Adhyaya 209

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ पुष्कलीतीर्थमुत्तमम् । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा ह्यश्वमेधफलं लभेत्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkatapos nito, O Pārtha, naroon ang dakilang Puṣkalī Tīrtha. Ang sinumang maligo sa banal na lugar na ito ay magkakamit ng biyaya ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 2

क्षमानाथं ततो गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दानवगन्धर्वैरप्सरोभिश्च सेवितम्

Mula roon, dapat magtungo sa banal na tawiran na tinatawag na Kṣamānātha—tanyag sa tatlong daigdig—na pinupuntahan at iginagalang ng mga Dānava, Gandharva, at Apsara.

Verse 3

तत्र तिष्ठति देवेशः साक्षाद्रुद्रो महेश्वरः । भारेण महता जातो भारभूतिरिति स्मृतः

Doon nananahan ang Panginoon ng mga diyos—si Maheśvara, si Rudra mismo sa kanyang nakikitang anyo. Dahil sa isang matinding 'pasanin' (bhāra), siya ay nakilala at naaalala bilang Bhārabhūti.

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । भारभूतीति विख्यातं तीर्थं सर्वगुणान्वितम् । श्रोतुमिच्छामि विप्रेन्द्र परं कौतूहलं हि मे

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: 'O pinakamahusay sa mga brahmin, nais kong marinig ang tungkol sa banal na lugar na tanyag bilang Bhārabhūti, na pinagkalooban ng bawat kahusayan—sapagkat ang aking kuryosidad ay labis.'

Verse 5

श्रीमार्कण्डेय उवाच । भारभूतिसमुत्पत्तिं शृणु पाण्डवसत्तम । विस्तरेण यथा प्रोक्ता पुरा देवेन शम्भुना

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “O pinakadakila sa mga Pāṇḍava, dinggin mo ang pinagmulan ni Bhārabhūti, gaya ng minsang ipinaliwanag nang masinsinan ng diyos na si Śambhu mismo.”

Verse 6

आसीत्कृतयुगे विप्रो वेदवेदाङ्गपारगः । विष्णुशर्मेति विख्यातः सर्वशास्त्रार्थपारगः

Noong Kṛta Yuga ay may isang brāhmaṇa, ganap sa Veda at mga Vedāṅga; siya’y tanyag bilang Viṣṇuśarman, at bihasa sa kahulugan ng lahat ng śāstra.

Verse 7

क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचं धृतिस्तथा । विद्या विज्ञानमास्तिक्यं सर्वं तस्मिन्प्रतिष्ठितम्

Ang pagpapasensya, pagpipigil-sa-sarili, habag, pagkakawanggawa, katotohanan, kalinisan, at katatagan—gayundin ang kaalaman, pag-unawa, at pananampalataya—ay pawang matibay na nanahan sa kanya.

Verse 8

ईदृग्गुणा हि ये विप्रा भवन्ति नृपसत्तम । पतितान्नरके घोरे तारयन्ति पित्ःंस्तु ते

O pinakadakila sa mga hari, ang mga brāhmaṇa na may ganitong mga birtud ay tunay na nakapagliligtas maging sa kanilang mga ninuno na nahulog sa kakila-kilabot na mga impiyerno.

Verse 9

इन्द्रियं लोलुपा विप्रा ये भवन्ति नृपोत्तम । पतन्ति नरके घोरे रौरवे पापमोहिताः

O pinakadakila sa mga hari, ang mga brāhmaṇa na sakim sa mga kaligayahang pandama, nalilinlang ng kasalanan, ay nahuhulog sa kakila-kilabot na impiyernong tinatawag na Raurava.

Verse 10

ये क्षान्तदान्ताः श्रुतिपूर्णकर्णा जितेन्द्रियाः प्राणिवधान्निवृत्ताः । प्रतिग्रहे संकुचिताग्रहस्तास्ते ब्राह्मणास्तारयितुं समर्थाः

Yaong mga brāhmaṇa na mapagtiis at may pagpipigil-sa-sarili, na ang mga tainga’y puspos ng śruti, na nagwagi sa mga pandama, umiiwas sa pananakit ng mga nilalang, at ang mga kamay ay nagpipigil sa pagtanggap ng mga kaloob—ang gayong mga brāhmaṇa ay may kakayahang magpatawid sa iba.

Verse 11

एवं गुणगणाकीर्णो ब्राह्मणो नर्मदातटे । वसते ब्राह्मणैः सार्धं शिलोञ्छवृत्तिजीवनः

Sa gayong paraan, puspos ng maraming kabutihang-asal, ang brāhmaṇa’y nanirahan sa pampang ng Narmadā, kasama ng mga kapwa brāhmaṇa, at nabubuhay sa pamumuhay na śiloñcha.

Verse 12

तादृशं ब्राह्मणं ज्ञात्वा देवदेवो महेश्वरः । द्विजरूपधरो भूत्वा तस्याश्रममगात्स्वयम्

Nang makilala ni Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos, na gayon ang brāhmaṇa, siya mismo’y nag-anyong isang dvija at nagtungo sa ashram ng pantas na iyon.

Verse 13

दृष्ट्वा तं ब्राह्मणैः सार्धमुच्चरन्तं पदक्रमम् । अभिवादयते विप्रं स्वागतेन च पूजितः

Nang makita niya iyon—kasama ng mga brāhmaṇa at bumibigkas ng mga pada nang may ayos—binati ng brāhmaṇa ang panauhin; at ang dumating ay pinarangalan sa nararapat na pagtanggap.

Verse 14

प्रोवाच तं मुहूर्तेन ब्राह्मणो विस्मयान्वितः । किमथ तद्बटो ब्रूहि किं करोमि तवेप्सितम्

Pagkaraan ng sandali, ang brāhmaṇa—punô ng pagkamangha—ay nagsabi sa kanya: “Bakit ka naparito, binatang mag-aaral? Sabihin mo; anong ninanais mong paglilingkod ang magagawa ko para sa iyo?”

Verse 15

बटुरुवाच । विद्यार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां द्विजसत्तम । ददासि यदि मे विद्यां ततः स्थास्यामि ते गृहे

Wika ng mag-aaral: “Kilalanin mo ako, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, bilang dumating na naghahanap ng kaalaman. Kung ipagkakaloob mo sa akin ang vidyā, maninirahan ako sa iyong tahanan.”

Verse 16

ब्राह्मण उवाच । सर्वेषामेव विप्राणां बटो त्वं गोत्र उत्तमे । दानानां परमं दानं कथं विद्या च दीयते

Wika ng Brāhmaṇa: “O mag-aaral na may marangal na gotra, sa lahat ng mga Brāhmaṇa: ang kaalaman ang pinakadakilang dāna. Paano nga ba maipagkakaloob ang gayong vidyā?”

Verse 17

गुरुशुश्रूषया विद्या पुष्कलेन धनेन वा । अथवा विद्यया विद्या भवतीह फलप्रदा

Ang vidyā ay nakakamtan sa tapat na paglilingkod sa guro, o sa saganang yaman; o kaya’y ang vidyā ay nakakamtan sa pamamagitan ng vidyā—at dito sa daigdig, nagbubunga ito ng pagpapala.

Verse 18

बटुरुवाच । यथान्ये बालकाः स्नाताः शुश्रूषन्ति ह्यहर्निशम् । तथाहं बटुभिः सार्धं शुश्रूषामि न संशयः

Wika ng mag-aaral: “Kung paanong ang ibang mga batang mag-aaral—matapos ang kanilang mga arawang ritwal—ay naglilingkod araw at gabi, gayon din ako, kasama ng ibang mga alagad, ay maglilingkod, walang alinlangan.”

Verse 19

तथेति चोक्त्वा विप्रेन्द्रः पाठयंस्तं दिने दिने । वर्तते सह शिष्यैः स शिलोञ्छानुपहारयन्

Pagkasabi ng “Gayon nga,” ang pinuno ng mga Brāhmaṇa ay nagturo sa kanya araw-araw; at siya’y namuhay roon kasama ng mga alagad, nagdadala ng mga pulot na butil bilang handog.

Verse 20

ततः कतिपयाहोभिः प्रोक्तो बटुभिरीश्वरः । पचनाद्यं बटो कर्म कुरु क्रमत आगतम्

Pagkaraan ng ilang araw, nilapitan ng mga mag-aaral ang Panginoon: “O batang brahmacārin, gampanan mo ang mga tungkuling nagsisimula sa pagluluto, ayon sa wastong pagkakasunod.”

Verse 21

तथेति चोक्तो देवेशो भारग्राममुपागतः । ध्यात्वा वनस्पतीः सर्वा इदं वचनमब्रवीत्

Nang masabihan nang gayon, ang Panginoon ng mga diyos ay nagtungo sa Bhāragrāma. Pagmumuni-muni sa lahat ng punong-gubat, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 22

यावदागच्छते विप्रो बटुभिः सह मन्दिरम् । अदर्शनाभिः कर्तव्यं तावदन्नं सुसंस्कृतम्

“Hanggang dumating ang brāhmaṇa sa dambana kasama ang mga batang mag-aaral, manatili kayong di-nakikita; samantala, ihanda ang pagkaing lutong-luto at may wastong timpla.”

Verse 23

एवमुक्त्वा तु ताः सर्वा विश्वरूपो महेश्वरः । क्रीडनार्थं गतस्तत्र बटुवेषधरः पृथक्

Pagkasabi nito sa kanilang lahat, si Maheśvara—na may anyong sumasaklaw sa sansinukob—ay nagtungo roon nang hiwalay, suot ang anyo ng batang brahmacārin, alang-alang sa banal na paglalaro.

