Adhyaya 195
Nagsisimula ang adhyaya sa tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa pangalan, kadakilaan (māhātmya), at bunga ng pagligo at pagbibigay-dāna sa Devatīrtha; saka ipinaliwanag ni Mārkaṇḍeya ang kahulugang teolohikal nito. Sinasabi na ang lahat ng tīrtha na iginagalang ng mga deva at mga rishi ay pinagninilayan ni Viṣṇu at nagkakaisa sa lugar na ito, kaya ang Devatīrtha ay itinatanghal bilang sentrong pook-paglalakbay ng mga Vaiṣṇava. Ang pagligo rito ay itinuturing na katumbas ng pagligo sa lahat ng tīrtha at walang kapantay. Sumunod ang bahagi ng gantimpalang-ritwal: ang mga gawaing isinasagawa sa panahon ng grahaṇa (eklips) ay nagbubunga ng “ananta,” walang-hanggang biyaya. Inililista ang iba’t ibang dāna—ginto, lupa, baka, at iba pa—na may mga pagtatayang kaugnay ng mga deva, at itinatakda na anumang handog na may śraddhā sa Devatīrtha ay nagiging di-nauubos ang bunga. Itinatagubilin din ang debosyonal na pagsunod sa Ekādaśī: pagligo (kabilang ang tubig ng Narmadā), pag-aayuno, pagsamba kay Śrīpati, pagpupuyat magdamag, at pag-aalab ng lampara na may ghee; kinabukasan sa Dvādaśī, mga ritwal sa umaga kabilang ang paggalang sa mga Brahmin at sa mga mag-asawa sa pamamagitan ng kasuotan, alahas, nganga, bulaklak, insenso, at mga pahid na pabango. Tinutukoy ang mga sangkap ng pūjā (mga produktong gatas, tubig-tīrtha, pinong tela, halimuyak, naivedya, mga ilawan) at inilalarawan ang pag-akyat ng deboto pagkamatay patungong Viṣṇuloka na may mga tanda ng Vaiṣṇava. Sa phalaśruti, binibigyang-diin ang proteksiyon at kalusugang dulot ng araw-araw na nīrājana, ang paggamit ng natirang bahagi ng lampara para sa mga mata, at ang kabutihang dulot ng pakikinig/pagbigkas ng māhātmya—pati ang pagkalugod ng mga ninuno kapag binibigkas sa mga gawang śrāddha.
Shlokas
Verse 1
युधिष्ठिर उवाच । देवतीर्थे तु किं नाम माहात्म्यं समुदाहृतम् । फलं किं स्नानदानादिकारिणां जायते मुने
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Ano nga ba ang ipinahahayag na kadakilaan ng Devātīrtha? At anong bunga, O muni, ang sumisilang para sa mga nagsasagawa roon ng paliligo, pagkakawanggawa, at iba pang mga ritwal?”
Verse 2
मार्कण्डेय उवाच । पृथिव्यां यानि तीर्थानि देवैर्मुनिगणैरपि । सेवितानि महाबाहो तानि ध्यातानि विष्णुना
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Anumang mga tīrtha sa lupa—na pinaglilingkuran maging ng mga deva at ng mga pangkat ng mga muni—yaong mismong mga banal na pook, O makapangyarihang bisig, ay pinagninilayan ni Viṣṇu.”
Verse 3
समागतान्येकतां वै तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । तत्तीर्थं वैष्णवं पुण्यं देवतीर्थमिति श्रुतम्
“Doon, sa tīrtha na yaon, O Yudhiṣṭhira, ang mga kapangyarihan ng mga tīrtha ay nagtipon at naging iisa. Ang banal na tawiran ay isang Vaiṣṇava na pook ng kabutihan, at nababalitaan bilang ‘Devātīrtha.’”
Verse 4
कुरुक्षेत्रं भुवि परमन्तरिक्षे त्रिपुष्करम् । पुरुषोत्तमं दिवि परं देवतीर्थं परात्परम्
“Sa lupa, ang Kurukṣetra ang pinakadakila; sa kalagitnaang dako, ang Tripuṣkara ang pinakadakila; sa langit, ang Puruṣottama ang pinakadakila—ngunit ang Devātīrtha ay higit pa sa pinakamataas.”
