Adhyaya 204
Ipinapakita sa Kabanata 204 ang isang pag-uusap kung saan itinuturo ni Mārkaṇḍeya ang Bhṛgu Tīrtha, na kinikilalang Paitāmaha Tīrtha—pinakamakapangyarihang banal na pook na nakapapawi at nakapapawiwasak ng kasalanan at masamang karma. Tinanong ni Yudhiṣṭhira kung bakit si Brahmā, ang dakilang ninuno ng sansinukob, ay sumamba kay Maheśvara (Śiva) nang may matinding debosyon. Isinalaysay ni Mārkaṇḍeya ang sinaunang itihāsa: nang magnasa si Brahmā na lumapit sa sarili niyang anak na babae, isinumpa siya ni Śiva—humina ang kanyang Veda at kaalaman, at nabawasan ang kanyang katayuang karapat-dapat sambahin sa harap ng mundo. Dahil sa matinding dalamhati, nagsagawa si Brahmā ng mahabang tapas sa hilagang pampang ng ilog Revā, palagiang naliligo at nagpapasamo kay Śiva sa loob ng tatlong daang taon. Nalugod si Śaṅkara at ibinalik ang pagiging karapat-dapat ni Brahmā na sambahin sa mga pana-panahong pagdiriwang, at ipinahayag na mananatili Siya roon kasama ng mga diyos at mga pitṛ (mga ninuno). Kaya’t sumikat ang tīrtha bilang Paitāmaha, ang pinakamainam sa lahat ng tīrtha. Itinatakda rin ng kabanata ang panahon at bunga ng ritwal: ang pagligo lalo na sa araw ng amāvāsyā (bagong buwan) sa madilim na kalahati ng buwan ng Bhādrapada, at ang pagsasagawa ng tarpaṇa para sa mga ninuno at mga diyos, ay nagbibigay ng mahabang kasiyahan sa mga ninuno kahit kaunti lamang ang handog (isang piṇḍa o tubig na may linga ng linga/buto ng sesame). Binibigyang-diin ang patuloy na pagganap ng śrāddha kapag ang araw ay nasa Kanyā (Virgo), at sinasabing ang bunga ng śrāddha sa lahat ng pitṛ-tīrtha ay natatamo rito sa amāvāsyā. Sa wakas, sinasabi na ang sinumang maligo at sumamba kay Śiva ay mapapalaya sa malalaki at maliliit na pagkukulang; at ang mamamatay sa tīrtha na ito na may disiplinadong isip ay tiyak na makararating sa Rudra-loka at hindi na babalik.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भृगुतीर्थं ततो गच्छेत्तीर्थराजमनुत्तमम् । पैतामहं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Pagkaraan, marapat na magtungo sa Bhṛgu-tīrtha, ang walang kapantay na hari ng mga banal na tawiran—tinatawag na ‘Paitāmaha,’ lubhang mapagpala at tagapuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 2
ब्रह्मणा तत्र तीर्थे तु पुरा वर्षशतत्रयम् । आराधनं कृतं शम्भोः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
Doon sa tīrtha na iyon, noong unang panahon, si Brahmā ay nagsagawa ng pagsamba kay Śambhu sa loob ng tatlong daang taon, dahil sa isang tiyak na pangyayari.
Verse 3
युधिष्ठिर उवाच । किमर्थं मुनिशार्दूल ब्रह्मा लोकपितामहः । आराधयद्देवदेवं महाभक्त्या महेश्वरम्
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: O tigre sa mga muni, sa anong dahilan si Brahmā, ang Pitāmaha ng mga daigdig, ay sumamba kay Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—nang may dakilang debosyon?
Verse 4
आराध्यः सर्वभूतानां जगद्भर्ता जगद्गुरुः । श्रोतव्यं श्रोतुमिच्छामि महदाश्चर्यमुत्तमम्
Siya ang karapat-dapat sambahin ng lahat ng nilalang—ang tagapagtaguyod ng sanlibutan, ang guro ng daigdig. Nais kong marinig ang dapat pakinggan: yaong dakila at kataas-taasang kababalaghan.
Verse 5
धर्मपुत्रवचः श्रुत्वा मार्कण्डेयो मुनीश्वरः । कथयामास तद्वृत्तमितिहासं पुरातनम्
Nang marinig ang mga salita ni Dharmaputra (Yudhiṣṭhira), si Mārkaṇḍeya, ang panginoon ng mga muni, ay nagsimulang magsalaysay ng pangyayaring iyon—isang sinaunang kasaysayan at lumang tradisyon.