Verse 24

दृष्ट्वा समागतं तत्र बटुवेषधरं पृथक् । धिक्त्वां च परुषं वाक्यमूचुस्ते गिरिसन्निधौ

Nang makita nilang may dumating na hiwalay, nakabihis bilang batang mag-aaral, nagsalita sila ng mabibigat na salita: “Nakakahiya ka!” sa harap ng bundok.

Verse 25

क्षुत्क्षामकंठाः सर्वे च गत्वा तु किल मन्दिरम् । त्वया सिद्धेन चान्नेन तृप्तिं यास्यामहे वयम्

Lahat kami’y gutóm at tuyô ang lalamunan. Tunay ngang nagtungo kami sa dambana; sa pagkaing iyong niluto at inihanda kami sana’y mabubusog.

Verse 26

तद्वृथा चिन्तितं सव त्वयागत्य कृतं द्विज । मिथ्याप्रतिज्ञेन सता दुरनुष्ठितमद्य ते

Nauwi sa wala ang lahat ng pag-aayos, o brāhmaṇa, dahil sa iyong pagdating. Sa huwad na pangako, masama ang iyong ginawa ngayon.

Verse 27

बटुरुवाच । सन्तापमनुतापं वा भोजनार्थं द्विजर्षभाः । मा कुरुध्वं यथान्यायं सिद्धेऽग्रे गृहमेष्यथा

Sinabi ng baṭu: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, huwag kayong magdalamhati o magsisi dahil sa pagkain. Kapag ito’y maayos nang handa, darating kayo sa bahay ayon sa nararapat.”

Verse 28

बटुरुवाच । दिनशेषेण चास्माकं पञ्चतां च दिने दिने । निष्पत्तिं याति वा नेति तदसिद्धमशेषतः

Sinabi ng baṭu: “Kaunti na lamang ang nalalabi sa araw, at ang aming buhay ay di-tiyak sa bawat araw. Kung matatapos ba ang bagay na ito o hindi—lubos na di-matiyak.”

Verse 29

असिद्धं सिद्धमस्माकं यत्त्वया समुदाहृतम् । दृष्ट्वानृतं गतास्तत्र त्वां बद्धाम्भसि निक्षिपे

Ang di-pa-handa ay ipinahayag mong handa na para sa amin. Kapag kami’y nagtungo roon at makita naming kasinungalingan, tatalian kita at ihahagis sa tubig.

Verse 30

बटुरुवाच । भोभोः शृणुध्व सर्वेऽत्र सोपाध्याया द्विजोत्तमाः । प्रतिज्ञां मम दुर्धर्षां यां श्रुत्वा विस्मयो भवेत्

Wika ng baṭu: “Makinig kayong lahat dito, kasama ang inyong mga guro, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa. Dinggin ninyo ang aking matibay at di-matututulang panata; pagkarinig nito, mapapamangha kayo.”

Verse 31

यदि सिद्धमिदं सर्वमन्नं स्यादाश्रमे गुरोः । यूयं बद्ध्वा मया सर्वे क्षेप्तव्या नर्मदाम्भसि

“Kung ang lahat ng pagkaing ito ay tunay na handa sa āśrama ng aking guro, kung gayon ay tatalian ko kayong lahat at ihahagis sa tubig ng Narmadā.”

Verse 32

अथवान्नं न सिद्धं स्याद्भवद्भिर्दृढबन्धनैः । गुरोस्तु पश्यतो बद्ध्वा क्षेप्तव्योऽहं नर्मदाह्रदे

“Ngunit kung ang pagkain ay hindi pala handa, kung gayon kayo ang tatalì sa akin nang mahigpit, at sa harap ng guro—habang siya’y nakatingin—ihahagis ninyo ako sa lawa ng Narmadā.”

Verse 33

तथेति कृत्वा ते सर्वे समयं गुरुसन्निधौ । स्नात्वा जाप्यविधानेन भूतग्रामं ततो ययुः

Pagkasabi nila, “Gayon nga,” pinagtibay nilang lahat ang kasunduan sa harap ng guro; saka, matapos maligo at magsagawa ng japa ayon sa tuntunin, nagtungo sila sa pook na tinatawag na Bhūtagrāma.

Verse 34

दृष्ट्वा ते विस्मयं जग्मुर्विस्तृते भक्ष्यभोजने । षड्रसेन नृपश्रेष्ठ भुक्त्वा हुत्वा पृथक्पृथक्

O pinakadakila sa mga hari, nang makita nila ang malawak at saganang handog na pagkain at ulam, sila’y napuno ng pagkamangha; at matapos kumain ng pagkaing may anim na lasa, bawat isa’y hiwa-hiwalay na nagsagawa ng mga handog na oblation.

Verse 35

ततः प्रोवाच वचनं हृष्टपुष्टो द्विजोत्तमः । वरदोऽस्मि वरं वत्स वृणु यत्तव रोचते

Pagkaraan, ang pinakadakilang brāhmaṇa, nagagalak at puspos ng lakas, ay nagsalita: “Ako’y tagapagkaloob ng mga biyaya, mahal kong anak; pumili ka ng biyaya, alinmang ikalulugod mo.”

Verse 36

साङ्गोपाङ्गास्तु ते वेदाः शास्त्राणि विविधानि च । प्रतिभास्यन्ति ते विप्र मदीयोऽस्तु वरस्त्वयम्

“Ang mga Veda na may mga sangkap at pantulong, at ang sari-saring sangay ng śāstra, ay magniningning sa iyong pagkaunawa, O brāhmaṇa—ito ang biyayang ipinagkakaloob ko sa iyo.”

Verse 37

प्रणम्य बटुभिः सार्धं स चिक्रीड यथासुखम् । द्वितीये तु ततः प्राप्ते दिवसे नर्मदाजले

Pagyukod, at kasama ang mga batang mag-aaral, siya’y naglaro nang maluwag ang loob; at nang sumapit ang ikalawang araw, sa mga tubig ng Narmadā...

Verse 38

क्रीडनार्थं गताः सर्वे सोपाध्याया युधिष्ठिर । ततः स्मृत्वा पणं सर्वे भाषयित्वा विधानतः

O Yudhiṣṭhira, silang lahat ay lumabas upang maglaro, kasama ang kanilang guro. Pagkaraan, naalaala ang pustahan, silang lahat ay muling nagpahayag nito nang wasto, ayon sa nararapat na paraan.

Verse 39

उपाध्यायमथोवाच नत्वा देवः कृताञ्जलिः । जले प्रक्षेपयाम्यद्य निष्प्रतिज्ञान् बटून् प्रभो

Pagkatapos, si Deva, na yumukod sa guro at nakatiklop ang mga kamay, ay nagsabi: “Panginoon, ngayon ay ihahagis ko sa tubig ang mga mag-aaral na tumalikod sa kanilang pangako.”

Verse 40

तद्देवस्य वचः श्रुत्वा नष्टास्ते बटवो नृप । गुरोस्तु पश्यतो राजन्धावमाना दिशो दश

O hari, nang marinig ang mga salita ng Deva, naglaho ang mga batang mag-aaral; at habang nakatanaw ang guru, O pinuno, sila’y nagsitakbo sa sampung panig.

Verse 41

वायुवेगेन देवेन लुञ्जितास्ते समन्ततः । भारं बद्ध्वा तु सर्वेषां बटूनां च नरेश्वर

O panginoon ng mga tao, sa bilis ng hangin ay itinulak sila ng Deva at sinunggaban sa lahat ng dako; at saka itinali ang isang pasan sa lahat ng mga batang mag-aaral.

Verse 42

शापानुग्रहको देवोऽक्षिपत्तोये यथा गृहे । ततो विषादमगमद्दृष्ट्वा तान्नर्मदाजले

Ang Diyos na nagbibigay ng parusa at biyaya ay inihagis sila sa tubig na wari’y may inihahagis sa loob ng bahay; at nang makita niya sila sa tubig ng Narmadā, siya’y nilamon ng dalamhati.

Verse 43

गुरुणा बटुरुक्तोऽथ किमेतत्साहसं कृतम् । एतेषां मातृपितरो बालकानां गृहेऽङ्गनाः

Pagkaraan, sinabi ng batang mag-aaral sa kanyang guro: “Ano itong kapangahasang nagawa? Ang mga ina at ama ng mga batang ito ay nasa tahanan, kasama ang mga babae ng sambahayan.”

Verse 44

यदि पृच्छन्ति ते बालान् क्व गतान् कथयाम्यहम् । एवं स्थिते महाभाग यदि कश्चिन्मरिष्यति

“Kung hanapin nila ang mga bata at magtanong, ‘Saan sila nagtungo?’ ano ang isasagot ko? Sa ganitong kalagayan, O mapalad na dakila, kung may mamamatay…”

Verse 45

तदा स्वकीयजीवेन त्वं योजयितुमर्हसि । मृतेषु तेषु विप्रेषु न जीवे निश्चयो मृतः

Kung gayon, nararapat mong ibalik ang kanilang buhay gamit ang iyong sarili. Kung mamatay ang mga batang Brahmin na iyon, tiyak na hindi na ako mabubuhay pa—ako ay mamamatay.