Verse 5
देवतीर्थसमं नास्ति तीर्थमत्र परत्र च । यत्प्राप्य मनुजस्तप्येन्न कदाचिद्युधिष्ठिर
“Walang tīrtha na kapantay ng Devātīrtha—sa mundong ito man o sa kabilang-buhay. Kapag narating ito, ang tao ay hindi na muling magdurusa ng pighati, O Yudhiṣṭhira.”
Verse 6
देवैरुक्तानि तीर्थानि योऽत्र स्नानं समाचरेत् । देवतीर्थे स सर्वत्र स्नातो भवति मानवः
Sinumang maligo rito sa tīrtha na ipinahayag ng mga deva—sa pagligo sa Devātīrtha, ang tao’y itinuturing na nakaligo na sa lahat ng banal na pook.
Verse 7
एवमस्त्विति तैरुक्ता देवा ऋषिगणा अपि । संतुष्टाः श्रीशमभ्यर्च्य स्वं स्वं स्थानं तु भेजिरे
“Gayon nawa,” wika nila; ang mga deva at ang mga pangkat ng mga ṛṣi man—nasiyahan, sinamba si Śrīśa (ang Panginoon), at saka bumalik sa kani-kaniyang tahanan.
Verse 8
सूर्यग्रहेऽत्र वै क्षेत्रे स्नात्वा यत्फलमश्नुते । स्नात्वा श्रीशं समभ्यर्च्य समुपोष्य यथाविधि
Sa panahon ng paglalaho ng araw, ang anumang gantimpalang kabanalan na nakakamit sa pagligo sa banal na pook na ito—pagkaligo rito, pagsamba kay Śrīśa (Viṣṇu) ayon sa tuntunin at pag-aayuno nang wasto—yaon mismong bunga ang tinatamo.
Verse 9
यद्ददाति हिरण्यानि दानानि विधिवन्नृप । तदनन्तफलं सर्वं सूर्यस्य ग्रहणे यथा
O Hari, anumang handog na ginto na ibinibigay nang ayon sa batas—sa oras ng paglalaho ng araw, ang lahat niyon ay nagiging bungang walang hanggan.
Verse 10
भूमिदानं धेनुदानं स्वर्णदानमनन्तकम् । वज्रदानमनन्तं च फलं प्राह शतक्रतुः
Ang pag-aalay ng lupa, ang pag-aalay ng baka, at ang pag-aalay ng ginto ay may walang hanggang kabanalan; at ang pag-aalay ng vajra (hiyas na mahalaga) ay may di-masukat na bunga—ganito ang ipinahayag ni Śatakratu (Indra).
Verse 11
सोमो वै वस्त्रदानेन मौक्तिकानां च भार्गवः । सुवर्णस्य रविर्दानं धर्मराजो ह्यनन्तकम्
Nalulugod si Soma sa handog na kasuotan; si Bhārgava (Śukra) sa handog na mga perlas. Sa ginto, si Ravi (Araw) ang diyos na tumatanggap; at sa mismong dāna, ipinahahayag ni Dharma-rāja (Yama) na ang bunga’y walang hanggan.
Verse 12
देवतीर्थे तु यद्दानं श्रद्धायुक्तेन दीयते । तदनन्तफलं प्राह बृहस्पतिरुदारधीः
Ngunit anumang handog na ibinibigay sa Devatīrtha na may pananampalataya—ipinahayag ni Bṛhaspati, na marangal ang pag-unawa, na iyon ay nagbubunga ng walang hanggang gantimpala.
Verse 13
देवतीर्थे भृगुक्षेत्रे सर्वतीर्थाधिक नृप । देवतीर्थे नरः स्नात्वा श्रीपतिं योऽनुपश्यति
O Hari, sa Bhṛgu-kṣetra na tinatawag na Devatīrtha—na higit sa lahat ng mga tīrtha—sinumang maligo sa Devatīrtha at masdan si Śrīpati (Viṣṇu)…
Verse 14
सोमग्रहे कुलशतं स समुद्धृत्य नाकभाक् । दानानि द्विजमुख्येभ्यो देवतीर्थे नराधिप
O panginoon ng mga tao, sa oras ng pagkalubog ng buwan, iaangat niya ang sandaang salinlahi ng kanyang angkan at magiging kabahagi ng langit—sa pamamagitan ng mga handog sa pinakadakilang mga Brāhmaṇa sa Devatīrtha.
