pinagmulan ng isang banal na pook ni Śiva. Nagsisimula ito sa phalāśruti: ang simpleng pakikinig sa salaysay ay nakapagpapalaya sa lahat ng kasalanan. Inilalarawan si Śiva sa anyong mapangilabot na asceta—Kapālī/Kānthika—na napalilibutan ng piśāca, rākṣasa, bhūta, ḍākinī at yoginī; bilang Bhairava na nakaupo sa “upuan ng preta,” ngunit kabaligtaran, nagbibigay ng kawalang-takot sa tatlong daigdig habang nagsasagawa ng dakilang tapas. Nang maganap ang bantog na “āṣāḍhī” at ang kanthā (balabal) ni Śiva ay napakawalan sa ibang dako, mula noon tinawag Siyang Kantheśvara; at ang darśana sa Kanya ay sinasabing may gantimpalang tulad ng Aśvamedha. Pagkaraan, lumilipat ang salaysay sa aral tungkol sa pagnanasa at biyaya sa Devamārga. Nakaharap ni Śiva ang isang mangangalakal at nagmungkahi ng pagsubok: punuin/itaas ang liṅga gamit ang “balāka” (maaaring mga tagak/heron na palamuti at/o isang kasangkapang o sukat na kilala sa lokal na tradisyon). Dahil sa kasakiman at pagkalito, naubos ng mangangalakal ang naipong yaman; pabirong pinagpira-piraso ni Śiva ang liṅga at hinamon ang ideya ng “pagkakumpleto,” at nang umamin at magsisi ang tao, pinagkalooban siya ng yamang di-nauubos. Nanatili ang liṅga bilang hayag na patunay (pratyaya) para sa kapakanan ng mga nilalang, pinalamutian ng balāka, at ang pook ay sumikat bilang Devamārga. Sa wakas, may katiyakang pangkaligtasan: ang pagtanaw o pagsamba roon ay nag-aalis ng kasalanan; ang pagsamba kay Balākeśvara sa Devamārga sa loob ng pañcāyatana ay nagdadala sa Rudraloka. At ang sinumang taimtim na naghahangad ng espirituwal na layon na mamatay sa Devamārga ay hindi na muling babalik mula sa Rudraloka.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । चतुर्थं सम्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Ngayon ay ipahahayag ko ang ikaapat na dakila at banal na salaysay ng Deva; sa pagdinig lamang nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.
Verse 2
कपाली कान्थिको भूत्वा यथा स व्यचरन्महीम् । पिशाचैर्राक्षसैर्भूतैर्डाकिनीयोगिनीवृतः
Kung paanong Siya, naging Kapālī at Kānthika, ay gumala sa daigdig—napaliligiran ng mga piśāca, rākṣasa, at bhūta, at sinasamahan ng mga ḍākinī at yoginī.
Verse 3
भैरवं रूपमास्थाय प्रेतासनपरिग्रहः । त्रैलोक्यस्याभयं दत्त्वा चचार विपुलं तपः
Taglay ang anyo ni Bhairava, umupo Siya sa isang preta (espiritu); pinagkalooban Niya ng kawalang-takot ang tatlong daigdig at saka nagsagawa ng malawak na mga pag-aayuno at pagtitika.
Verse 4
आषाढी तु कृता तत्र ह्याषाढीनाम विश्रुतम् । कन्था मुक्ता ततोऽन्यत्र देवेन परमेष्ठिना
Doon ay itinatag ang isang Āṣāḍhī, na tanyag sa pangalang ‘Āṣāḍhī’; at pagkaraan, sa ibang dako, binitiwan ng Panginoong Parameṣṭhin ang punit-punit na balabal (kanthā).
Verse 5
तदाप्रभृति राजेन्द्र स कन्थेश्वर उच्यते । तस्य दर्शनमात्रेण ह्यश्वमेधफलं लभेत्
Mula noon, O hari, Siya ay tinatawag na Kantheśvara; at sa pagtanaw lamang sa Kanya, nakakamit ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha.
Verse 6
देवो मार्गे पुनस्तत्र भ्रमते च यदृच्छया । विक्रीणाति बलाकारो दृष्ट्वा चोक्तो हरेण तु
Muli roon, ang Deva’y gumala sa daan ayon sa pagkakataon. Nang makita siya, may isang anyong parang toro na nagtitinda, at siya’y kinausap ni Hara (Śiva).