Verse 46

ब्रह्महत्याश्च ते बह्व्यो भविष्यन्ति मृते मयि । द्विजबन्धनमात्रेण नरको भवति ध्रुवम्

Kung ako ay mamatay, maraming kasalanang brahmahatyā ang mapapasaiyo. Sapagkat sa simpleng paggapos lamang sa isang isinilang na muli (Brahmin), impiyerno ang tiyak na kahihinatnan.

Verse 47

मरणाद्यां गतिं यासि न तां वेद्मि द्विजाधम । एवमुक्तः स्मितं कृत्वा देवदेवो महेश्वरः

Kung anong landas ang iyong tatahakin simula sa kamatayan—hindi ko alam, O pinakamasama sa mga isinilang na muli! Nang masabi ito, ngumiti si Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos.

Verse 48

भारभूतेश्वरे तीर्थ उज्जहार जलाद्द्विजान् । मुक्त्वा भारं तु देवेन छादयित्वा तु तान्द्विजान्

Sa Bhārabhūteśvara tīrtha, iniahon niya ang mga isinilang na muli (mga batang lalaki) mula sa tubig. Matapos alisin ang pasanin, tinakpan (pinrotektahan) ng Diyos ang mga Brahmin na iyon.

Verse 49

लिङ्गं प्रतिष्ठितं तत्र भारभूतेति विश्रुतम् । मृतांस्तान् वै द्विजान् दृष्ट्वा ब्रह्महत्या निराकृता

Isang liṅga ang itinatag doon, na kilala bilang ‘Bhārabhūta’. Nang makita ang mga Brahmin na iyon na (tila) patay na, ang kasalanang brahmahatyā ay napawi (nawalang-bisa).

Verse 50

गतानि पञ्च वै दृष्ट्वा ब्रह्महत्याशतानि वै । ततः स विस्मयाविष्टो दृष्ट्वा तान्बालकान् गुरुः

Nang makita niyang lumisan na ang limang daang kasalanang brahmahatyā, ang guro, pagtanaw sa mga batang iyon, ay napuno ng pagkamangha.

Verse 51

नान्यस्य कस्यचिच्छक्तिरेवं स्यादीश्वरं विना । ज्ञात्वा तं देवदेवेशं प्रणाममकरोद्द्विजः

“Walang iba ang may ganitong kapangyarihan—hindi ito mangyayari kung wala ang Īśvara.” Nang makilala niya Siya bilang Panginoon ng mga diyos, ang brāhmaṇa ay yumukod nang may paggalang.

Verse 52

अज्ञानेन मया सव यदुक्तं परमेश्वर । अप्रियं यत्कृतं सर्वं क्षन्तव्यं तन्मम प्रभो

O Parameśvara, anumang nasabi ko dahil sa kamangmangan, at anumang di-kalugud-lugod na nagawa ko—O Panginoon—nawa’y patawarin Mo ang lahat ng iyon.

Verse 53

देव उवाच । भगवन्गुरुर्भवान्देवो भवान्मम पितामहः । वेदगर्भ नमस्तेऽस्तु नास्ति कश्चिद्व्यतिक्रमः

Ang Deva ay nagsabi: O Mapalad, ikaw ang aking guru; ikaw ang aking diyos; ikaw ang aking lolo. O Vedagarbha, pinagmumulan ng mga Veda, pagpupugay sa iyo—walang paglabag sa iyong kapangyarihan.

Verse 54

जनिता चोपनेता च यस्तु विद्यां प्रयच्छति । अन्नदाता भयत्राता पञ्चैते पितरः स्मृताः

Ang nagluwal, ang nagpasimuno sa upanayana, ang nagbibigay ng kaalaman, ang nagbibigay ng pagkain, at ang tagapagtanggol laban sa takot—ang limang ito ang itinuturing na mga ‘ama’.

Verse 55

एवमुक्त्वा जगन्नाथो विष्णुशर्माणमानतः । तत्र तीर्थे जगामाशु कैलासं धरणीधरम्

Pagkasabi nito, si Jagannātha—matapos yumukod kay Viṣṇuśarmā—ay dagling lumisan sa banal na tawiran at nagtungo sa Kailāsa, ang bundok na sumasalo sa daigdig.

Verse 56

तदाप्रभृति तत्तीर्थं भारभूतीति विश्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्

Mula noon, ang banal na tawirang iyon ay nakilala sa pangalang “Bhārabhūti”; bantog sa lahat ng daigdig bilang tagapuksa ng mabibigat na kasalanan.

Verse 57

तत्र तीर्थे पुनर्वृत्तमितिहासं ब्रवीमि ते । सर्वपापहरं दिव्यमेकाग्रस्त्वं शृणुष्व तत्

Tungkol sa tīrthang iyon, isasalaysay ko sa iyo ang sinaunang kasaysayang muling naganap doon. Ito’y banal at nag-aalis ng lahat ng kasalanan—pakinggan mo nang buong pagtuon.

Verse 58

पुरा कृतयुगस्यादौ वैश्यः कश्चिन्महामनाः । सुकेश इति विख्यातस्तस्य पुत्रोऽतिधार्मिकः

Noong unang panahon, sa pasimula ng Kṛtayuga, may isang vaiśya na marangal ang loob, na kilala sa pangalang Sukeśa. Ang kanyang anak ay lubhang maka-dharma.

Verse 59

सोमशर्मेति विख्यातो मृतः पृथुललोचनः । स सखायं वणिक्पुत्रं कंचिच्चक्रे दरिद्रिणम्

Ang anak ay kilala sa pangalang Somaśarman; at sa kalaunan, O malalaking-mata, siya’y namatay. May ginawa siyang kaibigang anak ng mangangalakal, na nalugmok sa karalitaan.

Verse 60

सुदेवमिति ख्यातं सर्वकर्मसु कोविदम् । एकदा तु समं तेन व्यवहारमचिन्तयत्

Siya’y tanyag sa pangalang Sudeva, bihasa sa lahat ng gawain. Minsan, pinag-isipan niyang makipagsosyo sa kanya sa isang kalakalang magkatuwang.

Verse 61

सखे समुद्रयानेन गच्छावोत्तरणैः शुभैः । भाण्डं बहु समादाय मदीये द्रव्यसाधने

“Kaibigan, maglayag tayo sa dagat, tungo sa mga mapalad na daungan at tawiran. Magdala tayo ng maraming kalakal, at sa aking puhunan ay magtamo ng yaman.”

Verse 62

परं तीरं गमिष्याव उत्कर्षस्त्वावयोः समः । इति तौ मन्त्रयित्वा तु मन्त्रवत्समभीप्सितम्

“Pumaroon tayo sa kabilang pampang; ang pakinabang ay magiging pantay sa ating dalawa.” Sa gayong pagsasanggunian, itinakda nilang dalawa—na wari’y may matibay na panata—ang ninanasang gawain.

Verse 63

सर्वं प्रयाणकं गृह्य ह्यारूढौ लवणोदधिम् । तौ गत्वा तु परं भाण्डं विक्रीय पुरतस्तदा

Kinuha nila ang lahat ng baon sa paglalakbay at sumakay sa maalat na karagatan. Pagdating sa kabilang lupain, ipinagbili nila ang kanilang mga kalakal sa lungsod na nasa unahan.

Verse 64

प्राप्तौ बहु सुवर्णं च रत्नानि विविधानि च । नावं तां संगतां कृत्वा पश्चात्तावारुरोहतुः

Nagtamo sila ng maraming ginto at sari-saring hiyas. Pagkaraan, inihanda at inayos nila ang barko, at muling sumakay ang dalawa para sa pagbabalik.

Verse 65

नावमन्तर्जले दृष्ट्वा निशीथे स्वर्णसंभृताम् । दृष्ट्वा तु सोमशर्माणमुत्सङ्गे कृतमस्तकम्

Nang makita ang bangka sa gitna ng tubig sa hatinggabi, kargado ng ginto, at makita si Somaśarmā na nakahimlay, ang ulo’y nakapatong sa kandungan,

Verse 66

शयानमतिविश्वस्तं सहदेवो व्यचिन्तयत् । एष निद्रावशं यातो मयि प्राणान्निधाय वै

Nang makita ni Sahadeva na siya’y natutulog at lubos na nagtitiwala, naisip niya: “Napasailalim siya sa kapangyarihan ng antok, at sa akin nga ipinagkatiwala ang kanyang buhay.”

Verse 67

अस्याधीनमिदं सर्वं द्रव्यरत्नमशेषतः । उत्कर्षार्द्धं तु मे दद्यात्तत्र गत्वेति वा न वा

“Ang lahat ng kayamanan at lahat ng hiyas, ni walang natitira, ay nasa kanyang kapangyarihan. Ipagkakaloob kaya niya sa akin ang kalahati ng pakinabang pagdating namin doon—o hindi?”

Verse 68

इति निश्चित्य मनसा पापस्तं लवणोदधौ । चिक्षेप सोमशर्माणं पापध्यातेन चेतसा

Sa gayong pasya sa kanyang isip, ang makasalanan ay inihagis si Somaśarmā sa maalat na karagatan, taglay ang pusong dinungisan ng masamang balak.

Verse 69

उत्तीर्य तरणात्तस्माद्गत्वा संगृह्य तद्धनम् । ततः कतिपयाहोभिः संयुक्तः कालधर्मणा

Pagkatawid mula sa bangkang iyon, siya’y nagpunta at tinipon ang kayamanang yaon. Pagkaraan ng ilang araw lamang, sinalubong niya ang itinakda ng panahon—ang di-maiiwasang batas ng kamatayan.