Verse 15
यैर्दत्तानि नरैर्भोगभागिनः प्रेत्य चेह ते । देवतीर्थे विप्रभोज्यं हरिमुद्दिश्य यश्चरेत्
Ang mga taong nagkakaloob ng mga handog ay nagiging tagapagtamasa ng mga biyaya kapwa rito at pagkamatay. At sinumang, sa Devatīrtha, magpakain sa mga Brāhmaṇa at iukol iyon kay Hari (Viṣṇu)…
Verse 16
स सर्वाह्लादमाप्नोति स्वर्गलोके युधिष्ठिर । देवतीर्थे नरो नारी स्नात्वा नियतमानसौ
O Yudhiṣṭhira, nakakamtan niya ang ganap na ligaya sa makalangit na daigdig. Sa Devatīrtha, lalaki man o babae, matapos maligo na may disiplinadong isipan…
Verse 17
उपोष्यैकादशीं भक्त्या पूजयेद्यः श्रियः पतिम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा घृतेनोद्बोध्य दीपकम्
Sinumang mag-ayuno sa Ekādaśī nang may debosyon at sumamba sa Panginoon ni Śrī (Viṣṇu), at magpuyat sa gabi, na magsindi ng ilawan na may ghee…
Verse 18
द्वादश्यां प्रातरुत्थाय तथा वै नर्मदाजले । विप्रदाम्पत्यमभ्यर्च्य विधिवत्कुरुनन्दन
Sa araw ng Dvādaśī, bumangon nang maaga at maligo sa tubig ng Narmadā; saka sambahin nang wasto ang mag-asawang brāhmaṇa ayon sa ritwal, O ligaya ng mga Kuru.
Verse 19
वस्त्राभरणताम्बूलपुष्पधूपविलेपनैः । अक्षये विष्णुलोकेऽसौ मोदते चरितव्रतः
Sa pag-aalay ng kasuotan, alahas, nganga, mga bulaklak, insenso, at mga pahid na pabango, ang tumupad sa panata—na naisagawa nang wasto—ay nagagalak sa di-nasisirang kaharian ni Viṣṇu.
Verse 20
यः सदैकादशीतिथौ स्नात्वोपोष्यार्चयेद्धरिम् । रात्रौ जागरणं कुर्याद्वेदशास्त्रविधानतः
Sinumang sa bawat Ekādaśī ay maligo, mag-ayuno, at sumamba kay Hari, at magpuyat sa gabi ayon sa mga tuntunin ng Veda at mga śāstra—
Verse 21
धर्मराजकृतां पापां न स पश्यति यातनाम् । पञ्चरात्रविधानेन श्रीपतिं योऽर्चयिष्यति
Hindi niya mamamasdan ang mga pahirap na itinakda ni Dharmarāja para sa mga kasalanan—ang sinumang sasamba kay Śrīpati ayon sa mga tuntunin ng Pañcarātra.
Verse 22
दीक्षामवाप्य विधिवद्वैष्णवीं पापनाशिनीम् । स्वर्गमोक्षप्रदां पुण्यां भोगदां वित्तदामथ
Matapos tanggapin nang wasto ang Vaiṣṇava dīkṣā na pumupuksa sa kasalanan, ito’y banal: nagbibigay ng langit at mokṣa, nagkakaloob ng mga kagalakan, at maging ng kayamanan.
Verse 23
राज्यदां वा महाभाग पुत्रदां भाग्यदामथ । सुकलत्रप्रदां वापि विष्णोर्भक्तिप्रदामिति
Maaaring magbigay ito ng paghahari, O mapalad; maaaring magbigay ng mga anak at magandang kapalaran; maaari ring magbigay ng mabuting kabiyak—at nagbibigay ito ng debosyon kay Viṣṇu.