Verse 7
यदि भद्र न चेत्कोपं करोषि मयि साम्प्रतम् । बलाभिर्भर मे लिङ्गं ददामि बहु ते धनम्
“Kung, mabuting ginoo, hindi ka magagalit sa akin ngayon, buhatin mo sa iyong lakas ang aking liṅga; bibigyan kita ng saganang kayamanan.”
Verse 8
एवमुक्तोऽथ देवेन स वणिग्लोभमोहितः । योजयामास बलका लिङ्गे चोत्तममध्यमान्
Sa gayong pananalita ng Diyos, ang mangangalakal—nalinlang ng kasakiman—ay nagsimulang ilagay ang mga ibong balākā sa liṅga, inaayos sa pinakamainam at gitnang mga puwesto.
Verse 9
तावद्यावत्क्षयं सर्वे गताः काले सुसंचिताः । स्थितं समुन्नतं लिङ्गं दृष्ट्वा शोकमुपागमत्
Sa paglipas ng panahon, naubos ang lahat ng maingat niyang naipon; at nang makita niyang ang liṅga’y nananatiling nakatindig, mataas at di matinag, siya’y nilukuban ng dalamhati.
Verse 10
कृत्वा तु खण्डखण्डानि स देवः परमेश्वरः । उवाच प्रहसन्वाक्यं तं दृष्ट्वा गतसाध्वसम्
Pagkaraan, si Parameśvara, ang Diyos, ay pinagpira-piraso iyon; at nang makita siyang wala na ang takot, nagsalita Siya ng mga salitang may ngiti.
Verse 11
न च मे पूरितं लिङ्गं यास्यामि यदि मन्यसे । ददामि तत्र वित्तं ते यदि लिङ्गं प्रपूरितम्
“Kung iniisip mong hindi ako aalis hangga’t hindi ganap na napupuno ang aking liṅga, kung gayon—kapag lubos na napuno ang liṅga—ibibigay ko roon sa iyo ang kayamanan.”
Verse 12
वणिगुवाच । अधन्यः कृतपुण्योऽहं निग्राह्यः परमेश्वर । तव प्रियमकुर्वाणः शोचिष्ये शाश्वतीः समाः
Sinabi ng mangangalakal: “Ay, bagama’t nakagawa ako ng kabutihang-dharma, ako’y kapus-palad at marapat pigilan, O Parameśvara. Sapagkat hindi ko nagawa ang nakalulugod sa Iyo, magdadalamhati ako sa walang hanggang mga taon.”
Verse 13
एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य वणिक्पुत्रस्य भारत । असंक्षयं धनं दत्त्वा स्थितस्तत्र महेश्वरः
O Bhārata, nang marinig ang mga salitang ito ng anak ng mangangalakal, si Maheśvara ay nagkaloob ng di-mauubos na kayamanan at nanatili roon.
Verse 14
तदा प्रभृति राजेन्द्र बलाकैरिव भूषितम् । प्रत्ययार्थं स्थितं लिङ्गं लोकानुग्रहकाम्यया
Mula noon, O hari, ang liṅga ay tumindig na waring pinalamutian ng mga ibong balākā—itinindig bilang patunay, sa hangaring magpala at magbigay-kaginhawahan sa daigdig.
Verse 15
देवेन रचितं पार्थ क्रीडया सुप्रतिष्ठितम् । देवमार्गमिति ख्यातं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पश्यन् प्रपूजयन् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
O Pārtha, nilikha ng Diyos at matibay na naitatag sa mapaglarong līlā; nakilala ito bilang “Devamārga”, bantog sa tatlong daigdig. Ang sinumang tumingin lamang dito—o sumamba nang may paggalang—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.
Verse 16
देवमार्गे तु यो गत्वा पूजयेद्बलाकेश्वरम् । पञ्चायतनमासाद्य रुद्रलोकं स गच्छति
Ngunit sinumang magtungo sa Devamārga at sumamba kay Balākeśvara—pagkarating sa banal na pañcāyatana—makaaabot sa daigdig ni Rudra.
Verse 17
देवमार्गे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । न भवेत्पुनरावृत्ती रुद्रलोकात्कदाचन
Sa mga taong may hinubog na kaluluwa na namamatay sa Devamārga, hindi na kailanman magkakaroon ng muling pagbabalik mula sa Rudraloka.
Verse 18
देवमार्गस्य माहात्म्यं भक्त्या श्रुत्वा नरोत्तम । मुच्यते सर्वपापेभ्यो नात्र कार्या विचारणा
O pinakamainam sa mga tao, ang nakikinig nang may debosyon sa kadakilaan ng Devamārga ay napapalaya sa lahat ng kasalanan—dito’y wala nang dapat pag-alinlangan o pag-isipan pa.