Verse 70

गतो यमपुरं घोरं गृहीतो यमकिंकरैः । स नीतस्तेन मार्गेण यत्र संतपते रविः

Naparoon siya sa kakila-kilabot na lungsod ni Yama, sinunggaban ng mga lingkod ni Yama. Inakay siya sa landasing yaon, kung saan ang araw ay nanununog sa mapanlupig na init.

Verse 71

कृत्वा द्वादशधात्मानं सम्प्राप्ते प्रलये यथा । सुतीक्ष्णाः कण्टका यत्र यत्र श्वानः सुदारुणाः

Na wari’y nahati ang kanyang pagkatao sa labindalawang bahagi, gaya sa pagdating ng pagkalusaw. Pumasok siya sa mga dako na hitik sa matatalim na tinik, at sa bawat liko’y may mababangis at nakapanghihilakbot na aso.

Verse 72

तीक्ष्णदंष्ट्रा महाव्याला व्याघ्रा यत्र महावृकाः । सुतप्ता वालुका यत्र क्षुधा तृष्णा तमो महत्

Naroon ang malalaking ahas na may matutulis na pangil; naroon ang mga tigre at dambuhalang lobo. Ang buhangin doon ay naglalagablab sa init, at naghahari ang gutom, uhaw, at malalim na dilim.

Verse 73

पानीयस्य कथा नास्ति न छाया नाश्रमः क्वचित् । अन्नं पानीयसहितं यावत्तद्दीयते विषम्

Wala man lamang usap tungkol sa maiinom na tubig; wala ring lilim ni pahingahan saanman. At anumang pagkain at tubig na ibinibigay doon ay pawang lason lamang.

Verse 74

छायां संप्रार्थमानानां भृशं ज्वलति पावकः । तैर्दह्यमाना बहुशो विलपन्ति मुहुर्मुहुः

Sa mga humihingi ng lilim, lalo pang naglalagablab ang apoy. Paulit-ulit silang sinusunog, at sila’y humahagulhol nang paulit-ulit, muli’t muli.

Verse 75

हा भ्रातर्मातः पुत्रेति पतन्ति पथि मूर्छिताः । इत्थंभूतेन मार्गेण स गीतो यमकिंकरैः

Sumisigaw, “Ay, kapatid! Ina! Anak!” sila’y bumabagsak sa daan, nawawalan ng ulirat. Sa gayong landas siya’y itinataboy pasulong ng mga lingkod ni Yama.

Verse 76

यत्र तिष्ठति देवेशः प्रजासंयमनो यमः । ते द्वारदेशे तं मुक्त्वाचक्षुर्यमकिंकराः

Sa kinaroroonan ng Panginoon—si Yama, tagapigil at tagapamahala ng mga nilalang—doon, sa may pintuan, siya’y pinakakawalan ng mga lingkod ni Yama at isinusumbong ang nangyari.

Verse 77

बद्ध्वा तं गलपाशेन ह्यासीनं मित्रघातिनम् । अवधारय देवेश बुध्यस्व यदनन्तरम्

Itinali nila siya, ang pumatay sa kaibigan, sa lubid na nakasakal sa leeg, at pinaupo. Sabi nila: “O Panginoon, dinggin—unawain ang susunod.”

Verse 78

यम उवाच । न तु पूर्वं मुखं दृष्टं मया विश्वासघातिनाम् । ये मित्रद्रोहिणः पापास्तेषां किं शासनं भवेत्

Sinabi ni Yama: “Kailanma’y hindi ko pa nakita ang mukha ng mga nagtatraydor sa tiwala. Sa mga makasalanang taksil sa kaibigan, anong parusa ang nararapat?”

Verse 79

ऋषयोऽत्र विचारार्थं नियुक्ता निपुणाः स्थिताः । ते यत्र ब्रुवते तत्र क्षिपध्वं मा विचार्यताम्

Sinabi ni Yama: “Narito ang mga pantas na bihasa, itinalaga upang magpasya. Saan man sila mag-utos, ihagis siya roon agad—huwag nang pagtalunan pa.”

Verse 80

इत्युक्तास्ते तमादाय किंकराः शीघ्रगामिनः । मुनीशांस्तत्र तानूचुस्तं निवेद्य यमाज्ञया

Sa gayong pagkakasabi, kinuha siya ng mga matuling lingkod at dinala sa mga punong-muni roon; iniharap siya at nagsalita ayon sa utos ni Yama.

Verse 81

द्विजा अनेन मित्रं स्वं प्रसुप्तं निशि घातितम् । विश्वस्तं धनलोभेन को दण्डोऽस्य भविष्यति

(Sabi nila:) “O mga dalawahang-ipinanganak na pantas, sa taong ito pinaslang ang sarili niyang kaibigan—nagtitiwala at mahimbing sa gabi—dahil sa kasakiman sa yaman. Anong parusa ang nararapat sa kanya?”

Verse 82

मुनय ऊचुः । अदृष्टपूर्वमस्माभिर्वदनं मित्रघातिनाम् । कृत्वा पटान्तरे ह्येनं शृण्वन्तु गतिमस्य ताम्

Sinabi ng mga muni: “Kailanma’y di pa namin nakita ang mukha ng mga pumapatay sa kaibigan. Ilagay ang taong ito sa likod ng tabing, at pakinggan ng mga sugo ang kapalarang naghihintay sa kanya.”

Verse 83

ते शास्त्राणि विचार्याथ ऋषयश्च परस्परम् । आहूय यमदूतांस्तानूचुर्ब्राह्मणपुंगवाः

Pagkaraan, matapos nilang pagnilayan ang mga śāstra sa isa’t isa, ang mga rishi—mga pinakadakilang brāhmaṇa—ay ipinatawag ang mga sugo ni Yama at kinausap sila.

Verse 84

आलोकितानि शास्त्राणि वेदाः साङ्गाः स्मृतीरपि । पुराणानि च मीमांसा दृष्टमस्माभिरत्र च

“Sinuri namin ang mga śāstra—ang mga Veda na may mga sangay, pati ang mga Smṛti, ang mga Purāṇa, at ang Mīmāṃsā rin; at dito’y natitiyak namin ang tuntuning dapat makita sa bagay na ito.”

Verse 85

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च स्तेये गुर्वङ्गनागमे । निष्कृतिर्विहिता शास्त्रे कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

Sa pumapatay ng brāhmaṇa, sa umiinom ng alak, sa magnanakaw, at sa lumalapastangan sa asawa ng guru—may itinakdang pagtubos ang śāstra; ngunit sa taksil na walang utang-na-loob, walang pagtubos.

Verse 86

ये स्त्रीघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च ये बालब्रह्मघातिनः । विहिता निष्कृतिः शास्त्रे कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

Kahit sa pumapatay ng babae, sa pumapatay sa sariling guru, at sa pumapatay ng mga batang brāhmaṇa—may itinakdang pagtubos ang śāstra; ngunit sa taksil na walang utang-na-loob, walang pagtubos.

Verse 87

वापीकूपतडागानां भेत्तारो ये च पापिनः । उद्यानवाटिकानां च छेत्तारो ये च दुर्जनाः

Ang mga makasalanang sumisira at bumabasag ng mga balon, hakbang-balón, at mga lawa; at ang masasamang pumuputol ng mga halamanan at hardin—(maging sa ganitong mga nagkasala, kinikilala ng śāstra ang mga bunga at pag-uuri).

Verse 88

दावाग्निदाहका ये च सततं येऽसुहिंसकाः । न्यासापहारिणो ये च गरदाः स्वामिवञ्चकाः

Yaong nagsisindi ng apoy sa kagubatan, yaong laging nananakit sa mga nilalang, yaong nagnanakaw ng ipinagkatiwala, mga lasonero, at yaong dumadaya sa sariling panginoon—(maging sila’y binibilang sa mga makasalanan).

Verse 89

मातापितृगुरूणां च त्यागिनो दोषदायिनः । स्वभर्तृवञ्चनपरा या स्त्री गर्भप्रघातिनी

Yaong tumatalikod sa ina, ama, at guru at sa halip ay ibinibintang sa kanila ang mga kasalanan; at yaong babaeng abala sa pagdaraya sa asawa at pumapatay sa sinapupunan (nagpapalaglag)—(sila man ay kabilang sa mga nagkasala).

Verse 90

विवेकरहिता या स्त्री यास्नाता भोजने रता । द्विकालभोजनरतास्तथा वैष्णववासरे

Ang babaeng salat sa pag-unawa, na hindi naliligo ngunit nahuhumaling sa pagkain; at yaong mahilig kumain nang dalawang ulit sa isang araw—gayundin sa banal na araw ng Vaiṣṇava—ay sinisisi rin.

Verse 91

तासां स्त्रीणां गतिर्दृष्टा न तु विश्वासघातिनाम् । विश्वासघातिनां पुंसां मित्रद्रोहकृतां तथा

Ang hantungan ng gayong mga babae ay nakita na; ngunit hindi gayon sa mga nagtatraydor sa tiwala—sa mga lalaking sumisira sa pagtitiwala at gumagawa ng pagtataksil sa mga kaibigan.

Verse 92

तेषां गतिर्न वेदेषु पुराणेषु च का कथा । इति स्थितेषु पापेषु गतिरेषां न विद्यते

Para sa gayong mga tao, ni sa mga Veda ay walang itinurong kanlungan—ano pa kaya sa mga Purāṇa? Kaya habang sila’y nananatiling nakapirmi sa kasalanan, walang landas ng pagliligtas na natatagpuan para sa kanila.