Verse 24
तरिष्यति भवाम्भोधिं स नरः कुरुनन्दन । योऽर्चयिष्यति तत्रैव देवतीर्थे श्रियः पतिम्
Tatawid ang taong iyon sa karagatan ng pag-iral sa sanlibutan, O kagalakan ng mga Kuru—ang sinumang sasamba roon mismo sa Devatīrtha sa Panginoon ng Śrī (Viṣṇu).
Verse 25
विश्वरूपमथो सम्यङ्मूलश्रीपतिमेव वा । नारायणगिरिं वापि गृहे वैकादशीतिथौ
O kaya naman, sa araw ng Ekādaśī—sa sariling tahanan—maaaring sambahin nang wasto si Viśvarūpa, o ang sinaunang Śrīpati, o maging ang Nārāyaṇa-giri.
Verse 26
भक्तिमाञ्छ्रद्धया युक्तः क्षीरैस्तीर्थोदकैरपि । सुसूक्ष्मैरहतैर्वस्त्रैर्महाकौशेयकैर्नृप
Taglay ang debosyon at pananampalataya, O hari, siya’y sumamba sa gatas at sa banal na tubig ng mga tīrtha, at sa napinong bagong kasuotang hindi pa napuputol—mamahaling telang sutla rin.
Verse 27
विचित्रैर्नेत्रजैर्वापि धूपैरगुरुचन्दनैः । गुग्गुलैर्घृतमिश्रैश्च नैवेद्यैर्विविधैरपि
(Sumamba) sa sari-saring mababangong insenso, piling-pili at mainam—mula sa aguru at sandal; sa guggulu na hinaluan ng ghee; at sa iba’t ibang naivedya na handog.
Verse 28
पायसाद्यैर्मनुष्येन्द्र पयसा वा युधिष्ठिर । पिष्टदीपैः सुविमलैर्वर्धमानैर्मनोहरैः
O panginoon ng mga tao, O Yudhiṣṭhira, (sambahin si Hari) sa mga handog na gaya ng matamis na kaning-gatas (pāyasa) o sa gatas, at sa malilinis at walang dungis na mga lamparang yari sa masa, lumalago at kaaya-ayang pagmasdan.
Verse 29
पूजयित्वा नरो याति यथा तच्छृणु भारत । शङ्खी चक्री गदी पद्मी भूत्वासौ गरुडध्वजः
Pagkarinig mo, O Bhārata, kung paano lumalakad ang tao matapos ang gayong pagsamba: siya’y nagiging tulad ng lingkod ng Panginoong may watawat na Garuḍa—may hawak na kabibe, diskos, pamalo, at lotus.
Verse 30
देवलोकानतिक्रम्य विष्णुलोकं प्रपद्यते । यस्तु वै परया भक्त्या श्रीपतेः पादपङ्कजम्
Nilalampasan niya ang mga daigdig ng mga deva at nararating ang sariling loka ni Viṣṇu—yaong sumasamba, sa sukdulang debosyon, sa mga talampakang-lotus ng Panginoon ni Śrī.
Verse 31
चतुर्धाधिष्ठितं पश्येच्छ्रियं त्रैलोक्यमातरम् । नृत्यगीतविनोदेन मुच्यते पातकर्ध्रुवम्
Namamasdan niya si Śrī, ang Ina ng tatlong daigdig, na nakatatag sa apat na anyo; at sa banal na galak ng sayaw at awit (sa harap ng Panginoon), tiyak siyang napapalaya sa kasalanan.
Verse 32
नीराजने तु देवस्य प्रातर्मध्ये दिने तथा । सायं च नियतो नित्यं यः पश्येत्पूजयेद्धरिम्
Sa nīrājana ng Diyos—sa bukang-liwayway, sa katanghaliang-tapat, at gayundin sa dapithapon—ang taong may pagpipigil at araw-araw na tumitingin at sumasamba kay Hari ay nagkakamit ng itinakdang bunga.