Verse 6
मार्कण्डेय उवाच । स्वपुत्रिकामभिगन्तुमिच्छन्पूर्वं पितामहः । शप्तस्तु देवदेवेन कोपाविष्टेन सत्तम
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Noong una, nang naisin ni Pitāmaha (Brahmā) na lapitan ang sarili niyang anak na babae, ang Diyos ng mga diyos, sa galit, ay nagwika ng sumpa laban sa kanya, O pinakamabuting tao.
Verse 7
वेदास्तव विनश्यन्ति ज्ञानं च कमलासन । अपूज्यः सर्वलोकानां भविष्यसि न संशयः
“Maglalaho ang iyong mga Veda at hihina ang iyong kaalamang espirituwal, O nakaluklok sa lotus; magiging di-karapat-dapat sambahin ng lahat ng mga daigdig—walang pag-aalinlangan.”
Verse 8
एवं दत्ते ततः शापे ब्रह्मा खेदावृतस्तदा । रेवाया उत्तरे कूले स्नात्वा वर्षशतत्रयम् । तोषयामास देवेशं तुष्टः प्रोवाच शङ्करः
Nang maibigay ang sumpang iyon, si Brahmā ay nabalot ng dalamhati. Sa hilagang pampang ng Revā siya’y naligo sa loob ng tatlong daang taon at pinasaya ang Panginoon ng mga diyos. Nang malugod, nagsalita si Śaṅkara.
Verse 9
पूज्यस्त्वं भविता लोके प्राप्ते पर्वणि पर्वणि । अहमत्र च वत्स्यामि देवैश्च पितृभिः सह
Sasambahin ka sa daigdig sa bawat pagdating ng banal na parvan; at mananahan din Ako rito, kasama ng mga deva at ng mga Pitṛ.
Verse 10
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तदाप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं पितामहात् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम्
Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Mula noon, ang tīrtha na yaon ay sumikat sa pamamagitan ni Pitāmaha (Brahmā). Ito’y banal, nag-aalis ng lahat ng kasalanan, at walang kapantay sa lahat ng tīrtha.
Verse 11
तत्र भाद्रपदे मासि कृष्णपक्षे विशेषतः । अमावास्यां तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः
Doon—lalo na sa buwan ng Bhādrapada, sa madilim na kalahati—sinumang maligo sa araw ng amāvasyā at maghandog ng tarpaṇa sa mga Pitṛ-deva…
Verse 12
पिण्डदानेन चैकेन तिलतोयेन वा नृप । तृप्यन्ति द्वादशाब्दानि पितरो नात्र संशयः
Sa iisang pag-aalay lamang ng piṇḍa, o sa tubig na hinaluan ng linga (sesame), O hari, nasisiyahan ang mga Pitṛ sa loob ng labindalawang taon—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 13
कन्यागते तु यस्तत्र नित्यं श्राद्धप्रदो भवेत् । अवाप्य तृप्तिं तत्पूर्वे वल्गन्ति च हसन्ति च
Ngunit kapag pumasok na ang Araw sa Kanyā (Virgo), sinumang doon ay palagiang nag-aalay ng śrāddha—pagkamit ng kasiyahan, ang kanyang mga ninuno’y nagagalak at tumatawa sa tuwa.
Verse 14
सर्वेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धं कृत्वास्ति यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति दर्शे तत्र न संशयः
Ang anumang bungang nakukuha sa pagsasagawa ng śrāddha sa lahat ng Pitṛ-tīrtha ay tiyak na makakamtan din doon sa araw ng bagong buwan nang walang pag-aalinlangan.
Verse 15
पैतामहे नरः स्नात्वा पूजयन्पार्वतीपतिम् । मुच्यते नात्र सन्देहः पातकैश्चोपपातकैः
Sa Paitāmaha-tīrtha, ang taong naliligo at sumasamba sa Panginoon ni Pārvatī ay tiyak na mapapalaya mula sa mga kasalanan at maging sa mga maliliit na paglabag.
Verse 16
तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां भावितात्मनाम् । अनिवर्तिका गती राजन्रुद्रलोकादसंशयम्
O Hari, para sa mga disiplinado at may dalisay na isipan na namatay sa sagradong lugar na iyon, ang kanilang patutunguhan ay hindi na mababawi; tiyak na mararating nila ang mundo ni Rudra.
Verse 204
अध्यायः
Dito nagtatapos ang kabanata ng sagradong kasulatan.