Verse 93

नान्या गतिर्मित्रहनने विश्वस्तघ्ने च नः श्रुतम् । इतो नीत्वा यमदूता एनं विश्वस्तघातिनम्

Wala kaming narinig na ibang hantungan para sa pumapatay sa kaibigan, o sa pumapatay sa nagtiwala sa kanya. Kaya ang mga sugo ni Yama, pagdadala mula rito sa taksil sa tiwala…

Verse 94

कल्पकोटिशतं साग्रं पर्यायेण पृथक्पृथक् । नरकेषु च सर्वेषु त्रिंशत्कोटिषु संख्यया

Sa loob ng sandaang koting kalpa at higit pa—sa pag-ikot-ikot, isa-isa at muli’t muli—pinadaraan siya sa lahat ng mga impiyerno, na binibilang na tatlumpung koti.

Verse 95

क्षिप्यतामेष मित्रघ्नो विचारो मा विधीयताम् । इति ते वचनं श्रुत्वा किंकरास्तं निगृह्य च

“Ihagis ang mamamatay-tao ng kaibigan—huwag nang pag-isipan pa!” Pagkarinig sa salitang iyon, sinunggaban siya ng mga alagad at mahigpit na iginapos.

Verse 96

यत्र ते नरका घोरास्तत्र क्षेप्तुं गतास्ततः । ते तमादाय हि नरके घोरे रौरवसंज्ञिते

Pagkaraan, nagtungo sila sa kinaroroonan ng mga kakila-kilabot na impiyerno upang siya’y ihagis. Dinala nila siya sa nakapanghihilakbot na impiyernong tinatawag na Raurava.

Verse 97

चिक्षिपुस्तत्र पापिष्ठं क्षिप्ते रावोऽभवन्महान् । नरकस्थितभूतेषु मोक्तव्यो नैष पापकृत्

Doon nila inihagis ang sukdulang makasalanan; nang maihulog siya, umalingawngaw ang isang napakalakas na sigaw. Sa mga nilalang na nakapiit sa impiyerno, ang masamang gumagawa na ito’y hindi dapat palayain.

Verse 98

अस्य संस्पर्शनादेव पीडा शतगुणा भवेत् । यथा व्यथासिकाष्ठैश्च समिद्धैर्दहनात्मकैः

Sa pagdampi pa lamang sa kanya, ang pahirap ay magiging sandaang ulit—gaya ng pagkasunog na dulot ng naglalagablab na panggatong na nagdudulot ng matinding kirot.

Verse 99

भवति स्पर्शनात्तस्य किमेतेन कृतामलम् । यथा दुर्जनसंसर्गात्सुजनो याति लाघवम्

Sa pagdampi sa kanya, gayon ang nangyayari—ano pa kaya ang dungis na idinudulot niya? Gaya ng pakikisama sa masasama, kahit ang mabuti ay napapababa.

Verse 100

सन्निधानात्तथास्याशु क्षते क्षारावसेचनम् । प्रसादः क्रियतामाशु नीयतां नरकेऽन्यतः

Dahil sa kanyang mismong paglapit, wari’y agad na binuhusan ng alkalina ang sugat. Ipagkaloob ang habag ngayon din—dalhin siya sa ibang impiyerno.

Verse 101

एवमुक्तास्ततस्तैस्तु गतास्ते त्वशुचिं प्रति । तत्र ते नारकाः सन्ति पूर्ववत्तेऽपि चुक्रुशुः

Sa gayong utos, sila’y nagtungo sa maruming pook. Doon man ay naroon ang mga nilalang ng impiyerno, at gaya ng dati, sila rin ay nagsisigaw.

Verse 102

एवं ते किंकराः सर्वे पर्यटन्नरकमण्डले । नरकेऽपि स्थितिस्तस्य नास्ति पापस्य दुर्मतेः

Kaya ang lahat ng mga alagad ay patuloy na gumala sa buong saklaw ng impiyerno; sapagkat sa makasalanang masamang-isip na iyon, wala man lamang tiyak na pananatili—kahit sa impiyerno.

Verse 103

यदा तदा तु ते सर्वे तं गृह्य यमसन्निधौ । गत्वा निवेद्य तत्सर्वं यदुक्तं नारकैर्नरैः । नरके न स्थितिर्यस्य तस्य किं क्रियतां वद

At nang dumating ang isang sandali, silang lahat ay dinakip siya at dinala sa harapan ni Yama. Inihayag nila ang lahat ng sinabi ng mga nilalang sa impiyerno: “Ang walang tiyak na pook kahit sa impiyerno—ano ang dapat gawin? Sabihin mo sa amin.”

Verse 104

यम उवाच । पापिष्ठ एष वै यातु योनिं तिर्यङ्निषेविताम् । कालं मुनिभिरुद्दिष्टः तिर्यग्योनिं प्रवेश्यताम्

Sinabi ni Yama: “Ang pinakamasamang makasalanang ito’y tunay na pumaroon sa sinapupunang dinadalaw ng mga hayop. Sa panahong itinakda ng mga pantas, pumasok siya sa kapanganakang-hayop.”

Verse 105

एवमुक्ते तु वचने प्रजासंयमनेन च । स गतः कृमितां पापो विष्ठासु च पृथक्पृथक्

Nang bigkasin ang mga salitang iyon ng tagapigil sa mga nilalang, ang makasalanan ay napasailalim sa anyong uod—magkakahiwalay, sa sari-saring bunton ng dumi.

Verse 106

ततोऽसौ दंशमशकान् पिपीलिकसमुद्भवान् । यूकामत्कुणकाढ्यांश्च गत्वा पक्षित्वमागतः

Pagkaraan, siya’y naging mga langaw na nanunuklaw at mga lamok, na isinilang sa hanay ng mga langgam; at, punô ng kuto at surot, sa huli’y umabot sa kalagayang ibon.

Verse 107

स्थावरत्वं गतः पश्चात्पाषाणत्वं ततः परम् । सरीसृपानजगरवराहमृगहस्तिनः

Pagkaraan ay napasailalim siya sa kalagayan ng mga di-gumagalaw na nilalang, at saka pa sa pagiging bato; at mula roon ay (dumaan sa mga kapanganakang) gumagapang na hayop, sawa, baboy-ramo, usa, at elepante.

Verse 108

वृकश्वानखरोष्ट्रांश्च सूकरीं ग्रामजातिकाम् । योनिमाश्वतरीं प्राप्य तथा महिषसम्भवाम्

Naging mga lobo, aso, asno, at kamelyo rin siya; at pumasok sa sinapupunan ng inahing baboy na pinalaki sa nayon. Nakamit niya ang kapanganakan bilang mula, at gayundin ang pagsilang bilang kalabaw.

Verse 109

एताश्चान्याश्च बह्वीर्वै प्राप योनीः क्रमेण वै । स ता योनीरनुप्राप्य धुर्योऽभूद्भारवाहकः

Ang mga ito at marami pang iba, sunod-sunod niyang tinamong mga sinapupunan. Pagdaan sa mga yaong kapanganakan, siya’y naging hayop na pangkarga, tagapasan ng mabibigat na pasan.

Verse 110

स गृहे पार्थिवेशस्य धार्मिकस्य यशस्विनः । स दृष्ट्वा कार्त्तिकीं प्राप्तामेकदा नृपसत्तमः

Siya’y isinilang sa tahanan ng isang haring matuwid at bantog. Minsan, ang pinakadakilang hari, nang makita niyang dumating na ang banal na panahong Kārttikī, ay nagbigay-pansin.

Verse 111

पुरोहितं समाहूय ब्राह्मणांश्च तथा बहून् । न गृहे कार्त्तिकीं कुर्यादेतन्मे बहुशः श्रुतम्

Ipinatawag niya ang kanyang purohita at marami ring brāhmaṇa, at sinabi: “Hindi dapat ganapin ang panatang Kārttikī sa loob ng bahay—ito ang paulit-ulit kong narinig.”

Verse 112

समेताः कुत्र यास्याम इति ब्रूत द्विजोत्तमाः । यो गृहे कार्त्तिकीं कुर्यात्स्नानदानादिवर्जितः

“Ngayong tayo’y nagkatipon, sabihin ninyo—saan tayo tutungo, O pinakamahuhusay na dvija? Sapagkat ang sinumang magpanata ng Kārttika sa bahay lamang, na walang paliligo, pagkakawanggawa, at iba pa…”

Verse 113

संवत्सरकृतात्पुण्यात्स बहिर्भवति श्रुतिः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तीर्थं सर्वगुणान्वितम्

“Ayon sa narinig na kautusang banal, siya’y napapahiwalay sa bunga ng kabutihang naipon sa loob ng isang taon. Kaya, sa buong pagsisikap, hanapin ang isang tīrtha na puspos ng lahat ng mabubuting katangian.”

Verse 114

सहितास्तत्र गच्छामः स्नातुं दातुं च शक्तितः । एवमुक्ते तु वचने पार्थिवेन द्विजोत्तमाः

“Sama-sama tayong pumaroon—upang maligo at magbigay-kawanggawa ayon sa ating makakaya.” Nang masabi ng hari ang mga salitang ito, ang mahuhusay na brāhmaṇa…

Verse 115

ऊचुः श्रेष्ठं नृपथेष्ठ रेवाया उत्तरे तटे । भारेश्वरेति विख्यातं मुक्तितीर्थं नृपोत्तम

Sinabi nila: “O hari na minamahal sa landas ng mga maharlika, ang pinakadakila ay sa hilagang pampang ng Revā; tanyag bilang Bhāreśvara, isang tīrtha na nagkakaloob ng mokṣa, O pinakamainam sa mga pinuno.”