Verse 33
स तीर्त्वा ह्यापदं दुर्गां नैवार्तिं समवाप्नुयात् । आयुःश्रीवर्धनं पुंसां चक्षुषामपि पूरकम्
Pagkatawid niya sa mabigat na kapahamakan, hindi na siya mapapasa dalamhati. Ang pagsambang ito sa nīrājana ay nagpapahaba ng buhay at nagpaparami ng śrī (kasaganaan), at nagbibigay-lakas din sa mga mata, sa ganap na paningin.
Verse 34
उपपापहरं चैव सदा नीराजनं हरेः । तदा नीराजनाकाले यो हरेः पठति स्तवम्
Ang nīrājana ni Hari ay laging pumapawi kahit ng maliliit na kasalanan. At sa oras ng nīrājana, ang nagbibigkas ng isang stava (himno) para kay Hari ay nagkakamit ng natatanging bunga.
Verse 35
स धन्यो देवदेवस्य प्रसन्नेनान्तरात्मना । हरेर्नीराजनाशेषं पाणिभ्यां यः प्रयच्छति
Tunay na mapalad siya—na ang kaloob-looban ay nalulugod sa biyaya ng Diyos ng mga diyos—na tumatanggap at ipinapahid sa sarili, sa pamamagitan ng sariling mga kamay, ang nalalabing pagpapala ng nīrājana ni Hari.
Verse 36
संगृह्य चक्षुषी तेन योजयेन्मार्जयन्मुखम् । तिमिरादीनक्षिरोगान्नाशयेद्दीप्तिमन्मुखम्
Pagkatipunin ang basbas na yaon, ipahid sa mga mata at saka punasan ang mukha; winawasak nito ang mga sakit sa mata gaya ng pagdilim (timira) at pinagniningning ang mukha.
Verse 37
भवत्यशेषदुष्टानां नाशायालं नरोत्तम । दीपप्रज्वलनं यस्य नित्यमग्रे श्रियः पतेः
O pinakadakila sa mga tao, yaong ang ilawan ay laging sinisindihan araw-araw sa harap ng Panginoon ni Śrī, ay sapat na upang lipulin ang lahat ng masasamang puwersa.
Verse 38
स्नात्वा रेवाजले पुण्ये प्रदद्यादधिकं व्रती । सप्तद्वीपवती तेन ससागरवनापगा
Pagkaligo sa banal na tubig ng Revā, ang debotong tumutupad ng panata ay magbigay ng saganang kawanggawa. Sa gawang iyon, wari’y nasamba at napasiyahan ang buong daigdig—kasama ang pitong kontinente, mga dagat, kagubatan, at mga ilog.
Verse 39
प्रदक्षिणीकृता स्याद्वै धरणी शङ्करोऽब्रवीत् । इदं यः पठ्यमानं तु शृणुयात्पठतेऽपि वा
Ipinahayag ni Śaṅkara: “Sa pamamagitan nito, ang mismong daigdig ay tunay na napalibutan sa pradakṣiṇa bilang pagsamba. At sinumang makinig sa pagbigkas nito—o siya ring bumibigkas—ay nagkakamit ng gantimpala.”
Verse 40
स्मरणं सोऽतसमये विपाप्मा प्राप्नुयाद्धरेः । इदं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं पितृगुणप्रियम्
Kahit sa di angkop na oras, sa pag-alaala lamang nito, siya’y nagiging walang kasalanan at nakaaabot kay Hari. Ang papuring ito’y nagbibigay ng dangal at mahabang buhay, nagkakaloob ng langit, at nakalulugod sa mga kabutihan ng mga ninuno (pitṛ).
Verse 41
माहात्म्यं श्रावयेद्विप्राञ्छ्रीपतेः श्राद्धकर्मणि । घृतेन मधुना तेन तर्पिताः स्युः पितामहाः
Sa ritwal na śrāddha para kay Śrīpati (Viṣṇu), iparinig sa mga brāhmaṇa ang māhātmya na ito. Sa gawaing iyon, ang mga ninuno’y nalulugod, na wari’y natustusan ng ghee at pulot.
Verse 195
अध्याय
“Kabanata” (palatandaan ng hangganan ng kabanata).