Verse 116

तत्र यामो वयं सर्वे सर्वपापक्षयावहम् । एवमुक्तः स नृपतिर्गृहीत्वा प्रचुरं वसु

“Doon tayong lahat tumungo; nagdudulot iyon ng pagkalipol ng lahat ng kasalanan.” Sa gayong pananalita, ang hari, matapos kumuha ng saganang yaman para sa mga handog…

Verse 117

शकटं संभृतं कृत्वा तत्र युक्तः स धूर्वहः । यः कृत्वा मित्रहननं गोयोनिं समुपागतः

Matapos ihanda nang mabuti ang kariton, siya’y umalis na nakayuko sa paglalakbay, na nakapaanod sa hila. May isang hayop na panghila na, dahil sa pagpatay sa kaibigan, ay nagkamit ng kapanganakan sa sinapupunan ng isang baka.

Verse 118

इत्थं स नर्मदातीरे सम्प्राप्तस्तीर्थमुत्तमम् । गत्वा चतुर्दशीदिने ह्युपवासकृतक्षणः

Sa gayon, narating niya ang dakilang tīrtha sa pampang ng Narmadā. Pagdating sa ika-labing-apat na araw ng buwan (caturdaśī), nagsagawa siya ng pag-aayuno sa panahong iyon.

Verse 119

गत्वा स नर्मदातीरे नाम रुद्रेत्यनुस्मरन् । शुचिप्रदेशाच्च मृदं मन्त्रेणानेन गृह्यताम्

Pagpunta sa pampang ng Narmadā at paggunita sa pangalang “Rudra,” dapat kumuha ng lupa o putik mula sa malinis na pook, sa pamamagitan ng mantrang ito: “Kunin nawa.”

Verse 120

उद्धृतासि वराहेण रुद्रेण शतबाहुना । अहमप्युद्धरिष्यामि प्रजया बन्धनेन च

“Ikaw ay iniahon ni Varāha—ni Rudra na may sandaang bisig. Ako man ay iaahon ang aking sarili, kasama ang mga supling at ang mga tanikalang nagbubuklod sa akin.”

Verse 121

स एवं तां मृदं नीत्वा मुक्त्वा तीरे तथोत्तरे । ददर्श भास्करं पश्चान्मन्त्रेणानेन चालभेत्

Sa gayon, dinala niya ang banal na putik na iyon at, matapos itong ilagak sa pampang—sa hilagang baybayin—namasdan niya ang Araw; pagkaraan, dapat siyang humipo o maghandog sa pagsamba sa pamamagitan ng mantrang ito.

Verse 122

अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे । मृत्तिके हर मे पापं जन्मकोटिशतार्जितम्

O Daigdig—pinabanal ng yapak ng kabayo, ng karwahe, at ni Viṣṇu—O banal na putik, alisin mo ang aking mga kasalanang naipon sa daan-daang milyong kapanganakan.

Verse 123

तत एवं विगाह्यापो मन्त्रमेतमुदीरयेत् । त्वं नर्मदे पुण्यजले तवाम्भः शङ्करोद्भवम्

Pagkaraan, sa ganitong paraan na lumusong sa tubig, bigkasin ang mantrang ito: “O Narmadā, banal ang iyong tubig; ang iyong mga alon ay nagmula kay Śaṅkara.”

Verse 124

स्नानं प्रकुर्वतो मेऽद्य पापं हरतु चार्जितम् । स स्नात्वानेन विधिना संतर्प्य पितृदेवताः

Nawa’y maalis ngayon ang kasalanang aking naipon habang isinasagawa ko ang paliligo. Pagkaligo ayon sa ritong ito, dapat niyang bigyang-lugod ang mga Pitṛ at ang mga diyos sa pamamagitan ng mga handog.

Verse 125

ययौ देवालयं पश्चादुपहारैः समन्वितः । भक्त्या संचिन्त्य सान्निध्ये शङ्करं लोकशङ्करम्

Pagkaraan, taglay ang mga handog, nagtungo siya sa templo; at sa debosyon, taimtim na nagmuni-muni kay Śaṅkara—ang tagapagpala ng mga daigdig—sa Kanyang banal na harapan.

Verse 126

पुराणोक्तविधानेन पूजां समुपचक्रमे । पूजाचतुष्टयं देवि शिवरात्र्यां निगद्यते

Sinimulan niya ang pagsamba ayon sa paraang itinuro sa mga Purāṇa. O Diyosa, sa Śivarātri ay itinatakda ang apat na uri ng pagsamba.

Verse 127

संस्नाप्य प्रथमे यामे पञ्चगव्येन शङ्करम् । घृतेन पूरणं पश्चात्कृतं नृपवरेण तु

Sa unang pagbabantay ng gabi, pinaliguan niya si Śaṅkara ng pañcagavya; pagkaraan, ang dakilang hari ay nagsagawa ng pagpapahid ng ghee.

Verse 128

धूपदीपनैवेद्याद्यं संकल्प्य च यथाविधि । अर्घेणानेन देवेशं मन्त्रेणानेन शङ्करम्

Matapos taimtim na itakda ang sankalpa at ayusin ayon sa tuntunin ang insenso, ilawan, at mga handog, sinamba niya ang Panginoon ng mga diyos sa arghya na ito, at si Śaṅkara sa mantrang ito.

Verse 129

नमस्ते देवदेवेश शम्भो परमकारण । गृहाणार्घमिमं देव संसाराघमपाकुरु

Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos—O Śambhu, ang sukdulang sanhi. Tanggapin Mo ang arghya na ito, O Deva, at pawiin ang kasalanang bunga ng pag-iral sa sanlibutan.

Verse 130

वित्तानुरूपतो दत्तं सुवर्णं मन्त्रकल्पितम् । अग्निर्हि देवाः सर्वे सुवर्णं च हुताशनात्

Maghandog ng ginto ayon sa kakayahan, pinabanal sa pamamagitan ng mantra. Sapagkat si Agni ay tunay na lahat ng mga diyos, at ang ginto’y isinilang mula kay Hutāśana, ang Apoy.

Verse 131

अतः सुवर्णदानेन प्रीताः स्युः सर्वदेवताः । तदर्घं सर्वदा दातुः प्रीतो भवतु शङ्करः

Kaya sa pag-aalay ng ginto, nalulugod ang lahat ng mga diyos. At sa handog na arghya na yaon, nawa’y laging malugod si Śaṅkara sa nagkakaloob.

Verse 132

अनेन विधिना तेन पूजितः प्रथमे शिवः । यामे द्वितीये तु पुनः पूर्वोक्तविधिना चरेत्

Sa ganitong itinakdang paraan, sinamba si Śiva sa unang pagbabantay ng gabi. Pagdating ng ikalawang pagbabantay, muling isagawa ayon sa naunang sinabi na pamamaraan.

Verse 133

स्नापयामास दुग्धेन गव्येन त्रिपुरान्तकम् । तंदुलैः पूरणं पश्चात्कृतं लिङ्गस्य शूलिनः

Pinaliguan niya si Tripurāntaka ng gatas ng baka; pagkaraan, naghandog siya ng mga butil ng bigas bilang pagpuno at alay sa liṅga ng Panginoong may trident.

Verse 134

कृत्वा विधानं पूर्वोक्तं दत्तं वस्त्रयुगं सितम् । श्वेतवस्त्रयुगं यस्माच्छङ्करस्यातिवल्लभम्

Matapos isagawa ang naunang binanggit na ritwal, naghandog siya ng isang pares ng puting kasuotan; sapagkat ang pares ng puting damit ay lubhang minamahal ni Śaṅkara.

Verse 135

प्रीतो भवति वै शम्भुर्दत्तेन श्वेतवाससा । यामं तृतीयं सम्प्राप्तं दृष्ट्वा नृपतिसत्तमः

Tunay na nalulugod si Śambhu sa handog na puting kasuotan. Nang makita ng pinakamainam na hari na dumating na ang ikatlong pagbabantay ng gabi, siya’y nagpatuloy pa.

Verse 136

देवं संस्नाप्य मधुना पूरणं चक्रिवांस्तिलैः । तिलद्रोणप्रदानं च कुर्यान्मन्त्रमुदीरयन्

Pagkatapos paliguan ang Diyos ng pulot, isinagawa niya ang pag-aalay gamit ang linga. At habang bumibigkas ng mantra, dapat din siyang maghandog ng isang droṇa na sukat ng linga.

Verse 137

तिलाः श्वेतास्तिलाः कृष्णाः सर्वपापहरास्तिलाः । तिलद्रोणप्रदानेनु संसारश्छिद्यतां मम

Linga—puting linga, itim na linga—ang linga ay tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. Sa pag-aalay ng isang droṇa na sukat ng linga, nawa’y maputol ang aking pagkakagapos sa sansāra.

Verse 138

अनेन विधिना राजा यामिनीयामपूजनम् । अतिवाह्य विनोदेन ब्रह्मघोषेण जागरम्

Sa ganitong paraan, isinagawa ng hari ang pagsamba sa bawat pagbabantay ng gabi. Ipinagdiwang niya ang pagpupuyat nang may debosyon at galak, kasabay ng pag-awit ng mga banal na tunog ng Veda.

Verse 139

चकार पूजनं शम्भोर्बहुपुण्यप्रसाधकम् । ये जागरे त्रिनेत्रस्य शिवरात्र्यां शिवस्थिताः

Isinagawa niya ang pagsamba kay Śambhu, na nagdudulot ng saganang kabutihang-loob at dakilang gantimpala. Yaong mga nagpupuyat para sa Tatlong-Matang Panginoon sa Śivarātri, na nananatili kay Śiva at nakatuon ang isip sa Kanya,

Verse 140

ते यां गतिं गताः पार्थ न तां गच्छन्ति यज्विनः । पापानि यानि कानि स्युः कोटिजन्मार्जितान्यपि

O Pārtha, ang kalagayang nararating ng mga nagbabantay sa Śivarātri ay hindi naaabot kahit ng mga nagsasagawa ng mga yajña. Anumang kasalanan man—kahit yaong naipon sa milyun-milyong kapanganakan—

Verse 141

हरकेशवयोः स्नान्ति जागरे यान्ति संक्षयम् । यावन्तो निमिषा नृणां भवन्ति निशि जाग्रताम्

Sa pagbabantay, ang mga kasalanang may kaugnayan kina Hara at Keśava ay nahuhugasan at nalilipol. Sapagkat gaano karaming sandali ang ginugugol ng mga tao sa paggising sa gabi,

Verse 142

निमिषे निमिषे राजन्नश्वमेधफलं ध्रुवम् । उपवासपराणां च देवायतनवासिनाम्

Sa bawat sandali, O Hari, tiyak ang bunga ng Aśvamedha. Ito’y para sa mga nakatuon sa pag-aayuno at sa mga nananahan sa loob ng banal na pook ng templo ng Diyos.

Verse 143

शृण्वतां धर्ममाख्यानं ध्यायतां हरकेशवौ । न तां बहुसुवर्णेन क्रतुना गतिमाप्नुयुः

Sa mga nakikinig sa salaysay na ito ng dharma at nagmumuni-muni kina Hara at Keśava, ang gayong kaganapang espirituwal ay hindi maaabot kahit sa mga ritwal na may saganang ginto.

Verse 144

शिवरात्रिस्तिथिः पुण्या कार्त्तिकी च विशेषतः । रेवाया उत्तरं कूलं तीरं भारेश्वरेति च

Banal ang tithi ng Śivarātri, lalo na sa buwan ng Kārttika. Ang hilagang pampang ng Revā ay tanyag din bilang ang tawiran (tīrtha) na Bhāreśvara.

Verse 145

जागृतश्चातिदुःखेन कथं पापं न हास्यति । इत्थंस जागरं कृत्वा शिवरात्र्यां नरेश्वरः

Kung ang tao’y magpupuyat kahit sa matinding hirap, paanong hindi liliit ang kasalanan? Kaya, O panginoon ng mga tao, sa pagganap ng gayong pagpupuyat sa Śivarātri…

Verse 146

प्रभाते विमले गत्वा नर्मदातीरमुत्तमम् । स्नापितास्तेन ते सर्वे वाहनानि गजादयः

Sa dalisay na bukang-liwayway, nagtungo siya sa marangal na pampang ng Narmadā; at sa pamamagitan niya, ang lahat ng sasakyan—mga elepante at iba pa—ay pinaliguan.

Verse 147

यैस्तु वाहैर्गतस्तीर्थं स्नातोऽहं स्नापयामि तान् । तत्र मध्यस्थितः स्नातस्तिर्यक्त्वान्निर्गतो वणिक्

“Sa alinmang sasakyan ako nakarating sa tīrtha at nakapaligo, yaon ding mga sasakyan ang pinaliliguan ko.” Pagkaligo roon habang nakatayo sa gitna ng agos, lumitaw ang isang mangangalakal—nakalaya sa kapanganakang-hayop.

Verse 148

दानं ददौ तानुद्दिश्य किंचिच्छक्त्यनुरूपतः । तेन वाहकृताद्दोषान्मुक्तो भवति मानवः

Nagbigay siya ng dāna (kawanggawa) na iniaalay para sa kanila, ayon sa abot ng kanyang kakayahan. Sa pamamagitan nito, ang tao’y napapalaya sa mga pagkukulang na nalilikha sa paggamit ng sasakyan at pagdadala.

Verse 149

अन्यथासौ कृतो लाभः कृतो व्रजति तान् प्रति । संस्नाप्य तं ततो राजा स्वयं स्नात्वा विधानतः

Kung hindi, ang anumang pakinabang na natamo ay magiging walang saysay at babalik na laban sa kanila. Kaya’t pinaliguan muna ng hari siya ayon sa tuntunin, at saka ang hari mismo ay naligo ayon sa wastong ritwal.

Verse 150

संतर्प्य पितृदेवांश्च कृत्वा श्राद्धं यथाविधि । कृत्वा पिण्डान्पितृभ्यश्च वृषमुत्सृज्य लक्षणम्

Matapos bigyang-lugod ang mga Pitṛ at ang mga Deva, at isagawa ang śrāddha ayon sa tuntunin; matapos ihandog ang mga piṇḍa sa mga ninuno, pinalaya niya ang isang torong may tanda, ayon sa itinakda.

Verse 151

गत्वा देवालयं पश्चाद्देवं तीर्थोदकेन च । संस्नाप्य पञ्चगव्येन ततः पञ्चामृतेन च

Pagkaraan, nagtungo siya sa templo; pinaliguan niya ang Diyos ng banal na tubig ng tīrtha, saka isinagawa ang abhiṣeka sa pañcagavya, at pagkatapos ay sa pañcāmṛta rin.

Verse 152

सर्वौषधिजलेनैव ततः शुद्धोदकेन च । चन्दनेन सुगन्धेन समालभ्य च शङ्करम्

Una, paliliguan niya ang Panginoon ng tubig na hinaluan ng lahat ng halamang-gamot, at saka ng dalisay na tubig; at pahiran niya si Śaṅkara ng mabangong paste ng sandalwood.

Verse 153

कुङ्कुमैश्च सकर्पूरैर्गन्धैश्च विविधैस्तथा । पुष्पौघैश्च सुगन्धाढ्यैश्चतुर्थं लिङ्गपूरणम्

Gamit ang kuṅkuma, kasama ang kapur, at iba’t ibang pabango; at sa mga bunton ng mababangong bulaklak—ito ang ikaapat na paraan ng pagpupugay at pag-aayos sa liṅga.

Verse 154

कृतं नृपवरेणात्र कुर्वता पूर्वकं विधिम् । गोदानं च कृतं पश्चाद्विधिदृष्टेन कर्मणा

Dito, ang dakilang hari ay nagsagawa ng paunang ritwal ayon sa itinakdang pamamaraan; at pagkaraan, isinagawa rin niya ang pag-aalay ng baka (godāna), ayon sa gawaing itinuro ng batas.

Verse 155

धेनुके रुद्ररूपासि रुद्रेण परिनिर्मिता । अस्मिन्नगाधे संसारे पतन्तं मां समुद्धर

O dhenu, ikaw ay mismong anyo ni Rudra, nilikha ni Rudra. Sa di-masukat na karagatan ng makamundong pag-iral, habang ako’y nalulunod—iahon mo ako.

Verse 156

धेनुं स्वलंकृतां दद्यादनेन विधिना ततः । क्षमाप्य देवदेवेशं ब्राह्मणान् भोजयेद्बहून्

Pagkaraan, ayon sa paraang ito, maghandog siya ng isang dhenu na maringal ang palamuti; at matapos humingi ng tawad sa Panginoon ng mga diyos, magpakain siya ng maraming brāhmaṇa.

Verse 157

षड्विधैर्भोजनैर्भक्ष्यैर्वासोभिस्तान् समर्चयेत् । दक्षिणाभिर्विचित्राभिः पूजयित्वा क्षमापयेत्

Dapat niyang parangalan sila sa anim na uri ng pagkain, sa mga masasarap na handog, at sa mga kasuotan; at matapos silang sambahin sa sari-saring dakṣiṇā, muli siyang humingi ng kapatawaran.

Verse 158

स स्वयं बुभुजे पश्चात्परिवारसमन्वितः । तामेव रजनीं तत्र न्यवसज्जगतीपतिः

Pagkaraan, siya mismo ay kumain, kasama ang kanyang mga kasama; at sa gabing iyon din, ang panginoon ng lupain ay nanuluyan doon.

Verse 159

तस्य तत्रोषितस्यैवं निशीथेऽथ नरेश्वर । आकाशे सोऽति शुश्राव दिव्यवाणीसमीरितम्

Habang siya’y nananatili roon nang gayon, sa hatinggabi, O hari, malinaw niyang narinig sa kalangitan ang isang tinig na makalangit na binibigkas.

Verse 160

वागुवाच । राजन्समं ततो लोके फलं भवति साम्प्रतम् । संसारसागरे ह्यत्र पतितानां दुरात्मनाम्

Wika ang nagsalita: “O hari, ngayon sa daigdig ay lumilitaw ang kapantay na bunga ng gawaing iyon, para sa mga nalugmok dito sa karagatan ng pag-iral sa sansara—mga kaluluwang nababalisa.”

Verse 161

यदि संनिधिमात्रेण फलं तत्रोच्यते कथम् । यदि शंतनुवंशस्य तत्रोन्मादकरं भवेत्

“Kung sa pamamagitan lamang ng paglapit ay sinasabing lumilitaw ang bunga roon, paano mangyayari iyon? At kung gayon nga, sa angkan ni Śaṃtanu ay magiging sanhi iyon ng pagkahibang at pagkalito.”

Verse 162

य एष त्वद्गृहे वोढा ह्यतिभारधुरंधरः । अनेन मित्रहननं पापं विश्वासघातनम्

“Ang mismong hayop na pasan sa iyong tahanan, na kayang magdala ng napakabigat na karga, ay nagkasala noon: pinaslang ang isang kaibigan—isang masamang pagtataksil sa tiwala.”

Verse 163

कृतं जन्मसहस्राणामतीते परिजन्मनि । गतेन पाप्मनात्मानं नरकेषु च संस्थितिः

“Dahil sa kasalanang iyon na nagawa sa dating muling-kapanganakan, sa loob ng libu-libong pagsilang ay napadpad ang kanyang kaluluwa at nanahan sa mga daigdig ng impiyerno.”

Verse 164

ततो योनिसहस्रेषु गतिस्तिर्यक्षु चैव हि । गोयोनिं समनुप्राप्तस्त्वद्गृहे स सुदुर्मतिः

“Pagkaraan, sa libu-libong sinapupunan siya dumaan at gumala sa mga kapanganakang-hayop; sa huli, ang masamang-isip na iyon ay nagkamit ng kapanganakang baka at napunta sa iyong tahanan.”

Verse 165

स्नापितश्च त्वया तीर्थे ह्यस्मिन् पर्वसमागमे । दृष्ट्वा पूजां त्वया कॢप्तां कृता जागरणक्रिया

Sa banal na tawiran na ito, sa pagtitipon ng kapistahan, siya’y pinaliguan mo. Nang makita niya ang pagsambang iyong inihanda, isinagawa rin niya ang panatang pagpupuyat.

Verse 166

तेन निष्कल्मषो जातो मुक्त्वा देहं तवाग्रतः । स्वर्गं प्रति विमानस्थः सोऽद्य राजन्गमिष्यति

Dahil doon, siya’y naging walang dungis; sa harap mo mismo, iniwan niya ang katawan. Nakaupo sa makalangit na sasakyan, ngayon, O Hari, tutungo siya sa langit.

Verse 167

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवमुक्ते निपतितो धुर्यः प्राणैर्व्ययुज्यत । विमानवरमारूढस्तत्क्षणात्समदृश्यत

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nang masabi ito, bumagsak ang hayop na pasan at nahiwalay sa hininga ng buhay. Sa sandaling iyon, nakasakay sa maringal na sasakyang makalangit, siya’y nakita sa anyong dibino.

Verse 168

स तं प्रणम्य राजेन्द्रमुवाच प्रहसन्निव

Pagkatapos yumukod sa panginoon ng mga hari, siya’y nagsalita na wari’y nakangiti.

Verse 169

वृष उवाच । भोभो नृपवरश्रेष्ठ तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । यत्र चास्मद्विधस्तीर्थे मुच्यते पातकैर्नरः । मया ज्ञातमशेषेण मत्समो नास्ति पातकी

Sinabi ni Vṛṣa: O pinakadakila sa mga hari! Tunay na pinakamataas ang kadakilaan ng banal na tawirang ito—sapagkat dito, kahit ang tulad ko ay napapalaya sa mga kasalanan. Ganap kong naunawaan: wala nang makasalanang hihigit pa sa akin.

Verse 170

अतः परं किं तु कुर्यां परं तीर्थानुकीर्तनम् । भवान्माता भवन्भ्राता भवांश्चैव पितामहः

Ano pa ang magagawa ko kundi ang umawit ng papuri sa banal na tīrtha? Ikaw sa akin ay ina, ikaw ay kapatid, at tunay na ikaw ay lolo sa ama.

Verse 171

क्षन्तव्यं प्रणतोऽस्म्यद्य यस्मिंस्तीर्थे हि मादृशाः । गतिमीदृग्विधां यान्ति न जाने तव का गतिः

Patawarin mo ako—ako’y nagpapatirapa ngayon. Sa tīrthang ito, ang mga tulad ko’y nakakamit ang ganitong hantungan; hindi ko mawari kung ano ang iyong hantungan.

Verse 172

समाराध्य महेशानं सम्पूज्य च यथाविधि । का गतिस्तव संभाष्या देह्यनुज्ञां मम प्रभो

Matapos sambahin si Maheśāna at maghandog ng pagsamba ayon sa tuntunin, sinabi niya: “Ano ang iyong tatahaking landas matapos makipag-usap sa akin? Ipagkaloob mo ang iyong pahintulot, O Panginoon.”

Verse 173

त्वरयन्ति च मां ह्येते दिविस्थाः प्रणयाद्गणाः । स्वस्त्यस्तु ते गमिष्यामीत्युक्त्वा सोऽन्तर्दधे क्षणात्

“Minamadali ako ng mga tagapaglingkod na nasa langit, dahil sa pag-ibig. Nawa’y mapasa iyo ang pagpapala; ako’y yayaon na.” Pagkasabi nito, siya’y naglaho sa isang kisapmata.

Verse 174

श्रीमार्कण्डेय उवाच । गते चादर्शनं तत्र स राजा विस्मयान्वितः । तीर्थमाहात्म्यमतुलं वर्णयन्स्वपुरं गतः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Nang siya’y umalis at di na nakita roon, ang hari—punô ng pagkamangha—ay nagbalik sa sariling lungsod, ipinahahayag ang di-mapapantayang kadakilaan ng tīrthang iyon.”

Verse 175

इत्थंभूतं हि तत्तीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । सर्वपापक्षयकरं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम्

Ganyan nga ang banal na tīrtha na nakalagay sa Narmadā—pinakamataas, pumupuksa sa lahat ng dalamhati at nagpapawi ng lahat ng kasalanan.

Verse 176

उपपापानि नश्यन्ति स्नानमात्रेण भारत । कार्त्तिकस्य चतुर्दश्यामुपवासपरायणः

O Bhārata, ang maliliit na kasalanan ay nawawala sa pagligo pa lamang (doon). At sa ika-labing-apat ng Kārttika, maging tapat sa pag-aayuno.

Verse 177

चतुर्धा पूरयेल्लिङ्गं तस्य पुण्यफलं शृणु । ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः

Apat na paraan ang pag-aalay upang mapuno ang liṅga; pakinggan ang bunga ng kabanalan nito. Ang apat na dakilang kasalanan ay: pagpatay sa brāhmaṇa, pag-inom ng nakalalasing, pagnanakaw, at paglapit sa asawa ng sariling guru.

Verse 178

महापापानि चत्वारि चतुर्भिर्यान्ति संक्षयम् । सोऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलमुत्तमम्

Ang apat na dakilang kasalanang ito ay napapawi sa pamamagitan ng apat na iyon (na pagsasagawa). Nakakamit niya ang pinakamataas na bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 179

कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यामुपोषितः । स्वर्णदानाच्च तत्तीर्थे यज्ञस्य लभते फलम्

Kung sa ika-labing-apat ng maliwanag na kalahati ng Kārttika ay mag-ayuno, at sa tīrtha ring iyon ay maghandog ng ginto, matatamo ang bunga ng isang dakilang sakripisyo.

Verse 180

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां वैशाखे मासि पूर्ववत् । दीपं पिष्टमयं कृत्वा पितॄन् सर्वान् विमोक्षयेत्

O kaya, sa ikawalo o ika-labing-apat na tithi sa buwang Vaiśākha, gaya ng nauna: gumawa ng ilawang yari sa masa, at palalayain ang lahat ng ninuno.

Verse 181

तत्र यद्दीयते दानमपि वालाग्रमात्रकम् । तदक्षयफलं सर्वमेवमाह महेश्वरः

Anumang kawanggawa roon—kahit kasingliit ng dulo ng isang buhok—nagiging bungang di-nauubos; gayon ang wika ni Maheśvara (Śiva).

Verse 182

भारभूत्यां मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गती राजञ्छिवलोकान्निरन्तरम्

O Hari, para sa mga taong may disiplina at mapagnilay na namamatay sa Bhārabhūtyā, ang landas ay di na maibabalik: walang patid silang tumutungo sa kaharian ni Śiva.

Verse 183

अथवा लोकवृत्त्यर्थं मर्त्यलोकं जिगीषति । साङ्गवेदज्ञविप्राणां जायते विमले कुले

O kaya, kung nagnanais siyang magbalik sa daigdig ng tao alang-alang sa mga tungkuling panlipunan at wastong pamumuhay, isisilang siya sa dalisay na angkan ng mga brāhmaṇa na bihasa sa Veda at mga sangay nito.

Verse 184

धनधान्यसमायुक्तो वेदविद्यासमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

Pinagkalooban ng yaman at saganang ani, ganap sa kaalamang Veda, malaya sa lahat ng karamdaman, mabubuhay siya ng sandaang taglagas (taon).

Verse 185

पुनस्तत्तीर्थमासाद्य ह्यक्षयं पदमाप्नुयात्

Muli, pagdating niya sa tīrtha na iyon, tunay na matatamo niya ang di-nasisirang kalagayan.

Verse 186

एतत्पुण्यं पापहरं कथितं ते नृपोत्तम । भारतेदं महाख्यानं शृणु चैव ततः परम्

O pinakamainam sa mga hari, naipahayag na sa iyo ang mapagpalang salaysay na ito na pumupuksa sa kasalanan. Ngayon, pakinggan mo pa ang dakilang kasaysayang ito na iniingatan sa tradisyong Bhārata.